[BV23.0039] Verslag van de commissie Samenleving van 6 april 2023

VERSLAG Commissie Samenleving

BV23.0039 Datum vergadering

: 6 april 2023

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: WIJ Lansingerland : Jan Alsemgeest, Chantal van Weede, Abdel Afalah Leefbaar 3B : Marjolein Gielis, Leon Erwich CDA : Nelleke Bouman, Dave Bergwerff, Rita Leijendekker VVD : Eric Kampinga D66 : Eva Heijblom, Sander Smolders CU : Paul Lieverse, Annette Molenaar-Van der Beek GroenLinks : Selgei Gabin PvdA : Petra Verhoef, Sonnie Biharie, Valmir Xhemaili VOOR Lansingerland : Petrine van Olst Wethouders

: Leon Hoek

Voorzitter Commissiegriffier

: Matthijs Machielse : Rianne Kokke

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.00 uur: Een goedenavond, dames en heren, het is 6 april, het is donderdagavond, een regenachtige avond, tijd voor onze maandelijkse commissie samenleving. Een heel hartelijk welkom aan onze kijkers thuis, aanwezigen op de publieke tribune, nog niet maar wie weet komt dat nog. De wethouder is aanwezig, goedenavond, de griffier aan mijn rechterzijde, goedenavond, en natuurlijk u allen commissieleden. Dat is nogal wat vanavond, want ik begreep dat er meer dan 1.500 kilometer file staat en toch 8 fracties aanwezig bij deze commissievergadering. Daarmee zeg ik direct 8, omdat voor het eerst in deze commissie samenleving de fractie VOOR Lansingerland aanwezig is, mevrouw Van Olst, goedenavond. Na het welkom heten van ons nieuwe commissielid brengt mij dat direct bij het afscheid van een commissielid. Dat is wat treuriger nieuws, mevrouw Verhoef, uw laatste commissie samenleving. We hebben u de afgelopen jaren, in mijn positie als voorzitter pas 1 jaar, toch wel leren kennen, natuurlijk vanuit uw partij maar ook vanuit uw persoon, als iemand die strijd voor de samenleving, u heeft daar echt het hart voor. Dat gaan we deze avond bij agendapunt 5.a ook nog meemaken met elkaar. Ik wil u bedanken voor uw inzet en u nog een heel fijne laatste commissie samenleving wensen.

Weet u, mevrouw Verhoef, ik denk dat uw gedachtegoed en uw werk ongetwijfeld in goede handen is bij u fractiegenoten, vanavond ook ruimschoots vertegenwoordigd. Dus welkom allemaal. Bij deze open ik de commissie samenleving van 6 april. 2. Insprekers De voorzitter: Insprekers zijn deze avond niet gemeld. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d. 16 maart 2023

1/19

De voorzitter: Daarop zijn, voor zover ik weet, geen opmerkingen binnen gekomen. Griffier, dat is correct? Kunnen we dan bij deze het verslag vaststellen? Ja, dat is het geval, dan is het bij deze vastgesteld. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Meneer Erwich, ik heb begrepen dat u een rondvraag heeft. Waarover gaat die? De heer Erwich, L3B: Dat klopt inderdaad. Het gaat over de wandelvierdaagse uit Berkel en Rodenrijs en Bergschenhoek. De voorzitter: Wij gaan die vraag bij de rondvraag behandelen. Verder stel ik u voor het met deze agenda te doen. 5. Bespreekpunten: 5.a Basisbanen in Lansingerland Mevrouw Verhoef, PvdA: Dank voor uw vriendelijke woorden en woorden van dank aan mij gericht. Het is inderdaad de laatste commissie samenleving en zelfs de allerlaatste commissie, waarin ik voorlopig in de gemeente Lansingerland als commissielid zal optreden. Ik kan me eigenlijk geen mooier onderwerp voorstellen dan het onderwerp basisbanen. Het stond in ons verkiezingsprogramma, ook in het verkiezingsprogramma van het CDA overigens. Het is een heel belangrijk onderwerp, omdat het raakt aan bestaanszekerheid en ook mee kunnen doen aan de samenleving en dat vindt de PvdA ontzettend belangrijk. Die basisbanen, ik ga het kort nog toelichten, kunnen perspectief bieden aan mensen, die nu in de bijstand zitten.

