[BV23.0076] Verslag van de raadsvergadering Kaderbrief van 6 juli 2023

jongeren. De grootste uitdaging waar we in Lansingerland voor staan op de woningmarkt is misschien wel de diversiteit aan woningen om een stuk doorstroming te creëren, maar ook om een stuk instap te kunnen creëren voor vele doelgroepen. Wat de VVD vaak heeft aangehaald in debatten over zowel de opvang van Oekraïners als de noodopvang van statushouders, is dat we als gemeente er fantastisch toe in staat blijken te zijn om als de nood aan de man is iets te gaan regelen: voor ontheemden, voor asielzoekers, als noodopvang. Maar als het op onze eigen jongeren en onze eigen starters aankomt, dan blijven we jarenlang hangen in onderzoeken, locatiestudies en allerlei plannenmakerij, maar de eerste flexwoning voor jongeren heb ik nog niet gezien. Inmiddels is die er bijna, dus dat is goed nieuws, maar we moeten die inzet, dat ritme dat we nu hebben, moeten we vast weten te houden. Daarmee creëren we gewoon wat breder aanbod op de woningmarkt. Dat zorgt ook voor minder verdrukking van statushouders, die geplaatst moeten worden, want er is dan wat meer aanbod in dat instapsegment, waar een spoedzoeker in kan, waar jongeren in kunnen. Daarom vinden we het echt wel belangrijk om ook met deze motie het belang daarvan te onderstrepen om echt aan te geven: er is spoed bij.

Natuurlijk, spoed op alles is defacto spoed op niks meer, maar die flexwoningen, daar zou echt wat realisatie op mogen gebeuren. Daarmee wil ik deze eerste termijn afsluiten. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Zoals wij in de commissie al aangaven, hadden wij niet echt de behoefte aan het opstellen van allerlei moties en amendementen rondom de kaderbrief, omdat die eigenlijk heel onduidelijk is. Of in ieder geval, de situatie onduidelijk is. Niet de brief zelf, die was zo kort. We hebben natuurlijk de commissiebehandeling gehad, waar we allerlei dingen aan het college hebben meegegeven. We gaan er ook vanuit dat dat mee wordt genomen in het vervolg. Dus daar hadden we zelf niet de behoefte aan. Dat brengt me eigenlijk op inhoudelijk te gaan reageren op de amendementen en motie, die voor liggen, waarvan we denken dat sommige inderdaad een poging doen om daar iets meer kader aan te geven. Andere voelen meer als losse initiatieven, maar daar kom ik dan zo op. Ik ga ze gewoon maar langs, ik krijg er niet echt veel energie van, maar als u denkt: het maakt me niet uit wat u ervan vindt, dan hoef ik er ook niet langs te gaan. Maar u heeft er recht op om te weten hoe wij erin zitten, ik vind het goed dat wij dat aan kunnen geven. Het vrij laten vallen van de stelposten. We zijn voorstander van het behoedzaam begroten, omdat er echt nog heel veel onzeker is.

Dat hebben we ook aangegeven. We hebben het erover gehad, we kunnen de indieners van het amendement ook wel volgen, want het gaat sowieso erg krap worden en dan moet je wel kijken naar dit soort stelposten. Als we verder doordenken lijkt het ons ook wel moeilijk uit te leggen als we straks heel veel moeten bezuinigen, terwijl die stelposten daaraan bijdragen. Wij zijn voornemens voor te stemmen, tenzij we iets anders te horen krijgen de komende tijd. Dan woonlastenverhoging als laatste optie, de indieners stellen voor dat aan de belastingknop als laatste gedraaid mag worden, daar zijn we het in principe grotendeels mee eens. Dat hebben we ook in onze bijdrage aangegeven. Wij gaan er eigenlijk gewoon van uit, dat dat wordt meegenomen door het college. We hebben er niet zoveel behoefte aan om dit met een amendement vast te leggen, aangezien er een heel grote opgave is waar we voor staan. De heer Machielse: Een korte vraag. Als mevrouw Den Heijer en D66 het in principe eens zijn met het amendement, geef ik haar in overweging dat het mij heel erg goed zou doen als u dat zou bevestigen door voor dit amendement te stemmen. Ik wil u toch vragen om daarover na te denken. Mevrouw Den Heijer: Dat is wel een heel erg verleidelijk aanbod, daar ga ik even over nadenken. Want we hebben een argument waarom we daarover twijfelen, dat is namelijk meer inhoudelijk.

Het is namelijk, we streven al veel langer naar dat gemiddelde woonlastenniveau als gemeente. Maar we vragen ons erg af hoe realistisch dat eigenlijk is, omdat we ook een track record hebben op dit dossier, dat we niet steeds dat gemiddelde gaan halen. Het is misschien fijn dat we dat als ambitie hebben, maar we hebben dat nog nooit gehaald. We hebben er een mooie berekening voor, ik kan het allemaal toelichten, maar dat gaat misschien nu een beetje te ver, maar we hebben het eigenlijk nog nooit gehaald, dus het is niet realistisch, zeker niet in deze tijd, om dat zo op te stellen. Maar goed, we gaan er nog even over nadenken. Dan het verhogen van de inkomsten, wij 15/29

willen daar de reactie van het college op afwachten, want ik kan me voorstellen dat zij er ook wel iets over te zeggen hebben. Het klinkt sympathiek, de intentie van de indieners, die snappen we ook wel, maar het zijn ook wel zaken die je niet zomaar snel kan regelen. We denken dan ook dat dit amendement voor de kadernota niet zo van belang is. Wij wachten daar nog even op af. Dan de PvdA, geen bezuinigingen op voorzieningen voor de meest kwetsbare inwoners. Wij vinden het belangrijk, dat we hier heel secuur naar kijken, maar we hebben geen taboes, dat hebben we ook gezegd. Ergens op dit moment een hek omheen zetten vinden wij niet wenselijk, dat heb ik andere fracties ook horen zeggen. Wij willen gewoon wachten op waar het college mee komt. We hebben ook de oproep gedaan dat zoveel mogelijk te ontzien, maar het is ook belangrijk om te kijken waar we wel op zouden kunnen bezuinigen, dat willen we in de volle breedte doen. Dan zero-based begroten, daar is ook al heel veel over gezegd. Wat wij belangrijk vinden hier is dat het werkbaar is voor het college en dat het voor de organisatie te doen is wat hier wordt voorgesteld. Daar wil ik het even bij laten voor dit amendement. Dan nog de toeristenbelasting. Ik heb even gekeken, we hebben op dit moment 13 airbnb’s in Lansingerland, dus het is even de vraag hoeveel je daar zou willen gaan halen.

We hebben op dit moment 2 visies voor Lansingerland, Home of Horti Science en Lekker leven in Lansingerland, en daar hoort eigenlijk geen toeristische visie bij. Het lijkt me dan ook wat ver gezocht om daar op in te gaan zetten. Dat kost meer dan dat het gaat opleveren. Dan betaald parkeren, volgens mij werken wij op dit moment aan een parkeernota, parkeerbeleid. Is het nu niet het moment om die discussie te gaan voeren met elkaar in deze kadernota? Wat wij belangrijk vinden, is dat er goed beleid wordt gemaakt, dat navolgbaar is en niet met een quick fix nu te regelen. Ik zou eigenlijk willen vragen aan GL om het even op te houden tot er een beter moment is, want zomaar betaald parkeren invoeren doe je niet eventjes. Ik vind dat we als raad goed beleid moeten maken en zorgvuldig daarin de inwoners moeten betrekken. Dan de moties. Pauzeknop, we willen ook behoedzaam zijn, dat hebben we ook aangegeven, maar zomaar alles stoppen, daar zijn we geen voorstander van, dus daar zullen we tegen stemmen. Dan de bouw van flexwoningen, ja, hoe zeg ik dat, een sympathieke motie, daar begin je dan altijd mee, maar wij vinden dat je niet alles kunt oplossen met flexwoningen. Ze zijn bedoeld voor tijdelijke doelgroepen. Dat het LOO zo succesvol is, betekent niet dat we Lansingerland vol moeten bouwen met flexwoningen.

