[BV23.0049] Verslag van de commissie Algemeen Bestuur van 10 mei 2023

VERSLAG Commissie Algemeen Bestuur

Corsanr: BV23.0049 Datum vergadering

: 10 mei 2023

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: Leefbaar 3B : Don van Doorn, Johan Philippens, Terry Duivesteijn WIJ Lansingerland : Mark Bik, Ton Jansen, Paul Zantman, Jan Jumelet CDA : Jan Willem van den Beukel, Job Halkes, Michel Krieger VVD : Nathalie van Bakel, Ed van Santen, Theo van Son D66 : Brecht Weerheim, Erik Jonker, Bert Bakker CU : Kees Willen Markus, Sam van Egmond GroenLinks : Menno Duk, Marko Ruijtenberg PvdA : Hamid Azzouzi, Nanno Scheringa, Sonnie Biharie VOOR Lansingerland : Petrine van Olst Burgemeester Wethouders

: Pieter van de Stadt : Simon Fortuyn, Michiel Muis, Titia Cnossen, Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Pieter Blonk : Lianne van den Houten

Afwezig Leefbaar 3B VVD GroenLinks

: Johan Philippens : Matthijs Machielse : Manon van Splunter, Selgei Gabin

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.00 uur: Goedenavond collegae, ik open de vergadering van de commissie algemeen bestuur van de gemeente Lansingerland. Het is vandaag 10 mei 2023. Mede namens de commissiegriffier welkom inwoners thuis, kijkend naar de webcast, welkom wethouder, we verwachten nog 2 wethouders, anders moet wethouder Muis het alleen doen. Welkom ook medewerkers van de gemeente Lansingerland en ook u, commissieleden, natuurlijk hartelijk welkom. Ik zie dat alle fracties vertegenwoordigd zijn. De burgemeester heeft mij net gebeld, hij heeft bezigheden buitenshuis, daar zie ik rookwolken, hij moest naar die brand toe. Hij komt later, hij heeft verder geen agendapunten, maar hij komt voor de actualiteiten uit het college met 2 mededelingen, maar tegen die tijd zal hij wel terug zijn. 2. Insprekers De voorzitter: Insprekers hebben zich niet gemeld bij de griffie. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d. 5 april 2023 De voorzitter: Er zijn geen wijzigingsvoorstellen binnen gekomen bij de griffie. Dan wordt het verslag bij deze vastgesteld.

1/41

4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Kunt u akkoord gaan met deze agenda? Ja. Inventarisatie rondvraag: De voorzitter: U heeft geen rondvragen aangemeld bij de griffie. Precies, geen rondvragen vanavond. 5. Bespreekpunten: 5.a Uitbreiding warmtenet Lansingerland De voorzitter: Vandaag was er een uitspraak van de Raad van State, de aanleg van de transportleiding warmtelink, het tracé Vlaardingen – Den Haag kan gewoon doorgaan. Alle bezwaren zijn ongegrond verklaard. Het gaat dus om die restwarmte vanuit de Rotterdamse haven richting Den Haag via Vlaardingen en de gemeenten daartussen. Misschien een haakje voor vanavond. De heer Zantman, WIJ: U bent goed op de hoogte, want het is vrij actueel. Het lijkt overbodig en zonde van onze kostbare tijd om het bespreekstuk nog een keer te herhalen, u heeft het allemaal ontvangen, maar voor de kijkers thuis misschien toch een kleine samenvatting. In Lansingerland is 1 op de 3 banen gelieerd aan de glastuinbouw. Dat deze bedrijfstak blijf floreren is dus van levensbelang voor onze economie en ook voor de samenleving in onze gemeente. Dat deze sector onder druk staat, zal u gezien de toestanden op de energiemarkt niet verbazen.

Na 2025 zal de regelgeving echter nog veel strenger worden en zal de energietransitie een steeds belangrijker rol gaan spelen in het voortbestaan van deze mooie sector binnen onze gemeentegrenzen. Willen we deze sector dan toch binnen onze gemeentegrenzen behouden? Ja, dat willen we en ik zal u zeggen waarom. Buiten de werkgelegenheid vormt de glastuinbouw ook en grote rol in het oplossen van de huidige congestieproblematiek, die we momenteel kennen op ons stroomnet. De glastuinders kunnen stroom leveren en onttrekken binnen een aantal minuten/seconden, zodat uw zonnepanelen thuis gewoon blijven draaien en u ’s ochtends in uw auto kunt stappen met volle accu. Daarnaast hebben we onze gemeente niet voor niets Home of Horti Science genoemd, omdat we juist de inventiviteit van deze sector binnen onze gemeentegrenzen willen behouden. Geloof het of niet, maar Lansingerland heeft in Nederland nog steeds het beste vestigingsklimaat voor een glastuinbouwbedrijf. Dit heeft alles te maken met een combinatie van geografische ligging, ontsluiting, een strategische ligging en niet in de laatste plaats een goede energie-infrastructuur. Hoe mooi is het als we deze noodzakelijke infrastructuur kunnen vergroten, verbeteren en verduurzamen middels een restwarmtenet en een rest-CO2-net.

Het lijkt bijna een publiek geheim, maar het mooie is dat dit netwerk er al voor het grootste gedeelte ligt, zelfs al sinds halverwege de jaren ’90. Een netwerk waarmee men in het Westland pas net begonnen is met de aanleg ervan. Het is alleen zaak nu dit netwerk rendabel te houden en uit te breiden. Dit is nodig om de bronnen die de restwarmte nu aanleveren verder te verduurzamen. Gedacht moet worden aan geothermie, duurzame opwekking uit bijvoorbeeld waterstof en de beoogde aansluiting op de al eerder vanavond genoemde warmtelinkleiding. Met uw goedvinden wil ik graag het woord geven aan de heer Krieger. De heer Krieger, CDA: Ook ik ga natuurlijk het bespreekstuk niet herhalen, ik ga uit van de goedheid van alle collega’s. U heeft het ontvangen en natuurlijk vol enthousiasme gelezen. Toen wij hieraan begonnen gezamenlijk was ik eigenlijk helemaal niet zo enthousiast, want ik had geen flauw idee wat een warmtenet nou inhield. Na een gemeenschappelijk werkbezoek aan het hoofdkantoor van Eneco, waar een aantal knappe koppen en een directeur van een dochteronderneming van Eneco, die zich bezig houdt met warmtenetten, mij en de collega’s had uitgelegd wat het inhield en wat de voordelen zijn, werd ik in ieder geval heel enthousiast. Niet alleen omdat er al sinds 1996 een

2/41

netwerk ligt, maar ook omdat er een bepaalde hoofdleiding ligt die de Ferrari onder de leidingen zou moeten zijn. We kunnen hier dus een hoop qua warmtenetten. Daarnaast: 1 en 1 is 2. Lansingerland is na het Westland de grootste tuinbouwgemeente van Nederland en een grote speler in Europa op het gebied van Horti Science. Bij onze glastuinondernemers zit ook heel veel kennis op dit gebied. Zij zijn er of al mee bezig of denken er over na of zouden graag willen, maar zien kleine obstakels. Het bespreekpunt is er dan ook voor om te kijken hoe andere partijen hier tegenaan kijken. Misschien hebben andere partijen er andere of heel goede ideeën over. Wat ons betreft, ook in verband met de energietransitie en de grote rol die de tuinbouw in onze gemeente speelt, heeft een warmtenet hoogste prioriteit, zou er snel iets van de grond moeten komen en zou het gestimuleerd moeten worden. Wij zouden graag zien dat het college samen met de raad, wethouder Muis, daar een voortouw in neemt. Wat niet geheel onbelangrijk is, is dat er een bedrag geld voor vrij wordt gemaakt. Wat je ziet is dat veel tuinbouwbedrijven of marktpartijen er wel mee bezig zijn of ermee aan de gang willen.

