[BV23.0076] Verslag van de raadsvergadering Kaderbrief van 6 juli 2023

VERSLAG Gemeenteraad

Corsanummer

: BV23.0076

Datum vergadering

: 6 juli 2023

Aanwezig in de raadszaal: Raadsleden: WIJ Lansingerland : Jan Jumelet, Mark Bik, Bianca Boonstra, Abdel Afalah, Jan Alsemgeest Leefbaar 3B : Don van Doorn, Jean Paul Meuldijk, Jan Pieter Blonk, Marjolein Gielis, Leon Erwich, Johan Philippens, Machiel Crielaard CDA : Nelleke Bouman, Dave Bergwerff, Frans Ammerlaan, Job Halkes, Charles van Harn VVD : Matthijs Machielse, Ivo de Graaf, Christiaan Toussaint D66 : Ineke den Heijer, Brecht Weerheijm, Ronald van der Stad ChristenUnie : Kees-Willem Markus, Paul Lieverse, Arjen Hofman GroenLinks : Marko Ruijtenberg PvdA : Hamid Azzouzi VOOR Lansingerland : P. van Olst Wethouders

: Leon Hoek, Simon Fortuyn, Michiel Muis en Titia Cnossen

Voorzitter Plv. griffier

: Pieter van de Stadt : Lianne van den Houten

Afwezig:

WIJ Lansingerland CDA VVD

: Chantal van Weede : Jan Willem van den Beukel : Marloes Draak, Ed van Santen

1. Opening en mededelingen De voorzitter, om 20.00 uur: Goedenavond, dames en heren, aanwezigen, op de tribune, de pers prominent vertegenwoordigd, we hebben een balkon loge. Goedenavond, inwoners die hier of thuis via de livecast mee luisteren, alle ambtelijke ondersteuning, leden van het college en natuurlijk de leden van de raad, goedenavond. Naast mij zit namens de griffie, welkom aan alle leden van de griffie, griffier Van den Houten vanavond. Ik open de vergadering van de gemeenteraad van Lansingerland, het is vandaag 6 juli 2023 acht uur. We hebben een speciaal programma vanavond, een bijzondere raad waarin wij de kadernota bespreken en als u de agenda zo vaststelt straks ook de zomernota afhameren. Ik kan u vertellen dat we bericht van verhindering hebben van mevrouw Draak en de heer Van Santen, mevrouw Van Weede en de heer Van den Beukel. Onder de laatkomers scharen wij vanavond de heer De Graaf, de heer Afalah, mevrouw Den Heijer en de heer Philippens. Zij worden allen nog verwacht. De heer Van den Beukel is met heel spannende dingen bezig in Den Haag, hij stuurt ons wel als eerste een appje. Achter de tafel is wethouder Hoek een beetje later. 2. Trekken van het lot ter bepaling van het raadslid bij wie een eventuele stemming zal beginnen De voorzitter: Het lot heeft nummer 4, de heer Azzouzi, getrokken. Mocht het zover komen. 3. Vragenhalfuurtje voor raadsleden

1/29

De voorzitter: Daar heeft niemand zich voor gemeld. U ook niet, meer Erwich. Dat is correct, dus dat agendapunt gaat voorbij.

4. Spreekrecht voor niet-raadsleden De voorzitter: Hebben zich ook niet gemeld, dus ook dat agendapunt passeert. (…) Ik schors even een moment, we overleggen even met u. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering. We hebben overleg gehad met een meneer, hier aanwezig. Het gaat over een zaak waar hij niet over kan inspreken. Hij gaat zijn gegevens achter laten en dan gaan we dat verder regelen. De reden dat ik het even wilde uitzoeken, is dat dit de laatste vergadering is voor een langere periode omdat het zomerreces is. Was het dringend, had ik hem wel de gelegenheid willen geven, maar aangezien het over dit onderwerp niet kan, het is een zaak die onder de rechter is, dan gaat het nu voorbij. U krijgt later te horen, voor zover dat nodig is, wat er gebeuren moet. 5. Vaststelling van de agenda De voorzitter: Op de agenda staat 1 bespreekpunt: de kaderbrief. En 1 hamerstuk: de zomerrapportage. Iemand die daar verandering in aan wil brengen? Dat is niet het geval, dan stellen wij de agenda vast zoals die voor u ligt. 6. Bespreekpunten: 6.a Kaderbrief 2024 - 2027 De voorzitter: Ik wil u voorstellen om het als volgt aan te pakken.

We hebben 7 amendementen en 3 moties, dat betekent een nulde termijn, waarin iedereen het dictum van het amendement of de motie uitspreekt, niet de toelichting, niet de inleiding, maar alleen het dictum, zodat ze onderdeel uitmaken van de beraadslaging. Daarna wil ik de eerste termijn doen van groot naar klein. Ik heb erover geaarzeld en vergeten de griffier te vragen, dus ik stel voor dat we het nog een keer doen op volgorde van verkiezingsuitslag. We moeten in het er in het presidium over hebben wat de juiste volgorde is, maar ik wil het nu nog doen op grond van de verkiezingsuitslag als iedereen daarmee kan instemmen. Doen we het op die volgorde. Soms wijzigt het. Nulde termijn De heer Jumelet, WIJ: Wij dienen een motie in. Deze motie dien ik mede in namens L3B, de heer Van Doorn en de VVD, de heer Machielse. Ik zal me beperken tot hetgeen deze motie oproept. M2023-009 Bouw met spoed flexwoningen voor met name onze jongeren 1. Te onderzoeken op welke verschillende manieren en op welke termijn in 2023 en volgende jaren flexwoningen voor met name jongeren, bij voorkeur in de 3 kernen van Lansingerland, gerealiseerd zouden kunnen worden. 2. Mogelijk een eenmalig c.q. incidenteel onderzoeksbudget mee te nemen in de begroting 2024. 3. de gemeenteraad uiterlijk in het voorjaar 2024 inhoudelijke te informeren over de uitkomsten van het onderzoek onder 1 genoemd.

En gaat over tot de orde van de dag. Mevrouw Bouman, CDA: Het eerste amendement dat wij indienen. A2023-025 Verhogen inkomsten De gemeente gaat op zoek naar nieuwe structurele en incidentele inkomstenbronnen, bijvoorbeeld 2/29

door het aan bedrijven uitgeven van gronden van de gemeente Lansingerland via een recht van opstal of in erfpacht en het genereren van Europese, nationale en regionale subsidie-inkomsten. Dit amendement wordt mede ingediend door L3B, VVD en PvdA. Het tweede amendement. A2023-026 Woonlastenverhoging als laatste optie Het uitgangspunt is dat woonlasten niet boven het landelijk gemiddelde mogen uitkomen. Wij gaan eerst maximaal op zoek naar besparingen, bezuinigingen en inkomstenverhogingen. Lastenverhoging is de laatste optie. Mede ingediend door L3B en de VVD. Dan heb ik nog een motie. M2023-010 Pauzeknop nieuwe structurele uitgaven Overwegende dat de gemeente Lansingerland komend jaar voor ongeveer 8 miljoen euro moet bezuinigen of lasten moet verhogen. Van mening, dat de raad bij de begrotingsbehandeling dit najaar in staat moet zijn een integrale afweging te maken ten behoeve van een zorgvuldig proces. Overwegende, dat nieuwe juridisch verplichte uitgaven de ruimte voor het maken van die integrale afweging beperken. Verzoekt het college om de ‘pauzeknop’ in te drukken en - tenzij daar een expliciet en specifiek raadsbesluit inclusief financiële dekking aan ten grondslag ligt - tot aan de begrotingsbehandeling geen nieuwe structurele verplichtingen aan te gaan. Mede ondertekend door de VVD. Dank u. De heer Markus, CU: Dit amendement dien ik mede in namens L3B, CDA en PvdA.