Wij vinden dat onze jongeren echt een vaste plek verdienen, die langer is dan die 10 of 20 jaar. Wij zijn er een voorstander van om in te zetten op meer structureel bouwen voor permanente locaties. Daar willen wij onze energie op inzetten. Dan hadden we nog de windturbines van GL. Ik denk dat we hiervan kunnen zeggen: deze discussie staat op een later moment gepland. Het lijkt ons niet verstandig om daar nu al op vooruit te lopen, om dit te regelen met deze motie. Ik zou kunnen voorstellen, het is belangrijk om hier zorgvuldig met elkaar een besluit over te nemen en om dit niet zomaar te regelen met een motie. Ik zou willen adviseren: houd die even in en breng het op een later moment wanneer de discussie plaats vindt ter tafel. Dat brengt mij bij het einde. Dank u wel. De heer Markus, CU: Tijdens de commissie hebben we aangegeven, dat wij zeker nog niet zover zijn, dat wij € 8 mln willen bezuinigen. Is het echt wel nodig, gezien de overschotten die er de afgelopen jaren waren. Liggen er geen andere kansen in de begroting. Een paar van die kansen loop ik af. Eén van die kansen is wat ons betreft de stelposten. Hier zijn we de afgelopen jaren kritisch op geweest, meerdere keren hebben we stelposten geschrapt. Het college stelt nu zelf ook voor dat we er één mogen schrappen, dat bewijst wel een beetje het recht dat we er kritisch op waren en dat dat ook zeker terecht was.

Daarnaast hebben wij ook gevraagd wat er nog meer aan stelposten in de begroting is, daar hebben we een overzicht van ontvangen. We roepen het college op om daar nog eens heel kritisch naar te kijken, of die allemaal voor die bedragen echt noodzakelijk zijn. Ik noem een stelpost areaaluitbreiding. Aan de ene kant zeggen we: het inwoneraantal gaat minder hard groeien, houd er rekening mee, misschien geldt dat ook voor areaal. Een vrij grote stelpost rondom financieringsbehoefte, is dat echt nodig voor 2024, kan het niet vooruit geschoven worden? We verwachten echt, dat het college zeer kritisch naar die stelposten gaat kijken. Ik ga ervan uit, 16/29

dat de wethouder deze oproep serieus neemt, daarom hebben we ook geen motie daarvoor geschreven. Een andere mogelijkheid is toch eens kritisch kijken naar de begroting of er lucht in zit. Het woordje lucht is hier al honderden keren gepasseerd. Het zero-based begroten lijkt daar een oplossing voor te zijn. De wethouder gaf in de commissie een wat omslachtig antwoord daarover, ik weet nu niet precies wat de stand van zaken is, maar we horen graag van het college: in hoeverre is dit amendement nog mogelijk, gezien de tijd richting oktober. Ik kan me voorstellen, dat het begrotingsproces al even loopt, dus daar graag een reactie van het college op. Een andere optie om bezuinigingen te voorkomen is het verhogen van de inkomsten, daar liggen meerdere amendementen voor, ik loop ze even af. De eerste is om te kijken naar zaken als erfpacht en subsidie-inkomsten. Dat vinden wij een zeer goed idee, om te onderzoeken, dus niet om in te voeren, maar om te onderzoeken. Zo hebben wij ook begrepen dat op het gebied van groen en natuur zeer interessante subsidies zijn, die we binnen kunnen harken, dus dat amendement zullen wij zeker van harte ondersteunen. Dan het amendement rondom toeristenbelasting. Mensen zeggen: we hebben weinig toeristen, maar je kan toeristenbelasting inderdaad ook heffen voor arbeidsmigranten.

Wat ons betreft neemt het college dit mee in haar toezeggingen rondom de forenzenbelasting, die L3B eerder heeft aangekaart. Als ik de toezegging moet geloven, komen ze in de begroting van 2024 met een oplossing, dus wie weet. Dan betaald parkeren. Tegen die extra inkomstenbron zullen wij tegen stemmen om 2 redenen. Allereerst vinden wij dat je nooit betaald parkeren moet invoeren als een mogelijkheid voor extra inkomsten, dat vinden wij niet terecht, even los wat je daarvan vindt. Daarnaast denken wij dat het teveel invloed heeft op de verschillende centra in onze prachtige gemeente. Dan de amendementen over woonlasten en sociaal domein, die gooien wij op 1 hoop, omdat in onze optiek beide amendementen een hek plaatsen om onderwerp waar ze niet of nauwelijks iets mee willen doen. Waar de partijen elkaar over en weer verwijten dat ze niet consequent zijn, zijn wij het echt, want wij zullen tegen allebei stemmen, omdat wij vinden dat je bij de begroting alle opties moet openhouden en dat we noch om woonlasten noch om het sociaal domein een hek willen plaatsen. Niet dat wij graag bezuinigingen willen zien op sociaal domein, maar omdat wij vinden dat je het gewoon eerlijk tegen elkaar moet afwegen bij de begroting. Wat ons betreft trekken we die amendementen in.

De boodschap is duidelijk, zie het bij de begroting aan en maak daar een eerlijke afweging, dat lijkt ons veel zuiverder dan nu allerlei hekken te plaatsen. Dan nog de moties, de motie windmolen, ja, waarom op dit moment? Even in de kaderbrief een windmolen regelen in onze gemeente, dat gaat ons echt veel te ver, even los van wat je van windmolens vindt. Dit vinden we niet het moment. Ik vind het ook zonde van een thema, waar je met elkaar veel langer en breder over moet praten om even bij de kaderbrief te regelen. Dan de motie flexwoningen. Het probleem herkennen we zeker. Nog geen jaar geleden dachten we: het college heeft het helemaal onder de aandacht, het gaat hartstikke goed. Nog geen 10 maanden later dienen we een motie in. Schijnbaar vinden we dat we niet hard genoeg gaan. De heer Machielse geeft aan: dat vindt de VVD inderdaad. Ik ben benieuwd wat het college daarvan vindt. Wat is er tussen november 2022 en nu gebeurd dat deze motie nodig is, dat horen wij graag. Dan de motie pauzeknop. Wat ons betreft gaan we gewoon voorzichtig verder en gaan we zeker niet stilstaan. Niet alle nieuwe dingen zijn per definitie verkeerd, ook niet structurele zaken. Daarnaast heeft de wethouder tijdens de bespreking van de kaderbrief aangegeven al kritisch hiernaar te kijken en dat is ons meer dan voldoende. Dat was het.

De heer Ruijtenberg, GL: Ik zal in eerste instantie beginnen met onze eigen 2 amendementen en onze motie. Het amendement over betaald parkeren. Het mag vrij duidelijk zijn, ik heb net een discussie met mevrouw Bouman erover gehad. Wij vinden nu eenmaal ten principale dat je het wel zou moeten invoeren. Ten eerste omdat nu iedereen betaalt voor het parkeren, ook mensen die geen auto hebben of mensen die nooit met de auto naar het centrum komen. In het kader van de vervuiler of gebruiker betaalt, vinden wij dat het terecht is dat die mensen daar een bijdrage in leveren. Wat doet het dan met ons centrum? We hebben inderdaad een presentatie gehad over de vitale kernen. Ik was geen deelnemer, maar ik heb wel op de publieke tribune gezeten en via 17/29

mevrouw Van Splunter nog de vraag laten stellen: als we betaald parkeren zouden laten invoeren, wat zou dat dan doen met de toeloop in onze gemeente? Het antwoord daar was: het zal waarschijnlijk geen enkele invloed daar hebben. De vrees die sommigen hebben, dat het iets zal gaan doen met de aantrekkingskracht van onze centra, kan ik daarmee ontkrachten. Desondanks heb ik wel gehoord wat hier gezegd is en ik zal deze uiteindelijk niet in gaan dienen. Of, ik heb hem al ingediend, maar ik zal hem terugtrekken, dus daar hoeven we geen stemming over te doen, dus dat scheelt. De motie over de windturbine. Er is hier een onderzoek geweest over windturbines. Uit het onderzoek is gekomen dat voor 3 windturbines geen plek is. Dan kan je twisten over de uitkomsten en het onderzoek, dat zullen we niet doen, alleen aangeven dat de provincie het zeker niet eens is met de uitkomst en zelf nog een keer een onderzoek gaat doen. Wij vragen niet om 3 windturbines, wij vragen om te investeren in 1 windturbine, of het onderzoek ernaar te doen, want het is een motie, geen amendement, dus niet dat ik iets even snel ga regelen met behulp van een amendement, het is een verzoek om een onderzoek te doen: wat zijn de mogelijkheden? De kosten die we nu maken voor energie moeten naar nul, zeker ook gezien het feit dat de energiekosten de komende jaren zullen gaan stijgen.