De heer Van Egmond: Er wordt gesproken over geldbedragen en ideeën vanuit het college, maar voordat we het überhaupt kunnen hebben over geld, lijkt het me wel dat er een concrete uitwerking moet zijn van hoe we de slagkracht tot een hoger plan gaan tillen. Zijn er bij het CDA of WIJ al concrete uitwerkingen hiervoor? De heer Krieger: Er zijn wel ideeën, maar de vraag in het bespreekstuk is of de raad ervoor open staat om geld vrij te maken. Welk bedrag dat zou moeten zijn, dat zouden we dan in gezamenlijkheid kunnen beslissen. Waarvoor we het zouden kunnen gebruiken, is bijvoorbeeld subsidies. Eén voorbeeld waarvoor we het kunnen gebruiken, zoals in het Westland, is een bepaalde entiteit opzetten, die het gaat stimuleren, het warmtenet. De vraag is, de vragen zijn duidelijk in het bespreekstuk. Wij horen ook graag van de andere partijen hoe zij dat zien. Natuurlijk hebben wij daar ideeën over, maar over concrete bedragen hoeven we nog niet te spreken. Is mooi, kunnen we doen, maar laten we eerst eens kijken of er bereidheid is om geld vrij te maken. Daarna kunnen we natuurlijk met zijn allen bepalen hoe en hoeveel en op welke manier. Daar wilde ik het eigenlijk bij laten.

De heer Duk, GL: Eén van de eerste acties die ik nam, toen ik in 2018 duo-raadslid werd, was vragen stellen over de door de sector de gemeente beloofde verduurzaming van de glastuinbouw uit het klimaatakkoord Greenport West Holland. De doelstellingen die de sector zichzelf heeft gegeven waren toen 50% van de kassen klimaatneutraal in 2020 en alle nieuw te bouwen kassen vanaf dat jaar zouden klimaatneutraal zijn geweest. Als de sector ook maar in de buurt was gekomen van deze zichzelf opgelegde doelen, dan was de energiecrisis en de afhankelijkheid van Poetins gas, waar ik al jaren voor waarschuw, lang niet zo’n groot probleem geweest voor de sector en onze lokale economie als dat het nu is. Ik ben blij dat WIJ en CDA nu ook aandacht vragen voor deze veel te trage energietransitie. Dan nu de antwoorden van GL op de gestelde vragen. Het antwoord op de eerste 2 vragen is een ja en een nee. Ja, de uitbreiding van de warmtenetten zou topprioriteit moeten zijn zonder dat de al wijd verspreide lokale netwerken zo spoedig mogelijk op elkaar en op de regionale netten worden aangesloten, zal de glastuinbouwsector nooit af kunnen van het in rook op laten gaan van Russisch gas. Maar nee, de CO2-netten zijn daarvoor niet noodzakelijk en de vraag is zelfs of het wenselijk is dat deze CO2 netten in de toekomst blijven bestaan.

De CO2bronnen zullen door het afstappen van fossiele energie en het invoeren van circulaire economie steeds minder aanwezig zijn, waardoor hier een enorme prijsstijging zal plaatsvinden. Aangezien 75-80% van de CO2 uit deze netten niet wordt opgenomen, zal dit klimaat technisch en financieel niet meer draagbaar zijn. Zolang er gebruik wordt gemaakt van ingespoten en daarmee dus ook uitgespoten CO2, aangezien het merendeel vervliegt, zal de sector niet klimaatneutraal kunnen en daarmee niet voorbereid op de toekomst zijn. Zeker ook omdat deze uitstoot over afzienbare tijd onder de CO2-uitstootrechten handel zal gaan vallen, waardoor niet alleen het klimaat maar ook de portemonnee wordt geraakt. Hierop inzetten is uiteindelijk volgens GL wedden op het verkeerde paard. Zolang het college zich inzet op het zo snel mogelijk invoeren van warmtenetten met duurzame, toekomstbestendige warmtebronnen, geven we haar de volle ruimte, al verwachten we

3/41

uiteraard wel steeds dat zij de raad betrokken houdt. Dan de vraag over de Eneco-gelden. De warmtenetten zijn al rendabele, commerciële entiteiten en daarom is GL niet bereid zomaar geld te doneren zonder dat hier een return of investment op zit in de vorm van eigendom of lening op zit. Dank u wel. De heer Van Son: De VVD heeft zich uitgebreid laten voorlichten door tuinders in Lansingerland. Om even de context te geven voor de burgers van Lansingerland, die meeluisteren met deze vergadering. We hebben het hier over een sector waar € 5 miljard in omgaat, zowel in de glastuinbouw als in de hele keten eromheen. Er zijn 8.000 gezinnen afhankelijk van deze sector, dus we kunnen stellen dat het economisch belang groot is. We weten dat de tuinbouw alles in het werk stelt om beter te letten op het energieverbruik en ze willen met deze prijzen zo snel mogelijk van het gas af. Het wordt hen door alle regels niet gemakkelijk gemaakt. Procedures om een warmtenet of geothermie voor elkaar te krijgen beslaan al gauw 10 of meer jaar. In het door het CDA en WIJ ingediende bespreekstuk beschrijven ze een reëel probleem, dat al op korte termijn een oplossing vraagt. Die oplossing ligt niet geheel in handen van Lansingerland, maar de ondernemers in deze gemeente mogen wel op ons rekenen, dat we alles in het werk stellen om deze bedrijfstak te helpen.

Daarom antwoordt de VVD op de eerste 3 vragen: ja. Daar kunnen we kort in zijn. Voor wat betreft financiering van deze initiatieven uit de Eneco-reserve stelt de VVD dat deze vraag lastig is te beantwoorden, omdat het gevraagde bedrag niet wordt genoemd. Wat de VVD betreft hoeft dat nu ook niet, want we hebben immers een toetsingskader Eneco om dergelijke afwegingen te maken. Dank u wel. De heer Van Egmond, CU: De CU heeft zich ook laten voorbereiden door tuinders. Mijn vader is tuinder, dus ik heb het tijdens het eten erover gehad. Ten eerste wilde ik meneer Krieger en meneer Bik bedanken voor het inbrengen van dit belangrijke bespreekpunt. Het is belangrijk dat wij als gemeente onze duurzame glastuinbouw identiteit behouden en onderhouden en daar kan dit idee zeker bij helpen. We staan positief tegenover de plannen om het voortouw te nemen bij de nieuwe aanleg van de warmtelink naar Lansingerland. De tuinders hebben vaak laten zien dat ze met innovatieve ideeën problemen handig kunnen oplossen, maar de energiecrisis en klimaatproblemen zijn wellicht net iets te groot om zonder hulp van de landelijke en lokale overheid aan te pakken. Dat doet de gemeente natuurlijk ook al. Ik kreeg er een mooi beeld van bij de beeldvormende avond bij Antura, waar de gemeente al lobbyt voor de warmtewensen van onze tuinders.

Ook zagen we dezelfde avond bij Antura dat bijvoorbeeld meneer Van der Knaap boordevol goede ideeën zat voor zijn eigen bedrijf, maar nog mooier om de hele omgeving een stukje duurzamer te maken. Dat gaf de burger moed. Alleen, soms kom je op het punt dat de volgende innovatie te groot is voor 1 tuinder alleen en dat de overheid zal moeten bijspringen. Op dat punt zijn we, wat ons betreft, nu aangekomen. Vandaar dat wij het een goed plan vinden van het CDA en WIJ om de uitvoeringskracht van het Oostland naar een hoger plan te tillen. Het is echter wel nog een beetje een vage opdracht voor het college. We hebben zelf ook niet direct pasklare ideeën over hoe we dit gaan doen, vandaar dat we graag horen binnenkort of de indieners al concrete uitwerkingen hebben. Of dat ze dat eigenlijk uitsluitend verwacht van het college. Dat zouden we graag horen. Verder rest mij dezelfde vraag als meneer Duk. Er staat in het ingediende stuk een raming van 70% restwarmte. Dat komt natuurlijk uit de RoCa centrale, alleen wordt dat voor het grootste deel opgewarmd met aardgas. Een bedrijf als Uniper heeft ook de doelstelling van het gas af te gaan, dan komt er aanzienlijk minder restwarmte beschikbaar voor Lansingerland.

