[BV23.0068] Verslag van de commissie Samenleving van 20 juni 2023

VERSLAG Commissie Samenleving

BV23.0068 Datum vergadering

: 20 juni 2023

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: WIJ Lansingerland : Abdel Afalah, Mark Bik Leefbaar 3B : Marjolein Gielis, Leon Erwich, Roy Diepeveen CDA : Dave Bergwerff, Rita Leijendekker VVD : Marloes Draak, Eric Kampinga D66 : Ronald van der Stad CU : Paul Lieverse, Annette Molenaar-Van der Beek GroenLinks : Selgei Gabin PvdA : Sonnie Biharie, Nanno Scheringa

Wethouders

: Leon Hoek, Titia Cnossen

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Pieter Blonk : Karin Koemans

Afwezig Voorzitter Commissiegriffier

: Matthijs Machielse : Rianne Kokke

Commissieleden: WIJ Lansingerland : Jan Alsemgeest, Chantal van Weede CDA : Nelleke Bouman VVD : Boris Wezenberg D66 : Sander Smolders GroenLinks : Marko Ruijtenberg, Menno Duk PvdA : Hamid Azzouzi, Valmir Xhemaili VOOR Lansingerland : Petrine van Olst

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.00 uur: Goedenavond, ik open deze extra vergadering van de commissie samenleving van de gemeente Lansingerland. Het is vandaag 20 juni 2023. Mede namens de commissiegriffier welkom inwoners thuis kijkend naar de webcast uitzending, welkom toehoorders op de publieke tribune, welkom wethouder, wethouder Hoek komt ook nog, en welkom medewerkers van de gemeente Lansingerland en natuurlijk u, commissieleden, hartelijk welkom bij deze vergadering. U moet het vanavond met een waarnemend voorzitter doen en een waarnemend commissiegriffier, wij horen achteraf wel of dat bevallen is. Vandaag zijn 8 van de 9 fracties aanwezig.

1/26

2. Insprekers De voorzitter: Insprekers hebben zich niet aangemeld. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering De voorzitter: Het verslag van de vorige vergadering wordt in de eerstvolgende reguliere vergadering van de commissie samenleving vastgesteld. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Kunt u instemmen met de agenda? We hebben 2 agendapunten, een bespreekstuk en een stuk ter advisering aan de raad. Het stuk ter advisering aan de raad moet vanavond behandeld worden, het gaat over de aanvraag vangnetuitkering 2022, dus dat moet behandeld worden. De heer Lieverse: Het voorstel bij het bespreekpunt is om meer tijd te gunnen. Ik zou zelf graag 1 of 2 minuten extra krijgen. De reden is deze: de wethouder heeft van tevoren aangekondigd dat gehoopt wordt dat er veel punten aangedragen worden om de beleidsnotitie over ouderenbeleid daarmee verder vorm te geven en om zoveel mogelijk suggesties te kunnen verzamelen zou ik graag wat meer tijd hebben om dat te kunnen doen. De voorzitter: Het is een besluit van het presidium en daar heb ik me altijd aan te houden. Ik ga kijken of de commissie daarmee kan instemmen. Is dat het geval? Ja. Dan stel ik voor dat we de spreektijd met 1 minuut verhogen. Akkoord? Heeft u dan voldoende tijd? De heer Lieverse: Ik zal dan interen op de tweede termijn.

We verwachten dat het minder een discussie zal zijn dan wel het aandragen van punten. Inventarisatie rondvragen: De voorzitter: Rondvragen zijn er niet aangemeld. 5. Bespreekpunten: 5.a Uitgangspuntennotitie Vitaal en waardig ouder worden De voorzitter: In februari 2023 heeft de raad de samenlevingsvisie vastgesteld, een kompas met een afwegingskader voor de aankomende beleidsplannen waaronder het beleidsplan Vitaal en waardig ouder worden. In de aanloop naar dat beleidsplan heeft het college een uitgangspuntennotitie Vitaal en waardig ouder worden opgesteld. In dit tussenproduct neemt het college vooruitlopend op het beleidsplan een aantal inhoudelijke standpunten in de commissie wordt vandaag in de gelegenheid gesteld om overwegingen mee te geven voor het uiteindelijke beleidsplan. Dat is waar de heer Lieverse net aandacht voor vroeg, om daar extra tijd voor te hebben, om die punten aan te dragen. Na deze oordeelsvorming van de commissie zal het college uiteindelijk het geheel vaststellen en u terugkoppelen wat er gedaan is met uw inbreng van vanavond. De heer Kampinga, VVD: U heeft eigenlijk het hele stuk al weer gegeven, denk ik. Ik kan heel kort zijn. De VVD en ik kunnen ons goed vinden in de uitgangspuntennotitie. Ik zou toch nog graag een paar dingen willen noemen. De kop, we mogen nog schaven aan de titel: vitaal en waardig ouder worden en daarna een knarse knar zijn.

De derde fase ouderen is van vitaal belang, van vitaal belang voor de gemeente Lansingerland. De voorzitter: Dat is een heel lange kop, of zie ik dat verkeerd? De heer Kampinga: Dat zou mij voorstel zijn, ja. Het is een tussenproduct voor beeld- en oordeelsvorming om tot besluitvorming te komen over beleidsplannen, vitaal en waardig ouder worden. In februari is de samenlevingsvisie vast gesteld, u memoreerde het al. Die samenlevingsvisie is een kompas met een afwegingskader voor de aankomende beleidsplannen waaronder dus ook dit plan. De samenlevingsvisie vormt het kompas en het afwegingskader voor beleid en uitvoering. Een kompas geeft meestal het noorden aan, een kompas wijst de richting en daarmee wegen om de koers vast te houden. Hartstikke goed, wat mij betreft. Prima, die samenlevingsvisie. Het doel van die samenlevingsvisie is focus aanbrengen en een betrouwbare overheid zijn. Als dat niet actueel is, dan weet ik het niet meer. Heel belangrijk, focus en betrouwbaar zijn als

2/26

overheid. Maar nu komt mijn vraag, ik ben nog steeds van mening dat de samenlevingsvisie een heel mooi stuk is, een belangrijk stuk, maar ik heb er moeite mee om nu concreet te zien: hoe fungeert nou die samenlevingsvisie als een kompas voor dit beleidsstuk? Ik zou er graag, ik denk dat de wethouder dat heel goed kan, een toelichting op willen hebben. Professor Lucas Meijs heeft een avond hier staan praten, heel interessant, over strategische filantropie en vrijwilligerswerk, op 22 maart. Je kunt er zelfs hoogleraar mee worden. De leeftijdscategorie 67-plus neemt toe van 9.600 personen in onze gemeente in 2020 naar 14.100 naar verwachting in 2035. Dat is een toename van 45%. Oftewel, het aandeel 67plussers groeit als kool. Een aandeel gaat ten koste van iets anders. Ik meen dan ook te moeten merken dat als ik mijn rondje fiets met geslaagden-kaarten, die de VVD elk jaar doet, dan heb ik sterk het idee dat minder mensen een vlag uit hebben hangen dan een aantal jaren geleden. Oftewel: die groep met kinderen op de middelbare school neemt af, voor mijn gevoel. Dat bevestigt dus de vergrijzing van Lansingerland. Een vraagje: de rijksoverheid stimuleert gemeenten met een gezond en actief leven akkoord, GALA. Hoe verhoudt het nationaal preventieplan zich tot GALA, is er iets over te zeggen? Dat is dus een vraag.

Een concrete vraag: waar is de grens eigenlijk gelegd bij 67-plussers? Ik ben toevallig 68, maar nu precies 67, heeft dat met de AOW-leeftijd te maken, waar komt die vandaan? Dat kan ik in de stukken niet ontdekken. Gepensioneerden, ik ben zelf gepensioneerd toen ik 61 was, er zijn allerlei leeftijden om te pensioneren, gepensioneerden zijn vaak zelfs jonger dan 67, wat mij betreft zijn ze een vitaal onderdeel van de samenleving, al was het maar vanwege de krappe arbeidsmarkt. Daar heb ik dan ook enige voorstellen voor. Op vrijwillige basis als manager inzetbaar, mensen die dus net met pensioen zijn, soms zelfs jonger dan 67, die zou je kunnen inzetten op projecten. Afgelopen weekend hebben we hier kennis gemaakt met het project Huisvesting Oekraïners en spoedzoekers. Als ik daar sta, al die managers en directeuren, die net met pensioen zijn, zouden die daar niet een rol in kunnen spelen, waarom moeten dat fulltime of in elk geval ambtenaren zijn? Ik denk dat de jong gepensioneerden daar een rol in zouden kunnen spelen. Jongere ambtenaren kunnen veel leren van ervaren gepensioneerde senioren. Tot slot. We kennen allemaal de 60-plus dame, die na een politieke loopbaan het verzoek kreeg om in Lansingerland als wethouder lid van het college te worden. Met succes. Dank u wel.