Dan toeristenbelasting, ik begrijp dat mensen bij het woord meteen in de stress schieten: dat hebben we niet. De heer Machielse weet van schrik niet waar hij gasten moet gaan huisvesten. Mevrouw Den Heijer noemde 13 plekken airbnb, ik heb er zelf 16 geteld. We hebben ook nog 4 B7B’s en een camping. Genoeg plekken om uw bezoekers te huisvesten. Los daarvan geldt toeristenbelasting niet alleen voor toeristen. De rijksoverheid, ik citeer: u betaalt toeristenbelasting als u verblijft in een gemeente waar u niet staat ingeschreven. Dat betekent dus ook arbeidsmigranten. Je moet niet ingeschreven staan in de BRP. Dat het toeristenbelasting heet, ik vind de naam ook ongelukkig, het kan beter verblijfsbelasting heten, maar ik kan daar niets aan doen, zo heet het nu eenmaal. Dan is de vraag gesteld: wie gaat dat betalen? Heel simpel, daar is de rijksoverheid heel simpel over: de eigenaar van uw verblijfplaats krijgt een belastingaanslag voor toeristenbelasting, bijvoorbeeld hoteleigenaar, campingeigenaar, rederij, flexwoningen. Deze mag de toeristenbelasting aan u doorrekenen. Dus uiteindelijk gaan de mensen het berekenen. De hoogte van toeristenbelasting staat expliciet in het amendement, kijk wat er in de MRDH over het algemeen gebeurt. Pijnacker-Nootdorp heeft het vanwege een camping en het Van der Valk-hotel.

Ga in de regio kijken wat het is, prijs jezelf niet uit de markt, wees daar een beetje concurrerend in. Zie het als mogelijkheid om de inkomsten te verhogen. Soms is het heel simpel. Dan de overige moties en amendementen in volgorde van indienen. De motie van WIJ over de flexwoningen. In eerste instantie dacht ik, het is een vilein woord, maar het is een sympathieke motie. Maar dan ga je denken: wat win je er nou mee als we het alleen maar voor jongeren doen? Kunnen we niet iets doen voor spoedzoekers en andere mensen erbij? Dan ga je vragen aan 3B Wonen, die het zou moeten gaan uitvoeren: wat vinden jullie daar nou van? Ik ga letterlijk citeren wat het antwoord is: alleen bouwen voor eigen jeugd mag niet. Maximaal 25% mag je lokaal toewijzen. Ervaring leert dat voor flexwoningen Sporthoeklaan beperkt belangstelling is van de lokale jeugd, die willen liever een vaste plek. Als de motie ‘snel bouwen voor starters’ zou worden, dan zijn we volledig voor, aldus 3B Wonen. Rekening houdend met dat het blijkbaar niet mag, ik wil bevestiging van de wethouder hebben, zullen wij niet voor die motie gaan stemmen. We kunnen immers niet voor een motie stemmen, die iets gaat vragen wat wij helemaal niet mogen doen. Dan het CDA, een amendement over woonlasten verhogen laatste optie.

Dat is een amendement waarbij ik denk: wat vraag je nu eigenlijk? Het uitgangspunt is dat de woonlasten niet boven het landelijk gemiddelde mogen uitkomen. Wij gaan eerst maximaal op zoek naar besparingen, bezuinigingen en inkomstenverhoging. Lastenverhoging is de laatste optie. Met die laatste zin zeg je dat lastenverhoging mag, als laatste maar het mag wel. Wat je er ook nog een keer mee aangeeft, het mag niet boven het landelijk gemiddelde uitkomen, maar als het landelijk gemiddelde spectaculair omhoog is gegaan, mogen wij dus ook hoger gaan, waarmee je dus toch lasten gaat verhogen. Ik vind hem wat moeilijk, ik wil graag meer uitleg hebben van de wethouder hoe hij daar tegenaan kijkt. Dan hebben we nog de motie over de pauzeknop. Eerlijk gezegd, ik vind dat wel een logische motie. Ik denk dat het goed is dat we nu even on hold drukken: waar staan we, wat willen we gaan 18/29

doen, tot aan de komende begroting, dat is maar een paar maanden. Dat we daar even niets in gaan doen. Dan het amendement van de CU over de stelpost herverdelingseffect. Dat is een logisch amendement, gaan we steunen, kan ik kort over zijn. De PvdA heeft een amendement ingediend over zero-based bezuinigen. Ook daar wil ik graag horen van de wethouder hoe hij daarover denkt. Het klinkt als een logisch amendement. Er staat: niet behoedzaam maar scherp begroten. Ik ga ervan uit dat we dat eigenlijk altijd al doen. Graag het oordeel van de wethouder voordat we daar een definitief oordeel gaan doen. Dan het sociaal domein, die hebben wij mee getekend. Wij willen het liefst niet een hek om het sociaal domein, wij willen liefst een muur waar de keizers van de Ming-dynastie nog jaloers op zouden zijn. Het sociaal domein, dat zijn de zwaksten in de samenleving, die moet je koesteren, die mensen moet je helpen, daar moet je niet op bezuinigen. Daarom tekenen wij mee. Dank u wel. De heer Azzouzi, PvdA: Ik ga in mijn bijdrage een aantal zaken verduidelijken. Ik voel me een beetje beperkt in mijn interactie richting de andere partijen, maar dat ga ik nu doen. Ik begin met ons amendement over zero-based begroten, dat spreekt voor zich. Ik heb hem een aantal keer hier herhaald, ook vorig jaar.

De intentie is dat je gaat kijken naar je begroting en alle stelposten, ook de stelposten die de heer Markus heeft genoemd, en dat je gaat kijken naar nut en noodzaak van de budgetten die je begroot hebt. Daar een onderzoek naar doen, kijkend naar afgelopen jaren: heb je een overschot 3 jaar lang, dan heb je dat budget eigenlijk niet nodig. Zo wil ik hem voorstellen. Ik ga er niet zoveel over zeggen, het is duidelijk. Het amendement van het CDA, het botst niet met het amendement van het sociaal domein. Want ook als in het sociaal domein bij jeugd de budgetten hoger zijn begroot, daar kan je ook naar kijken, om dat realistisch te begroten en af te stemmen met het onderzoek van de gemeenschappelijke regeling, wat heb je echt nodig. Dat kan je ook doen aan de hand van monitoring. Richting het CDA: het botst niet. Het amendement sociaal domein ontzien, daar waren we echt concreet in, we hebben een aantal voorbeelden gegeven: de voorzieningen in het kader van armoede en minimabeleid, schuldhulpverlening, hulpverlening aan kwetsbare ouderen, mensen met een beperking, jongeren in de knel, statushouders en re-integratie instrumenten op weg naar (betaald) werk, dus mensen aan het werk helpen. Daar willen we absoluut niet op bezuinigen. Beleid dat niet werkt, daar ben ik het eens met L3B. Als het niet werkt, dan is het onzin om het te laten staan.

Maar laat het zien met gedegen onderzoek, waarom werkt het niet? Dan kan je dat voorstellen. De heer Machielse heeft eigenlijk mijn woorden een beetje verdraaid. Ik bedoelde: laat dit als laatste post. Zoals u lastenverhoging als laatste post heeft, willen wij van de PvdA onze kwetsbare inwoners ontzien. Ik heb liever dat de OZB met € 3 omhoog gaat, dan dat ik ga snijden in zorg. Dat is duidelijk. Dan ga ik de amendementen en moties doorlopen. Verhogen van inkomsten, daar hebben wij mee getekend. Mevrouw Bouman heeft het goed uitgelegd. Woonlasten verhogen, daar zijn we op tegen omdat het botst met ons amendement. Vrij laten vallen stelpost herverdeeleffect van de CU, dat is precies het amendement dat wij bij de eerste begrotingswijziging hebben ingediend, dus vanzelfsprekend dat wij dat gaan steunen. Toeristenbelasting, die verhogen de inkomsten, die hebben wij mee getekend. We zien het als voorbeeld, als daar ook kansen zijn, dan kan je dat meenemen. We geven de vrijheid aan het college om daarnaar te kijken. Parkeren is ingetrokken. Pauzeknop, daar zijn we tegen. Waarom? Bijvoorbeeld preventie in het sociaal domein of ergens anders, die investering moet je laten doorgaan, want dan heb je rendement over een paar jaar. Daarom zijn we het niet eens met een pauzeknop voor nieuwe investeringen. De motie van bouwen, daar heb ik iets over gezegd tegen WIJ.