Dat is wel een belangrijk punt, hebben de indieners daar ook inzicht in en rekening mee gehouden? Daarmee komt de focus ook meer te liggen bij waterstof en dat brengt mij ook op de vraag: moeten wij niet een nog bredere focus hebben en als gemeente ook onderzoek doen naar de mogelijkheden wat betreft waterstof. Tenslotte. Er zit wat ons betreft binnen dit vraagstuk geen taboe op het gebruik maken van Eneco-gelden, mits er een duidelijk en aanvaardbaar plan op tafel komt. Het is

4/41

een belangrijke slag om te slaan, niet alleen voor de glastuinbouw, maar hopelijk ook voor een hoop inwoners van Lansingerland. Dank u wel. De heer Krieger: Ik kan eigenlijk gelijk antwoord geven op de laatste vraag van CU: hoe zit dat? Inderdaad, het is wel fijn als de energie duurzaam wordt opgewekt. Op dit moment gebeurt dat deels nog met aardgas, maar de mogelijkheid is er om over te gaan op geothermie, middels aardwarmte. Dus die warmtenetten te voeden met duurzame energie of restwarmte vanuit de industrie van de Rotterdamse haven. De heer Van Egmond: Dan een laatste vraag. Die restwarmte, die 70%, wordt nu opgewekt met aardgas. Toch? De heer Krieger: Dat is waar. Die restwarmte maakt deel uit van 70%. Hoe die wordt opgewekt, weet ik niet, want het is restwarmte van bedrijven die dat opwekken. Het zou wel fijn zijn als die dat ook duurzaam gaan opwekken. Dus de toekomst ligt bij geothermie, bij aardwarmte, dat ziet u goed. De heer Van Egmond: Naar mijn weten is die restwarmte vooral gebaseerd op aardgas. Als die bedrijven de komende jaren van het aardgas afgaan, zoals meneer Duk zegt, wordt dat geen goedkope oplossing.

De heer Duk: Deelt de CU-fractie ook mijn angst dat er, ik verwacht dat er inderdaad genoeg restwarmte vanuit duurzame bronnen zal komen, maar bent u ook van mening dat CO2-leidingen juist het grote probleem gaan opleveren naar het overgaan naar circulaire economie en het afgaan van fossiele bronnen. De heer Van Egmond: Ja, dat wordt in de toekomst een steeds minder houdbare optie. De heer Zantman: Misschien ter verduidelijking. Het gedeelte gas dat nu gebruikt wordt van de restwarmte, dat wordt verstookt in de RoCa 3 centrale, dat is gewoon een energiecentrale, zoals we die in Nederland wel meer kennen. Inderdaad, het doel is om dat uit te faseren, in de toekomst het gefaseerd te vervangen door geothermie of bijvoorbeeld waterstof. Het fijne van waterstof is dat er bij verbranding geen CO2 vrij komt. Dat ter aanvulling. De heer Van Doorn, L3B: Allereerst dank aan degenen die deze bespreking hebben voorbereid. Toch technisch ingewikkelde materie op een begrijpelijke manier op papier krijgen en heldere vragen voorleggen, daar heb ik waardering voor. Concreet naar de vragen die gesteld worden. Ik vond de vergelijking met Ferrari eigenlijk wel een passende. Aan de ene kant denk je: dat is een dure wagen, die flitsend en goed is.

Aan de andere kant, als je een beetje de Formule 1 volgt, is het een beetje een clubje dat wel een extra zetje kan gebruiken momenteel, want het loopt nog weleens vast. Goed getimed en een goed voorbeeld, wat mij betreft. De vraag concreet is of dit topprioriteit moet krijgen in deze periode en op dit moment. Dan heb ik nog wel een vraag vergelijkbaar. Een topprioriteit binnen een deelgebied van de energietransitie, om daarbinnen alles te laten vallen wat we op dat vlak doen en hier topprioriteit aan te geven en de ambtelijke inzet daarop te richten, of is dit een breder vraagstuk en is het het allerbelangrijkste momenteel waar we in Lansingerland voor staan? Als je kijkt naar: vinden wij dit belangrijk? Ja. Ik toets dat dus netjes aan ons coalitieakkoord, ik toets dat aan ons verkiezingsprogramma, daar hebben we de glastuinbouw echt heel hoog staan. De vragen en de ondersteuning die daar vandaan komen kunnen op steun rekenen van ons. Aan de andere kant hebben we nog meer dingen geprioriteerd in de energietransitie en daar ook budgetten voor vrij gemaakt, dan wel, willen we daarvoor vrij maken. Als u aan mij vraagt: gaan we herprioriteren in die aanpak. Dan wil ik wel concreter weten om welke bedragen het gaat en binnen welk vierkant ik dat moet gaan zoeken, zodat we in het herprioriteren andere keuzes kunnen maken. Ik ben ook wel nieuwsgierig naar hoe anderen daarnaar kijken.

Dit gebied, wat heeft dan de topprioriteit en wat laten we daar eventueel vervallen? Laten we wel realistisch zijn, we houden van realistisch duurzaam. Wat wij nu mogelijk vragen aan de wethouder moet ook uitvoerbaar zijn. Ten tweede, het tempo moet omhoog. Ja, het zou een beetje raar zijn als we hier in deze raad gaan pleiten om het omlaag te gaan brengen. Volgens mij kan iedereen daar alleen maar ja op zeggen. Alleen, ik wil hier ook proberen aan te sluiten met wat er al loopt. Doorkruisen wij niet lopende processen? Ik zou daar vanuit de wethouder graag een reactie op willen, want we hebben ook een energieakkoord 2021-2025 voor de Greenport West Holland. Kijk welke gemeenten daarin meedoen en welke partijen daarin vertegenwoordigd zijn, dan is dat indrukwekkend. Het is ook gebaseerd op de energietransitie van de glastuinbouw. Ik ben wel benieuwd: doorkruisen wij in

5/41

dat proces lopende afspraken of is het helpend of niet. Laten we dan vooral proberen hier helpend te zijn. Voor de vragen 3 en 4, om uitvoeringskracht te organiseren en welk budget we daar eventueel voor vrij willen maken, daar wil ik eerst de reactie afwachten voordat ik daar iets zinnigs over kan zeggen, want het hangt af van de vragen die ik net richting de wethouder heb gesteld, in welke mate wij eventueel processen doorkruisen. Wat blijft er dan liggen als we hier topprioriteit aan geven? Dank u wel. De heer Weerheijm, D66: Allereerst dank, ook van mijn fractie aan de fracties van CDA en WIJ voor het agenderen van dit punt en ook dank voor de organisatie van de beeldvorming onlangs bij Antura ’s avonds, het was leuk om daar binnen te kijken en daar op locatie een presentatie te krijgen. De glastuinbouw, al genoemd, is een belangrijke sector voor Lansingerland, zeker vanuit economisch perspectief. Maar ook een sector, zo geven de indieners aan, die verantwoordelijk is voor een heel groot gedeelte van de CO2-uitstoot in Lansingerland. Daar moet je dan wel wat met zijn allen aan doen, dat lijkt me logisch. Als we dan kijken naar het voorliggende bespreekstuk, dan lezen we heel veel ambitie en goede ideeën, een voorbeeld voor andere gemeenten, wat er eigenlijk allemaal mogelijk is. Ik denk heel erg mooi.

We zijn het met de indieners eens, dat het verduurzamen van de glastuinbouw prioriteit moet zijn voor Lansingerland. Of het hoofdprioriteit of topprioriteit, dat vind ik lastig om te beoordelen, want je moet echt naar het hele plaatje kijken met alle andere duurzaamheidsdoelstellingen die we ook hebben. Vervolgens wordt eigenlijk de vraag gesteld. De heer Duk: Als 80% van de CO2 uitstoot in Lansingerland vanuit de glastuinbouw komt, waar zou dan verder en topprioriteit moeten liggen als het om verduurzaming gaat volgens D66? De heer Weerheijm: Bedankt voor de vraag, de heer Duk. Wat ik bedoel, we moeten kijken naar het hele plaatje van duurzaamheid. Dan kan ik niet van tevoren zeggen: dit is het belangrijkste. We moeten ook kijken waar het meeste te winnen is, wat is realistisch waar we iets kunnen bereiken. Ook: wat is de toekomst van de glastuinbouw in Lansingerland, op welke manier ga je dat een goede invulling geven, zodat je wat gaat doen aan die CO2-uitstoot. Of dat dan betekent dat we een heel duurzaamheidsprogramma 100% moeten richten op de glastuinbouw en voor de rest al onze andere ambities die we hebben voor huishoudens, zonnepanelen of duurzaamheidsdingen, dan laten schieten. Dat lijkt me weer wat ver gaan, we moeten niet het kind met het badwater weg gooien. Terug naar mijn betoog.