In Nederland zijn dat 1,5 miljoen Nederlanders, die een uitkering krijgen. Ze hebben geen kans op een reguliere baan, maar ze hebben wel arbeidspotentieel en ze willen ook graag werken, tenminste, een aantal van hen. Die uitkering betalen kost geld aan de overheid, het is ook slecht voor deze mensen, ze zijn vaak in een slechte gezondheid en ervaren ook op andere manieren een slechte staat van welzijn, maar ze zouden juist graag een bijdrage kunnen leveren. Daar gaat dit onderwerp over. De landelijke overheid, het rijk, is bezig om de participatiewet te herzien. Ook het stelsel van werk en inkomen is veelvuldig in het nieuws geweest, dat er een sociale werkgelegenheidsbeleid en inkomensondersteunend beleid aan het komen is. Die basisbanen zijn eigenlijk bijzonder, want ze worden gecreëerd door de gemeente. Die mensen kunnen maatschappelijk actief zijn en een inkomen krijgen, een goed inkomen, met alle positieve effecten van dien. En ze leveren een maatschappelijke bijdrage. Het is niet bedoeld voor mensen die bijvoorbeeld naar de sociale werkvoorziening kunnen. Het gaat ook niet om tijdelijkheid. Als je eenmaal zo’n basisbaan hebt, die bij jou past, bijvoorbeeld buurtconciërge of een toezichthouder in een speeltuin, dan kan je dat in principe voor de rest van je leven doen of zolang je daartoe in staat bent.

Er gebeuren allerlei experimenten in grote steden, een aantal is succesvol, ook in Groningen. De gemeente Lansingerland wil ook graag haar best doen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Wij denken dat de tijd nu rijp is om ook bij de andere fracties te vragen: hoe kijken jullie daar nou naar? Er komt waarschijnlijk landelijk beleid op het gebied van de basisbanen, maar dat duurt misschien wel 2 jaar. De vragen die wij hebben voor de andere fracties zijn: Ziet u basisbanen voor Lansingerland als een mogelijke zinvolle aanvulling op het bestaande re-integratie instrumentarium? Wat zijn daarbij uw argumenten? Vindt u het wenselijk dat het college basisbanen op korte termijn op de agenda zet als een belangrijk re-integratie instrument en gaat verkennen welke mogelijkheden er zijn voor het creëren van basisbanen in Lansingerland? Zo ja, welke stappen zou het college volgens uw fractie al kunnen nemen? Ook aan het college hebben we vragen. Hoe kijkt u naar de basisbanen als aanvulling op wat u nu al kunt doen voor die mensen? Welke stappen zou u nu al willen en kunnen nemen? Wijzelf denken bijvoorbeeld aan toch al het licht op gaan steken bij

2/19

andere gemeenten en doordenken hoe je zoiets praktisch of financieel met maatschappelijke partners zou kunnen gaan onderzoeken. Dank u wel. De voorzitter: U krijgt een extra minuut toegevoegd. Ik wil nog even melden, dat de beantwoording van alle technische vragen ook nog deze avond zijn toegevoegd aan het bespreekpunt en de agenda in IBABS. Mocht u die nog hebben gezocht, daar kunt u ze vinden. De heer Lieverse, CU: De CU is heel blij met het door de PvdA geagendeerde bespreekpunt. Basisbanen kunnen op een aantal belangrijke zaken winst betekenen. Maar we zien ook een aantal hobbels of in ieder geval vragen. De winst die we zien is drieërlei. Het inkomen neemt toe, namelijk tot het minimum inkomen. Iets minder financiële stress komt een persoon en zijn gezin ten goede en hun gezondheid. Een ander winstpunt zien we in de verbetering van het welzijn van deze mensen. Alleen al het besef dat er een inkomen staat bij de maandelijkse post op hun bankrekening verhoogt de eigenwaarde. Een reguliere baan helpt bovendien een sociaal netwerk toenemen. Een meer solide sociaal netwerk is meer dan een praatje kunnen maken, het gaat eenzaamheid tegen, mensen kennen buiten het eigen kringetje vergroot de weerbaarheid. Elders zijn er pilots geweest, het bespreekstuk refereert al naar de 3 jaar durende proef in Groningen, die succesvol werd geëvalueerd als geslaagd.