Wij vinden dat er een structurele oplossing met sneller bouwen moet komen en dat het evenwichtig moet zijn tussen jongeren en spoedzoekers, omdat wij de schrijnende gevallen belangrijker vinden om op te lossen. Bijvoorbeeld in een scheidingssituatie, dat een man in hetzelfde huis moet blijven, dan kan het wel gevolgen hebben voor de kinderen. Daar willen wij wel oplossingen voor vinden. Dat weegt zwaarder dan een jongere die bij zijn ouders woont. Daarvoor willen wij dat het college sneller een starterswoning of sociale huurwoning regelt. De windturbines,

19/29

wij wachten de reactie van de wethouder af. Volgens mij heb ik alle moties en amendementen doorgelopen. Dat was mijn termijn. Mevrouw Van Olst, VOOR: Helaas was ik ziek tijdens de commissiebehandeling van de kaderbrief. Ik heb natuurlijk de opnames bekeken en de mooie discussie gezien, die vandaag wordt voortgezet. Het belangrijkste uitgangspunt voor de aanstaande begroting lijkt mij dat het op nul uit moet komen. Het instrument daarvoor wordt ons keurig voorgeschoteld door de heer Azzouzi, namelijk de zero-based operatie, waar ik graag mede indiener van ben. Bijna ieder jaar hebben we een overschot in de jaarrekening. Ik geloof dat er 1 jaar is geweest in de afgelopen 10 jaar, dat dat niet zo was, voor de rest is er altijd een overschot geweest. Dat betekent dat er lucht in de begroting zit en die moet eruit. Ik denk dat dat al heel veel problematieken oplost. Verder zal ik even de amendementen en moties langs lopen op volgorde van binnenkomst. De motie van WIJ over bouwen met spoed voor jongeren, daar ben ik natuurlijk voor. 3B Wonen kan wel aangeven tegen GL dat het moeilijk is, het is lastig, het is moeilijk, want we kunnen dat niet doen voor onze eigen jongeren.

Ik denk, als je de inzet toont om daar je energie aan te geven en het wellicht net iets ruimer definieert, dat het in ieder geval de druk op de vraag verlaagt, waardoor het allemaal wat meer in een stroomversnelling kan komen. De heer Ruijtenberg: 3B Wonen heeft niet gezegd dat het moeilijk of lastig is. 3B Wonen heeft duidelijk gezegd: het mag niet. Klaar. Punt. Daar kan je over discussiëren, maar als het niet mag. Mevrouw Van Olst: U spraak over: 25% kan naar eigen jeugd. Dat zorgt in ieder geval al voor een drukverlaging in ieder geval op de huizenmarkt doordat je 300 woningen toevoegt, dat verlaagt direct. De heer Ruijtenberg: Dat ben ik het met u eens, dat het de druk verlaagt, maar dat is niet wat de motie behelst. De motie behelst dat je flexwoningen gaat bouwen voor jongeren. Niet 25% jongeren, nee, voor jongeren. Dat mag niet. Mevrouw Van Olst: Dat kan, ik ben er toch voor. Ik ben ook voor het verhogen van de inkomsten. Ik denk dat de voorbeelden zoals erfpacht echt een heel goed idee is om naar te kijken. Aan de ene kant denk je: het is niet goed voor het vestigingsklimaat. Aan de andere kant zorgt het ook voor verlaging van de prijs voor de ondernemer, dus het is maar net hoe je ernaar kijkt.

Ik denk dat we bij het onderwerp verhogen inkomsten juist de toeristenbelasting of forenzenbelasting mee kunnen nemen, maar ook het betaald parkeren, laten we dat niet allemaal weg schuiven. Gratis parkeren bestaat inderdaad niet, iemand betaalt ervoor. Neem het in ieder geval mee in het onderzoek. Woonlasten verhogen als laatste optie, daar ben ik eigenlijk niet voor. Ik ben niet voor woonlasten verhogen, laat dat duidelijk zijn. Alleen, ik wil het niet op voorhand uitsluiten. De pauzeknop indrukken lijkt me logisch, nu even pas op de plaats te doen en te wachten om te zien hoe het er in november uit gaat zien. Het herverdeeleffect van de CU ben ik voor. De windturbine. Ik ben tegen windturbines in Lansingerland. Uit het collegeonderzoek blijkt dat het een lastig verhaal is. Het laatste amendement van de PvdA, geen bezuinigingen voor kwetsbaren, hetzelfde argument als bij de woonlasten niet verhogen. Dat wil ik niet op voorhand uitsluiten. Dank u wel. De voorzitter: Ik check bij de heer Ruijtenberg voor alle duidelijkheid. U heeft het amendement betaald parkeren ingetrokken? Ja, dus die maakt niet langer deel uit van de beraadslagingen, dan kan de wethouder die beantwoording schrappen als hij dat al niet gedaan had.

De wethouder heeft gevraagd om een korte schorsing, hij wil nog even naar buiten, maar niet om te doen wat u denkt dat hij gaat doen, want daar zouden we niet voor schorsen. Ik schors de vergadering voor 5 minuten. Schorsing De voorzitter: Wilt u allen weer plaats nemen? Ik heropen de vergadering. Beantwoording college

20/29

Wethouder Fortuyn: Dank u wel, geachte raadsleden. Een mooie ronde gehad over 9 partijen. Ik denk dat het goed is dat de wensen en bedenkingen gevat zijn in moties en amendementen en ik wil me daar eigenlijk bij houden. Ik wil u ook danken, dat ik even pauze heb mogen nemen. Na een sanitaire stop heb ik nog even overlegd met GL in het kader van betaald parkeren, daarover moesten we even een frisse neus halen en dat is gelukt. Ik ga even de amendementen langs en de moties. Het eerste amendement gaat over geen bezuinigingen op voorzieningen, die is voor mijn collega Cnossen, dus ik laat haar beantwoorden. Dan het amendement toepassen zero-based bij opstellen meerjarige begroting van de heer Azzzouzi. We zouden het graag willen, maar we hebben op dit moment de capaciteit niet om vanaf nul op te bouwen en dan opnieuw te kijken naar nut en noodzaak. Maar we kijken wel heel scherp: wat is wettelijk onze taakstelling en wat is bovenwettelijk, hoe kunnen we daarin scherp kijken naar die kosten. Tegelijkertijd kijken we uiteraard ook naar investeringen, die straks boven water komen, of die nu noodzakelijk zijn. De heer Azzouzi: Ik wil de wethouder vragen, ik vind capaciteit geen argument om eerlijk te zijn, want je kan inhuren. Als wij het niet voor 2024 doen, dan betekent het een post aan bezuinigingen.

Ik vind het jammer als wij dat niet oppakken, daarvoor capaciteit regelen om het ook voor 2024 te doen. Dat is ons probleem, we moeten 2024 sluitend krijgen. Wethouder Fortuyn: Meneer Azzouzi, ik heb al eerder in de commissievergadering aangegeven: geef mij aan waar u gevonden heeft in de afgelopen jaren waar er onder besteed is of waar we verkeerd begroot hebben. Dat heb ik u niet horen zeggen, ik zie het ook niet in uw eigen amendement naar boven komen. Wij hebben in de afgelopen 7 jaar, ik ga ook naar de CU wijzen, altijd een positief saldo. We zijn jarenlang bezig geweest om de lucht uit de begroting te halen. Het MIP wordt helemaal scherp opnieuw tegen het licht aan gehouden. Ik denk dat de lucht er wel uit is, we zullen er nog eens scherp naar kijken. Om helemaal terug te gaan naar de basis, daar hebben we de capaciteit niet voor. Als u de raad mee krijgt om capaciteit in te huren, dat betekent dat ik naast die € 8 mln extra geld moet vrij maken om deze actie te gaan inzetten. De heer Azzouzi: Capaciteit regelen kunnen we incidenteel, dat is niet ons probleem. De eerste vraag van de wethouder, dat ik dat niet benoemd heb, dat heb ik wel benoemd. Het bewijs is het amendement bij de eerste begrotingswijziging, ik vond de stelpost lucht in de begroting. We hebben onnodig in 2023 bezuinigd om de jaarschijf 2023 sluitend te krijgen.