De indieners vragen of de uitvoeringskracht op een hoger niveau getild kan worden en of daarvoor een bedrag beschikbaar gesteld kan worden, waarbij aangemerkt wordt dat het niet het doel is dat Lansingerland eigenaar wordt van die leiding. Voor mijn fractie wordt hiermee een aantal stappen overgeslagen. Een logische volgorde is dat we eerst met elkaar kijken met stakeholders, met partijen als Stedin, energieleveranciers, de sector zelf: wat zijn dingen waar we tegenaan lopen, waar valt er een wereld te winnen, wat voor plannen passen daar bij om een businesscase bij op te stellen? En dan: hoe krijgen we die financiering rond, is daar een rol weg gelegd voor de gemeente? Als we bij dat stadium zijn en we hebben een concreet plan dat we ook kunnen toetsen aan ons toetsingskader Eneco, dan kunnen we het ergens over gaan hebben. Dat past ook een beetje bij mijn volgende punt. Hoe past dit bespreekstuk in de rest van de ambities en visies die we hebben voor Horti Science en Lansingerland. In onze Horti Science visie wordt expliciet gesproken over het verduurzamen van de glastuinbouw, ik citeer: door een gebiedsdekkend netwerk van warmteleiding voor de glastuinbouw. In welke mate voegt dit bespreekstuk dan iets toe aan de ambitie die we met elkaar in die visie al hebben uitgesproken? Wat is de toegevoegde waarde daar eigenlijk van? Daar wil ik het voor nu bij laten. Dank u wel.

De heer Scheringa, PvdA: Ook namens ons de indieners bedankt voor het belangrijke stuk. De uitbreiding van het warmtenet is voor de glastuinbouwsector natuurlijk essentieel op weg naar klimaatneutraliteit, dat heeft iedereen nu ongeveer ook wel aangegeven. Op zich vindt mijn fractie ook wel dat de uitbreiding van het warmtenet ook essentieel is voor onze huishoudens en inwoners, die we daarmee kunnen bereiken, die zelf niet hun huis gasloos kunnen maken, omdat het hun aan

6/41

voldoende geld of spaargeld of salaris ontbreekt. De PvdA is van oorsprong al voorstander van zoveel mogelijk collectieve voorzieningen bij het gasloos maken van onze gemeente. Dat past bij een solidaire energietransitie en zorgt ervoor dat iedereen mee kan doen, de gelijke kansen. De PvdAfractie denkt dat de uitspraak van de Raad van State vanmiddag prima is, over de warmtelink. We hebben ook wel twijfels over de duurzaamheid van het warmtenet nu, maar in 2040 moeten alle warmtenetten duurzame bronnen hebben. Ik begrijp van de heer Zantman dat die ook wel voldoende aanwezig zijn, dus dat is fijn. Door nu verder te gaan met het warmtenet aanleggen, bereiden we ons voor op de toekomst. Als we dat pas gaan doen op het moment dat die bronnen duurzaam zijn, zijn we wel vrij laat. Het antwoord op de 4 vragen. Een beetje kort door de bocht, er zijn natuurlijk nuances, maar die hebben mensen ook wel genoemd. Dus ons antwoord is gewoon ja op elke vraag. Als ik ze even doorloop. Eneco-gelden, daar zijn we niet in principe op tegen. We moeten het niet met scheppen naar buiten gooien, maar als er een goed plan ligt, het begint uiteraard met een plan, dan zijn we daar niet op voorhand tegen. Moet het snel? Ja, wij willen snel, ook voor de huishoudens willen we dat het sneller moet om van het gas af te gaan. Heeft het een topprioriteit? Ja. Nee.

Er zijn meer dingen belangrijk, maar dit is ook belangrijk. Even tot slot. Wij denken dat de gemeente meer kan doen voor het collectief. De heer Duk: Het is altijd heel mooi als er een snel antwoord is met ja. Maar ik wil toch nog even de opsplitsing tussen de warmtenetten, waarvan ik nut en noodzaak zie, en in de CO2-leidingen. Laten we die 2 dingen niet te snel bij elkaar vast binden, want ze hebben niet altijd een link. De heer Scheringa: Als de vraag is: vinden wij ook prioriteit voor CO2-leidingen? Ik ben zelf geen tuinder, ik begrijp dat de vader van de meneer van de CU dat is dat die denkt dat het waarschijnlijk einde verhaal is. Wij richten ons voornamelijk op het warmtenet, want we denken dat het voor huishoudens weinig nut is aan de CO2-leiding. Voor de tuinbouw misschien wel, we zullen het zien. Ik zal afronden. We denken dat de gemeente meer kan doen voor het collectief. Als er teveel nadruk ligt op individuele aanpak met van het gas af, dan pakt het slecht uit voor mensen met een laag inkomen of weinig spaargeld om persoonlijk te kunnen investeren in een duurzame energievoorziening. Aansluiten van huishoudens op het warmtenet kan hier uitkomst bieden. We kijken uit naar voorstellen die we in de commissie kunnen bespreken om de uitrol van de warmtenetten te versnellen voor de tuinbouw, erg belangrijk, en voor de huishoudens, minstens even belangrijk. Dat was het.

Dank u wel. Mevrouw Van Olst, VOOR: Zolang als ik in deze raad zit, maar ook de tijd ervoor, toen ik bij de Rabobank werkte, hoorde ik al over uitbreiding van het warmte- en CO2-net, dus het is niet nieuw. Ik ben heel blij dat het wordt geagendeerd. In het bespreekstuk staat dat er allerlei interessante mensen van heel de wereld komen kijken. Het is natuurlijk heel mooi dat ze komen kijken, wat voor innovaties wij hier doen, maar dat maakt mij eigenlijk niet zoveel uit. Wat ik interessant vind aan dit verhaal, is dat we een voorziening maken waarbij we als inwoners ook iets hebben. Niet alleen voor werkgelegenheid en voedselzekerheid, maar juist ook voor warmte en energie. Hoe mooi zou het zijn dat wij de negatief omschreven verbinding tussen tuinbouw en Lansingerland, ik vond hem wel grappig, namelijk als de tuinbouw niest, is Lansingerland verkouden, ombuiten naar: als de tuinbouw er warmpjes bij zit, heeft Lansingerland daar baat bij. De reeds bestaande OCAP leiding en RoCa leiding uitbreiden, vind ik een prima idee. Daar kan zeker Eneco-geld in geïnvesteerd worden. Dit lijkt mij ook de beste besteding van deze middelen, aangezien de tuinders ervoor hebben gezorgd dat er een enorme waarde is ontstaan in het Eneco-bedrijf voor wat betreft ons aandeel daarin. Over geothermie, daar weet ik niet zoveel van. Dat lijkt me een vrij nieuwe innovatie.

We moeten er ook wel een beetje voor waken, dat we straks niet in een nieuw soort Groningen zitten. Ik neem aan, dat dat allemaal goed wordt uitgezocht natuurlijk, maar voor het uitbreiden van de leidingen die er nu al liggen, daar ben ik zeker voor. Ik kan op alle 4 de vragen ja zeggen. Dank u wel.

7/41

De voorzitter: We hebben de oordelen, de meningen van de fracties gehoord. Nu zijn we nog benieuwd hoe de wethouder erin zit namens het college. Beantwoording college Wethouder Muis: Het is natuurlijk primair uw discussie, zo is het stuk ook opgesteld, vragen aan de commissie. Ik snap dat er ook vragen aan het college zijn, aan mij als portefeuillehouder duurzaamheid. De portefeuillehouder economie zit daar, dus die luistert zeker mee. Volgens mij hebben we het niet helemaal over de Horti Science visie, maar vooral over warmtenetten, daar ligt primair de focus. Het heeft zeker voor het college prioriteit. Of het nou topprioriteit of één van de topprioriteiten is, dat laat ik even in het midden, maar het heeft vanuit duurzaamheid en economie zeker onze prioriteit. Dat blijkt ook uit de samenwerking, die al een tijdje loopt, maar waar we wel stappen in aan het zetten zijn. Dat is ook gepresenteerd bij Antura kort geleden tijdens uw eigen beeldvorming. Nog dank daarvoor. Die warmtesamenwerking is met meerdere gemeenten, niet iets wat wij als Lansingerland trekken. Er is een projectleider, er is een projectteam omdat er heel veel partijen hiervan afhankelijk zijn en niemand de sleutel in handen heeft. Dus voor Lansingerland, ja, we maken er onderdeel van uit, omdat het zeker voor ons met de glastuinbouw hele grote kansen biedt voor de CO2-reductie, dat is hier al gewisseld.