A2023-027 Vrij laten vallen stelpost herverdeeleffect De uitgangspunten van de begroting 2024-2027 (T23.02967) vast te stellen, met dien verstande dat aan de uitgangspunten het volgende punt wordt toegevoegd. Vrijvallen stelpost herverdeeleffect. Voor de herijking van het gemeentefonds 2023 staan wij te boek al nadeelgemeente. Omdat er onduidelijkheid bestond omtrent een mogelijke nacalculatie is de stelpost herverdeeleffect ingesteld als buffer voor een mogelijk toekomstig nadeel. Vanuit het Ministerie van Binnenlandse Zaken is aangeven dat zij vooralsnog geen nacalculatie toepassen. De stelpost herverdeeleffect is daardoor niet meer nodig en kan vrijvallen. De heer Ruijtenberg, GL: Het eerste amendement dat wij willen indienen is A2023-028 Toeristenbelasting in Lansingerland Verhogen inkomsten. De gemeente Lansingerland gaat op zoek naar nieuwe structurele en incidentele inkomstenbronnen, door het invoeren van toeristenbelasting en gaat onderzoeken wat het geijkte tarief is in verhouding tot de regiogemeenten in de MRDH. A2023-029 Betaald parkeren ipv blauwe zones Verhogen inkomsten. De gemeente Lansingerland gaat op zoek naar nieuwe structurele en incidentele inkomstenbronnen, door het invoeren van betaald parkeren in plaats van de blauwe zones en het ook enkel daar toe te passen waar nu reeds blauwe zones zijn.

M2023-011 Gemeentelijke windturbine Overwegende dat de gemeente Lansingerland in 2024 voor ongeveer 8 miljoen euro moet bezuinigen of lasten moet verhogen. Van mening, dat de gemeentelijke uitgaven aan energiekosten hoog zijn en wellicht hoger gaan worden. Overwegende, dat een windturbine niet alleen bijdraagt aan de ambitie van de Gemeente Lansingerland om klimaatneutraal te worden maar ook de energiekosten 3/29

naar 0 kan brengen. Verzoekt het college om in de begroting 2024-2027 op te nemen dat er een windturbine geplaatst wordt die voldoende oplevert om te voldoen aan de totale energiebehoefte van de gemeente zelf en deze kosten voor te schieten uit de Eneco-gelden onder het mom “energie voor energie”. De heer Azzouzi, PvdA: Het eerste amendement dien ik samen in met VOOR en CDA. A2023-030 Toepassen Zero-based operatie bij opstellen meerjarenbegroting 2023-2027 Indieners stellen het volgende amendement voor. Beslispunt 2 van de gevraagde beslissing ‘De uitgangspunten voor de Begroting 2024-2027 (T23.02967) vast te stellen’ als volgt te wijzigen ‘De uitgangspunten voor de Begroting 2024-2026 (T23.02967) vast te stellen met dien verstande dat aan deze uitgangspunten het volgende uitgangspunt wordt toegevoegd, na uitgangspunt 1.1 ‘Een structureel sluitende begroting in 2024’: Zero-based begroten. Bij het opstellen van de Meerjarenbegroting 2024-2027 wordt gebruik gemaakt van de zogenaamde Zero-based operatie om ervoor te zorgen dat de lucht uit de meerjarenbegroting 2023-2027 verdwijnt. Het volgende amendement dien ik in samen met GL. A2023-031 Geen bezuinigingen op voorzieningen voor de meest kwetsbare inwoners in het sociaal domein De raad van de gemeente Lansingerland, in vergadering bijeen op 6 juli 2023. Indieners stellen het volgende amendement voor.

Beslispunt 2 van de gevraagde beslissing ‘De uitgangspunten voor de Begroting 2024-2027 (T23.02967) vast te stellen’ als volgt te wijzigen ‘De uitgangspunten voor de Begroting 2024-2026 (T23.02967) vast te stellen met dien verstande dat aan deze uitgangspunten het volgende uitgangspunt wordt toegevoegd. Ontzien sociaal domein bij bezuinigingen. Sociaal domein taken en voorzieningen, die bedoeld zijn voor de meest kwetsbare inwoners ontzien bij eventuele bezuinigingen. Dit zijn in ieder geval de voorzieningen in het kader van armoede en minimabeleid, schuldhulpverlening, hulpverlening aan kwetsbare ouderen, mensen met een beperking, jongeren in de knel, statushouders en re-integratie instrumenten op weg naar (betaald) werk. De voorzitter: Voor degenen die thuis mee kijken en denken: wat is een kaderbrief? Dat is het startdocument voor de begroting, die uiteindelijk in november door de gemeenteraad wordt vastgesteld. Die begroting is een belangrijk iets, want de gemeenteraad gaat over de centjes van de gemeente, alle centjes. Zonder een door de raad vastgestelde begroting kan er geen geld worden uitgegeven, niet aan sociaal beleid, niet aan cultuur en sport, niet aan groen, niet aan veiligheid, niet aan wegen, enzovoorts, dus dat zou wel problemen geven.

Om die begroting, die een lijvig document is, goed op te kunnen stellen geeft de raad kaders mee aan het college van hun verwachtingen. Iedereen die net heeft meegeluisterd heeft kunnen horen dat er amendementen en moties werden ingediend. Amendemente zijn wijzigen die door partijen hier worden voorgesteld op die begroting. Dus die zeggen: eigenlijk wil ik dat net iets anders. Een amendement wijzigt het document direct. Daarnaast een drietal moties. Moties zijn verzoeken aan het college, dus dat zijn meer algemene zaken waarvan een partij zegt: het zou goed zijn als jullie dit of dat eens even uitzoeken of doen. In alle gevallen geldt natuurlijk: straks gaan we erover stemmen en dan zullen we zien of er zaken in de kaderbrief worden gewijzigd en in welke richting. Oftewel, het wordt een spannende avond, want dit bepaalt voor een groot deel de koers, een eerst stap in de koers die gemeente het volgende jaar gaat varen. Met die inleiding zou ik zeggen: meneer Jumelet gaat de aftrap geven. Eerste termijn

4/29

De heer Jumelet, WIJ: Ik ga de moties en amendementen gewoon langs lopen, dat lijkt me het handigst want de beschouwing hebben we al gehad, daar hebben we niets op toe te voegen. Ik begin met het amendement van het CDA rondom het verhogen van inkomsten. Het lijkt een heel sympathiek amendement en dan komt het bekende maar. Het voorbeeld dat erin wordt aangegeven rondom recht van opstal of in erfpacht geven van gronden, dat stuit bij ons toch een beetje op bezwaar. Aan de ene kant is het natuurlijk wel bijzonder dat die rechtse partijen deze indienen, want volgens mij was erfpacht toch een duidelijk linkse gedachte in het verleden, maar je weet nooit hoe dingen veranderen in het leven. Het doel is veelal het tegengaan van grondspeculatie. Er zijn gemeenten die daar erfpacht voor hanteren. Ik heb het nagekeken, als je gaat googelen zie je dat nog maar een handvol gemeenten erfpacht hanteren. In de afgelopen jaren zijn er heel veel gemeenten die juist afgestapt zijn van erfpacht. Dus het is wel bijzonder dat we vanuit het CDA dit voorstel of deze gedachte krijgen. De heer Azzouzi: Dat zijn de voorbeelden in de motie. Hoe staat u tegenover het verhogen van inkomsten in het algemeen. De heer Jumelet: daar kom ik zo op. Daar kom ik vanzelf op. Erfpacht geeft ook heel veel gedoe als het gaat om financiering of hypotheekverstrekking.

Wij vragen ons af, zeker als je kijkt naar bedrijven, of je daarmee bedrijven niet in de wielen rijdt in hun vestiging of ontwikkeling binnen onze gemeente. De vraag is: bewerkstelligen we niet juist het tegenovergestelde van wat beoogd wordt. Het vestigingsklimaat, dat moet de VVD heel erg aanspreken, wordt hiermee geweld aangedaan. Als het gaat om het tweede deel van het amendement, het genereren van Europese of nationale subsidie-inkomsten, dat is bij uitstek een heel goede gedachte, om daar te kijken: in hoeverre kunnen taken die we uitvoeren bekostigd worden vanuit subsidies? Ik geef in overweging richting het CDA en indieners om het voorbeeld rondom opstal en erfpacht dat wellicht uit het amendement weg te halen. Als het weg wordt gehaald, kunnen wij het amendement steunen. Blijft het staan, dan kunnen wij het amendement niet steunen. De woonlastenverhogen als laatste optie, daar kan ik heel kort over zijn, die zullen wij steunen. Wij zijn het heel erg eens om eerst op zoek te gaan naar besparingen en bezuinigingen en inkomstenverhogingen. Het liefst eigen vlees voordat we de rekening neerleggen bij onze inwoners middels lastenverhoging. Mocht het echt niet anders kunnen, is dat nog een optie, wij zullen dit amendement steunen. Dan kom ik bij het derde amendement rondom de pauzeknop, dat zullen wij niet steunen.