De heer Lieverse, CU: Vitaal en waardig ouder worden, dat is de titel van het stuk. Mooi dat ook het tweede aspect mee genomen is: waardig ouder worden. Maar dat zien we in de uitgangspuntennotitie onvoldoende terug, vinden wij. We hebben een aantal opmerkingen bij de 4 uitgangspunten en we hebben een aanbeveling voor een vijfde. We worden ook uitgenodigd om een ondertitel aan te leveren, meneer Kampinga deed ook al een voorstel. Ons voorstel, aansluitend bij de positieve toon is: ouder worden heeft de toekomst. Uitgangspunt 1 behoeft geen aanpassing. We zijn blij met het behoud van de Lansingerlandse standaard. Uitgangspunt 3 levert bij ons het volgende commentaar op. Voorkom dat het stimuleren tot vitaal blijven de toon heeft van bezigheidstherapie, zoals een potje biljaren op zijn tijd. Niks tegen biljart, maar graag citeer ik Erik Scherder, die veel over ouder worden geschreven heeft. Hij adviseert ouderen: daag jezelf uit, beweeg je lijf, daag je hersens uit, liefst in combinatie. Ga dus niet elke dag een kruiswoordpuzzel doen, maar volg een cursus, doe vrijwilligerswerk, blijf leren. Een activiteit die hierbij kan passen, een suggestie om over te nemen in onze gemeente, is om middagen te organiseren waarop middelbare scholieren een werkstuk of een profielwerkstuk komen toelichten.

Leuk voor de jongeren om een geïnteresseerd publiek te hebben, interessant voor ouderen om te horen wat er in hun wereld omgaat en hoe jongeren daarover denken. Als ik de naam Erik Scherder noem, moet me van het hart dat de avond met Lucas Meijs ons wat tegen viel. Eigenlijk had hij met zijn weetjes over vrijwilligerswerk weinig toe te voegen m.b.t. het onderwerp ouderen. Wat ons in de notitie aanspreekt, is het nadrukkelijk uitgaan van een positieve gezondheid. Uitgaan van wat wel goed gaat, wat je wel zelf kan doen en wie je er zelf bij kan betrekken als je hulp nodig hebt, want vaak gaat het om wat ouderen nodig hebben en kosten en te weinig wat ze bijdragen. Het risico van deze positieve insteek, is dat de nadruk ligt op zelf, zelf, zelf en ook kostenbesparing. Dat is een beetje de toon van het stuk: kostenbesparing. We willen een uitgangspunt 5 toevoegen, ik weet er nog

3/26

geen goede titel voor, maar we hebben het voorlopig genoemd: we helpen de hulpbehoevende ouderen er toe te doen. Graag horen wij van de andere fracties wat zij vinden van een toevoeging van zo’n soort uitgangspunt. Dat ga ik nu toelichten. Er is namelijk ook een fase van de balans opmaken, afronden, afscheid nemen. De oude dag kan stil worden, zomereenzaamheid las ik deze week. Het kan positieve gevoelens geven van dankbaarheid, maar ook van gemis, gebrokenheid. De inzet van de overheid om ouderen zo lang mogelijk thuis te houden, heeft een keerzijde. Zelfs financieel is het soms een zooitje. Wat valt onder de WMO, wat valt onder de zorgverzekering, wat onder de WLZ? Er wordt huishoudelijke hulp geboden op maat, zoals dat heet, en er wordt niet even geïnformeerd of het wel goed gaat, of de oudere wel aan regelmatig drinken toekomt, de medicijnen inneemt. Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau is 38% van de 75-plussers kwetsbaar, maar ze onderscheiden zich van vitaal tot extreem kwetsbaar, 5 stadia. Bij het opmaken van de todo noem ik 6 aandachtspunten, vanwege mijn spreektijd noem ik ze zonder toelichting, maar ik ben graag bereid ze een keer toe te lichten. Het eerste punt: voorkom ziekenhuisopname, want het ziekenhuis is een gevaarlijke omgeving voor ouderen. Punt 2: ga de negatieve beeldvorming van het verpleeghuis tegen.

80% van de verpleeghuisbewoners is tevreden, ronduit tevreden. Slechts 4% is ontevreden. Drie: zorg voor een goede werkrelatie tussen het sociaal domein en eerstelijns zorg. Zorg voor vaste contactpersonen, ook in het belang van vroegsignalering. Punt 4: vergeet ouderenmishandeling niet. Ouderenmishandeling gebeurt volgens cijfers van de GGD bij 4% van de ouderen: bestolen worden, psychisch geweld, fysiek geweld zoals verwaarlozing en opsluiting. Vijf, niet het minste punt: waar zit de visie op een dementievriendelijke gemeente zijn? Punt 6, het laatste punt: versterk samenwerking tussen formele en informele zorg, bijvoorbeeld het gemeentelijk vrijwilligerswerk in beeld brengen en kennis uitwisselen rond burgerinitiatieven. Dank u wel. De heer Kampinga: Vitaal, daarom heb ik het woord vitaal gebruikt in de zin: vitaal onderdeel van de samenleving. Vitaal heeft een heel sterke connotatie van gezond. Gezond. Natuurlijk is het belangrijk om gezond te zijn, maar vitaal is ook een bijdrage kunnen leveren, dat kan op allerlei niveaus. Ik heb genoemd dat je bij de gemeente iets van projectmanager zou kunnen doen.

Hoe ziet u dat? U bent natuurlijk arts, u beschouwt het allemaal heel sterk van uit gezondheid, maar hoe kijkt u daar tegenaan? De heer Lieverse: In mijn bijdrage heb ik zeker stil gestaan bij vitaal ouder worden, maar ik wil juist een lans breken voor de andere kant, het waardig ouder worden, omdat we dat onderbelicht vonden in deze notitie. Dat was de reden van deze bespreking, om hiaten in deze notitie aan te geven. De heer Erwich, L3B: Betreffende de uitgangspunten voor het nieuwe beleid heb ik n.a.v. uitgangspunt 1, de bomen groeien niet langer tot in de hemel, een vraag. Hoe wordt hier in de praktijk mee omgegaan? Ik geef even een recent voorbeeld, de heer Lieverse haalde het al aan. Een aanvraag voor een ouderenvoorziening in de Leeuwerik. Er wordt daar door senioren heel veel gebiljart, dat zou een sociaal gebeuren, heel goed voor het op peil houden en het uitbouwen van sociale netwerken, maar ook om vereenzaming te voorkomen, wat best heel veel voorkomt bij senioren. De biljarts zijn daar zo’n 30 jaar en technisch allang afgeschreven, ze zijn gewoon aan vervanging toe, maar de subsidieaanvraag voor de aankoop van tweedehands biljarts is door het college afgewezen. Is dat nou een voorbeeld van een boom, die tot in de hemel groeit? Mijn fractie vindt van niet.

Zeker ook als je kijkt naar uitgangspunt 4, we stimuleren ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen. Hier wordt juist stevig ingezet op een sociaal netwerk. Wat vindt het college, ook de andere fracties hoor ik graag, past het toekennen geheel of gedeeltelijk van subsidie nu wel of niet in de uitgangspunten voor het nieuwe beleid vitaal en waardig ouder worden. Nog een opmerking, betreffende uitgangspunt 4, we stimuleren ouderen zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. Maar om zo lang mogelijk zelfstandig te blijven wonen, zijn er verschillende mogelijkheden nodig en we missen de mogelijkheden van de Knarrenhof. L3B heeft zich daar al jaren voor ingezet en bijna alle andere fracties hebben de afgelopen tijd het hier ook wel over gehad. In het opstellen van het beleid Vitaal en waardig ouder worden, vinden we dat

4/26

verschillende woonvormen van senioren moeten worden opgenomen, waaronder zeker het concept Knarrenhof. Ik hoor graag hoe de wethouder hierover denkt. Ik hoop dat het college de toezegging doet om verschillende woonvormen voor senioren op te nemen bij de uitgangspunten, anders overweeg ik op dit punt een amendement om uitgebreide woonmogelijkheden voor senioren inclusief Knarrenhof op te nemen in deze notitie. Dank u wel. De heer Lieverse: Bij alle behartigenswaardige dingen die de heer Erwich naar voren gebracht heeft, heeft u ook een reactie op het vijfde uitgangspunt, dat ik zou willen toevoegen? De heer Erwich: Die vergeet ik, maar is een prima plan, kunnen we ons in vinden. Mevrouw Leijendekker, CDA: Het beleid inzake vitaal ouder worden spreekt het CDA zeer aan. Zelfstandigheid en van betekenis blijven is misschien wel het mooiste wat we een mens kunnen bieden. Dat gunnen we alle ouderen, het liefst in hun eigen omgeving met de mensen die hun dierbaar zijn. Wij noemen dat in ons verkiezingsprogramma, misschien is dat ook een suggestie voor een titel: verzilver de vergrijzing. Dat zou een titel kunnen zijn, maar ik kan me voorstellen dat daar wat aarzelingen bij zijn. Ook de stijgende zorgkosten en het tekort aan zorgpersoneel dwingen ons in het maken van keuzes.