Maar er is een aantal hobbels en die wil ik ook naar voren brengen. Hoeveel basisbanen zijn in onze gemeente te creëren? Dat is een vraag aan het college. Het mag niet gaan om bestaande werkgelegenheid, die hiervoor misbruikt zou kunnen gaan worden. Hoeveel basisbanen zijn er nodig? Dat vind ik een lastige rekensom voor ons. Wat onze eigen inschatting betreft, uit Groningen bleek dat 1 op de 7 mensen die langdurig in de bijstand zitten graag meer werk zouden willen doen. Wij hebben 609 bijstandsgerechtigden, werd ons kortgeleden verteld in een beeldvormende avond. Ik weet niet hoeveel van hen al in een traject zitten voor een vorm van begeleiding en ik weet niet hoeveel van hen langer dan 3 jaar een uitkering hebben, maar anders zou het op maximaal 97 mensen neer kunnen komen en dat is natuurlijk wel een substantieel aantal. Andere vraag: wie doet de begeleiding? De gemeente heeft daar niet zomaar de capaciteit voor. Zullen bedrijven en andere organisaties hier in willen stappen? Hoe ziet het college dit voor zich? De begeleiding wordt in de pilot steeds genoemd en terecht. Het is niet voor niets dat iemand jaren buiten het arbeidsproces heeft gestaan. Of, anders gezegd, het is niet een kleinigheid om weer een fulltime betrekking te gaan vervullen.

Bovendien moeten we de kosten niet onderschatten, ook al bestaat er loonkostensubsidie vanuit het rijk en er zijn misschien nog wel andere regelingen voor werkgevers. Onder de streep, is voorgerekend, kost het € 5.000 per basisbaan. Daarmee zijn de vragen uit het bespreekstuk grotendeels beantwoord. Ja, de CU ziet basisbanen als een zinvolle extra tool. Het lijkt ons ook goed, dat het college het onderwerp op de agenda zet, maar niet perse op korte termijn. We vinden het namelijk noodzakelijk dat eerst de genoemde hobbels of vragen geanalyseerd worden, onder meer doelen en ervaring van elders hierin mee te nemen. Tot zover. De heer Afalah, WIJ: Dank aan de PvdA voor het indienen van het bespreekstuk. Door alle aandacht voor de krapte op de arbeidsmarkt zou je haast vergeten dat heel veel mensen in de bijstand zitten en er niet in slagen om een baan te bemachtigen in deze tijd. Met speciale trajecten proberen gemeenten hen toch weer aan het werk te krijgen. Bijvoorbeeld in Groningen. De aanpak van de verschillende gemeenten is elke keer weer anders, maar vanuit dezelfde gedachte. Meedoen is gewoon belangrijk. Niet alleen het individu, maar de hele maatschappij en samenleving profiteren daarvan. De eerste resultaten van de pilots uit Assen en Groningen geven een hoopvol beeld.

Uit de evaluatie blijkt dat verreweg de meeste deelnemers er qua inkomen op vooruit gaan en belangrijker nog ook in welzijn en gezondheid. Opvallend is dat alle mensen die gestart zijn met een basisbaan in Groningen, dat er niemand is uitgevallen. Dat vind ik bijzonder. Een andere mooie uitkomst is dat de komst van basisbanen de leefbaarheid van de wijk in de gemeente is verbeterd. De medewerkers