Waarom? Wij denken dat deze manier de verantwoorde bedrijfsvoering van deze gemeente hindert. Wij gaan ervan uit, dat het college met verstand kijkt naar de investeringen die worden gedaan tegen de achtergrond van de kaderbrief en de komende begroting. Wij vinden deze enerzijds ver overbodig, maar we zijn er geen voorstander van in het kader van verantwoorde bedrijfsvoering. Dan ga ik het amendement van de CU. Daar zijn wij voor. Het is ook in het verlengde van onze woordvoering in de gezamenlijke commissie rondom de stelposten, dus die zullen wij van harte ondersteunen. Dan kom ik bij het amendement van GL over toeristenbelasting. Twee opmerkingen daarbij. Wij zijn echt een toeristische gemeente, dus niet. Het aantal toeristen dat hier komt en overnacht is op 1 hand te tellen. Dat is 1. 2. Wat wij wel heel bijzonder vinden, is de toepassing, in de toelichting staat dat: daarmee kan het ook van toepassing zijn op arbeidsmigranten. Dat vinden wij eigenlijk onbegrijpelijk. Dit moet je toch niet willen. Uiteindelijk is dan de grote vraag: wie gaat die rekening betalen? Wij zijn bang dat de arbeidsmigranten zelf die rekening niet zullen gaan betalen. Hier kunnen wij echt niet voor zijn. Mocht dat eruit gaan, dan nog blijft onze vraag: kosten/baten, welk probleem lossen we op.

Beter gezegd: welk probleem veroorzaken we hiermee? Dan het amendement betaald parkeren in plaats van blauwe zones. Dit is al meerdere keren aangegeven door GL. We hebben bij de vitale kernen ook al moeten constateren, dat juist de kracht van onze kernen is dat mensen niet betaald parkeren. Natuurlijk, die blauwe zone. Maar uiteindelijk denk ik dat het een groot goed is, dat staat ook in ons verkiezingsprogramma, dat we absoluut geen betaald parkeren willen in onze gemeente, want uiteindelijk schrik je daar mensen mee af, mensen zullen andere keuzes gaan maken. Als je toch moet betalen, zullen ze naar andere winkelcentra gaan. Plus kosten en baten, wat ons betreft wordt het een enorm gedoe, het kost veel geld en het levert uiteindelijk helemaal niets op. De gemeentelijke windturbine. Het lijkt sympathiek maar gaat volledig voorbij aan de uitkomsten van 5/29

het onderzoek dat het college heeft gepresenteerd rondom windenergie. Waar ga je dat ding zetten? Volgens mij hebben we geen ruimte, we zitten volop in die discussie. Als je hiervoor stemt, gaan we een andere draai aan de discussie geven rondom windenergie. Dat gaan we niet doen, dus deze gaan we niet steunen. Dan kom ik bij de PvdA, zero-based. Daar hebben we in onze bijdrage bij de beschouwing ook naar gevraagd. Wij wachten even het oordeel van de wethouder af. Of 2024 al haalbaar is, ik zie diverse collega’s al schudden met het hoofd, van links naar rechts en van rechts naar links, dus dat betekent nee. We wachten de wethouder maar even af. Als de wethouder zegt: dit is realistisch, dan zullen we het steunen. Zegt de wethouder: dit is niet haalbaar voor 2024 maar misschien voor 2025, dan zullen we het steunen, maar ik neem aan dat de wethouder dat dan mee neemt. Tenslotte het amendement geen bezuinigingen op voorzieningen van de meest kwetsbare inwoners. We hebben daar een beetje mee geworsteld, maar wij vinden hem iets te absoluut. Als daar had gestaan: zoveel mogelijk ontzien van. Dan hadden wij hem gesteund. We hebben in onze beschouwingen aangegeven, mensen die een steuntje in de rug nodig hebben die moet je zoveel mogelijk ontzien. Maar de opgave die er ligt is groot.

Wellicht zijn er op het terrein van sociaal domein bezuinigingen te realiseren, die wellicht niet ten koste gaan van. Wij willen die optie wel open houden. Wij kijken graag tegemoet naar wat het college op dit punt zegt bij de begroting. De heer Azzouzi: Is WIJ consequent? Ik heb net gehoord dat lastenverhoging voor onze inwoners, daar zijn jullie het mee eens. Dit is ook voor de kwetsbare inwoners. Waarom steunen jullie dit amendement ook niet, zoals die is? De heer Jumelet: Dat is een beetje appels met peren. Op het moment dat er lastenverhoging plaats vindt, hebben wij allerlei voorzieningen voor mensen die het niet kunnen betalen om hen te ontzien. Het sociaal domein, om daar nu definitief een hek om te zetten om daar bezuinigingen aan voorbij te laten gaan, vinden wij op dit moment te ver gaan. Wij vinden hem sympathiek, maar we willen graag het college afwachten waar ze mee komen bij de begroting en niet een absoluut nee hierop zetten. Wij doen wel de oproep: probeer het zoveel mogelijk te ontzien. De heer Azzouzi: Ik snap de heer Jumelet. Hij zei: als we de lasten gaan verhogen hebben we voorzieningen om mensen te ontlasten. Het gaat hier om de lasten niet te verhogen ten gunste van een stukje vermogende mensen. Niet het sociaal domein niet ontzien is een heel ander verhaal. Ik kan u niet volgen.

De heer Jumelet: Het is wel bijzonder dat u mij niet kunt volgen, volgens mij stelt u zelf de vraag aan mij door de verbinding te leggen tussen het één en het ander. Op het moment dat er lastenverhoging is, de WOZ gaat omhoog of weet ik veel wat gaat omhoog, er komt een hogere rekening op de deurmat te liggen bij een ieder, dan zal er een aantal mensen zijn, die dat niet kan betalen en daarmee een beroep kan doen op kwijtschelding. Op het moment dat je zegt het sociaal domein, dat is een ander onderwerp. Het zijn appels en peren. Daar wachten wij rustig af. We hebben in onze beschouwing gezegd: probeer de mensen die een duwtje of steuntje in de rug nodig hebben zoveel mogelijk te ontzien. Daar wachten wij het college af, wij kunnen nu niet overzien, op het moment dat je er een hek om zet, of dat haalbaar is ja of nee. De heer Azzouzi: Voor de duidelijkheid. WIJ wil de lasten niet verhogen. Het sociaal domein ontzien, daar hebben zij een voorbehoud. Dat wil ik even duidelijk maken. De voorzitter: Het is aan de heer Jumelet om dat duidelijk te maken. Daarom zijn er interrupties voor vragen. Het is aan de heer Jumelet om zijn eigen woorden te kiezen in de beantwoording. De heer Jumelet: Volgens mij ben ik heel duidelijk geweest. Volgens mij moeten we het één niet met het ander verbinden. Ik heb aangegeven hoe wij aankijken tegen de amendementen en moties. Dank u wel.

De heer Markus: Ik wist niet of de heer Jumelet nog op zijn eigen motie in ging, dus ik wachtte tot hij daarmee kwam en toen was hij opeens klaar. Dat ben ik niet helemaal gewend van de heer Jumelet. De heer Jumelet: Na ampel overleg hebben wij besloten voor te zijn. Nee hoor, u heeft gelijk, ik was iets te snel, dat bent u niet gewend van mij. De motie die wij ingediend hebben. We hebben in onze beschouwing daar al uitgebreid bij stil gestaan. We hebben een heel grote zorg als het gaat om de beschikbaarheid van woningen voor jongeren die willen starten op de woningmarkt. Je ziet dat heel veel jongeren niet die toegang hebben, omdat het gewoon te duur is en niet beschikbaar is. We veronderstellen vaak eengezinswoningen of iets dergelijks, terwijl jongeren die willen starten genoeg hebben aan een appartement of eenheid voor een tweepersoonshuishouden. 6/29

De heer Markus: Het gaat me niet nog een keer gebeuren dat de heer Jumelet snel klaar is. Een vraag aan de heer Jumelet. Ik kan me herinneren dat iets minder dan een jaar geleden een dergelijke motie ook voor lag en toen gaf hij aan: ik vind hem overbodig want het staat in het coalitieakkoord. Ik ben even nieuwsgierig, tijden veranderen, dat snap ik heel goed, maar wat maakt dat de motie nu wel belangrijk is dat die nu wel ingediend wordt door jullie? De heer Jumelet: Ik zal u de uitleg besparen, want dat kunt u lezen. De reden dat wij hier aandacht voor vragen, is dat wij ons zorgen maken over de voortgang. We merken zelf in onze omgeving dat het probleem toch wel wat groter wordt. Je wilt gewoon met elkaar daar wat aandacht op vestigen. Zeker als het gaat om de begroting, dan kijken we toch heel erg naar lopende dingen. Dit is iets wat aandacht vraagt voor de toekomst. Toch ook wel even dat punt makend, dat hebben we vorig jaar gedaan rondom seniorenwoningen, de aandacht erop gevestigd richting het college en richting de raad zelf: laten we proberen de versnelling te laten plaatsvinden. Dat geldt ook voor de doelgroep jongeren, daar zie je dat de problemen groot zijn. Althans, de behoefte groot is.