In de contacten die ik heb met een grote zorginstelling is het beleid inzake vitaal ouder worden en de inzet van de vitale ouderen in de zorg ook een belangrijk speerpunt. Gemeente en zorg kunnen hier elkaar versterken. Ik weet niet of de wethouder al in gesprek is met de zorginstellingen daarover. Ik wil wel een kanttekening plaatsen bij het eerste gekozen uitgangspunt. Ik ben niet echt gelukkig met de verwoording, de bomen groeien niet langer tot in de hemel. Maar met name de subtitel, een terugtrekkende overheid en meer verantwoordelijkheid voor het eigen leven bij de 67-plussers. Dat de bomen niet tot in de hemel groeien zien wij vooral als een feitelijke constatering. Maar om dit beleid te verbinden met een terugtrekkende overheid zien wij toch anders. Ons spreekt in dit beleid meer de beginselen aan waarvan wij van het CDA willen acteren zoals gespreide verantwoordelijkheid en solidariteit. Dat zouden we liever zien dan een terugtrekkende overheid. Hier lijkt het net of het liberaal terug trekken van de overheid ten grondslag ligt aan het beleid. Dat vinden we toch een niet zo’n prettige verwoording van het uitgangspunt, graag zouden we dit anders willen aanvliegen. Ik verneem graag de reactie van de wethouder hierop. Ook met het laatste uitgangspunt hebben wij wat moeite, stimuleren ouderen zolang mogelijk thuis te wonen.

Dit kan ook leiden tot een belasting van de bestaande woningvoorraad, we willen misschien juist wel doorschuiven, het doorschuiven van ouderen. Dan sluit ik me aan bij het pleidooi van de heer Erwich: kunnen we kijken naar andere woonvormen, zoals een Knarrehof, maar ook gewoon goede appartementen voor ouderen en inzetten op het aanbod daarin. Daarnaast is de uitgangspuntennotitie heel optimistisch als het gaat om de 67-plusser. Ik citeer: het clichébeeld van kwetsbaar, eenzaam en afhankelijk past niet meer bij de 67-plusser van de toekomst. Ik vind dat nogal een absolute stelling, ik denk dat dat niet in alle gevallen het geval is. De heer Lieverse heeft al een aantal punten opgenoemd, waar die oudere, ook als hij net gepensioneerd is, kan terugvallen, bijvoorbeeld in eenzaamheid. Ik hoop dat dit optimistische beeld over de 67-plusser ook niet in de weg staat om met dit beleid aandacht te geven aan preventie. Dat staat ook centraal in de genoemde samenlevingsvisie, preventie vinden we ook heel belangrijk. Ik wil graag de reactie van de wethouder, dat we niet alleen inzetten op het inzetten van die vitale ouderen, maar dat we ook aandacht hebben voor mensen die even niet zo goed mee kunnen komen. Dan kan ik het uitgangspunt van de heer Lieverse ook onderschrijven. Dank u wel.

Mevrouw Biharie, PvdA: De PvdA is blij dat er aandacht is voor onze ouderen en de toekomstige ouderen binnen de gemeente Lansingerland. Alleen, als ik het stuk lees, hier en daar zijn ze door de vorige commissieleden een beetje aangetipt, er staat in het stuk: de kosten die door de vergrijzing komen, is een feit, maar in dit stuk is dat leidend. Wat de PvdA onderstreept en onder de aandacht wil brengen, is dat de mens, onze oudere inwoner centraal moet staan. Om onze ouderen, onze

5/26

toekomstige ouderen, zal je alle stakeholders, alle sociale en maatschappelijke organisaties omheen kunnen bouwen. Daarmee zou je meer draagvlak creëren bij onze toekomstige en huidige oudere inwoners. Als je hier de hal binnen komt, staat er met grote letters, dat is mijn motivatie als ik hier kom voor een bijeenkomst: wat kan ik voor u doen? Als u vanaf dat standpunt zou vertrekken en onze ouderen en toekomstige ouderen centraal zou stellen, natuurlijk, daarna de keuzes maken wat kosten betreft, denk ik dat het draagvlak bij onze inwoners groter zal zijn. Dan wil ik het volgende punt benoemen. Ik mis een bepaald aandachtspunt, dat o.a. door de heer Lieverse en door het CDA is benoemd. Als je het hebt over 14.000 toekomstige 67-plussers in 2035. Ik heb uit het stuk de aanname gedaan, dat de leeftijd van 67 staat voor de pensioenleeftijd. Ik hoor de heer Kampinga zeggen: je kan ook eerder stoppen. De vraag is, die ik aan de commissieleden wil voorleggen: welk percentage, denkt u, van de toekomstige 14.000 kan eerder stoppen? Als je kijkt naar de huidige ontwikkelingen door corona, door inflatie, door de oorlog, als je ziet hoeveel mensen met hun inkomen steeds meer in problemen komen, ook de midden inkomens, dat mensen langer moeten doorwerken. Het is 67 nu, maar met de jaren, is de bedoeling van het rijk, wordt het verlengd met het vooruitzicht dat we langer ouder worden.

Dus ik vraag me af: hoe zien de andere commissieleden vitaal en waardig? De titel vind ik goed, zeker het woord waardig. Dat verdient ieder mens op deze aarde en iedere inwoner in onze gemeente Lansingerland. Waardig ouder worden. Ik kan erover meepraten, ik kom meestal met voorbeelden. Toevallig vandaag 2 mensen met mantelzorg, 1 zit in een verzorgingshuis, daar heb ik er op gewezen dat er goede zorg is en dankbaarheid, omdat de mantelzorger niet meer toereikend is voor de naaste. En de andere gaat nu het traject in. Ik houd mijn hart vast, het traject om ergens een goede plek te krijgen. In de stukken zijn de financiën leidend. Het zou goed zijn om de mens centraal te zetten, benadruk ik nogmaals. Ik heb een aantal punten, als u kijkt naar vitaal 67. Dan heb ik iemand voor me, die gaat met pensioen, die past op de kleinkinderen, die neemt de zorg van de oudere als mantelzorger over. Dan heb je tientallen jaren gewerkt en dan ga je met pensioen, dan ga je dat allemaal doen, omdat het je dierbaren zijn. Daarnaast hoop je dat je vrije tijd hebt om nog iets voor jezelf te doen. De keuze kan zijn dat je in een bestuur zit of wat dan ook. Maar als ik in het stuk lees, dat ouderen allemaal auto’s hebben, dat vind ik gewoon te idealistisch. En dat we reizen. Ik denk dat een klein percentage van onze ouderen die mogelijkheid heeft binnen onze gemeente.

Daar wil ik de aandacht voor vragen. Daarnaast wil ik benoemen hoe meneer Lieverse de aandacht vroeg voor allerlei vlakken, daar kan de PvdA en mijn persoon zich heel erg in vinden, mijn dank daarvoor. Wat ik benoemde, op 67-jarige leeftijd, als je geluk hebt ben je nog vitaal en gezond. Niet iedereen heeft de mogelijkheid gehad om een hogere opleiding te volgen en de financiële middelen, heb je een koophuis, dan zit dat in je koophuis. En door CDA en L3B genoemd: de doorstroom, de Knarrenhof. Daar zijn we ook een groot voorstander van. Maar gezondheid heeft niemand van ons in pacht, wanneer dat komt, hoe dat komt en in welke mate. Als ik lees, de derde fase die er tussenin geschoven is en de laatste fase. Ik zie genoeg mensen om me heen die jonger zijn en die ernstig ziek zijn. De heer Lieverse noemde dementie, dat zie ik helaas heel veel om me heen. Die mensen heb ik verpleegd en daar verleen ik nog zorg aan. Ik vraag uw aandacht: wees kritisch. Goed dat dit stuk voor ons ligt, maar wees realistisch. Wat ik lees vanuit de politieke bril: we moeten op de kosten letten, er wordt streng aan de poort gecontroleerd mocht je hulp nodig hebben. Dat zijn woorden, daarmee creëer je echt geen draagvlak. Als ik in die fase zou komen en ik zou hulp nodig hebben, dan denk ik: in welke gemeente zit ik? We moeten wel kijken naar oplossingen.