Recent zijn er ook weer nieuwe tuinders aangesloten op het B-driehoeknet. Volgens mij zitten hier mensen in de zaal die daar zeker meer van weten. Uitbreiding naar de Wilgenlei, daar wordt hard aan gewerkt. En we zijn ook bezig, ik weet niet of dat langs kwam bij de presentatie, met potentiële netbeheerders. We zijn in gesprek met een aantal partijen, die straks als er subsidies komen vanuit het rijk voor warmtenetten in de glastuinbouw, dat we voorbereid zijn, dat we een netbeheerder hebben geselecteerd en een businesscase klaar hebben. Dus daar zijn we hard mee aan het werk. Dan kan je je afvragen: kunnen wij vanuit de raad helpen om dit te versnellen? Dat zit niet perse in nu een X-bedrag beschikbaar stellen vanuit Eneco-middelen. Versterken ambtelijke capaciteit, dat kan natuurlijk nooit geen kwaad, maar volgens mij is dat een andere discussie, die we breed met elkaar voeren, waar het piept en kraakt, waar mensen nodig zijn. Dat is hier niet perse direct het geval. Dat is ook antwoord op de vraag van de heer Van Doorn. Meer middelen, capaciteit of geld, op dit moment zit daar niet de complexiteit. Het zit meer in de partijen waar we mee samenwerken, dat is een verschil met Westland. Wij hebben met meerdere gemeenten te maken, meerdere energieaanbieders, meerdere bronnen, dat maakt het gewoon complexer.

Over subsidies, ik kom zo bij alle sprekers, over subsidies en voorfinanciering, dat zijn bedragen, als je het hier over warmtenetten hebt, dat is niet waar wij met Eneco-middelen, ook niet een deel van de Enecomiddelen, nu echt direct het verschil zullen maken. Maar sluit het nooit uit. Ik hoorde iemand zeggen: als er een goed plan ligt. Dan kunnen we daar natuurlijk altijd naar kijken, u kunt daar natuurlijk ook naar kijken op basis van het afwegingskader, dat u zelf heeft opgesteld. Volgens mij kan dat altijd. De focus ligt inderdaad op de ontwikkeling van het warmtenet, het ging net zijdelings ook over CO2-netten. Dan ga ik langs de sprekers, wat er nog open staat aan vragen. De heer Krieger, het college samen met de raad, zeker. Het voortouw nemen. Ik probeer kort uit te leggen: wij maken onderdeel uit van een groter geheel waarin we proberen samen zo goed mogelijk op te trekken. In die zin hebben we daar allemaal het voortouw in. De heer Duk, de raad betrokken houden. Dat doen wij zeker, met o.a. de presentatie bij Antura, maar mijn voornemen is om dat vaker te doen, omdat ik merk dat er best wel veel gebeurt intern wat we op de juiste momenten met u moeten delen, zodat we gezamenlijk kunnen optrekken en dat het niet elkaar in de weg gaat zitten, dat moeten we zien te voorkomen, dat het bij elkaar aansluit.

De heer Van Son had geen vraag aan het college, hij verwees naar het toetsingskader, dat lijkt me een heel gezonde aanpak. De heer Van Egmond verwees naar de beeldvormende avond, uitvoeringskracht naar een hoger plan tillen. Dat dat een vage opdracht is voor het college, dat ben ik zeker met de heer Van Egmond eens, daar denken we graag verder mee over na, u kunt dat ook zelf doen met behulp van

8/41

ambtelijke ondersteuning om te proberen dat een slag concreter te maken. Zoals het nu geformuleerd is kunnen wij niet zeggen: geef ons maar de opdracht, want dan gaan we door met wat we aan het doen zijn. Dat lijkt me sowieso handig. Dan kom ik bij de heer Van Doorn, die heb ik al een paar keer genoemd. Wat loopt er al? Ik heb aangegeven, volgens mij geeft dat antwoord op uw vragen, anders hoor ik dat in de tweede termijn wel, wat er loopt. Dat is gepresenteerd. Het is niet dat wij nu perse zitten te wachten op een donatie uit het Eneco-budget. De heer Weerheijm schetste ook het proces hoe je het zou kunnen doen. Met de sector, buurgemeenten, glastuinbouw, dat is de WSO waarmee we samenwerken en dat je dan met een concreet plan komt en dat weer met elkaar gaat bespreken. Dan de heer Scheringa, ja, ja, ja, ja. En toen ja, nee. Maar in elk geval op basis van een goed plan, volgens mij is dat in lijn met het college. VOOR had geen vragen aan het college. Dank u wel. Tweede termijn De heer Zantman, WIJ: Fijn om te horen dat velen van u in zekere zin achter het initiatief staan. Om te beginnen bij de vragen van de heer Weerheijm, het is een visie. Iets opschrijven is soms niet genoeg, daarom toch dit bespreekstuk om de boel op te schudden en te zorgen dat we er met zijn allen ook echt werk van gaan maken.

De vraag van de heer Van Doorn, hoe gaat het het lopende proces verstoren? Uiteraard is dat niet de bedoeling, eerder samenwerken of daarin optrekken. U vraagt: is het nu topprioriteit? Ik ben bang, om even in de sportmetaforen te blijven, ja, als je niet op tijd bent, ben je te laat vertrokken. Daar ben ik een beetje bang voor. Dit is nu misschien niet acuut, maar over 3 jaar kan het wel acuut zijn. Op het moment dat je dan gaat beginnen, dan ben je zeker te laat, vandaar dat wij er een beetje haast mee hebben. Ik hoor mensen zeggen: woningen moeten ook verwarmd worden, waarom de kassen prioriteit? De heer Van Doorn: Even over een paar zinnen terug. Ik snap dat je zegt: dit heeft nu aandacht nodig, laten we nu alert zijn. Maar u bent ook bekend met de ambtelijke inzet en wat we vrij kunnen maken. Ik ben echt nieuwsgierig naar welke keuzes WIJ daarin wil maken. Als het allemaal en en is, dan kunnen we elkaar altijd vinden, maar dat is niet onze werkelijkheid in het hier en nu. Lopende processen, wil je daar nog in veranderen, dan zal je andere dingen moeten laten. Heeft WIJ daar een beeld bij? Welke ambities dan naar een lager niveau gaan? De heer Zantman: Dat vind ik lastig, ik heb niet een goed beeld van wat de druk is nu op het ambtelijk apparaat. Dus nee, die vraag moet ik even schuldig blijven, dat vind ik lastig.

Wat ik wilde gaan vertellen, we praten nu over woningen of kassen, maar het één sluit het ander niet uit. Als we het voor elkaar krijgen om die warmtelink hierheen te halen, waarom is het dan ook niet mogelijk om bijvoorbeeld om bepaalde nog te bouwen woonwijken ook gasloos aan te leggen met restwarmte? Of dat we zeggen: bestaande kassengebieden, misschien komt daar in de toekomst woningbouw. Dan zouden we diezelfde infrastructuur ook kunnen gebruiken om die woonwijken te verwarmen. Het is per definitie geen weggegooid geld. Ik krijg het idee, dat sommige mensen daar een beetje bang voor zijn. Dat was even mijn bijdrage. De heer Scheringa: Ik had nog wel een technische vraag aan de heer Zantman. Ik kwam iets tegen in de voorbereiding, misschien kan hij mijn ongerustheid weg nemen. Geothermie, dan boor je 1.500 meter diepte en dat zou dan maar voor enkele decennia los gehaald kunnen worden en er zouden aardbevingen en andere nadelige gevolgen zijn. Het lijkt me een beetje gek dat we daarop in gaan stemmen. Misschien kunt u die ongerustheid weg nemen. De heer Zantman: Zoals misschien sommige mensen weten, er zijn in Lansingerland sowieso al 4 aardwarmteputten geweest, die zijn alweer gesloten, maar waarvan er 1 nog in gebruik is. Het onderzoek ken ik niet. Ik denk dat de mijnwet daar vrij strikt in is. Het verschilt wel in welk deel van Nederland je zoiets doet.