We willen hiermee toch wel extra de aandacht op vestigen in de hoop dat we daar waar het mogelijk is, zeker nu we ervaring opdoen met flexwoningen realiseren, om wellicht voor jongeren deze weg wat meer begaanbaar te krijgen. Het is met name aandacht vragen voor deze specifieke doelgroep, zoekend naar wellicht deze aanvullende oplossing te bieden. De heer Azzouzi: Ik wil de heer Jumelet vragen: waarom niet spoedzoekers, waar problemen spelen en waar we eigenlijk tekort komen. De heer Jumelet: Spoedzoekers, we hebben nu LOO1 80 plekken voor spoedzoekers, LOO2 ook weer 80 plekken voor spoedzoekers. Jongeren vallen over het algemeen niet onder de spoedzoekers, maar ze willen wel van de kant op een gegeven moment. Die willen ook graag zelfstandig. Je wilt uit huis, op eigen benen gaan staan. Je kan niet tot je 50e thuis blijven wonen, althans, er zijn er wel, maar over het algemeen willen mensen toch die stap maken. Als je dat niet gegund is omdat er geen ruimte is, daar vragen wij met name aandacht voor. Maar spoedzoekers, als straks LOO2 geregeld is, hebben we 160 plekken. Natuurlijk, ik ben het met u eens, wellicht dat het in de toekomst meer moet worden, maar ik denk dat we een heel mooie stap gezet hebben met LOO1 en straks LOO2 om met de spoedzoekers antwoord te geven.

Is het voldoende? Ik weet het niet, wellicht moet het meer zijn, maar ik wil het niet ten koste laten gaan van jongeren die ook die stap willen zetten. De heer Azzouzi: Bij spoedzoekers het LOO, we hebben begrepen van 3B Wonen dat er 3.000 aanmeldingen zijn. Vergeleken met het aantal dat we hebben gerealiseerd is het niets. Straks ga ik het vragen aan de wethouder. Natuurlijk, voor jongeren, maar echt de nadruk moet liggen op spoedzoekers en schrijnende gevallen. De heer Jumelet: De heer Markus refereerde terecht aan het coalitieakkoord, waarin rondom flexwoningen heel veel staat. Dan wil ik eigenlijk de vraag terugleggen bij u. Nu wij aandacht vragen even voor een andere doelgroep, waarom komt u zelf niet met een motie om te kijken naar realisatie van een LOO3 of LOO4 of voor spoedzoekers extra? Ik vind het een beetje flauw om nu te zeggen: dan bent u niet voor de spoedzoekers doordat u aandacht vraagt voor de jongeren. Dan daag ik u uit: kom dan zelf met een motie om extra flexwoningen te realiseren voor spoedzoekers. Maar die motie heb ik in mijn stapeltje niet zitten. Wellicht kan er geschorst worden, dan kunt u die nog schrijven. De heer Azzouzi: Ik wil de heer Jumelet gerust stellen: onze oplossing zit hem in het structureel sneller bouwen. Daar kan je structureel het probleem oplossen en niet incidenteel door flexwoningen.

Wij vinden flexwoningen echt voor spoedzoekers en schrijnende gevallen een prima oplossing, niet voor jongeren. De heer Jumelet: Ik denk dat we het in deze raad erover eens zijn, dat we inderdaad snel moeten bouwen. In de verkiezingsprogramma’s en het coalitieakkoord hebben we gezegd: bouwen, bouwen, bouwen. Wat overigens vaak resulteert in discussies in: miauwen, miauwen, miauwen. Op het moment dat het erop aankomt, boter bij de vis, maar dat is altijd wat lastig blijkbaar. Ik ben het met u eens, bouwen, bouwen, bouwen. Wij steken onze nek uit voor de jongeren nu. Ik hoop dat u dat waardeert en dat u dat niet verwart met andere discussies. Natuurlijk, ik zou heel graag willen dat je naar een structurele oplossing wilt, maar dat zie ik op dit moment nog niet gebeuren. Voor de tussentijd is een flexwoning wellicht een mooie toevoeging om tegemoet te komen aan de vraag die

7/29

er is. Als u komt met een motie om extra flexwoningen voor spoedzoekers te realiseren, dan zijn wij gaarne bereid om daar positief naar te kijken. De heer Van Doorn, L3B: Ik zal starten met te duiden over de brief an sich, welke status geven wij die gezien de vele onduidelijkheden die er nog zijn en onzekerheden die boven de markt hangen. Daarna wil ik de raad kort meenemen in de oplossingslijnen van L3B om te kijken naar de problematiek die we moeten oplossen op korte termijn en lange termijn, zodat daarna het stemgedrag bij de moties en amendementen duidelijk wordt. We nemen nog niet de harde besluiten, maar we geven wel duiding aan de oplossingsrichtingen, maar die harde besluiten hangen weldegelijk boven de markt. Niet alles zal opgelost worden straks in de septembercirculaire, dus we moeten ons daarop voorbereiden. Dat hele onzekere, de stappen die we daarin zetten, het minder absolute karakter van de brief zit hem ook wel in het voorgestelde proces, waarin we stap voor stap toewerken naar de begroting. Hoe kijken wij naar de uitgangspunten, hoe keihard zijn die, hoe flexibel zijn die nog in de uitwerking? De oplossingslijnen van L3B zijn helder en duidelijk: creatief doorpakken t.a.v. de mogelijke inkomsten, een aantal opties die we kunnen verkennen. Op alle beleidsvelden zijn bezuinigingen mogelijk, zeker door te stoppen met niet aantoonbaar effectief beleid.

We moeten bouwen voor onze inwoners, we moeten scherper aan de wind zeilen met de begroting, het gaat om creativiteit, innovatie en begrip. Dat begrip willen we samen met andere gemeenten oppakken om de bestuurlijke verhoudingen stevig te beïnvloeden en bij provincie en rijk flexibiliteit te eisen en medewerking. En tenslotte een heel eenvoudige boodschap in gesprekken met het rijk en provincie, het is een verbastering van wat we eerder hebben gezegd, maar wat ons betreft: geen knaken, geen taken. Er wordt steeds lacherig over gedaan, dat mag, dat is hartstikke leuk, maar het is ons echt bloedserieus. Het rijk gooit allerlei taken over de schutting, wij zitten hier de bevolking uit te knijpen om ze uit te kunnen voeren. Het is echt van belang dat we durven zeggen: als er geen geld mee komt met de opdracht die we krijgen, gaan we de opdracht gewoon niet uitvoeren. Volgens mij zijn er steeds meer gemeenten die beseffen dat dat de enige oplossingslijn nog is. Ik hoop echt dat we met meer power aan tafel gaan zitten als we straks met rijk en provincie zitten, anders zullen wij de rekening moeten gaan betalen. Wat ons betreft zijn we dat deel zat. Ten aanzien van het verhogen van de inkomsten. We hebben daarin een coproductie gehad, prima voorstellen van verschillende lijnen, om daarin creativiteit te benadrukken.

Subsidiëring is een heel belangrijke, het lukt nog niet helemaal om het goed weggewerkt te krijgen, dus we verwachten daar echt een concreet voorstel. Het voorstel van GL, je zou zeggen, toeristenbelasting, dekt dat de lading, maar met de interpretatie van de woningen in de glastuinbouw, als je huizen verhuurt, hoe beoordeel je dat als het seizoenwerkers zijn. Is dat alleen de huisvesting of is dat weldegelijk een soort bed and breakfast achtig iets of een hotel achtige constructie? Wij hebben in een eerdere collegeperiode al eens de forenzenbelasting in dat kader ingebracht. Toen werd dat afgeschoten onder het mom van de baten waren lager dan de administratieve lasten. We zijn nieuwsgierig of daar nieuw perspectief op is, zodat ook dit verhaal meegenomen kan worden. Afhankelijk oordeel college zullen wij reflecteren op het voorstel van GL, op voorhand serveren wij die zeker niet af. De woonlasten als laatste optie, dat ligt in het verlengde van wat ik net zei. Als je eerst maximaal de verkenning hebt gedaan op bezuinigen en op het niet uitvoeren van taken die niet gefinancierd worden, dan pas als allerlaatste optie gaan we gezien de financiële druk op de huishoudens in Lansingerland die optie verkennen. De heer Markus: Nog even over toeristenbelasting en forenzenbelasting. U heeft dat ingebracht, die forenzenbelasting.