Mijn oproep is aan een ieder: laten we met zijn allen kijken hoe we deze uitdaging samen met elkaar kunnen doen. Mevrouw Gabin, GL: Ik heb al zeer zinvolle bijdragen gehoord van de overige fracties waar wij ons in kunnen vinden. Wat mijn aandacht vooral heeft getrokken is de responsieve rol van de overheid. Ik heb toevallig recent een artikel gelezen van Scheltema. Volgens Scheltema is de responsieve overheid te typeren als de rechtstaat die zich richt op de burger, zoals die echt bestaat. Dat wil

6/26

zeggen: de burger die zoveel mogelijk zijn eigen keuzes wil maken, maar die niet altijd slim of daadkrachtig of rationeel reageert. Deze bevinden zijn terug te lezen in het WRR rapport ‘weten is nog geen doen’ uit 2017. Burgers weten dat ze op een bepaalde manier moeten handelen, maar zijn niet altijd in staat om daarnaar te handelen, met name ouderen. Het doen-vermogen van de burger is ernstig overschat, de burger is maar beperkt zelfredzaam. Het is dan ook goed dat de gemeente wil bijdragen om het doen-vermogen en de autonomie van 67-plussers te versterken. Toch kan daar niet al teveel gewicht aan worden gehangen en moet er meer rekening worden gehouden met het doen-vermogen van ouderen. Hetgeen samenhangt met een responsieve overheid is ruimte om af te wijken in bepaalde gevallen. Dus een vangnet wanneer het doen-vermogen van 67-plussers niet toereikend is. De overheid moet algemene regels kunnen stellen, maar tegelijkertijd in individuele gevallen kunnen inspelen op de persoon en omstandigheden van de burger. Ambtenaren moeten zich niet verschuilen achter regels en heel rigide die regels toepassen en onvoldoende maatwerk leveren voor burgers. De voorzitter: We spreken hier in de commissie de wethouder aan en niet de ambtenaren, want die zijn niet aanwezig en kunnen zich niet verdedigen. Ik denk niet dat u dat op die manier kunt zeggen.

Mevrouw Gabin: Dat is inderdaad makkelijker gezegd dan gedaan. Veel gemeenten hebben die expertise niet, dus ik verzoek de wethouder om hier veel training in te geven. Het beperkte doen-vermogen van de burger kan onder omstandigheden afwijken van het beleid noodzakelijk maken, vinden wij. Daarom stelt GL voor om in het geval waarin een besluit leidt tot onevenredige gevolgen voor de burger en die burger daarvan geen verwijt kan worden gemaakt, dat er van het beleid mag worden afgeweken. We zouden veel meer maatwerk moeten leveren, de regels zouden veel meer ruimte moeten bieden om in concrete situaties de toepassing van regels toe te spitsen op individuele ouderen die in hun situatie nodig zijn. Wij willen de volgende kernboodschap mee geven aan de wethouder: wees flexibel en pas maatwerk toe. Maak ruimte in beleid om maatwerk uit te kunnen voeren. Tot slot vinden wij het heel erg belangrijk dat er gebruik wordt gemaakt van dialogen met organisaties die staan voor de belangen van ouderen, zoals het ASD, die middenin de samenleving staan. In een recente beeldvorming met het ASD heb ik zeer zinvolle gesprekken gehad met de leden. We hebben het ook gehad over ouderen. Ik merkte veel expertise en kennis hierover binnen het ASD, wat ik persoonlijk niet heb op het gebied van ouderen. In bijlage 2 staat dat er een dialoog is geweest op 7 december 2022 en 9 mei 2023 met de ASD.

Ik ben dan ook eigenlijk heel erg nieuwsgierig naar deze bevindingen, wat is hier uit gekomen? Waarom hebben wij hier geen inzicht over gekregen? Mijn taak om het college te kunnen controleren, daarvoor vind ik het noodzakelijk dat de stukken worden bijgevoegd. De heer Lieverse: Mevrouw Gabin zei een aantal interessante dingen, over de responsieve samenleving en het belang van maatwerk. Overigens, dat laatste punt, dat onze gemeente juist wil excelleren, dat maatwerk juist belangrijk is bij allerlei vormen in het sociaal domein. Maar ik heb van u nog niet gehoord wat u vindt van het vijfde uitgangspunt, om die toe te voegen. Mevrouw Gabin: Ik zou de heer Lieverse willen vragen om dat te herhalen. De heer Lieverse: Kort gezegd, om niet alleen stil te staan bij het vitale aspect van ouder worden, maar ook bij het waardig ouder worden en dus ook te kijken, niet alleen naar de 67-plussers met wie het goed gaat, of de 70-plussers of 80-plussers met wie het goed gaat, maar ook de 76-minners misschien met wie het helemaal niet zo geweldig gaat en die wel allerlei vormen van ondersteuning nodig hebben. Mevrouw Gabin: Ja, daar kunnen we uiteraard mee instemmen. Ik denk dat preventie in dat opzicht versterkend zal uitvoeren voor de ouderen. De heer Van der Stad, D66: Aan de heer Lieverse direct het antwoord: dat is volledig akkoord.

Vitaal en waardig ouder worden, dat is wat we allemaal wensen maar wat niet iedereen is gegund. Daarnaast werkt de één er wat harder voor dan de ander. Het demografisch verloop in Lansingerland is duidelijk: er komen meer en meer ouderen bij en de generatie erna, die de ouderen zal moeten dragen wordt krapper en krapper. Wij vinden dat mensen die vitaal zijn geïnformeerd moeten worden over het ouder worden en dat we ze moeten laten nadenken over hun eigen toekomst, wat ze willen en wat ze niet willen. Maar ook nadenken bij hun aankopen over die

7/26

toekomst. Wees voorbereid en koop een auto met hogere zit en instap en geen woning met steile en nauwe trappen. Die knarse knarren die het kunnen en willen laten deelnemen aan de maatschappij en de knarse knarren mantelzorg laten verrichten, dat moet de doelstelling zijn. Nu al komen we handjes tekort en dat wordt alleen maar erger. We moeten nadenken om hier vorm aan te geven. IT-oplossingen, zorgverleners uit andere landen of inzet op vrijwillige basis. Maar de vraag rijst of andere vormen ontwikkeld moeten worden om zorgzekerheid te kunnen bieden. Wat kunnen we straks aan met vrijwilligers, vooral vrijwilligers die nu nog vitaal zijn. Het is namelijk best een belasting en er moet goed nagedacht worden over de gevolgen. Hoe ziet de wethouder dit? Wat is het kantelpunt en wat doen we vervolgens? Wat D66 betreft zijn we solidair met degenen die wel zorg en regie nodig hebben. Een terugtrekkende overheid klinkt passend bij een steeds vitaler wordende oudere generatie, maar het individu mogen we niet uit het oog verliezen en aan zijn lot overlaten. Hulp voor wie dat nodig heeft. In uitgangspunt 1 zien we die gedachte terug, maar welke keuzes gaan we straks maken? Wat gaan we anders doen dan nu? We zien dit graag uitgewerkt. Preventie vinden wij als D66 enorm belangrijk in de opgave die voor ons ligt. Gelukkig zien we die sterk terug in de visie.

Het zal geweldig zijn als we met onze ouderen in overleg komen over hoe wij de preventie vorm kunnen gaan geven, nog even los van de bekostiging ervan. Dat vraagt van onze samenleving bij een turning point van hoe we dingen aanpakken. T.a.v. preventie heb ik een kijktip. Vlak voor onze verloren WK-finale in 2010 werd een documentaire uitgezonden op NPO over de Zuid-Afrikaanse soccer granny’s. Een opgericht team om tezamen vitaler te worden en om uit de eenzaamheid te komen. Het doel was meedoen aan een veteranentoernooi in Amerika. Personen die letterlijk vanachter de rollator vandaan kwamen, langzaamaan fitter werden en de rollator niet meer nodig hadden. Sport is een perfecte vorm van preventie. Enkele jaren terug in Bleiswijk stopte iemand met ring- en brugoefeningen, die meneer vond het toch wel wat gevaarlijk worden zo midden in de 90. In hoeverre kunnen we straks nog accepteren dat mensen hun kansen niet pakken en niet werken om gezond en fit te zijn en blijven? Jezelf blijven ontwikkelen tot op late leeftijd. Moeten we dwingender worden? Een lastige afweging, maar wellicht dat hier uitwerking aan gegeven kan worden. Langer zelfstandig thuis wonen heeft uitdagingen, vereenzaming, zeker als je hulpbehoevend bent en thuishulp het hoogtepuntje van je dag is. Dat moeten we veel beter aanpakken of aansturen.