Nu komen wij tot de conclusie dat we dat niet hadden moeten doen. Ik heb belastingen mee gegeven, ik heb bij de jaarstukken een aantal posten mee gegeven. Dat gezegd hebbende. Wethouder Fortuyn: Wij ontraden hem als college, we hebben daar de capaciteit niet voor en de lucht proberen we er aan alle kanten uit te drukken. Daar mag u vanuit gaan, want wij staan voor dezelfde opgave als u. De heer Markus: U geeft aan, dat u er voor de begroting van 2024 geen capaciteit voor heeft. U geeft aan er wel wat in te zien. Is het een optie voor 2025. Wethouder Fortuyn: Daarover zijn we onderling in overleg, om op een andere wijze de begroting wellicht te gaan aanvliegen m.b.t. zero-bases: vanaf nul beginnen en wat is nou wettelijk? Ik kan allerlei getallen hier geven, want we praten over € 11 mln wat vrijelijk in de ruimte zit, want de rest is min of meer vastgelegd, maar dat is te doen. Wij kijken zeer kritisch naar elke uitgavepost, die wij doen. Ja, vanaf 2025 willen we zeker gaan kijken of we meer naar zero-based begroten kunnen gaan. Dan het amendement woonlasten verhogen als laatste optie. Ik heb u goed gehoord. U geeft het aan als laatste optie. Ja, we gaan eerst de zero-based situatie bekijken, m.b.t. de stelposten gaan we zeer kritisch kijken. En we kijken ook zeer kritisch naar alle begrotingsknoppen van groen, oranje naar rood. We kijken ook waar lucht in zit o.a. bij het MIP.

Die woonlastenverhoging kunt u aannemen, ik laat het aan u over om deze te omarmen. Dan het amendement vrij laten vallen stelpost herverdeeleffect. Dat is heel evident. Als we in mei de garantie hebben gekregen van de rijksoverheid, dat er geen nadeelcompensatie daarop zal zitten en wij daar ook niet op afgerekend worden, kan die inderdaad vrijvallen. Dan het amendement verhogen inkomsten. Het betaald parkeren, GL wil die intrekken, wil ik samen doen met de toeristenbelasting. Ik denk dat het goed is om met elkaar goed te kijken of wij de inkomsten kunnen verhogen. Of dat direct effect heeft op 2024 is moeilijk. Dan zouden we opnieuw moeten kijken: kunnen we dat in verordeningen geregeld krijgen de komende maanden. Dat is lastig. Dat is niet handig, dat is ook lastig. Wij kijken zeker 21/29

naar het element van die toeristenbelasting. Welke vorm, die vraag staat al een tijdje uit, hoe we dat moeten doen, daar zijn we nadrukkelijk mee bezig met SVHW, maar ook met Westland, want Westland heeft er ook mee te maken. We zouden zeker met de toename van migrantenwoningen daar een inkomstenbron zien. U weet dat er verschillende plots in ontwikkeling zijn, waarbij de aantallen aantrekkelijk genoeg zijn, met aantrekkelijk bedoel ik niet in negatieve zin, om daar inspanning op te leveren, want het moet wel wat opleveren. Vanavond werd gezegd: 13 bed and breakfast adressen hebben we hier. Ik heb mijn collega wethouder op de schouder geklopt, want die heeft ook een bed and breakfast faciliteit, die toeristenbelasting zou wellicht iets kunnen betekenen. Maar als het 2 kwartjes per persoon is en we doen het voor pakweg 200 overnachtingen op een adres, dan is je ambtelijke inzet meer dan dat het oplevert. Maar met die migrantenhuisvesting praten we natuurlijk over grotere hoeveelheden, zij maken ook gebruik van onze voorzieningen. Dus het is een heel terechte belasting om die nu serieus nadrukkelijk te gaan betrekken. De heer Markus: U geeft aan in uw beantwoording dat het interessant is, maar dat het niet gaat lukken voor de begroting voor 2024. Dat is een beetje in tegenstrijdigheid met de toezegging.

Er staat bij wijze van afdoening: samen met SVHW wordt onderzocht of het een optie is, forenzenbelasting, om deze belasting in te voeren. Dit nemen we mee bij het opstellen van de begroting 2024. Wethouder Fortuyn: Dat begrijp ik. Graag had ik het ook gezien, maar we hebben het gehad over een verordening. De garantie dat het lukt en om het vast in te boeken, vind ik risicovol. Dat wil niet zeggen, dat we er niet mee bezig zijn, we gaan er zeker naar kijken. De aantallen zullen zeker pas in 2025 pas effectief zijn, want in 2024 zie ik de migrantenhuisvesting nog niet kant en klaar uit de grond gestampt. Dus ja, we gaan het doen, ik denk dat het een heel goede is. Tegelijkertijd, wat hier staat, is het ook wel lastig zoals het amendement hier voor ligt. We willen hier aan werken, alleen, het heeft niet direct effect voor 2024. Het amendement op zich is goed, maar voor 2024 kan ik hem eigenlijk te weinig uitvoeren. Tegelijkertijd, verhogen van inkomsten, we moeten ons ook realiseren, dat we bij wijze van spreken leges niet kostendekkend hebben. Wij moeten ons ook realiseren, dat wij ongeveer 55% subsidie geven op de huur van accommodaties. De accommodaties voor de sportverenigingen is net vastgesteld, daar leggen we wel 55% op. De heer Azzouzi: Terug naar het amendement zero-based.

Als we van 2024 2025 maken, gaat hij dan het amendement omarmen? Wethouder Fortuyn: Dan zou ik hem wat minder scherp geformuleerd willen hebben, maar we gaan er zeker aan werken. Aan de overkant zit een hele batterij mensen, er zit er één te glimlachen, maar ik zie hem niet ja-knikken. De inzet is wel om het te doen. Wij zoeken ook naar de weg. We krijgen sowieso deze discussie vanuit de taakstelling, de taakstelling middelen, welke taken hebben we nu wettelijk en welke niet? Daaruit zouden we ook opnieuw moeten kijken. Wat ik al aangaf, een groot deel van de begroting, zo’n € 165 mln, daar kan je niet aan zitten. Als ik alleen al naar de grondexploitatie kijk, € 51 mln grondzaken, daar kan ik alles van willen, maar dat is spelen met iets wat levensgevaarlijk is, budgettair gezien. De heer Ruijtenberg: Ik begrijp de wethouder goed, dat het amendement over de toeristenbelasting nu eigenlijk te scherp is en dat hij hem eigenlijk ontraadt omdat hij de tijd nu niet kan waarmaken. Maar als u een toezegging doet dat u het wilt gaan onderzoeken en dat u het meeneemt voor de kaders voor 2025, dat is een toezegging die u nu doet, dat u daar naar gaat kijken. Wethouder Fortuyn: Jazeker, want het is een opdracht om dit nu definitief uit te zoeken.

Het wordt nu qua aantallen versus de kosten die je moet gaan maken, door de migrantenhuisvesting, nu wordt het echt interessant om hier nu echt serieus naar te kijken. Want nogmaals, die 13 bed and breakfast adressen, dan heb je € 10 of € 15.000 opbrengt en vervolgens moeten we daar een administratie voor opzetten, wat een veelvoud in kosten is. Hetzelfde als betaald parkeren, ik ga er niet op in, we hebben het net besproken, dat heeft geen zin. Maar ik vind wel dat we hier naar moeten zoeken. Ik geef ook even de waarschuwing, ik wil er snel langs lopen wat we wel of niet doen. We hebben natuurlijk ook andere knoppen waar we aan kunnen draaien. Ik gaf net de sportaccommodaties aan, ik gaf de leges aan, er zijn meer dingen die we suppleren om dit in stand te houden. Die luxe hebben we gelukkig, alhoewel, dit jaar met € 8 mln is het lastig. Dan de motie pauzeknop. Ook dit is niet uitvoerbaar. Het betekent dat ik hulpmiddelen in de medische zorg, die 22/29

wij inkopen on hold moeten zetten. We hebben gewoon een begroting en die begroting lopen we uit. Waar we wel naar kijken, als er aanbestedingen of andere zaken aan de orde zijn, die wij vanuit het college zouden kunnen activeren of vanuit de ambtelijke organisatie kunnen activeren, maar misschien eventueel in een bezuinigingsronde zouden kunnen vallen, daar gaan we natuurlijk terughoudend mee werken. Dus deze zouden we ontraden. Dan de spoed flexwoningen laat ik over. De heer Ruijtenberg: Over de pauzeknop. Als ik het goed begrijp wordt er gevraagd om alleen de pauzeknop in te drukken voor nieuw beleid. Voor bestaand beleid en voor beleid dat we wettelijk verplicht zijn, zoals medische hulpmiddelen, dat wel door te laten gaan. Is die dan ook niet uitvoerbaar? Als we de wettelijke taken wel door willen laten gaan? Wethouder Fortuyn: Zoals het nu omschreven is, is het onuitvoerbaar, ja, dat klopt, want dan mag je niets meer doen en dat is niet de bedoeling. We gaan dus wel besteden wat we noodzakelijk nodig hebben en we bekijken elke investering. Als er een aparte investering is, moet het sowieso naar de raad voor votering. Daar waar het lopende zaken zijn, die gewoon nodig zijn, die gaan we gewoon doorzetten, want anders komt de organisatie vast te staan, dat gaat niet. Dus die ontraden wij. Bouwen met spoed laat ik aan mijn collega Muis.