3/19

die 3 jaar geleden gestart zijn, krijgen nu een vast contract in de gemeente en de gemeente breidt het zelfs uit. Voor de komende jaren 250, nu zitten er 56 in. Ook WIJ is ervan overtuigd dat werk een zinvolle invulling van de tijd is en belangrijk is voor het welzijn van de mensen. Daarom kunnen basisbanen een zinvolle aanvulling op de bestaande re-integratiemiddelen. Zinvol werk raakt niet alleen het welzijn van de mensen, maar de deelnemers doen ook werkervaring op. Ze werken aan zelfontplooiing. Maar werk geeft ook meer zelfvertrouwen, zingeving, sociaal netwerk et cetera. Dus genoeg argumenten om direct door te starten naar basisbanen. Maar wij hebben ook veel vragen en bedenkingen. Dat zijn misschien vragen voor het college, maar ik ben ook benieuwd wat de PvdA ervan vindt. Hoe zit het met de huidige re-integratietrajecten? Wat zijn de voordelen van de basisbanen t.o.v. wat er nu gebeurt? Wat zijn de voorwaarden voor het invoeren van basisbanen? Op welke manier moeten we het doen? In hoeverre kun je onze situatie vergelijken met waar op dit moment de pilots zijn? Het zijn best grotere steden, kunnen we het daarmee vergelijken? Het kost ook geld. Kunnen we met het geld niet meer resultaat behalen als wij de huidige trajecten zouden kunnen versterken of optimaliseren? Daar ben ik ook benieuwd naar.

Ik ben ook benieuwd naar wat het college hierover te zeggen heeft en ik zou het willen toejuichen als het college de mogelijkheid gaat onderzoeken en kijken of het aansluit bij het huidige beleid. Het college zou bijvoorbeeld ook te rade kunnen gaan bij gemeenten die er nu al mee bezig zijn. Misschien kunnen we daar wat van leren. Dank u wel. Mevrouw Gielis, L3B: Tijdens de laatste commissievergadering van Petra Verhoef willen wij haar graag bedanken voor het agenderen van dit agendapunt. Niet alleen omdat we anders wellicht een nog kortere vergadering zouden hebben gehad dan vorige week. Op initiatief van de PvdA is dit onderwerp al vaker besproken. Het is een landelijk item voor de PvdA, maar voor L3B zijn alle goede landelijke onderwerpen ook voor de lokale politiek goed bespreekbaar. L3B staat altijd klaar voor de roep om hulp van mensen die het hard nodig hebben. Zo ook op het gebied van mensen die al langdurig zonder werk thuis zitten met een bijstandsuitkering en die graag willen werken. Het welzijn van inwoners, het voorkomen van grotere problemen en alle sociale aspecten zoals net genoemd door WIJ zijn daar natuurlijk het achterliggende doel bij.

In onze ogen gebeurt er echter al heel erg veel op dit gebied, dat blijkt ook uit de antwoorden op de technische vragen, die vrij laat binnen zijn gekomen, wat ook logisch was, want ze waren ook vrij laat gesteld en wel dank aan de wethouder daarvoor. Eén van onze vragen, die wij aan mevrouw Verhoef hadden willen stellen, is met die technische beantwoording voldaan. Meneer Lieverse, het is pas een half uur geleden binnen gekomen, het waren 761 inwoners met een bijstandsuitkering, waarvan 338 die al langer dan 5 jaar in deze situatie zitten. Op dat gebied zien wij deels dezelfde hobbels als uw partij. Dan terug naar de vragen, de PvdA heeft ons 3 vragen gesteld. In antwoord op vraag 1, ziet u basisbanen als een zinvolle aanvulling op de bestaande re-integratie-instrumenten, is ons antwoord: nee, vooralsnog zien wij dit niet als een zinvolle aanvulling. Laten we eerst de landelijke pilots maar eens afwachten. Die lopen bij 4 grote gemeenten, grote gemeenten, en dat is in onze ogen niet vergelijkbaar met het veel kleinschaligere Lansingerland. De argumenten, als eerder gezegd, er wordt al heel veel gedaan aan re-integratie. En we denken dat er op dit moment kennis en vooral mankracht ontbreekt om een dergelijk proces volwaardig te begeleiden. Daarbij lijkt het een ernstig dure oplossing voor deze gemeente.