Wat D66 betreft verdient de visie nog wat meer body, het liefst met uitwerking op onze benoemde overdenkingen. Dank u wel. De heer Afalah, WIJ: Allereerst dank voor de uitgangspuntennotitie, die we hier behandelen. Vitaal en waardig ouder worden, ik heb niet echt nagedacht over de titel, dat we die moeten veranderen, ik vond het eigenlijk wel een mooie titel. Maar ik heb wel een aantal dingen erover te zeggen. Allereerst punt 4, dat gaat om langer thuis wonen en de mogelijkheid om verschillende woonvormen te creëren binnen Lansingerland. Ik ben wel even wat kwijt. Er zijn best wel wat voorbeelden geweest waarin we best wat dingen willen doen. We willen bouwen. Alleen, als je het op papier zet, allemaal leuk en aardig, maar het is wel belangrijk dat we het ook in praktijk brengen. Dingen die we hier besluiten, om iets te bouwen voor ouderen, of het nou Knarrenhofjes zijn of wat dan ook, dat we die niet gaan frustreren met allerlei dingen over: hoe moet het eruit zien en dat soort dingen. Dat wilde ik in ieder geval kwijt als het gaat om wat er op papier komt en wat we straks in de praktijk gaan doen. Hoe gaan we ermee om als raad? Hoe kunnen we dat versnellen, om die verschillende woonvormen te creëren? Woonvormen die toekomstbestendig zijn.

Niet dat we woningen straks moeten gaan aanpassen, maar dat we het nu al gaan bouwen naar de toekomst, zodat het makkelijk is voor ouderen om thuis te kunnen blijven. Dat wilde ik even kwijt. Voor de rest ben ik heel blij, echt heel blij, tijdens de samenlevingsvisie hebben we het erover gehad, hoe gaan we om met ouderen en hoe wordt er naar hen gekeken. Ik ben blij dat er diversiteit wordt gezien bij ouderen, bij de 67-plussers. Niet elke 67-plusser is hetzelfde. Ik ben er blij mee, dat dat hierin staat, dat wilde ik mee geven als compliment, dat we dat in ieder geval in hebben gezien. Wat mis ik? Vitaal ouder worden begint niet vanaf 67, dat begint eigenlijk al bij de jeugd. Hoe

8/26

kunnen we zorgen dat mensen de kansen krijgen om op dusdanige wijze op te groeien dat ze een sociaal economische situatie creëren die mensen in staat stelt om straks vitaal en waardig ouder te worden? Dan heb ik het over, uit veel onderzoeken blijkt dat vooral mensen met een lage sociaal economische situatie en nieuwkomers in onze samenleving, dat zijn degenen die kwetsbaar zijn als ze ouder worden. Dan heb ik het over eenzaamheid, ze worden sneller ziek. Hoe kunnen we zorgen dat die mensen versterkt worden voordat ze die 67 bereiken? Als ze het dan bereikt hebben, dat is ook iets wat ik mis in dit stuk, hoe kunnen we de mensen om hen heen ondersteunen? Dat mis ik. Want als je die mensen kunt ondersteunen, het gaat om de mantelzorgers eromheen, de buren, maar ook de organisaties die actief zijn binnen Lansingerland, die veel met ouderen te maken hebben, het verenigingsleven, hoe kunnen we zorgen dat we die mensen daarin ondersteunen? De CU heeft heel veel dingen gezegd, eigenlijk kan ik me daar helemaal bij aansluiten, alle punten die worden genoemd. Uitgangspunt 5 ook, wat mij betreft. Ik vraag me af je het kan inbrengen bij één van de andere punten, maar op zich vind ik het absoluut zinvol om dat te doen. Ook het CDA, er zijn meerdere partijen, maar met name CU en CDA hadden echt wel een aantal punten, waar we ons bij kunnen aansluiten.

Wat ik wel van dit stuk vond, we hebben natuurlijk te maken met een aantal dingen die spelen op dit moment, zoals IZA, WOZO, GALA. Ik ben er wel van overtuigd, dat vanuit de overheid, ze willen gaan bezuinigen, zo heb ik het ook een beetje gelezen, daar moeten we ook niet voor weglopen. Het is echt wel de bedoeling om de kosten niet zozeer te verminderen, want dat lukt niet, maar om die af te remmen, dus laten we daarvan doordrongen zijn. De voorzitter: Ik moet even wat rechtzetten. Vandaag geeft u uw oordeel en gevoelens mee over de uitgangspuntennotitie, de uitgangspunten. Die nota gaat het college vaststellen. Vervolgens gaat het college een beleidsplan maken, dat beleidsplan komt weer hier in de commissie en de raad. Dat heb ik net door elkaar heen gehaspeld, maar zo zit het in elkaar. Beantwoording college Wethouder Cnossen: Dank aan alle commissieleden voor hun inbreng in de eerste termijn, want daar zitten we voor, om van u te horen wat u leest, wat u niet leest, wat u mist. Inderdaad, al die inbreng zoals de dialoog met de adviesraad sociaal domein, zult u terugzien in het beleid dat we aan uw raad aanbieden. Het is echt de bedoeling om alles eerst op te halen, een totaalbeeld, en dat laten we landen in het beleid.

Eén van u zei: waar zijn de dialogen van de adviesraad gebleven? Die gaat u daar terugzien, dat doen we in de vorm van een soort logboekje, zoals we bij ruimtelijke ordening ook doen. We willen proberen om wat hier besproken is in deze commissie op die manier zo goed mogelijk te laten zien. Dan zeggen we van sommige dingen: goed idee. Maar ook: nee, dit nemen we juist niet over, want en dan krijgt u de argumentatie. Dan heeft u alle mogelijkheid om bij het beleid dit nog een keer in te brengen. Dank voor uw herkenning in het beleid, ook vanuit de samenlevingsvisie. Daar waren wat vragen over, daar kom ik zo op terug. Maar uiteraard, het roept ook weer vragen op. Waar u signaleert: het is heel positief toon gezet. Dat is juist, want wij hebben wel geconstateerd dat de zorg, dat staat ook in de uitgangspuntennotitie bij bladzijde 4, we werken vanuit de samenlevingsvisie. In de samenlevingsvisie hebben we ook tegen elkaar gezegd: neem uit het beleid uit de vorige collegeperiode, die Lansingerlandse standaard, nog een keer expliciet op. We weten het allemaal wel, maar schrijf het op. Dat staat in dat puntje 4, maar ik knoop het wel weer in mijn oren, dat het toch wel iets is wat ook in het totaalbeleid nog een keer benoemd moet worden, want dat blijft gewoon staan.

Meneer Kampinga vroeg naar die samenlevingsvisie, hoe fungeert die nou als kompas voor dit beleid? Ik hoop dat we een aantal dingen kunnen laten zien, bijvoorbeeld preventie, daar hebben we in de samenlevingsvisie ook veel van gezegd. Welke rol heb je als overheid, waar hebben mensen zelf hun verantwoordelijkheid? Het afwegen: wie ga je waarmee helpen? Maar dat zal ook een rol gaan spelen bij het subsidiebeleid. De stichting Welzijn Lansingerland doet eigenlijk alles voor ouderen, daar hebben we het gesprek ook al mee gehad.