In Limburg is een dergelijk initiatief ingetrokken om die reden. De ondergrond in Limburg is net iets anders dan die van Lansingerland. Bij mijn weten heeft dat hier geen gevolgen en is daar niets over bekend. Tot zover reikt mijn kennis. De heer Duk: Houdt de fractie van WIJ vast aan de koppeling tussen warmtenet en CO2-leiding? De heer Zantman: Wat

9/41

bedoelt u precies met koppeling, meneer Duk? De heer Duk: Het bespreekpunt zegt: wij willen en CO2-leidingen en warmtenetten gebruiken, die zijn allebei noodzakelijk voor onze doelstelling. Ik sta daar anders in, ik ben benieuwd hoe de fractie van WIJ daar over denkt. De heer Zantman: Voor de biologie en fotosynthese hebben we ook CO2 nodig. De CO2 die we nu gebruiken, het CO2-net, komt uit de Botlek. Die CO2 zou anders ook op een bepaalde manier de lucht in gaan of anderszins gebruikt worden. De vraag is of we daarmee moeten stoppen. Feit is wel dat zonder CO2 de rentabiliteit van de tuinbouw behoorlijk omlaag gaat. Ik weet dat er momenteel gewerkt wordt aan initiatieven om CO2 uit de buitenlucht te halen, te comprimeren en vervolgens te gebruiken. Alleen, dat is nog vrij kostbaar en staat echt nog in de kinderschoenen. Voorlopig zijn we wel afhankelijk van deze CO2-netten. De heer Krieger, CDA: Allereerst dank aan alle andere leden van de commissie en de wethouder voor de inbreng en het delen van de verschillende visies. Blij om te horen dat er in beginsel wel positief gekeken wordt naar uitbreiding van het warmtenet. Het heeft nu eenmaal ook prioriteit. Ik wil wel nog even kort wat vragen beantwoorden. Als ik iemand vergeet, interrumpeer mij alstublieft. M.b.t. de CU, we waren het erover eens, je kan overschakelen op geothermie en waterstof op termijn.

Het is natuurlijk ook de bedoeling dat de Rotterdamse haven een bio based haven wordt in de toekomst. Op het moment dat dat het geval is, zal je eventueel van restwarmte, excuseer mij dat ik daarin niet technisch genoeg ben, maar de mogelijkheden en ontwikkelingen gaan snel. Ik denk dat het ook belangrijk is dat we hier niet met elkaar gaan discussiëren over kleine details, want daar zijn we nog helemaal niet. We zitten hier nu. Gisteren werd het eigenlijk mooi gezegd bij een ander onderwerp in de commissie ruimte, dat over duurzaamheid gaat: we zitten hier als raad om een stip op de horizon te zetten. Als wij gaan zeggen in Lansingerland: wij gaan inzetten en nu versneld op uitbreiding van de warmtenetten, omdat dat belangrijk is en kansen biedt voor zowel de tuinbouw als gezinnen voor warmte. Dan maken we die keuze. Als we dat in gaan vullen, dat gaan wij zeker doen, wij zullen met een initiatiefvoorstel komen, dan wordt dat concreet en dan worden er natuurlijk bedragen genoemd. Natuurlijk zullen wij de ideeën dan uitwerken. Ik vind het in ieder geval heel fijn om nu te horen, dat er heel veel partijen positief tegenover staan. De heer Van Egmond: Meneer Krieger zegt meermaals dat tuinders er positief tegenover staan, tegenover geothermie.

Maar er zijn ook een hoop glastuinbouwbedrijven, vooral de kleinere bedrijven, net als mijn vader, die nog niet compleet met geothermie de teelt kunnen doen. In het stuk staat ook, dat als je een rondje langs de tuinders doet, dat het overwegend positief is. Kunnen jullie dat concreet maken? Hebben jullie zelf dat rondje gemaakt? Of hebben jullie dat ergens anders vandaan? Weten we zeker dat de tuinders in Lansingerland hier op zitten te wachten allemaal? Of niet allemaal maar grotendeels? De heer Krieger: Of ze er allemaal op zitten te wachten, geen idee, ik ben ze niet allemaal langs gegaan. Eén van de mede-indieners heeft een groter glastuinbouwbedrijf en zit daar meer in dan ik, eerlijkheidshalve. Dat is de voelspriet in de maatschappij, maar nogmaals, we zijn hier nu om die stip op de horizon te zetten en uiteindelijk, als er een initiatiefvoorstel komt zullen wij met een uitgewerkt plan komen en met voorstellen. Dan is het aan de commissie en uiteindelijk aan de raad om daar iets van te vinden en daar in mee te gaan en dan voor het college een opdracht mee te geven of kaders uit te zetten. In ieder geval vind ik het heel fijn en heel positief dat iedereen er positief tegenover staat. Ja, wij gaan ons verder beraden en zullen hier zeker op terug komen. Het was niet de bedoeling dat er vandaag n.a.v.

het bespreekstuk tegen de wethouder gezegd wordt: meneer Muis, gaat u er maar voor, schop in de grond. Zo reëel moeten we ook zijn. Ik wil nog wel even nageven n.a.v. de opmerking van D66: ja natuurlijk kan er in een visie of verschillende visies staan, dat we gaan inzetten op warmtenetten of uitbreiding daarvan. Het doel van ons bespreekstuk was nu uiteindelijk om even te polsen hoe we als raad er tegenover staan of we dat moeten gaan versnellen. Wat ons betreft zou het sneller kunnen dan dat het nu gaat. Daar wil ik het even bij laten. Dank u wel.

10/41

De heer Duk, GL: Helaas, of misschien juist wel gelukkig, lijken de indieners en de andere fracties zich nu vooral vast te bijten in warmtenetten en laten zij in hun inbreng de CO2-leiding daarop meeliften. Als ze dat blijven doen, dan hoor ik graag waar ze in de toekomst betaalde CO2 vandaan willen halen. Bij een eventueel raadsvoorstel staat GL positief tegenover warmtenetten maar tegen uitbreiding van CO2-leidingen. De heer Krieger: Even voor de heer Duk. Wij hebben kennis genomen van het standpunt van de heer Duk m.b.t. CO2, dat lijkt me duidelijk. Nogmaals, dan heeft meneer Duk het misschien verkeerd begrepen, wij komen met een initiatiefvoorstel en we zullen onderbouwd aan u duidelijk maken waar we op in gaan zetten en ook waarom en waarom wij dat vinden. Dan is het aan de commissie inderdaad om daar iets van te vinden. De heer Duk: Ik denk dat het verstandig zou zijn om die 2 in ieder geval gescheiden in te dienen. De heer Van Doorn, L3B: Dank voor de beantwoording, dat gaf ons wel wat meer richting aan deze discussie. Volgens mij onderschrijft iedereen dat de glastuinbouw in deze gemeente topprioriteit heeft of in ieder geval prioriteit, laten we bij de woordjes weg blijven.

Ik ben blij dat WIJ en CDA nog even aan de Ferrari willen sleutelen voordat ze gaan racen, dan kijken we op dat moment hoe het ervoor staat, wat het gaat kosten en ten koste van welke andere ambities dat dan gaat. Dat wil ik de beide partijen wel mee geven, dat alles en en niet gaat passen, zeker als je naar de toekomst kijkt, we zullen keuzes moeten maken en ik ga ervan uit dat die ook meegenomen worden en zeker kijken naar afspraken die we al gemaakt hebben. Dank u wel. De heer Scheringa, PvdA: Mijn fractie is vooral blij dat we na de stip op de horizon in de commissie ruimte gisteren, dat we nu een extra stip op de horizon gaan zetten om een klimaatneutrale omgeving te realiseren. In die zin denk ik dat het een heel zinvolle discussie is. We wachten het initiatiefvoorstel af. Dank u wel. De voorzitter: Ik ga de wethouder even helpen. De heer Krieger heeft in feite in zijn tweede termijn een conclusie neergelegd: een stip aan de horizon, dat hij terug komt, een mogelijk initiatief, maar dat hij daar tijd voor nodig heeft en dat hij ermee door wil gaan en wellicht krijgt hij steun van de commissie. Hoe kijkt de wethouder daarnaar? Wethouder Muis: Dit is nieuw. Het is natuurlijk altijd goed als de raad komt met een initiatief en dat hebben we hier nog niet voor liggen, dus dat lijkt me heel zinvol.