Vindt u het dan wenselijk dat het college basisbanen op korte termijn op de agenda zet? Nee, vooralsnog niet, tenzij u ons vanavond kunt overtuigen met juiste cijfers en juiste argumenten. Welke stappen zou het college volgens uw fractie moeten nemen? Dat is dus voor ons niet van toepassing. Uiteraard gaan we er wel vanuit, dat het college er alles aan doet om mensen met een bijstandsuitkering, die nog wel arbeidspotentieel hebben, aan het werk te krijgen. We wachten graag het antwoord van de wethouder af, maar u begrijpt dat we het vooralsnog niet zien zitten om een pilot te doen op basisbanen. Dank u wel.

4/19

Mevrouw Heijblom, D66: Dank, mevrouw Verhoef, voor het inbrengen van de basisbanen tijdens deze commissie. Op zich denken wij dat het best een aanvulling zou kunnen zijn, maar ook wij hebben nog wel veel vragen. Ik denk daarnaast dat het concept basisbanen best een heel moeilijk concept is en het vraagt ook diepgang om te doorgronden, zeker ook in relatie tot andere regelingen die er al zijn. Er zijn ook vragen als: moet je het dan verplichten om deel te nemen aan de basisbaan of niet. En ik vraag me af of een discussie op deze manier de diepgang geeft om de vraag van de PvdA goed en gedegen te beantwoorden. Wat mij betreft zouden we er met elkaar ook bijvoorbeeld tijdens een beeldvorming nog eens heel diep op in moeten gaan. Verder hebben wij vragen: hoe ga je dat dan organiseren? Die sociale begeleiding, waar we het al over hadden, hebben we hier nou wel capaciteit voor als gemeente? Gaan we banen creëren die er niet zijn? Hoe doe je dat dan? Via aanbestedingen of een andere manier? Wat zou de wethouder nodig hebben om dat dan voor elkaar te krijgen? Hoe verhoudt het zich nou tot het werk van de gemeente in relatie tot mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in het kader van de banenafspraak? De overheid heeft hier ook nog een enorme opgave de komende jaren.

Naar mijn idee voldoen we echt nog helemaal niet aan die opgave, we moeten daar ook nog heel veel energie in steken. We hebben via de technische vragen gehoord over hoeveel mensen het zou kunnen gaan in Lansingerland. Het is al genoemd, de beperkte ambtelijke capaciteit. Wat mij betreft zouden we dit eerst nog eens diepgaander met elkaar moeten analyseren. Er komt nieuwe wetgeving aan vanuit Den Haag. Je moet je ook afvragen: waarom nu de haast? Laten we eerst nog eens even verdiepen met elkaar, ook die wetgeving afwachten en dan kijken wat er eventueel extra nodig is om het te gaan doen. De heer Lieverse: Kan mevrouw Heijblom kan toelichten wat de reden is dat de landelijke D66 zo hard pleit voor basisbanen? Mevrouw Heijblom: Ik zie niet zozeer waarom dit een relevante opmerking voor u is, we zitten hier in de gemeente Lansingerland. Volgens mij ben ik ook niet negatief, ik stel alleen allerlei vragen. De heer Lieverse: Het zou kunnen helpen als u ook de voordelen afweegt en ons daarbij helpt, zoals het bespreekstuk gedaan heeft. De voorzitter: Een reactie is niet verplicht. De heer Kampinga, VVD: Vooraf 2 dingen. Dank aan Petra Verhoef, die al jarenlang een heel goede inbreng heeft in deze raad. Dat deed ze altijd heel gecharmeerd.

Marloes Draak is verhinderd vanavond, jammer genoeg, dit is eigenlijk haar onderwerp, maar we hebben samen wel een stuk gemaakt, dat ik nu ga voordragen. Ik houd niet zo van voordragen, maar je moet weleens wat. Daar komt die. Basisbanen wenselijk in Lansingerland? Interessant en onderscheidend onderwerp. Hier onderscheidt de liberaal zich van de sociaal democraat. Mensen die langdurig in een uitkering zitten en niet werken, komen steeds verder buiten de samenleving te staan. De Volkspartij voor Vrijheid en Democratie is het eens met de PvdA, dat betaald werk in enigerlei vorm goed zou kunnen zijn voor de zelfverwerkelijking van de mensen. Het doel is hetzelfde. Een basisbaan klinkt mooi en sympathiek, maar kost een gemeente naar verluid ruim € 20.000 per persoon extra ten opzichte van de uitkeringssituatie. Divoza is dan ook sceptisch over het financieringsmodel van die basisbanen. Zij adviseren een landelijk financierings- en rekenmodel. Meer onderzoek, niet zondermeer doen. De besparing op de bijstand komt ten gunste van het rijk en ten laste van de gemeente. Allemaal niet onbelangrijk. Sowieso is het enorm complex om de grote groep mensen, die niet goed mee kan komen in onze samenleving, te laten participeren. Belangrijk.