Mevrouw Bouman: Ik ga toch even refereren aan hetgeen in de commissie door u gezegd is. U heeft aangegeven, nut en noodzaak, als het aanbesteed is, ja prima. Wat ik net naar voren gebracht heb, is dat u zelf zei dat het verstandig is om tussen vandaag en de begrotingsbehandeling geen structurele uitgaven te gaan doen waar een financieel gevolg aan zit. Dan zegt u nu: ik ontraad dat. Ik kan het niet meer volgen bij u. Wethouder Fortuyn: Ik weet niet of het aan mij ligt. Zoals de motie nu voor ligt, betekent dat dat we niet meer kunnen doen, niets uitgeven, geen contract aangaan, helemaal niets. Dat is niet de bedoeling. Wij hebben gewoon lopende activiteiten, die we ook werkelijk nu moeten besluiten. Als er investeringen langs komen of aanbestedingen langs komen waarvan wij zeggen: dat zou nog weleens een keer onder de knop begrotingsbezuiniging kunnen vallen, dan gaan we dat niet doen. De heer Machielse, VVD: Ik heb een vraag aan de voorzitter. Of u de griffier zou kunnen verzoeken om een andere lezing van deze motie toe te lichten. Er staat expliciet ‘nieuwe structurele uitgaven’. Ik kan het antwoord van de wethouder daar geenszins mee rijmen, dus ik zou graag een juridische toelichting van de griffier vragen over het volgens de wethouder onuitvoerbaar zijn van deze motie, wat mijns inziens niet correct is.

De voorzitter: De griffier geeft hier geen uitleg, kan ik u vertellen. U kunt allen lezen wat u leest. Het is een motie, een verzoek aan het college, dus de wethouder kan dat gemotiveerd naast zich neerleggen, ook als die wordt aangenomen. Dan dient hij het te moeten motiveren, anders kunt u hem naar huis sturen. Dat is de normale procedure, zeg ik maar even. Maar in beginsel gaat het om het goed lezen van de motie. Als u denkt dat de wethouder hem niet goed leest, zult u dat in de tweede termijn moeten verduidelijken. Wethouder Fortuyn: Ik kan u vast mee geven dat de wethouder naar huis sturen inclusief een bestuursadviseur u een bezuiniging oplevert van € 300.000 per jaar. Dus ook deze begrotingsknop zullen wij toevoegen aan de gereedschapskist. Ik heb geprobeerd het kort te houden, maar ik werd geïnterrumpeerd. Ondanks de toezegging die ik aan een aantal raadsleden heb gedaan, heeft het helaas wat langer geduurd, zijn er nog vragen gekomen. Dat heeft ook te maken met die kritische blik van de stelposten. U heeft gelijk, ik heb er voldoende over gezegd. Wij zullen zeer kritisch moeten kijken want € 8 mln is heel veel geld. Dank u wel. Mevrouw Bouman: Ik kom terug op het verhogen van inkomsten. U had het wel over de toeristenbelasting, maar wij hebben nog een amendement ingediend, daar heb ik u niet over gehoord. Wethouder Fortuyn: Het verhogen van de inkomsten.

Ik laat het een beetje aan de raad. Waar het om gaat, op de korte termijn kan ik het slecht invullen, slecht kan inboeken. Ik ben er niet op tegen, wat mij betreft kunt u hem ook aannemen als het maar niet zo hard is, dat ik daar in 2024 mee aan de slag moet. De subsidioloog, L3B heeft er ook al een paar keer over gesproken, via duurzaamheid hebben we ook de nodige subsidies gekregen. We krijgen via andere kanalen ook de vangnetsubsidie, daar heeft u akkoord voor gegeven, een brief over gehad, dat we dat gaan aanvragen. We hebben Horti Science, waar we 23/29

ook subsidie krijgen. Maar het kan scherper. Echter, we zijn geen Rotterdam die € 95 mln naar binnen roeit vanuit het rijk op basis van bereikbaarheid en woningbouw, want daar zitten 40 subsidioten die daar dagelijks mee bezig zijn. We moeten ook onze beperkingen kennen. Ik wil niet de verwachting scheppen, hij mag aangenomen worden, ik zeg niet hard: doe het niet. Maar ik wil wel de verwachtingen managen. Als mevrouw Bouman hier tevreden mee is, wilde ik hiermee afsluiten, mijn beantwoording in de eerste termijn. Wethouder Cnossen: Ik zal namens het college reageren op het amendement van de PvdA, het ontzien van het sociaal domein. Het ontzien van de meest kwetsbaren in onze samenleving wordt breed gedragen in het college en in de raad, dus daar hoeven wij niet over te discussiëren. Maar als amendement beperkt u hiermee een integrale afweging, die deze raad graag wil maken op basis van alle begrotingsknoppen van lokaal beleid met meer dan minimaal wettelijke verplichtingen. Dus het college heeft de opdracht van u wel gekregen om al die knoppen in beeld te brengen. U als raad beslist, u bent aan zet. Ik wil hierbij ook het realistisch begroten in het sociaal domein noemen, waar we al een aantal jaar mee bezig zijn.

Als motie kan het, maar dan zou ik zeggen: raad, het is een motie van uzelf, want u krijgt van de wethouder financiën die gereedschapskist, u moet de beslissing nemen. Wethouder Muis: Twee moties, ik begin met de eenvoudigste, de gemeentelijke windturbine. Daar heeft u zich allemaal redelijk over uitgesproken. Een incidentele investering zou inderdaad een positieve invloed kunnen hebben op structurele energiekosten en ons klimaat. Echter, iedereen weet, het afgelopen decennium is de potentie voor windturbines in Lansingerland grondig onderzocht. Het college heeft in mei 2023 recent besloten door technische en beleidsmatige belemmeringen geen ruimte voor windenergie te zien op de onderzochte locaties. Dit waren de locaties in het zoekgebied waar de potentie al het hoogste was. Om maar aan te geven: alles daarvoor heeft nog minder potentie. De raad is hierover uitgebreid geïnformeerd met een technische toelichting en allerlei andere informatie. Bovendien is de discussie nog niet in de raad gevoerd, dus zonder mogelijke locatie vindt het college het niet verstandig om in de begroting, nog los van hoe je dat in de begroting op zal nemen, daarin opnemen dat er een windmolen wordt geplaatst. Wij ontraden daarom deze motie. Dan de motie bouwen met spoed flexwoningen voor met name onze jongeren. Daar heb ik even iets meer woorden voor.

Dat komt omdat u daar met elkaar heel veel woorden voor had, maar ik zal proberen er snel doorheen te gaan. We doen in Lansingerland inderdaad ervaring op met het realiseren van flexwoningen. U heeft het allemaal zelf met eigen ogen kunnen aanschouwen, ook gezien de afgelopen periode, hoe hard daaraan is gewerkt en hoeveel tijd en energie dit de organisatie extra heeft gekost om dit voor elkaar te krijgen. Desondanks gaan we verder met een tweede locatie LOO2. Misschien is het ook even interessant om u helpen herinneren aan de vorige wethouder wonen, die al hier onderzoek naar heeft laten doen. Die heeft u in december 2021 een notitie gestuurd, de notie flexwoningen in Lansingerland, en een uitgebreide brief. Op voorhand lijkt het me niet verstandig om dingen dubbel te doen of over te doen. Ik kom er aan het eind op terug. LOO1 heb ik genoemd, daar zijn 78 plekken voor spoedzoekers, waaronder ook starters en jongeren. Wel natuurlijk met specifieke omstandigheden, maar ook voor starters en jongeren. Ook op LOO2 komen er woningen voor spoedzoekers, waaronder starters. Het is al door verschillenden aangehaald, mevrouw Den Heijer en de heer Azzouzi: flex is tijdelijk, de locatie is tijdelijk voor 10 jaar en nog eens 10 jaar, maar voor degenen die het huren is het nog tijdelijker. Ze krijgen contracten voor 2 jaar, dus het is geen duurzame oplossing.