Ik heb aangegeven, dat we het niet perse als college nu nodig hebben, want wij hebben al die stip, die proberen we met u te delen en zorgen dat die stip ook steeds concreter wordt. Wij weten ook niet alles, goede ideeën zijn altijd welkom. Dank u wel. De voorzitter: Dan komen we aan het eind van deze bespreking. Ik vond het een heel leuke bespreking. In een Ferrari naar die stip aan de horizon en maar hopen dat die horizon niet steeds verder gaat in gelijke snelheid met die Ferrari. Maar ik denk dat in totaal bekeken moet worden, niet alleen naar dat warmtenet, ook naar de geothermie, ook naar de waterstof en zeker ook naar de elektriciteitsvoorziening, want we kunnen heel veel warmte in onze woningen krijgen met elektriciteit met de warmtepomp. Maar dat zal altijd als geheel bekeken gaan worden ook door de indieners van vandaag. Hartelijk dank voor het indienen. 5.b Brief college Uitvoering motie 'onderzoek ten behoeve van integrale afweging voor Bleizo-West' De heer De Graaf, VVD: Het bespreekstuk dat voor ligt behoeft waarschijnlijk niet heel veel toelichting, maar we besteden er toch graag een aantal zinnen aan. Op 23 februari namen we een motie aan in dit huis om het college op te roepen om beslisinformatie voor een integrale afweging Bleizo, zoals gevraagd door de provincie, op te stellen en aan te leveren. Tot dan toe was het

11/41

college wat beperkt in haar handelen, door met name de motie Van As. Of in elk geval ervaarde het college dat zo door de interpretatie van de motie, maar feit was dat er op dat moment geen invulling werd gegeven aan de vragen van de provincie en met de motie hebben we erop aangedrongen om dat wel te doen. Belangrijk voor de VVD destijds, dat wil ik graag nog even herhalen, de reden om mee te gaan met de motie was dat we graag tempo willen maken op het dossier Bleizo. Het braak liggen van het terrein kost geld en we kunnen aan de burger niet meer uitleggen of een ei leggen over wat we met dat terrein gaan doen nu het zo heel lang duurt. We zijn een professionele bestuurbare partner, we willen dat ook blijven en uitstralen naar onze omgeving en we willen de financiën ook op orde houden, zodat de grondexploitatie van het gebied, de overeenkomst met Zoetermeer, maar ook de gemeentefinanciën in algemene zin. Het uitgangspunt, daar wil de VVD ook duidelijk in zijn, is het eerder vastgestelde ontwikkelperspectief. Er was bij de behandeling in de raad wat verwarring over, maar dat kunnen we niet genoeg herhalen. Het uitgangspunt is ook, dat wij met zijn allen, ook de mensen die straks op Bleizo komen te wonen, prettig wonen. Dat betekent dat we goed aandacht moeten besteden aan inpassing en dat kost dus geld. Vanzelfsprekend blijft de motie Van As ook gewoon van toepassing.

Goed dat het college de motie heeft omarmd, daar zijn we heel blij mee. Ook fijn dat op 5 april de brief is gestuurd met de voorgenomen aanpak, maar die baart ons ook enige zorgen. Ik licht er 1 punt specifiek uit. De vraag van de provincie is welke maatregelen uitgevoerd moeten worden, het gaat om inpassingsmaatregelen en hoe deze bekostigd worden. Het college volstaat helaas in de brief met de opmerking dat de kosten worden gedekt door de opbrengsten en dat in deze fase geen nadere specificatie gemaakt zal worden. Van de projectwethouder en hoeder van de gemeentefinanciën verwacht de VVD toch wat meer, meer kwaliteit, meer detail, ook in deze fase, en meer ambitie. Het is examentijd, dus de vergelijking kan misschien wel gemaakt worden. Willen wij met de beantwoording straks bijdragen aan een zesjescultuur in dit land of gaan we als professionele gemeente voor een 8 in onze beantwoording. Wij zijn benieuwd naar de reactie van de overige partijen in deze commissie op de vragen in het stuk. Zie het vooral als een checkvraag om ons allemaal te behoeden voor een teleurstelling als de definitieve beantwoording t.z.t. wordt gedeeld. We zijn toch ook benieuwd naar de reactie van de wethouder en nodig hem daartoe graag uit, ook al is het een bespreekstuk voor deze commissie en deze raad.

Een toelichting en duiding van de brief van 5 april, misschien een hele kleine toezegging, zal wat ons betreft veel meer comfort geven en al een stuk helpen. De heer Van den Beukel, CDA: Inderdaad, de heer Van de Graaf refereerde er al aan, op 8 februari maakte de raad de balans op van anderhalf jaar ontwikkelperspectief Bleizo. We constateerden dat armpje drukken ons niet verder had gebracht, dat elk jaar vertraging ons minstens € 8 ton kost en dat alternatieve kansen voor het gebied ook belangrijk voor ondernemers en voor het Horti Science Park in het bijzonder niet benut werden. Gelukkig had de provincie ons huiswerk gegeven en de raad pakte die unaniem uit en verzoekt het college om de gevraagde beslisinformatie conform de bijlagen enzovoorts op te stellen. Zo zou er een eind komen aan het armpje drukken en de motie leek duidelijk. Dank aan het college ook voor de brief conform de motie, waarin staat hoe ze voornemens is om de motie uit te voeren. De vraag die voor ligt is: zit het college al op het goede spoor of is er nog een zetje nodig? Wat het CDA betreft is het een goed begin, maar moet het echt een spade dieper om het onderzoek aan de eisen van de provincie te laten voldoen en dus ook echt verder te komen. We zien in de voorgestelde aanpak diverse tekortkomingen en dus evenzoveel verbeteringen, die hopelijk met een toezegging van het college kunnen worden opgelost.

Ik concentreer me even op 2 punten: de provinciale eisen en de provinciale suggestie. Die eis, dat is de financiën, de heer De Graaf zei het met andere woorden. Het college maakt, met alle respect, van de zorg van de provincie en ook van mijn fractie, toch een beetje een woordenspelletje, lijkt het. De zorg is dat Bleizo niet uitkomt, dat betaalbare en sociale woningen uiteindelijk onvoldoende kunnen worden gedekt uit de opbrengst van o.a. vrije sector woningen, zeker als je daarbij de

12/41

inpassingsmaatregelen ook moet financieren. Dan schrijft het college, dat de kosten worden gedekt uit de opbrengsten en een gedetailleerde kostenraming nu niet mogelijk is. Dat schiet dus niet op. Daarmee doe je niets inhoudelijk met de zorgen van de provincie. Het eerste overigens is een uitgangspunt, dat de kosten worden gedekt door de opbrengsten, dat is geen analyse. Het tweede lijkt toch niet juist. In deze fase is prima een berekening mogelijk. Sterker, bij het vaststellen van het ontwikkelperspectief hebben we ook een berekening gekregen. Alleen, die is waarschijnlijk achterhaald en die houdt ook geen rekening met het onderzoek dat nu plaats vindt naar welke inpassingsmaatregelen er exact nodig zijn. Dus we verwachten echt dat deze vorm van onderzoek, deze vorm van beantwoording, onvoldoende gaat zijn in de ogen van de provincie en het armpje drukken zou dan doorgaan. Wat we willen, een toezegging van het college om dit alsnog op te pakken, dat wil zeggen, een geactualiseerde financiële analyse van het plan mede op basis van het aangekondigde onderzoek naar de nodige inpassingsmaatregelen. Dan twee, dat gaat over scenario’s. De provincie doet een suggestie om aanvullende scenario’s, zoals daar zijn Bleizo Business, gelijkwaardig verder uit te werken. Ze zeggen: als u t.z.t.

hiermee aan de slag gaat, dat mag van ons, dan moet u sowieso wat heet in jargon een plan MER maken, een plan milieu effectrapportage. Een eis vanuit de wet is, dat je dan sowieso meerdere scenario’s naast elkaar zet. U moet sowieso een ander plan hiernaast zetten, doe het dan nu. Dat is eigenlijk een heel logische suggestie, maar het college gaat daar niet op in zijn beantwoording, dus ook daar graag een reactie op. Waarom gaat u er niet op in? Wat vindt u eigenlijk van die suggestie? Dan nog 2 verhelderende vragen tot slot. Windturbines. Wanneer en in welke vorm gaat het college besluiten over het plaatsen van windturbines? In de brief lijkt het zo te zijn, dat er geen raadsvoorstel komt. Eerder was daar wel sprake van, dus daar graag verheldering op. De tweede verhelderende vraag gaat over Bleizo, een beetje aanpalend. We hebben bericht gekregen van het college dat er een claim is van € 41mln van Adventure World naar de gemeente. Ik lig er niet van wakker, het lijkt me niet zo kansrijk, maar ik zou wel benieuwd zijn of er een update is. Tot zover de eerste termijn. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: De derde indiener en het meeste is al gezegd door de heer De Graaf en de heer Van den Beukel, dus ik zal proberen het kort te houden. Laat één ding wel duidelijk zijn: GL was en is nog steeds voorstander van huizen bouwen op Bleizo.