Heeft u in de toezeggingenlijst gelezen dat voor de begroting 2024 het college met een voorstel komt. Als dat voorstel komt, kan dan dit amendement over toeristenbelasting worden meegenomen? De heer Van Doorn: Zeker, want het gaat over de gedachte erachter. Dat we straks niet iets verkennen omdat het verkeerde woordje gekozen is, maar beide, zodat we kunnen samenvoegen. Welke optie het beste is, daar moeten we dan voor kiezen. Een goed voorstel. Bouw met spoed flexwoningen. We zaten natuurlijk heel erg op dat uitgangspunt, naar beneden bijstellen zodat de inkomsten vanuit het gemeentefonds omlaag ging. De uitstroom van jongeren is forser dan 8/29

gepland, ze kunnen hier geen huis vinden, vestigen zich in steden in andere gemeenten. Als dit een impuls is die kan bijdragen aan de reductie van die uitstroom, dan snijdt het mes aan 2 kanten. Vandaar dat dit een heel belangrijke is. Aangezien we als raad allerlei opties en mogelijkheden zien om te bouwen voor woningzoekenden, asielzoekers en spoedzoekers. Ik verwacht eigenlijk omarming van deze motie zodat we voor onze eigen inwoners met eenzelfde inzet tot realisatie van woningen komen. Volgens mij zitten we met zijn allen op één lijn in deze. Het laten vrij vallen van stelposten, dat had ik in de commissie al voldoende onder woorden gebracht, waarom wij die steunen en mee indienen. Het zero-based, daar ben ik nieuwsgierig naar de reactie van de wethouder, want die suggereerde dat er al een vorm van zero-based begroten wordt doorgevoerd. Als dat niet zo is, wil ik weten, kijkende naar de operatie om in beeld te brengen waar alle bezuinigingen liggen, wil ik niet dat er heel veel effort gestoken gaat worden in een nieuwe methodiek, tenzij die methodiek dat mogelijk maakt. Dus ik ben even nieuwsgierig hoe de wethouder kijkt naar dit voorstel voordat we hierop reageren. Betaald parkeren, het zal niet vreemd voorkomen dat dat wat ons betreft onbespreekbaar is. Voor ons gewoon geen optie, in het verkiezingsprogramma niet.

Op geen enkele manier steunen wij het invoeren van betaald parkeren. Pauzeknop is ook niet bespreekbaar. Het coalitieakkoord uitvoeren. Ik wil ook de organisatie niet lam zetten met alles parkeren. De pauzeknop wil zeggen dat je vast komt te zitten en we hebben ook een coalitieakkoord, daar zit nieuw beleid in, dat prioriteren we dus opnieuw en daar zal dekking voor moeten komen en er moeten afspraken op gemaakt worden. Wij kunnen en willen die niet steunen. Gemeentelijke windturbines, daar zijn we per definitie tegen. Ze zijn niet mogelijk. Daar waar die kleiner zijn, er zijn voldoende alternatieven. Ik denk dat deze motie om alternatieven te bedenken en te zoeken niets toevoegt. Het zal geen verrassing zijn, wij zullen het niet steunen. Geen bezuinigen op voorzieningen voor de meest kwetsbare inwoners. Ik was helder in hoe wij kijken naar bezuinigen. Wij zullen dat toetsen op de effecten van beleid. Draagt beleid niet bij aan een oplossing, dan zullen we dat beleid schrappen, ongeacht voor welke doelgroep het is. Als beleid niet werkt, is het zonde van je geld, dan kan je dat beter op een andere manier inzetten. Welke alternatieven dat zijn, zien we bij de begroting. Effectiviteit van beleid is wat voorop staat.

Als dat voor de kansarmen en minder bedeelden een positieve bijdrage heeft, dan heeft beleid effect, dan is het een andere discussie dan wanneer is aangetoond dat het niets bijdraagt, dan zullen we dat niet steunen. Verder staan alle opties open, dus we gaan niet 1 doelgroep uitsluiten van bezuinigen. Dat gaan we integraal beoordelen. De heer Azzouzi: Dat verrast mij, want we hadden vorige week een debat hier. Toen was L3B voor de kwetsbare inwoners, eigen inwoners. Als puntje bij paaltje komt en je kan iets tastbaars doen voor die kwetsbare inwoners, dan zie ik een wegtrekkende beweging aan de rechterkant. Kunt u dat uitleggen aan de raad en aan de kwetsbare inwoners. De heer Van Doorn: Het wordt ten eerste lastig dat ik moet uitleggen wat de heer Azzouzi niet ziet, dat moet hij zelf straks doen. Ik heb verteld: als beleid niet werkt, dan willen we het schrappen. Dat is wat wij uitspreken. Als dat beleid toevallig de doelgroep raakt waar u het over heeft: wat heeft uw doelgroep aan niet-werkend beleid? Dat mag u dan straks in uw termijn aan mij uitleggen, dan hebben we misschien nog een debat erover. Dank u wel. De voorzitter: Meneer Azzouzi, u doet dit de hele tijd. Als een antwoord u niet bevalt, is dat geen reden voor een nieuwe interruptie. U gaat over de vraag, de heer Van Doorn gaat over het antwoord.

Twee of drie keer hetzelfde proberen gaat alleen maar irritatie wekken en niet bereiken wat u wilt. Als u een interruptie op een antwoord heeft, moet dat een verduidelijking zijn of in ieder geval aanvullend. De heer Azzouzi: Ik wil de scherpte zoeken, daarom stel ik die vragen. Ik ga het in mijn termijn doen. Mevrouw Bouman, CDA: Ik begin even in het algemeen. De commissiebehandeling van de kaderbrief bracht een gedeelde zorg aan het licht over de gemeentelijke financiën. Terecht. Was het niet € 11mln bezuinigen, dan werd het wel € 8 mln. Dan is het nog maar de vraag, want er staan een heleboel PM-posten, welke konijnen er nog uit de hoge hoed komen in de komende maanden? Dat kan een positief gebeuren zijn, het kan een negatief gebeuren zijn. Er zijn zorgen. Als ik dan naar 9/29

de commissiebehandeling kijk, er was toch wel zorg over: wat verstaan we onder het ene woord, wat onder het andere woord. Het ging over inwonersaantallen. Het ging ook over misverstanden over zero-based, hopelijk is dat nu wat duidelijker geworden, daar kom ik op terug. Dat gaf toch wel de nodige zorgen bij ons, vandaar dat wij met 2 amendementen komen en met een motie. Richting de begrotingsbehandeling verwachten we van het college dat ze met een onderbouwd voorstel komt dat een sluitende begroting oplevert voor 2024. Ik zal eerst even een toelichting geven op de beide amendementen en de motie en dan ingaan op wat door mijn collega’s naar voren is gebracht. Het amendement verhogen inkomsten heeft als doel om meer stabiliteit te creëren voor onze begroting. Nu hebben we slechts 2 grote inkomstenbronnen: het gemeentefonds en de OZB-belasting voor inwoners en ondernemers. Vorig jaar zijn op diverse manieren inkomstenbronnen aangeboord via kapitaallasten reserves en preferente Stedin aandelen. Nu vragen we om nieuwe stappen zoals het genereren van meer nationale en Europese subsidie-inkomsten, een subsidioloog, wat L3B ook aangegeven heeft. Zo zullen we met de creativiteit minder afhankelijk zijn van de inkomsten vanuit het gemeentefonds.