9/26

Reken erop, dat dit ouderenbeleid iets gaat beteken voor de gemeente als opdrachtgever: wat willen wij bereiken met de subsidie die Welzijn Lansingerland gaat gebruiken om doelen te bereiken uit deze visie? De heer Kampinga gaf aan: het rijk stimuleert met GALA, hoe verhoudt zich dat met het preventieplan? GALA, dat gezondheidsakkoord, dat zijn allemaal bestaande gelden, laten we het niet te groot maken. De combinatiefunctionarissen hadden we al en dat heeft het rijk in een ander regelingetje gezet. Over ons vitaliteitsakkoord hebben wij deze maand ook nog een beeldvorming, daar gaat u dit in terug zien. We hebben het sportakkoord, u heeft gevraagd om een preventieakkoord met een motie, dat komt samen in het vitaliteitsakkoord, daar ziet u al die doelstellingen van GALA in terug komen. Valpreventie is ook een belangrijk component, het is allemaal preventie. Verder vroeg u nog: waarom die 67? We hebben heel lang op 65 gezeten, omdat dat er bij ons, mijn leeftijd, ingesleten is: vanaf 65. Maar bij de samenlevingsvisie is door een aantal van u gezegd: het is niet meer de goede leeftijd, neem de AOW-leeftijd van 67. Misschien dat we over een paar jaar tegen elkaar zeggen: het moet toch weer anders. Prima, maar we hebben dat gevoel hierin mee genomen.

Inderdaad, meneer Kampinga, dat is per mens zeer verschillend, want er gaan nog steeds mensen wat eerder met pensioen, ik weet het, zeker als je niet zo vitaal bent en misschien enigszins arbeidsongeschikt bent, dan zit je in een heel andere positie dan de vitale oudere die we hier beschrijven. Wat we wel aan u willen laten zien, is dat de groeiende groep ouderen verandert van samenstelling. De kwetsbare ouderen zijn en blijven er, maar in de totale groep, dat zien we al in de WMO-aanvragen, het aantal aanvragen blijft gelijk, terwijl de groep groeit. Een heel klein trendje, misschien klopt het niet, maar daarin zien we wel dat mensen steeds meer de dingen zelfstandig kunnen regelen. De kwetsbare groep ouderen blijft gewoon een beroep doen op de Lansingerlandse Standaard, al die regelingen die ervoor zijn. Ik hoorde: is het individu nog in beeld? Ja, juist daar is het individu in beeld, dat hebben we in de samenlevingsvisie ook gezegd. DitVitaal ouder worden spreekt meer het collectief aan: wat kunnen we er met elkaar aan doen, zoveel mogelijk mensen zelf de dingen te blijven regelen, want mijn ervaring is wel, dat de meeste mensen daar gelukkig van worden. Dus het is en/en. Die kwetsbare groep is er. Uiteraard, of je jong of oud bent, als je kwetsbaar bent, is de overheid er voor jou.

Daar hebben we regelingen voor, die in de Lansingerlandse Standaard zitten en die blijven gewoon staan. Eén van u zei: ik vind dat de gemeente Lansingerland op een heel goede manier naar de mens, die de aanvraag doet, weet te kijken. Het valt inderdaad niet mee, want je hebt met veel regels te maken, maar die mogelijkheid zit ook gewoon in regels. Laten we tegen elkaar zeggen: we maken heel veel regels zelf. Waar het het individu betreft, maatwerkaanpak, dan heb je officieel de hardheidsclausules, maar we kunnen heel goed op de mensen zelf toeschrijven wat zij nodig hebben, dus dat zit er weldegelijk in. Dank ook voor het voorbeeld van die 60-plus dame, daar ga ik nog eens over nadenken. Dan ga ik naar de woorden van de heer Lieverse, fijn, hoe u commentaar heeft hierop, want dat willen we echt horen en ophalen. Dat blijven leren, een heel belangrijke. We hebben pas een middag met Humanitas gehad en daar ging het over dit. Een mooie suggestie, scholieren en ouderen bij elkaar brengen. Het risico over de kosten, dat de nadruk daar teveel op ligt. Uitgangspunt 1, de bomen groeien niet langer tot in de hemel, daar is een beetje meer nadruk op de kosten te komen liggen, dat hebben we opgehaald bij de adviesraad sociaal domein. Deze gaf ons mee: dit is gewoon een gegeven.

De zorgkosten kunnen niet blijven stijgen, maar we hebben ook gewoon de mensen niet die die zorg kunnen leveren. Dat is wel de urgentie om daar nu over na te denken, om mensen zolang mogelijk zonder zorg zelfstandig te kunnen laten leven. Dus ja, de kosten, we hebben het ook wel over de kosten, dat zeggen we er eerlijk bij. Preventie betalen wij als gemeente, terwijl de kostenbesparing op dit moment bij de zorgaanbieders en verzekeraars terecht komt, maar we pakken onze rol in die preventie. Toen gaf u als extra uitgangspunt: we helpen de hulpbehoevende oudere ertoe te doen. Daar ga ik nog eens even over nadenken. Mijn eerste reactie is: daar zijn we vanuit welzijn zeker ook mee bezig, in zingeving, de mensen er nadrukkelijk op wijzen hoe belangrijk hun levenservaring is om zich in te zetten in een bestuursfunctie van een vereniging. Als we dat nog wat duidelijker kunnen maken, ga ik daar zeker

10/26

over nadenken. De heer Lieverse: Om te voorkomen dat het te snel weg geschoven wordt met deze opmerking. Het was niet alleen het punt van zingeving. Het waardig ouder worden heeft wat meer aspecten dan in de Lansingerlandse Standaard vervat is. Wethouder Cnossen: Ik heb het niet helemaal geciteerd, dat heeft u correct. Het staat trouwens op mijn volgende bladzijde: we houden vast aan de Lansingerlandse Standaard. U gaf een aantal aandachtspunten, 6 of 7. Heel helder, want hoe langer we mensen thuis kunnen laten, voorkom ziekenhuisopname, we kennen het uit onze eigen omgeving, mevrouw Biharie gaf dat ook aan, dat op oudere leeftijd een ziekenhuisopname mensen slechter thuis brengt dan dat ze ernaartoe gingen. Een verpleeghuis, helemaal met u eens, wat is het belangrijk, op het moment dat het thuis echt niet meer kan, dat het verpleeghuis er is. Laten we dat zeker ook positief benoemen. De werkrelatie sociaal domein en eerstelijns zorg, ik weet uit mijn vorige portefeuille, waar wethouder Hoek nu op zit, dat daar heel veel contacten zijn. De aandacht voor ouderenmishandeling, we zetten dat vaak nog teveel in de hoek van veiligheid, om daar af en toe één keer per jaar eens aandacht voor te vragen. Maar het is een schrijnend iets als je weer leest, dat iemand met de creditcard op stap gaat en daar misbruik van maakt, los nog van fysieke mishandeling.

Dementievriendelijke gemeente, daar hebben we een visie op, dat ga ik even voor u uitzoeken. We hebben ook de dementieketen en die functioneert heel erg goed, daar zitten ontzettend veel partijen in, dus ik ga nog even checken en een reactie op terug geven hoe dat zit. Samenwerking formele en informele zorg, daar ging ook die middag van Humanitas over. De heer Afalah: Meneer Lieverse had het over mishandeling van ouderen. U noemt het voorbeeld van de creditcard of pinpas. Zoals ik hem had beluisterd van de heer Lieverse gaat het om mishandeling intern, in huis, familie, de sociale omgeving, niet zozeer over de veiligheidsaspecten. Wethouder Cnossen: Dat klopt, het is altijd uit je eigen kring, soms ook verzorgers die daar misbruik van maken. Ouderenmishandeling zit ook op het misbruik maken van de afhankelijke positie, dat je als oudere je creditcard afgeeft. Daarom vind ik het zo belangrijk, dat we daarin ouderen blijven ondersteunen om het zolang mogelijk zelf te kunnen blijven doen. Hoe makkelijk is het: geef even je Digid, geef even dit en je bent de controle kwijt. Dat is wel echt een aandachtspunt, maar dat zit aan de preventiekant. Ik weet, mishandeling is fysiek, in huis, maar ook dit aspect. Psychische mishandeling zit daar ook in. Dank ook, de heer Erwich, uw woordvoering.

U kwam op een heel specifieke casus, dat u het toch vreemd vindt dat de gemeente een subsidievraag over de vervanging van biljarttafels afwijst. Daar zijn we goed over in gesprek met de stichting Welzijn. Leden van de biljartclub hebben ons daarover een brief geschreven. Ik raad een beetje in de verleiding om het subsidiebeleid te gaan uitleggen, maar dat vind ik eigenlijk niet helemaal correct. Ik kijk naar de voorzitter, of u het goed vindt om dat in deze casus kort toe te lichten. De voorzitter: Als het niet te lang is. Wethouder Cnossen: We hebben subsidiebeleid, door de raad vastgesteld, waarin op activiteiten wordt gesubsidieerd en niet in de vervanging van spullen, stoelen, biljarttafels. Biljarttafels zijn in eigendom van Welzijn. Onze regels in dit huis, in Lansingerland zijn dat je zelf moet sparen voor vervanging. Ik heb de aanvraag gezien, we zijn erover in gesprek. Welzijn heeft al wat bij elkaar gesprokkeld, er zijn meer acties, we gaan met elkaar kijken hoe we dit oplossen. Maar hier moeten we met elkaar de komende jaren echt naar kijken, want de bomen groeien inderdaad niet meer tot in de hemel. We moeten daar het geld brengen waar onze doelen in dit beleid op gericht zijn. Ik ken de biljartclub, ik ken de mannen en de eenzaamheid, hoe dat helpt, dus daarvan hoeft u mij niet te overtuigen, maar het zijn even de eigen subsidieregels.