Uiteindelijk hebben die mensen een permanente woning nodig. Het is een hele kostbare manier van woningen realiseren. Starters, jongeren, ouderen, de meeste woningzoekenden zijn het meest gebaat en geholpen met permanente woningen. Als gemeente zijn we daar druk mee bezig, misschien ziet u dat niet altijd, maar richting de heer Jumelet, boter bij de vis, dit jaar leveren we verschillende projecten op. Hordijk, 25 sociale appartementen en 45 overige betaalbare, die zijn opgeleverd. Julianalaan, Bernhardlaan, 73 sociale woningen in Q3. 24/29

Sporthoeklaan de 78 flexwoningen in Q 2/3. Bij elkaar telt dat al op tot 221 sociale en betaalbare woningen. Ik kijk naar de heer Machielse, dat is nou het aanbod van wat je kan noemen het instapsegment. Dan zijn we er nog niet. In Q4 slaan we een paal voor het volgende project aan de Markermeerstraat. Ik ga ze niet allemaal opnoemen, maar om aan te geven dat er heel veel komt en de grotere projecten komen daarna. Dus ook voor de mensen die op zoek zijn naar sociale of betaalbare huur komt er echt aanbod. Het gaat misschien niet snel genoeg, ik hoor dat regelmatig, waarom wel voor die of niet voor die, we proberen iedereen iets te bieden. Als het gaat om koopwoningen heeft u recent de starterslening verlengd en opgehoogd, dus dat is ook heel goed. Starters zijn niet alleen specifiek op zoek naar flex, dat is ook huur maar ook koop. Zo’n starterslening helpt daarbij. Hier zit een bruggetje naar de heer Ruijtenberg, die had het over: kun je wel een project alleen voor jongeren doen? Nee, dat kan niet, het zal altijd een combinatie moeten zijn. Het klopt wat de heer Ruijtenberg zegt: je mag 25% van de sociale huurwoningen toewijzen aan lokaal. Er is wetgeving in voorbereiding dat dat meer kan worden, maar je kunt het dus niet alleen voor die doelgroep doen. Het zal altijd in combinatie moeten met iets anders.

Wat ik met heel veel woorden probeer aan te geven: we zitten er bovenop. Ik zie de motie zeker als steun, wij zien als college ook zeker de urgentie, maar een separaat onderzoek naar flexwoningen alleen voor jongeren of starters, of met name onze jongeren, het is dan de vraag wie u dan bedoelt, gaat ten koste van de capaciteit en inzet op de net geschetste projecten. Ik wil eigenlijk voorstellen aan de indieners, aangezien er dus al een onderzoek ligt, of ik de motie zo mag duiden dat wij een update geven op die eerdere verkenning, die eerdere notitie, die u eind 2021 heeft gekregen, om te kijken: wat zijn de ervaringen afgelopen jaar met flexwoningen, zodat we daar een update in geven in plaats van de opdracht te geven om een compleet nieuw onderzoek te doen. Excuses voor de lange termijn, maar dat was het. De heer Azzouzi, PvdA: Ik wil een schorsing vragen om overleg te plegen over het amendement. De voorzitter: Er zijn verschillende amendementen besproken, dus dat lijkt me een heel goede. Ik schors de vergadering voor 10 minuten. Schorsing De voorzitter: Als u allen weer plaats neemt dan heropen ik de vergadering. Ik stel voor dat we een nieuwe nulde termijn doen, een termijn 2.0 om eventuele gewijzigde moties en amendementen in te brengen, zodat we in de tweede termijn door kunnen gaan met de gewijzigde, ingetrokken moties en amendementen.

Termijn 2.0 De heer Azzouzi, PvdA: Ik wil bij deze het amendement m.b.t. zero-based intrekken en in plaats daarvan een motie indienen namens het CDA, VVD, VOOR en GL. M2023-012 Toepassen Zero-based operatie bij opstellen meerjarenbegroting 2025-2028 De raad van de gemeente Lansingerland, in vergadering bijeen op 6 juli 2023, gehoord de beraadslaging, overwegende dat in de kaderbrief 2024-2027 negatieve saldi van de meerjarenbegroting worden gepresenteerd; de afgelopen jaren is gebleken dat er aan het einde van het jaar telkens een overschot in de jaarrekening was waardoor bezuinigingen achteraf gezien minder noodzakelijk waren; om dit te voorkomen scherp begroten noodzakelijk is en de zero based methode hiervoor kan zorgen; deze methode nu te kort dat is om door te voeren voor het begrotingsjaar 2024. Verzoekt het college om bij het opstellen van de Meerjarenbegroting 20252028 de zogenaamde Zero-based methode te hanteren om ervoor te zorgen dat de lucht uit de meerjarenbegroting verdwijnt. 25/29

De voorzitter: Ik constateer dus dat amendement nummer 30 is ingetrokken en dat er een motie nummer 12 is over hetzelfde onderwerp zero-based. Tweede termijn De heer Bik, WIJ: Ik ben ingesprongen voor de heer Jumelet, die om persoonlijke redenen naar huis is. Ik wil even de tijd nemen om alles op een rijtje te zetten, maar ik zal het daarom kort houden. M.b.t. de motie van de heer Azzouzi wachten we toch nog even op de reactie van de wethouder. Dat geeft ons ook nog even de tijd om dat te beoordelen. We hebben in de eerste termijn aangegeven, dat we v.w.b. de motie van het CDA rondom het verhogen van de inkomsten zouden kunnen instemmen als het stuk over erfpacht eruit wordt gehaald. Ik wacht even af of dat ook het geval zal zijn in de tweede termijn van het CDA. De heer Markus: Toch even over de motie die WIJ wil indienen over de flexwoningen. Ik snap niet zo goed waarom die motie alsnog ingediend wordt. Volgens mij heeft de wethouder helder aangegeven dat het onderzoek waar om gevraagd wordt al gedaan is. Als het nog een gedaan moet worden, kost het extra capaciteit en middelen en dat is juist iets in deze gemeente waar we geen overschot aan hebben. Ik snap werkelijk niet waarom die motie niet wordt ingetrokken.

Kunt u aangeven waarom? De heer Bik: Als ik goed naar de wethouder heb geluisterd, hoor ik een zaken die te maken hebben met sociale huurwoningen, die worden opgeleverd, maar niet perse over jongeren. Dat is de reden. We kijken wat de raad daarvan vindt. De heer Van Doorn, L3B: Het amendement dat een motie is geworden, wij zullen die gaan steunen. Dat heeft vooral te maken met dat we niet willen, waar we bij het college merken dat ze in die zin er wel heil in zien om zoiets te organiseren, maar dat het vooral een organisatieprobleem is, we hebben nu meerdere voorstellen liggen, de toeristenbelasting is ook zo’n voorbeeld, wij hebben hem al eens eerder ingediend met forenzenbelasting, dat zijn allemaal voorstellen die door de raad worden omarmd en uiteindelijk in de uitvoering lang zijn blijven liggen. Vandaar dat wij de motie zullen ondersteunen, zodat dit niet in de tijd wegloopt en we volgend jaar weer in een discussie zitten: het is nu te krap en geen tijd. Vandaar dat wij in die lijn mee zullen gaan. Ten aanzien van de toeristenbelasting, de argumentatie van GL is helder, volgens mij ziet de wethouder in de oplossingssfeer mogelijkheden. Ik wil bij GL in overweging geven om wat er al ligt, dat forenzenbelasting ook toeziet op hetzelfde doel om daarbij aan te sluiten, zodat we daar eensgezind achter staan en verder kunnen.