Ook vragen we met dit amendement om gemeentelijke gronden, die nog in het bezit zijn, die zijn er nog, bijvoorbeeld op Oudeland en Leeuwenhoekweg, om die niet alleen ter verkoop aan te bieden, maar ook de mogelijkheid te bieden voor het vestigen van een recht van opstal of gebruikmaking van erfpacht. De reden is dat veel ondernemers hun geld liever steken in een pand en machines in plaats van in grond. Een financieel voordeel van de gemeente is dat we op die manier minder geld ineens incidenteel en meer langjarig structureel krijgen. Dan even naar meneer Jumelet. Het gebeurt nog steeds bij gemeenten, de buurgemeente Rotterdam is daar een voorbeeld van, die nog steeds erfpacht hanteert. De creativiteit vragen wij. Er staat in ons amendement: bijvoorbeeld. Het kan en/en of iets anders zijn. De heer Jumelet: Is het u bekend dat in de afgelopen jaren een tiental, ik heb ze niet precies geteld, maar ik denk dat het richting de 30 gemeenten zijn, die juist afzien van erfpacht. Het zijn nog maar een stuk of 6 gemeenten die erfpacht hanteren, waaronder inderdaad Rotterdam. Is het u ook bekend waarom die gemeenten daarvan afstappen. Mevrouw Bouman: Het idee kwam bij ons naar voren om te bekijken om ondernemers ter wille te zijn om te kijken of ze op deze manier aan de bak kunnen komen en dat er dus minder voor de gronden betaald hoeft te worden.

Dat is voor ons reden om het te onderzoeken. De heer Jumelet: Is het bij u bekend dat banken juist bij de financiering van opstallen bij erfpacht heel erg terughoudend zijn. Benadeelt u dan niet juist de bedrijven om zich te vestigen en zich te ontwikkelen. Mevrouw Bouman: Mij niet bekend, maar laat onverlet dat het het onderzoeken waard is waarom het zo is en of er toch mogelijkheden zijn in deze. Maar het is een voorbeeld, erfpacht en subsidie. Het amendement lastenverhoging als laatste optie. We willen duidelijk maken dat de gemeente eerst de tering naar de nering zal moeten zetten voordat de lasten verder verhoogd worden om de begroting sluitend te krijgen. Vorig jaar zag het CDA al te gemakkelijk de lastenverhoging, zowel voor de inwoners als voor de ondernemers terwijl er toch in Lansingerland rijke mensen zijn en winstgevende bedrijven, maar er zijn ook problemen. Ik noem bijvoorbeeld de inflatie en de energieprijzen, die omhoog gaan. Dat kan een probleem zijn. Wij vinden het dan toch belangrijk dat het beleidsveld, het volledige besparingspotentieel in beeld gebracht wordt. En dat er dan gekeken gaat worden wat er dan eventueel nodig is. Maar eerst eens even per beleidsveld alles aangeven. Kortom, als uitgangspunt hebben we de woonlasten even geparkeerd, eerst even de andere items onderzoeken. Dan de pauzeknop van de nieuwe structurele uitgaven.

Ik heb het verslag van de commissiebehandeling nog eens even nagelezen, want ik was op dat moment niet aanwezig, ik had het voorrecht om het verslag te lezen. Toen heb ik gelezen dat wethouder Fortuyn het verstandig vindt om tussen vandaag en de begrotingsbehandeling geen nieuwe structurele uitgaven te introduceren, tenzij het juridisch verplicht is, hij heeft de nodige voorbeelden gegeven, wat wel of niet. Een personeelslid, gaan we daar wel mee verder als er vacatures open staan, is het aanbesteed, ik ga het verslag en de commissiebehandeling niet herhalen. Dit willen we met deze motie nog wel even kracht bij zetten, vandaar de pauzeknop, die wij bij deze naar voren hebben gebracht. Dan ga ik even mijn lijstje af, want het is nogal wat. Vrij laten vallen stelpost herverdeeleffect. Dat hebben wij mede ondertekend. De intentie is heel 10/29

duidelijk, wat ook verteld is in de brief van het college. Het is eigenlijk overbodig, maar wij hebben gezegd: dat gaan we mede ondertekenen. Misschien was het niet nodig, maar toch goed om het even hier te melden. Er komt geen nacalculatie, dus prima, we gaan daartoe over. Geen bezuinigingen op voorzieningen voor de meest kwetsbare inwoners en sociaal domein, het amendement van de heer Azzouzi. Daar heb ik het volgende op. Het sociaal domein is een grote kostenpost van de begroting, zo’n € 40 mln. U zegt: voor de kwetsbare inwoners, dat willen we ontzien. We hebben daar toch wel even moeite mee. Waar we zeggen: laten we het hele domein onderzoeken, waar zit er lucht in de begroting en dan dit eruit halen. Laten we eerst even helder krijgen of er in het sociaal domein, bij de participatie, bij de WMO, of er toch misschien niet wat lucht zit. Dan zouden we eventueel daarna kunnen kijken tot. Maar op voorhand dit al uit te sluiten, dan zeg ik: nee. We komen straks bij het zero-based begroten. Volgens mij is dat in tegenspraak met hetgeen u naar voren brengt, maar daar kom ik straks nog wel even op terug. Wat de kwetsbare inwoners betreft, er zijn allerlei mogelijkheden, ook nu al, dat aan deze mensen tegemoet wordt gekomen. Dat kan via de bijzondere bijstand, via toeslagen, misschien de energietoeslag, dat weten we niet.

Wat vaak naar voren wordt gebracht: maatwerk voor de kwetsbaren onder ons. Wij gaan daar niet in mee. Het is in onze optiek te vroeg om daarin mee te gaan. Het zero-based gebeuren. Wat ik las in het verslag: er was wat verwarring in de commissie t.a.v. het begrip zero-based. Er moet scherp begroot worden, wat is nu en noodzaak, heb ik de wethouder horen zeggen. Er zit lucht in de begroting, moeten we daar niet eens naar kijken? De wethouder heeft toegegeven, dat hij daarnaar zal kijken. Dan gaan we dat eerst maar eens even afwachten. We wachten eerst even de reactie van de wethouder af. Wij zijn ervan overtuigd dat dit gaat lukken met zero-based, vandaar dat wij mede ondertekend hebben. De heer Azzouzi: Volgens mij heeft het CDA dit amendement mede ingediend. Mevrouw Bouman: Ja, dat zeg ik toch. We horen ook graag de reactie van de wethouder, maar ik ga ervan uit dat dit gaat gebeuren, we horen het graag. Dan de toeristenbelasting in Lansingerland. Door de collega’s is al het nodige gezegd. De vraagstelling doet zich voor: is Lansingerland wel een toeristenplaats? Daar heb ik zo mijn twijfels over. Toen las ik over iets over de arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten worden ingeschreven als niet-ingezetenen in het register niet-ingezetenen. Voordat je toeristenbelasting zou kunnen heffen, zou je eerst een verordening moeten hebben en volgens mij hebben we die niet.

Ik kijk even naar de wethouder, die zal er misschien op ingaan. Dan is de vraag: wat is de status van arbeidsmigranten? De arbeidsmigranten die wij hier hebben, een aantal zit in woningen via uitzendbureaus, maar het merendeel komt van buiten. De vraagstelling is: hoe gaan we daarmee om? Als je naar rechterlijke uitspraken kijkt, ook van het Gerechtshof, dan kan gesteld worden dat een arbeidsmigrant gelijk gesteld wordt met een toerist, ware het niet, de gemeente Hollandse Kroon had de arbeidsmigrant gelijk gesteld met een toerist en daarvan hebben ze gezegd, in relatie tot het feit dat het een grote agrarische gemeente is en er veel arbeidsmigranten waren, toen is gezegd: we gaan deze mensen ontheffing geven. We hebben veel arbeidsmigranten die werken in de tuinbouw, dan zou ik zeggen: laten we deze mensen daar buiten laten. Ik hoor graag de reactie van de wethouder hoe hij daar tegenaan kijkt. De heer Markus: Ik zit vol verbazing naar u te luisteren. Bij het verhogen van inkomsten ziet u allerlei kansen, erfpacht moet onderzocht worden. We moeten alle kansen pakken die er liggen, dat gevoel krijg ik een beetje. Dan komt een ander amendement, dat ook een kans ziet, namelijk toeristenbelasting wellicht ook bij arbeidsmigranten, dan werpt u een Himalaya aan bezwaren op. Dat vind ik een beetje tegenstrijdig.