Zolang mogelijk zelfstandig blijven wonen, de woonvormen, dat zit uiteraard in ons woonbeleid, dat ook onderdeel hiervan is. Waar we met elkaar dit heel erg stimuleren, in Bleiswijk zijn we met een aantal initiatieven bezig, u heeft De Snip als bestemmingsplan goedgekeurd. In Berkel loopt er iets, in Klein Berkelo, waar ouderen bij betrokken zijn. In Wilderszijde zit het erin. Eén van u verzuchtte: we willen wel, maar soms duurt het zo lang en houden we het ook zelf tegen. Maar weet dat er heel veel in de planning is en dat dit inderdaad de sleutel is ook voor andere woonproblemen. Op het moment dat ouderen meer in een passende woning kunnen wonen, komt die grote woning ook weer vrij voor gezinnen en andere mensen. Dit is

11/26

echt wel een heel urgente, die in mijn portefeuille zit, maar ook zeker in de portefeuille van de wethouder wonen. Mevrouw Leijendekker, verzilver de vergrijzing. Met zilver hebben wij ook zitten spelen, trouwens u allemaal, bedankt voor de suggesties voor de titel, daar gaan we zeker wat moois van maken. Daar zit voor mij wel de waarde in, die we willen benadrukken van deze derde levensfase, deze groep ouderen, die nog zoveel te brengen heeft in de samenleving. Ik voel wel met deze titel ook mee. U noemde ook het tekort aan personeel. Ja, dat is één van de onderleggers waarom je aan de voorkant moet gaan zitten. Is de gemeente al in gesprek met de zorg? Ja, uiteraard. We hebben met de zorgaanbieders, ook via het woon/zorg overleg dat gesprek, want ook in het woon/zorg overleg gaat het om huisvesting. Hoe ga je dat nou zo organiseren, u kent het voorbeeld van Petrus, studio’s, klein, maar wel mensen bij elkaar, zodat de zorg gewoon één deurtje verder gaat, waardoor het wat efficiënter wordt. Op die manier zijn de zorgaanbieders ook met ons in gesprek. Met 3B Wonen, een project op de Wildert, daar wordt gekeken om juist op die manier het aantal handen in de zorg zo efficiënt mogelijk te kunnen inzetten. U was het niet zo eens met die terugtrekkende overheid, dat vond u wat liberaal klinken.

Ik hoop dat ik al duidelijk heb kunnen maken dat we als overheid ons niet willen terugtrekken om het terugtrekken, maar meer omdat we de situatie onder ogen zien, dat we dat allemaal niet meer aan kunnen met elkaar. Dan is de solidariteit en gespreide verantwoordelijkheid heel erg belangrijk. Ik denk dat er in de samenleving heel veel energie zit om elkaar te ondersteunen. U noemde ook de woonvoorraad, ik denk dat ik daar voldoende over gezegd heb. Preventie zit eigenlijk in de hele samenlevingsvisie, de voorkant waar we als gemeente de komende jaren echt op in gaan zetten, maar ook voor het ouderenbeleid is dat het allerbelangrijkste: wat bieden we, wat kunnen mensen zelf doen? Ik was afgelopen vrijdag even in Bleiswijk voor de vitaliteitsdagen, je kon je bloeddruk laten meten, je evenwicht. Ook zo’n voorbeeld waar je mensen in staat stelt om zelf daar naartoe te gaan en te kijken: ik kan ook wat verbeteren. Dat heb ik daar geleerd. Als je last van je evenwicht hebt, kan je jezelf gewoon trainen, waardoor het weer heel veel beter wordt. Dat gaf mij ook een stukje optimisme, dat iets wat weg is ook weer terug kan komen. Mevrouw Biharie was toch wat kritisch, dat het hier teveel over kosten ging. Dat is niet de insteek van het stuk, maar het is wel de realiteit, laat dat helder zijn. De gemeente ziet onder ogen, dat die zorgkosten niet kunnen blijven groeien.

Het gaat dan niet alleen om geld, maar ook over handen die je daarbij nodig hebt. Dat is de reden waarom we deze insteek hebben genomen. De mens, de oudere staat zeker centraal en daar bouwen we omheen. Ik denk dat ik daar al iets over gezegd heb vanuit de Lansingerlandse Standaard. U noemde: niet alle ouderen kunnen reizen en hebben auto’s. Nee, natuurlijk niet, dat weet ik, maar we zien met elkaar wel een hele groep ouderen, de babyboomers hebben aardig wat opgebouwd, die toch wel nog een aantal jaren reizen maakt en een auto heeft, waarmee ze met hun kleinkinderen op stap gaan. Het is niet generaliserend, ik weet het, ze hebben het niet allemaal, voor die groepen zijn we als overheid, dat vangnet moeten we juist voor die groepen zijn. Responsieve overheid, een goed punt van u, mevrouw Gabin, we denken als overheid: we leggen het allemaal goed uit, dan zal iedereen het wel snappen. Daar kan je niet van uit gaan, want mensen hebben emotie, ze komen met een hulpvraag bij de gemeente en dan ben je niet altijd rationeel. Dat is iets wat wij moeten leren, waar wij onze medewerkers op moeten trainen. We moeten zien dat je mensen soms even door moet vragen om daarmee verder te komen. Dat is een heel goed punt, daar gaan we mensen niet op afrekenen als ze niet onmiddellijk heel goed hun hulpvraag kunnen combineren.

De dialoog heeft u genoemd, het totaaloverzicht komt dus bij het beleid. De heer Van der Stad vroeg aandacht voor de vrijwilligers en de belasting van de vrijwilligers. Dat geldt ook voor mantelzorgers. Dat is voor Lansingerland inderdaad een belangrijk aandachtspunt, we kunnen nog steeds de ondersteuning voor de mantelzorgers in de lucht houden, daar ben ik blij mee, het is geen wettelijke taak. Maar we hebben wel afgewogen: als de mantelzorg uitvalt, zullen mensen terug vallen op WMO-voorzieningen, dus eigenlijk is het toch goed om daarin te blijven investeren. Ook voor vrijwilligers willen we goed zorgen door hen wat professionele ondersteuning te geven. Mooi, het verhaal van de soccergranny’s, ik denk dat ik het terug ga kijken, maar het is

12/26

een mooi voorbeeld, dank meneer Van der Stad. De visie moet van u iets meer body krijgen, daar zijn we mee bezig, dat heb ik uitgelegd. De heer Afalah, nu al bouwen voor de toekomst. Ja, er zit heel veel in de plannen, maar het moet eruit komen. De komende jaren moeten we het gaan zien, helemaal mee eens. Voor de jeugd, dat is ook wel onze samenlevingsvisie, het ongelijk behandelen voor die gelijke kansen. Er zijn inderdaad groepen in onze samenleving die we echt bij het opgroeien al wat extra’s moeten geven, zodat ze uiteindelijk op eigen benen staan en laten we hopen vitaal ouder kunnen worden. Dat zou een heel mooi doel zijn. Mensen om hen heen ondersteunen, daar heb ik voldoende over gezegd. U noemde ook al die plannen van het rijk, dat zijn in feite bezuinigingen, dat is een juiste constatering van u. Het klinkt altijd mooi, maar het is altijd net ietsje minder dan je eerder kreeg. Ik heb via de hulplijn nog 2 puntjes mee gekregen. Huiselijk geweld, waar ouderenmishandeling onder valt, we hebben een lokaal team huiselijk geweld, daar is zeker heel veel aandacht voor. De dementieketen, waar ik het over had, we zijn onderdeel van die dementieketen met eerstelijns zorg, wijkverpleging, Welzijn, zorgorganisaties. Ik heb zelf al een paar keer bij een bijeenkomst gezeten, een zeer actieve club. Dat was het.