Dat waren de enige 2 punten waar L3B nog geen duidelijkheid heeft gegeven. Daar wilde ik het bij laten. De heer Markus: Ik wilde het daar nog niet helemaal bij laten. Ook even over de motie flexwoningen, u bent daar mede indiener van. De wethouder geeft aan, punt 1 waar u om vraagt, dat ligt er al, het kost alleen maar extra capaciteit om dat uit te laten voeren, capaciteit die we juist niet hebben. Ik hoor graag van u waarom u vindt dat deze motie alsnog ingediend moet worden. De heer Van Doorn: Dat heeft te maken met wat ik tijdens de commissie heb gehoord als argumentatie over wat er in Lansingerland gebeurt met jongeren. Die stromen massaal uit en weg. Daarom zijn we ook ramingen naar beneden aan het bijstellen, wat invloed heeft op inkomsten. Ik vind het belangrijk dat deze doelgroep, met name deze doelgroep extra veel aandacht krijgt. We moeten echt oplossingen bedenken, zodat we ze hier houden. Niet alleen voor die aantallen, maar in de volle breedte. Jongeren lopen hier weg, dat moet stoppen, ik wil daar oplossingen voor. Vandaar dat we dat hoog prioriteren en handhaven we de motie in deze vorm. Mevrouw Bouman, CDA: Allereerst even reagerend op mijn linker buurman t.a.v. de inkomsten. Er was een voorstel bij u gedaan om dat te splitsen om er het e.e.a. uit te halen. Dat zullen we niet doen, we blijven gewoon bij ons amendement. Dan ga ik even verder.

De woonlasten, ik heb de wethouder gehoord, akkoord. De stelposten blijven akkoord. De voorzieningen, daar zullen we tegen stemmen van de PvdA. De motie over zero-based zullen we ondersteunen, dat hebben we naar voren gebracht. De toeristenbelasting, daar zijn wij tegen. We wachten af wat er allemaal 26/29

door de wethouder naar voren gaat komen, dat zal dan wel in 2024 zijn, nu geen tijd, dus we zijn daar tegen. Flexwoningen, e.e.a gehoord hebbend, wij zijn wel voor flexwoningen. We hebben ook gehoord dat er nog het e.e.a. komt, dat er een onderzoek is. Het kost allemaal tijd, maar laat onverlet dat wij toch mee gaan. Dan de windturbines, daar zijn wij tegen het e.e.a. gehoord hebbend van de wethouder. De pauzeknop, daar zijn wij voor, want dat hebben we zo ingediend. Dank u. De heer Machielse, VVD: Solide financieel beleid is nodig, want alleen dat zorgt voor lokale lasten en zo zullen we ook stemmen. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Ik heb ook niet zoveel toe te voegen. Wij zullen tegen de meeste moties en amendementen stemmen omdat we niet vinden dat die een goede aanvulling zijn op wat voor ligt. Of eigenlijk feitelijk geen kaders mee geven of feitelijk overbodig zijn, gezien de antwoorden die het college ons heeft mee gegeven. Sommige amendementen willen we amendementen vreemd noemen, omdat ze weinig kaderstellend zijn en ook niet heel veel toevoegen aan deze begroting op dit moment. Daar wil ik het bij laten. De heer Markus, CU: Ik wil even aanhaken bij het woordje vreemd. Wij vinden het erg vreemd dat een motie rondom flexwoningen toch wordt ingediend ondanks hetgeen de wethouder aangaf.

Sterker nog, hij zegde nog toe dat hij een presentatie wil houden om te vertellen wat er allemaal al niet gebeurt op het gebied van jongeren en huisvesting. Jammer, want we gaan hiermee weer allemaal capaciteit in het huis verbruiken aan dingen die nutteloos zijn of er al liggen. Dus dat is jammer. Wij zullen tegen deze motie stemmen, niet omdat wij vinden dat er iets aan dit onderwerp moet gebeuren, maar omdat wij vooral vinden dat er al veel gebeurt en dat eerst maar eens moeten aan horen. Dan nog over zero-based begroten. Het amendement is ingetrokken, de motie zullen wij van harte ondersteunen. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: Er zijn nog een paar dingen waar we de mening van de wethouder over willen. De motie over flexwoningen van WIJ, ook na het beluisteren van de beoordeling van de wethouder zijn we daar tegen, dus wij zullen niet voor gaan. Ik was vergeten in de eerste termijn, dat krijg je als je het uit je hoofd doet, om een oordeel te geven over het verhogen van inkomsten van het CDA. Daar zullen we voor stemmen. Die zien we min of meer in dezelfde lijn als onze eigen toeristenbelasting en andere dingen. Stelpost, had ik al genoemd, daar zijn we voor. Sociaal domein, we tekenen nog steeds mee, die muur vinden wij belangrijk, wij willen helemaal niet overwegen of we op mensen in een penibele situatie gaan bezuinigen, daar willen we van af blijven.

De motie zero-based gaan we mee tekenen, dus daar zijn we voor. De pauzeknop, wij hadden gezegd: oordeel college. Daar gaan wij tegen stemmen n.a.v. de beantwoording van de wethouder. We zien daar teveel haken en ogen. Dan onze eigen motie en amendementen. Ondanks de positieve bewoordingen, als ik even heb geturfd, hij zou het misschien net of net niet halen, het amendement over toeristenbelasting. Ik heb de wethouder heel duidelijk horen praten over dat hij hem eigenlijk omarmt, hij ziet hem als ondersteuning, maar dat het nu te snel in de tijd is. Gezien die positiviteit en de keiharde toezegging ga ik hem niet ter stemming brengen. De toezegging is wat ons betreft voldoende. Mevrouw Bouman: U bedoelt ingetrokken? De heer Ruijtenberg: Ja, sorry, ik hoor net van de heer Markus dat ik me versprak. Ja, inderdaad. De toezegging is voldoende daarin. Dan onze motie over de windturbines. Ik begrijp na de gesprekken dat die misschien wat te vroeg in de tijd komt. Qua windmolens zijn we een omgekeerde Don Quichot, we strijden er niet tegen, maar we strijden er voor. Dat zullen we blijven doen, dus het komt wel terug maar niet op dit moment. De heer Azzouzi, PvdA: Heel kort. Over de amendementen en moties heb ik in mijn eerste termijn iets gezegd. Ons eigen amendement het sociaal domein ontzien, we hebben het antwoord van de 27/29

wethouder gehoord en van de andere fracties, maar we moeten hier keuzes maken, dus we laten hem in stemming brengen. Dan gaan wij onze keuzes maken. Mevrouw Van Olst, VOOR: Ik heb geen nadere veranderingen. Beantwoording college Wethouder Fortuyn: De motie die ingediend is door de PvdA, in plaats van een amendement is het een motie geworden, waarin vanaf 2025 dit serieus aangepakt moet worden. Ik kan melden, dat wij dat inmiddels als college willen omarmen. Ik oktober of november van dit jaar, voor het sluiten van dit jaar, willen wij met een raadsvoorstel komen om te bezien hoe we dat exact gaan aanvliegen. Dan hebben we de goede, inhoudelijke discussie. Ik heb overleg gehad met de afdeling financiën en we komen met een raadsvoorstel of een bespreekpunt, even kijken hoe we het doen, we gaan het in ieder geval bespreken. Dan gaan we het inrichten voor 2025, dus wat mij betreft kunt u hem omarmen. De voorzitter: Dan zijn we aan het eind van de behandeling en gaan wij over naar de stemming. Ik inventariseer even voor u, ook ter controle, dan weet u ook hoe we gaan stemmen. Eerst de amendementen in beginsel op volgorde van de nummering. Dat is nu nog nummer 25, 26, 27 en nummer 31. Dat is correct? De andere amendementen zijn ingetrokken? Ja, niemand protesteert. Dan het voorstel. Dan de 3 moties op volgorde nummer 9, 10 en 12. In die volgorde gaan wij stemmen.

Ja, we zijn er klaar voor. A2023-025 Verhogen inkomsten De voorzitter: 21 voor, 7 tegen. Deze is aangenomen. A2023-026 Woonlastenverhoging als laatste optie De voorzitter: 20 voor, 8 tegen. Die is aangenomen. A2023-027 Vrij laten vallen stelpost herverdeeleffect De voorzitter: Met algemene stemmen aangenomen. A2023-031 Geen bezuinigingen op voorzieningen voor de meest kwetsbare inwoners in het sociaal domein De voorzitter: 2 voor, 26 tegen. Die is verworpen. Het voorstel zelf: kaderbrief 2024 - 2027 De voorzitter: (…) M2023-009 Bouw met spoed flexwoningen voor met name onze jongeren De voorzitter: Voor 20, tegen 8. Deze is aangenomen. M2023-010 Pauzeknop nieuwe structurele uitgaven De voorzitter: 9 voor, 19 tegen. De motie is verworpen. M2023-012 Toepassen Zero-based operatie bij opstellen meerjarenbegroting 2025-2028 De voorzitter: Met algemene stemmen aangenomen. De voorzitter: Daarmee zijn we aan het eind van het bespreekpunt, de kaderbrief.