Waarom bent u hier nou op tegen en ziet u bij dat andere wel allerlei kansen? Mevrouw Bouman: Dat heeft u goed gezien. Daar laat ik het even bij. Ik vind het niet ter zake doende. Wat betreft de arbeidsmigranten zijn wij deze mening toegedaan. Ik ben heel benieuwd hoe de wethouder hier tegenaan kijkt. Betaald parkeren in plaats van blauwe zones. Het zal niet onbekend zijn dat wij in ons verkiezingsprogramma ook hebben staan dat wij hier tegen zijn. Wij hebben dat al ettelijke malen naar voren gebracht. Wij werken niet mee aan betaald parkeren. In het amendement staat: gelijk als in Zoetermeer. Ik parkeer toch regelmatig in Zoetermeer op een parkeerterrein waar niet betaald hoeft te worden omdat de ondernemers toch heel graag mensen zien binnenkomen. Dat gelijk als in Zoetermeer is niet 11/29

helemaal ter zake doende. De heer Ruijtenberg: Ik twijfel of ik zal interrumperen, maar ik doe het toch maar. De vergelijking die mevrouw Bouman trekt, slaat helemaal nergens op. Ook in de gemeente Zoetermeer hoef je inderdaad niet overal betaald te parkeren. Ook in de gemeente Zoetermeer is bij het Stadshart, waar betaald parkeren ingevoerd is en ook op andere delen. Net als ik hier voorstel dat we niet in heel de gemeente betaald parkeren doen, maar alleen op de plekken waar nu al een blauwe zone is. Als u zegt: ik hoef niet betaald te parkeren in de gemeente Zoetermeer. Dat klopt, dat hoeft in Pijnacker-Nootdorp ook niet overal. Ik zeg ook niet dat het hier overal moet. Misschien dat u zich bij de feiten kunt houden en dat u kunt bekijken dat het alleen bij de blauwe zones moet. Mevrouw Bouman: Ik heb al aangegeven: in ons verkiezingsprogramma hebben wij aangegeven dat we daar niet op ingaan en dat we niet voor betaald parkeren zijn. In Zoetermeer, ook in het Stadshart, waar ook de mogelijkheid is. Ik weet dat je moet betalen, maar er zijn ook plekken in de stad waar je niet hoeft te betalen. Dat is zeker ook in de kern. De heer Ruijtenberg: Dat klopt, dat heb ik net aangegeven.

Het feit dat het in het verkiezingsprogramma staat van mevrouw Bouman, dat is heel erg mooi, in ons verkiezingsprogramma staat dat we het juist wel willen invoeren, maar dat doet er eigenlijk niet toe, wat er in de verkiezingsprogramma’s staat. Het gaat erom, dat we € 8 mln moeten bezuinigen, dat we moeten gaan kijken: hoe gaan we inkomsten verhogen. Nu betaalt iedereen, want gratis parkeren bestaat helemaal niet, dus ook mensen die geen auto hebben betalen er nu voor. Het gaat erom, dat de gebruiker, de vervuiler betaalt. Ik ga u nogmaals vragen: wilt u zich bij de feiten houden en niet roepen dat overal betaald parkeren ingevoerd moet worden. Mevrouw Bouman: Ik blijf erbij: wij zullen dit niet ondersteunen. Betaald parkeren is voor ons not done. Dan de gemeentelijke windturbines van de heer Ruijtenberg. Zeer sympathiek dat u hiermee komt, maar er staat: de gemeentelijke uitgaven aan energiekosten zijn hoog. Mijn vraag is: bedoelt u dat de gemeente het e.e.a. zal gaan exploiteren? Of bedoelt u iets anders? Dat is voor mij wel een punt. Zou het een idee om dat niet zelf te doen maar uit te besteden aan een coöperatie? Dat gebeurt in vele gemeenten, bijvoorbeeld aan Nieuw Lansingerstroom, dat die het gaat doen, in eigendom komt en dat burgers en ondernemers daarbij betrokken worden? Zou je draagvlak krijgen als je dat zo naar voren gaat brengen? Ik vraag het me af.

Het is sympathiek, maar ik vraag me af of je het zo moet doen. Dus meer bij derden neerleggen en misschien dat de gemeente er wat in zou kunnen betekenen, maar niet op deze manier. Ik ben benieuwd hoe de wethouder daar tegenaan kijkt. Dan de motie bouw met spoed flexwoningen voor met name onze jongeren, die door een drietal fracties is onderschreven. Ik heb er al het e.e.a. over gehoord. Toen dacht ik: bouwen met spoed. We hebben ook naar het coalitieakkoord gekeken. Naast de reguliere woningbouw voor jongeren, dat gaat allemaal gebeuren, maar door de coalitie wordt ook ingezet op de nodige flexwoningen. Laat ik voorop stellen dat wij niet tegen flexwoningen zijn, want dat vinden wij ook belangrijk, die zouden voor jongeren in combinatie met ouderen ergens neergezet kunnen worden. Maar er staat ook in het coalitieakkoord: dat er versneld gerealiseerd gaat worden. Dan zie je ook dat dat in deze periode allemaal gaat gebeuren. Waarom dit amendement, nu zo snel. Ik heb daar een vraag over, ik ben benieuwd hoe de wethouder er tegenaan kijkt. Er zijn de nodige plannen, de reguliere woningbouw wordt opgepakt. Vandaag is er een realisatieovereenkomst van Wilderszijde getekend voor woningen ook voor starters. We hebben vrij recent de starterslening ook voor jongeren nog even ondertekend en naar voren gebracht. Ik ben benieuwd hoe de wethouder daar tegenaan kijkt.

Volgens mij heb ik mijn waslijst afgewerkt. De heer Machielse, VVD: Laat ik helder zijn: ik ga proberen mevrouw Den Heijer wat recht te doen deze avond en het tempo erin te houden. Want we moeten aan de slag. Financieel solide beleid is nodig, want alleen zo gaan we zorgen voor de lagere lokale lasten. Dat was onze boodschap een paar weken geleden in de commissie in voorbereiding op deze kaderbrief. Wij hebben toen ook gezegd: better be safe than sorry. We moeten nu zorgen dat we de begroting van 2024 sluitend krijgen en zorgen dat we niet onnodig de lasten voor onze inwoners gaan laten stijgen. Ik heb daar een aantal uitgangspunten bij genoemd toen. Ik herhaal die even kort, want die heb ik gebruikt voor de beoordeling van de moties en amendementen, dan zullen alle puzzelstukjes op hun plaats 12/29

vallen. Wij hebben gezegd: waar mogelijk moet lucht uit de begroting. We moeten scherp kijken naar nut en noodzaak van beleid. We hebben ook gezegd: inkomstenbronnen moeten we proberen te verbreden en ongedekte taken moeten we of zorgen dat ze gedekt worden of waar mogelijk ook laten vallen. Daarnaast hebben wij gezegd, dat ongebreidelde groei van de lokale lasten voor de VVD niet bespreekbaar is. Dat de broekriem strakker moet worden aangetrokken in dit huis en dat we niet alleen naar onze inwoners kunnen kijken. Langs die uitgangspunten heeft de VVD de voorliggende moties en amendementen beoordeeld. Dan zal het u niet verbazen dat bij het eerste amendement, verhogen inkomsten, de VVD ook mede indiener is, want dat sluit precies aan bij wat er nodig is om te zorgen voor differentiatie in onze begroting. Dus dat we niet alleen afhankelijk zijn van gemeentefonds en OZB, maar meerdere knoppen hebben om breed te draaien aan de inkomsten, dus dat steunen we van harte. Ook zijn we mede indiener van het amendement om de woonlastenverhoging als laatste optie te beschouwen. Ik zeg daar ook maar alvast bij, dan hoeft de heer Azzouzi mij wellicht niet te gaan interrumperen, dat het bijzonder hypocriet is om te zeggen dat je iets als laatste optie beschouwt en vervolgens om bijna een kwart van de begroting een hekje gaat zeten in een amendement om het sociaal domein te ontzien.

Ik zal er niet later op terug komen, we gaan het niet steunen, want het is per definitie strijdig aan elkaar. Een amendement van de CU om de stelpost herverdeeleffect te laten vrijvallen. Als ik zeg dat we beleid willen toetsen aan nut en noodzaak, dan zullen we op zijn minst stelposten en inkomstenbronnen ook moeten toetsen aan nut en noodzaak. Laat daar nu precies de heer Markus aan appelleren, dus ook dat amendement gaan wij zeker steunen. Het toepassen van zero-based als operatie bij het opstellen van de meerjaren begroting, dat vindt de VVD een interessante optie, we hebben dat in de commissie ook al aangegeven. Interessant is, dat ben ik met mevrouw Bouman eens, dat het best hypocriet is als een partij en zegt we willen op alle beleidsterreinen kritisch kijken naar nut en noodzaak en bezuinigingen, maar ook diezelfde partij zegt: ik zet een hek om een kwart van de begroting heen, daar mag in ieder geval niets gevonden worden, u mag er wel zoeken, maar niets vinden. Daar gaan we natuurlijk niet in mee. Maar voor dat zero-based ben ik toch heel erg benieuwd of de wethouder het als optie ziet om te gaan doen voor 2024. Als dat echt niet mogelijk is, vinden wij het wel belangrijk om te kijken of we dat dan vanaf 2025 bijvoorbeeld kunnen gaan doen. Ik geef de heer Azzouzi in overweging om daar constructief over na te denken.