Niet alle indieners denken daar hetzelfde over, maar wat we wel delen zijn zorgen over het hele ontwikkeltraject. In sommige gevallen zien we stippen op de horizon, maar in dit geval zien wij als GL donkere wolken aan de horizon opdoemen. Dat heeft met name te maken, dat wordt niet benoemd in het bespreekstuk, maar als we gaan kijken naar de windturbines, daar is een onderzoek en een presentatie geweest en daarbij lijkt het voorlopig alsof de conclusie is: windturbines gaan niet lukken in Lansingerland. Ik denk nog steeds dat de provincie gaat vasthouden en gaat zeggen, ook het toekomstige college: die windturbines moeten er komen. Dan gaat door Bleizo een streep heen. Dat is een gevaar. In de realisatieagenda is de kanttekening gemaakt dat we met de provincie in gesprek zijn over Bleizowest, dat deze ontwikkeling een substantiële bijdrage levert aan meer evenwicht in de regio Rotterdam en dat bij het niet doorgang vinden van deze woningbouwontwikkeling gekeken wordt naar compensatie elders in de regio. Dat gaat dan over het aantal woningen. Maar geldt dat voor het totaal aantal woningen? Voor het saldo aan sociale woningbouw? Als we gaan compenseren elders in de regio, wat doet dat voor ons? We hebben maar iets van 19% sociale woningbouw, gaan we nog verder naar beneden? We zien Bleizo echt als waar we veel sociale woningbouw kunnen realiseren. Tot slot.

Eén van de dingen waar ik van geschrokken ben, de heer Van den Beukel heeft het al genoemd, gaat over inpassingsmaatregelen en een gezond leefklimaat. Wij denken nog steeds en zijn ervan overtuigd dat we met aanpassingen daar een goed leefklimaat kunnen realiseren voor de bewoners, dat is belangrijk. Echter, bij de presentatie over LOO2 is de zinsnede geweest, dat tijdelijke huisvesting voor Oekraïners op Bleizo west niet handig is, juist in verband met die leefomgeving, die daar is, die nu nog niet te hanteren is. Dan vraag ik me af: wat moeten we dan

13/41

gaan doen om daar een leef investering te hebben en wat gaat dat kosten. Die kosten zijn gewoon niet duidelijk. De brief roept bij ons meer vragen op dan dat het duidelijk is. Dit bespreekpunt hebben wij mede ingediend, omdat we meer duidelijkheid willen en meer transparantie over waar we staan en wat we gaan doen. Hoe kunnen we het bespoedigen om uiteindelijk die woningbouw te realiseren? Dank u wel. De heer Markus, CU: In eerdere discussies hebben we het al aangegeven: er zijn 2 trajecten of processen die lopen. Allereerst even het proces met de provincie en tot die tijd hebben we als raad met de motie Van As even de pauzeknop ingedrukt, omdat we gezegd hebben: alle verdere onderzoeken willen we pas laten uitvoeren op het moment dat er een akkoord of geen akkoord, in ieder geval iets vanuit de provincie komt met een duidelijk antwoord. Een duidelijk antwoord is in mijn optiek een duidelijk ja of nee. En niet ja, mits. Dat is het proces dat wij voor ons zien. Daarna zijn wij aan zet als raad. Zo zie ik ook eigenlijk het traject van de brief die nu voor ons ligt. We hebben in februari de discussie gehad over de motie, daar zaten wij toen vrij stevig in. Wij vonden toen dat het college gewoon stappen moest zetten. We hadden het gevoel dat het college zat te wachten omdat ze een belemmering voelde en onderzoeken niet kon uitvoeren vanwege die motie Van As.

Het college heeft toen toegezegd alle antwoorden uit de brief van de provincie te beantwoorden. Dat moet gewoon gebeuren, dat is simpel. De vragen in de brief zijn helder en daar moeten heldere antwoorden op komen. Wij blijven achter dat standpunt staan. Het is heel simpel, als er aan het eind van de rit geen goede antwoorden liggen, dan heeft het college een probleem, want dan voldoen ze niet aan de vraag die gesteld is door de provincie. Wij herhalen nogmaals de oproep: beste college, doe gewoon wat er in de brief staat, lever het op. We hopen dat dat snel kan, want dan kan er snel een besluit genomen worden door de provincie en dan kunnen we eindelijk verder op dit dossier. Dat blijven we herhalen. Over de kwaliteit van de antwoorden, daar willen we ons op dit moment niet mee bemoeien, want dat is iets van de provincie, zij moeten die antwoorden op hun waarde schatten. Daarna wordt de motie Van As uitgevoerd, dan zijn wij aan zet om de antwoorden die het college aan ons gaat geven op waarde te schatten. Nogmaals, we raden het college aan om antwoord te geven op de vragen die in de brief staan. Doe dat snel en zorgvuldig en zorg dat de provincie op basis daarvan met een duidelijk antwoord naar ons als raad en gemeente kan komen. Dank u wel.

De heer Van den Beukel: Goed te horen dat de heer Markus op dezelfde lijn zit, ook geen verrassing maar consistentie in de opvatting van zijn fractie. Tegelijkertijd, de brief van het college is bedoeld om inzicht te geven in hoe ze die vragen wil gaan beantwoorden. De vragen in het bespreekstuk zijn erop gericht om de mening van de raad te horen in hun inschatting naar de mate waarin dat invulling geeft aan het gevraagde. Ik heb geprobeerd in te zoomen op specifiek het financiële, ik herhaal het maar. De provincie zegt: wij willen weten welke maatregelen tenminste uitgevoerd moeten worden en hoe deze maatregelen bekostigd worden. Het college zegt daarover: die komen uit de grondexploitatie. Punt. En verder geen nieuwe financiële analyse. Hoe reëel vindt u het dan, vanuit uw professionele ervaring, om te verwachten dat de provincie daarmee akkoord zal gaan? De heer Markus: Hoe ik erover denk, wat de provincie van die antwoorden vindt, ik vind dat in goed overleg tussen Lansingerland en de provincie tot een duidelijk antwoord gekomen moet worden. Zegt de provincie: wij gaan akkoord met het zinnetje. Wie ben ik dan om daar wat van te vinden? Nogmaals, het gaat ons erom dat er uiteindelijk antwoorden bij de provincie terecht komen, die voldoende zijn voor de provincie om te komen tot een helder antwoord over Bleizo. Laten ze dat in afstemming onderling met elkaar regelen.

Ik wil me niet bemoeien verder met dat proces, anders dan dat ik tegen het college heb gezegd: er liggen heldere vragen, er moet een helder antwoord op komen. Over de kwaliteit van die antwoorden en of die voldoende zijn voor de provincie, dat is niet aan mij of ons als fractie of ons als raad. Het is aan de provincie om daar een reactie op te geven. Dus ik herhaal gewoon mijn oproep richting het college: zorg voor goede antwoorden. Als u zegt, die financiële onderbouwing is wel een heel simpel zinnetje, als de wethouder denkt dat hij daarmee weg komt en de provincie voldoende antwoord

14/41

geeft, ik denk dat de wethouder zelf ook wel denkt dat het niet voldoende is, mag ik hopen. Nogmaals, er moeten gewoon heldere antwoorden komen. Over de waarde van die antwoorden ga ik niet, dat is aan de provincie. Ik vind wel dat het college gewoon goede antwoorden moet geven op helder gestelde vragen. De heer Van den Beukel: Fijn te horen, dat de heer Markus ook verwacht dat deze manier van invulling geven aan het onderzoek onvoldoende zal zijn volgens de provincie. Dan ligt de vraag dus nogmaals bij het college om er zijn eigen oordeel over te geven. De heer Markus: Helder. Ik neem aan dat het college hier ook op reageert. Ik herhaal mijn standpunt: heldere vragen moeten heldere antwoorden krijgen. Dank u wel. De heer Azzouzi, PvdA: Dank voor het agenderen van het bespreekstuk. Dit geeft onze fractie de gelegenheid om duidelijk onze mening hierover te uiten. Voor de PvdA is het belangrijk dat de vaart er in de planontwikkeling in blijft zitten en dat de doelstelling tenminste 30% sociaal en 30% betaalbaar gehaald gaat worden, net als de uitvoering van de realisatieagenda. In de realisatieagenda is het volledige bod van in totaal 11.000 woningen inclusief 5.000 woningen op Bleizo-west opgenomen. Dit zijn voor onze fractie de belangrijkste kaders voor besluitvorming. Het college blijft in de brief van 5 april binnen deze kaders en daarmee juichen wij dat toe.