Tweede termijn De heer Kampinga, VVD: Ik zou willen zeggen: oud worden is één ding, maar oud zijn is iets heel anders. Dat komt hier niet direct aan de orde, het gaat hier over oud worden. Maar laten we vooral niet vergeten, dat als het meezit je heel oud wordt, dan krijg je functieverliezen, dat dat ook de aandacht heeft. Dank u wel. De heer Lieverse, CU: Ik wil graag even aansluiten bij wat mevrouw Leijendekker naar voren bracht, dat was de toon waar wij ons ook in herkennen, het zorgpunt van de terugtrekkende overheid, dat een beetje teveel de huidige notitie doortrekt. De kostenbesparing. Het zelf en het stimuleren van autonomie, dat is goed, maar als dat het achterliggende doel is dan krijgt het iets spannends en iets beknibbelends. We zijn tevreden met de opmerking die gemaakt werd over maatwerk. Overigens hebben we daar weinig zorg over als we horen van de huidige en trouwens ook de vorige wethouder, hoe juist maatwerk betracht wordt en het durven afwijken van verordeningen als het in het belang is van de zaak, dan ben ik daar niet heel erg ongerust over. Dementieketen heb ik genoemd, maar niet omdat ik daar ongerust over ben. Integendeel, maar het heeft wel een plaats nodig in deze notitie, omdat het een groot en groeiend probleem is.

Het zal de voorzitter en de wethouder niet verbazen, het punt van de kwetsbare ouderen, dat we daarop zullen blijven letten, of dat het het vijfde uitgangspunt gaat worden. Het zou me verbazen gezien de steun bij de verschillende fracties als het via een amendement zou moeten. Mevrouw Leijendekker, CDA: Dank aan de wethouder voor haar reactie op de door ons naar voren gebrachte punten. Ik vroeg me daar wel bij af, ze heeft behartigenswaardige zaken gezegd rondom uitgangspunt 1, dat de kosten niet leidend zijn bij uitgangspunt 1. We vroegen ons af of dat dan ook nog gevolgen heeft voor de formulering van dat uitgangspunt. Hetzelfde geldt ook voor het langer thuis blijven wonen in het vierde uitgangspunt, waar wij meer willen zien dat ook juist aangesloten wordt bij de woonvisie en de doorstroming, dus wonen op maat. We vragen ons ook af of ook dat uitgangspunt op dat punt wordt bijgesteld. Dat was het. Dank u. Mevrouw Gabin, GL: We willen de wethouder bedanken voor de toelichting, veel is opgehelderd. Toch hebben we nog vragen over de afwijkingsmogelijkheden. Niet omdat het nu niet goed toegepast wordt door de gemeente, maar het gaat ons meer over het proces en de verankering. De vraag is: wordt er nog iets extra mee gedaan m.b.t. dit beleid, als we het hebben over de hardheidsclausule? Zo ja, hoe wordt dat geregeld? De wethouder gaf terecht aan: de zorgkosten stijgen.

Dat het niet meer houdbaar is, snappen wij ook enigszins, maar des te belangrijker om

13/26

aandacht te besteden aan de hardheidsclausule. Ook in het kader van uitvoering en rechtszekerheid is het beter om die hardheidsclausule te verankeren in het beleid, zodat het dan ook middels beleidsregels veel makkelijker toepasbaar is. De heer Erwich, L3B: Ik heb nog tijd genoeg, dus ik kan nog wel even iets naar voren brengen. Ik vind wel dat we op moeten letten, dat we niet te negatief gaan doen over ouderen en daardoor ook in een negatieve spiraal terecht komen. Misschien wordt er wel teveel gedacht in tekorten op ouderen en alle subsidiemogelijkheden, het gaat hier ook over mensen die iets te bieden hebben en dat is een heel belangrijk bestanddeel waarvan wij met zijn allen, tenminste, een heleboel van ons gewoon niet hebben en dat is tijd. Die tijd kan die oudere weer terug geven aan de overheid. Als je dan zegt: we vragen 20 cent per inwoner voor een subsidieregeling. Dan denk ik dat dat op zijn tijd zeker moet kunnen. Naast tijd is het ook aangevuld met levenservaring, talent en wijsheid. Ze hebben een heel uitgebreid netwerk. Ik denk dat we ons daarop moeten concentreren. Als we die dingen goed in de gaten houden, dan hebben we een plus in plaats van een min. Daar staat de 67plus voor. De heer Afalah, L3B: Ik wilde even mijn steun betuigen.

Toen mevrouw Gabin aan het woord was, ik had het opgeschreven omdat ik weet dat de wethouder daar fan van is, maar ze was me net voor: die ongelijke behandeling. Ik ondersteun dat. Meneer Lieverse gaf het ook aan: af kunnen wijken van de standaard en maatwerk of zoals de wethouder het misschien heel graag wil noemen, ongelijke behandeling. Ik omarm dat woord. Dank u wel. Mevrouw Biharie, PvdA: Ik ben blij te horen, dat de wethouder zei dat wij wel als gemeente een grote rol kunnen spelen op preventie. Welke inwoners wel vitaal kunnen deelnemen, dat omarmen wij, zeker. Vooral doen. De kwetsbaren die dat niet kunnen, preventie inzetten om hen mee te krijgen. Kosten is bij mij investeren. Over preventie maak ik me geen zorgen, dat komt wel goed. We staan er wel positief in, maar we mogen wel kritisch zijn. Wethouder Cnossen: De hardheidsclausule verankeren, mevrouw Gabin, eerlijk gezegd denk ik niet dat dit beleid daar de plek voor is, want dat hebben we in al onze verordeningen, overal zit een hardheidsclausule in. Dus dat hebben we verankerd in het juridische deel van ons beleid. Ik vind het op dit moment, ik ga uw opmerking natuurlijk mee terug nemen, denk ik niet dat je dat hierin moet zetten, juist omdat we ieder mens op zich zien en die behandeling geven. We hebben alle mogelijkheden om beleid eventueel aan te passen om deze individuele mens te helpen.

Komt dit terug? Ik denk het niet, maar ik laat me graag door mijn ambtenaren adviseren. De heer Kampinga: Een hartenkreet. Iedereen heeft de neiging om weer 12 punten toe te voegen. Ik noemde niet voor niets dat het doel van de samenlevingsvisie is: focus aanbrengen en een betrouwbare overheid zijn. Je moet je richten op een paar kernzaken. Als het goed is komen heel veel dingen daar omheen op zijn pootjes terecht. Dank u wel. Wethouder Cnossen: Uiteraard komen uw opmerkingen wel terug in ons overzicht, zoals we dat ook van de adviesraad gaan maken, van uw opmerkingen, wat we wel en niet meenemen, dus dan ziet u wat we ermee doen, dan kunt u alsnog bij het beleid daarop reageren. De voorzitter: Dan zijn we aan het eind van dit agendapunt. De definitieve uitgangspuntennotitie stelt het college vast en stuurt die ter kennisname naar de commissie en de ASD. De definitieve uitgangspuntennotitie, daar maakt het college het beleidsplan van en dat zien we ongetwijfeld terug ter behandeling in deze commissie. Dan sluiten we dit agendapunt af. 6. Stukken ter advisering aan de raad:

14/26

6.a Raadsvoorstel Aanvraag vangnetuitkering 2022 De voorzitter: Dit onderwerp staat nu op de agenda, daarom is deze extra vergadering, omdat de aanvraag uiterlijk 15 augustus 2023 ingediend moet zijn. Aan de raad wordt gevraagd om in te stemmen met de verklaring die is opgenomen in het aanvraagformulier vangnetuitkering 2022. Daarmee bevestigt de gemeenteraad dat het college ten eerste voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort. Ten tweede voldoende duidelijk heeft gemaakt dat het pakket van maatregelen effectief is om de geschetste problemen aan te pakken binnen de mogelijkheden die de gemeente heeft. En derde: voldoende duidelijkheid heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen voor zover door de gemeente beïnvloedbaar leidt tot de beoogde tekortreductie. Voordat we overgaan naar de inhoudelijke bespreking, het oordeelsgedeelte van dit agendapunt, is er afgesproken dat er eerst een presentatie volgt, een technische toelichting. Zij zullen circa 15 minuten een presentatie geven. Het is niet de bedoeling dat tussendoor geïnterrumpeerd wordt, maar daarna kunt u technische vragen stellen aan de 2 ambtenaren. Als we dat afgesloten hebben, gaan we naar het oordeelsvormende gedeelte. Ik schors de vergadering voor enkele ogenblikken. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering en geef het woord aan de beleidsmedewerkers voor de presentatie.