De heer Azzouzi: Ik ga even terug naar het verhogen van de lasten als laatste instrument. Wat is dan voor de VVD, als het sociaal domein als laatste, wat is de afweging van de VVD? De heer Machielse: Misschien snap ik uw vraag niet helemaal goed, maar u heeft het helemaal correct, dat ik liever kijk naar nut en noodzaak van beleid in het sociaal domein als bezuiniging dan dat ik ongebreideld de woonlasten ga verhogen. Dat zal de VVD ook blijven vinden. De heer Azzouzi: Dat geldt ook voor de PvdA. De heer Machielse: Ik ben blij te horen dat de PvdA zelf ook tot inkeer is gekomen t.a.v. zijn eigen voorstellen. Ik ga verder. De fractie van GL heeft een amendement ingediend over de toeristenbelasting. An sich vraag ik mij dan altijd af, als ik vrienden of familie vanuit het buitenland op bezoek krijg: waar moet ik ze laten? Want verder dan het Polderhuis kom ik niet voor een bed in deze gemeente, dat te huur is. Maar wellicht is dat mijn beperkte kennis en hebben we ook geen VVV in Lansingerland om de toeristen wat beter te informeren.

Maar de heer Markus haalde het hal aan, de VVD heeft zich daar eerder ook hard voor gemaakt, om wel breed te kijken: waar zitten kansen op forenzenbelasting? Ik vind persoonlijk arbeidsmigranten geen toeristen, maar als we iets met forenzenbelasting zouden kunnen doen, mijn gevoel zegt dat daar materieel veel meer aan die opbrengstenkant te doen is dan aan de toeristenbelasting, maar ik kan dat niet helemaal beoordelen. Ik zeg vast in de richting van meneer Ruijtenberg dat ik graag het antwoord van het college even afwacht of het zin heeft om dit te gaan onderzoeken en of daar dan ook die forenzenbelasting in meegenomen kan worden. Maar an sich, een toeristenbelasting, mijn gevoel zegt dat dat weinig op gaat leveren. Wat in theorie heel veel zou kunnen opbrengen, denk ik zomaar, is betaald parkeren als u net als in Amsterdam en Rotterdam richting de € 8 per uur wilt gaan vragen, maar de VVD is toch echt voorstander van nul euro per uur parkeren in onze gemeente. We hebben dat ook meermaals gezegd, opgeschreven, het staat in 13/29

verkiezingsprogramma’s, websites, artikelen, maar ook onze historische inbreng. Wij vinden echt dat gratis parkeren hoort bij onze winkelcentra. Bij de metro’s is ook een blauwe zone, ik weet niet of u die bedoelt, maar juist het gebruik van openbaar vervoer gaan we straffen met betaald parkeren, dat lijkt de VVD ook geen goede optie. De heer Ruijtenberg: De heer Machielse had in het voorstel het tarief kunnen lezen. Er staat € 1,50 net als in Pijnacker-Nootdorp en Zoetermeer. Dus als u komt met € 8 of € 10 of € 50 zoals in Den Haag, dan zou ik zeggen: doe uw huiswerk, lees het voorstel. Als we gaan roepen: de blauwe zones bij het openbaar vervoer. Bij openbaar vervoer hebben we parkeerplekken. De plekken die aangewezen zijn, zijn geen blauwe zones, want die zijn juist om te stimuleren. De blauwe zones in de woonwijken, o.a. waar u woont, daar is het juist om de overlast te verminderen voor de inwoners, zodat die auto’s daar niet blijven maar juist gebruik maken van het openbaar vervoer. Juist op die plekken om de inwoners te beschermen, ja, daar zouden we het moeten doen. De heer Machielse: We gaan diep de techniek in deze avond. Ik weet inderdaad dat het bij de stations mogelijk is om als bewoners een ontheffing te krijgen en dat de blauwe zones er in bepaalde gebieden zijn om de bewoners te beschermen, dat is correct.

Waarom ik die € 8 aanhaalde, is omdat de VVD van mening is dat we het sowieso niet moeten doen, laat dat helder zijn, maar als je het dan doet voor € 1,50 en misschien de eerste 2 uur gratis, de baten nog eens veel lager gaan zijn dan de lasten. Maar we waren per definitie tegen, dus het heeft geen enkele zin om met mij een debat te gaan voeren over de hoogte van het tarief, want de VVD is en blijft tegen betaald parkeren in Lansingerland, daar kunt u van op aan. De heer Ruijtenberg: Ik ga niet het debat met u aan over wel of geen tarief. Ik ga het debat met u aan omdat het me verbaast dat u zegt: we gaan de diepte in, het wordt technisch. Nee, het is puur huiswerk, dat had u kunnen weten. De heer Machielse: Dank u wel. Ik ga gauw verder, want er zijn nog veel meer belangrijke voorstellen om te beoordelen deze avond. Daarmee kom ik bij de moties. De motie pauzeknop nieuwe structurele uitgaven zal de VVD steunen, we hebben hem ook mede ingediend.

Volgens mij, ik hoor partijen zeggen: het is misschien niet verstandig, we hebben een coalitieakkoord, heb ik de wethouder in de commissie horen zeggen, dat het misschien helemaal niet zo onverstandig is om in ieder geval naar de begroting toe even wat voorzichtig te zijn, want juist dat solide financieel beleid, waar ik het vaker over heb, dat vereist nou eenmaal dat we even voorzichtig zijn, want er zit veel onzekerheid in die kadernota. Er zit nog veel meer onzekerheid naar de begroting toe. Juist omdat die voorzichtigheid geboden is, zullen we deze motie van harte ondersteunen. Dan de gemeentelijke windturbine. Daar zijn de partijen van de heer Ruijtenberg en ik het niet helemaal met elkaar eens, maar wij waren voorstander van het verkopen van de Eneco-aandelen, ik heb goed onthouden dat GL daar tegen was. De heer Markus: De pauzeknop. Ik moest even kauwen. U zegt: we moeten voorzichtig aan doen. Je kan voorzichtig rijden met je auto en je kan stilstaan. Wat u voorstelt in de motie is om stil te gaan staan met de auto. En in uw onderbouwing zegt u: we kunnen ook langzaam doorrijden. Dat lijkt me toch wat tegenstrijdig met elkaar. Wat bedoelt u precies? De heer Machielse: Het is goed dat u me dat vraagt, meneer Markus, want voorzichtigheid op het gebeid van structurele uitgaven betekent inderdaad stilstaan de komende maanden.

Dat is een goede verduidelijking, die maak ik graag. Om voorzichtig te zijn naar de begroting toe vinden we het onverstandig om grote structurele uitgaven aan te gaan in het licht van al die onzekerheid. Dat is voorzichtigheid, maar op specifiek die structurele uitgaven betekent dat inderdaad even stilstaan wat ons betreft. Een heldere verduidelijking. Dan ga ik nu echt verder met de windturbine. De VVD is en was voorstander van het verkopen van de Eneco-aandelen, omdat we in Nederland een prachtige scheiding hebben tussen energielevering en –productie en netbeheer. Het netbeheer zien we echt als een overheidstaak, terwijl productie en levering van elektriciteit en gas zien we echt als iets wat voor de markt is. Als gemeente dan je eigen windturbine gaan plaatsen en exploiteren, past daar totaal niet in, laat ik daar helder over zijn. Als het dan een lokaal initiatief kan zijn met een coöperatie zoals Nieuw Lansingerstroom, dan is dat natuurlijk iets moois. Laat onverlet dat voor een windturbine an sich de VVD de locatie even niet zou zien in de gemeente, dus deze motie gaan we in ieder geval niet steunen. Maar ik wilde positief eindigen, daarom heb ik even 2 moties omgewisseld. Tot slot wilde ik het even met u hebben over het bouwen van flexwoningen voor onze 14/29