Zoals bekend is de VVD voorstander van een verplichte tegenprestatie bij een bijstandsuitkering, daar schieten sommige mensen in deze commissie gelijk van in een kramp, maar dat vinden wij gewoon, staat ook in ons verkiezingsprogramma. De vragen van de PvdA over de basisbanen beantwoorden we in één keer: de VVD vindt het van groot belang dat mensen in de bijstand maximaal worden gestimuleerd om een bijdrage te leveren aan de samenleving, maar ook aan henzelf dus. Werken en een baan betekent dat je daardoor geluk kunt verwerven. Wij denken dat de basisbaan als instrument niet de oplossing zal zijn. Een basisbaan kost de gemeente extra geld en extra ambtelijke capaciteit, terwijl je met het huidige instrumentarium ook voldoende kan doen naar onze mening. Tot slot. De VVD denkt dat Lansingerland het beste kan doorgaan met het participatiebeleid, zoals dat is ingezet door onze

5/19

eigen wethouder Katy Arends. Ofwel: contact maken en houden met onze inwoners, die een bijstandsuitkering hebben en met name die mensen die al lang in een uitkering zitten. Onze vraag was maar is inmiddels beantwoord, over hoeveel mensen gaat het eigenlijk. Ik lees uit de antwoorden van mevrouw Gielis dat het 338 van 600zoveel mensen zijn, die langdurig in de bijstand zitten. Deze mensen moet je dus kennen, een relatie opbouwen en op basis van individueel maatwerk, individueel, een beweging maken naar participatie. Dat heeft onze voorkeur. Ook moet de gemeente proactieve relaties opbouwen met onze ondernemers, zodat zij ruimte maken voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt een baan bieden. Want voor iedereen die daartoe in staat is, blijft een baan de allerbeste inkomensvoorziening. Dank u wel. De heer Lieverse: De heer Kampinga maakt een aantal interessante opmerkingen over het liberale gedachtegoed. Kunt u uitleggen wat er liberaal is om tegen basisbanen te zijn als het mensen helpt om te groeien in zelfontplooiing. U zei terecht iets over een tegenprestatie, dat is interessant in dit forum. Wat is eigenlijk het verschil voor u tussen een tegenprestatie en een basisbaan creëren? De heer Kampinga: Dat de VVD geen basisbanen wil, heb ik uitgelegd: de kosten. Waar het om gaat is: doel en middel.

Je wilt een doel bereiken, maar welk middel is daar het meest geschikt voor? Dan betwijfelen wij of een snelle invoering of überhaupt een basisbaan wel het goede middel is. Mevrouw Gabin, GL: Ook wij willen mevrouw Verhoef bedanken voor het agenderen van dit bespreekpunt. Het uitgangspunt van GL is dat ieder mens recht heeft op zinvol werk met een fatsoenlijke beloning. Voor een bijstandsgerechtigde is het fijn om van de bijstand enigszins verlost te worden en passend werk te gaan verrichten, waarbij ze gewone werknemers zijn en erbij horen. Antwoord op de eerste vraag, of GL basisbanen ziet als mogelijk zinvolle invulling op het bestaande re-integratie instrumentarium. Dat is ja. De invoering van basisbanen tegen het minimumloon vormt een betere garantie dat werkelijk maatschappelijk nuttige activiteiten worden verricht in plaats van vertrouwen dat deze activiteiten via vrijwilligerswerk in voldoende mate worden opgepakt. We kunnen vraag 2 ook bevestigend beantwoorden. Basisbanen worden elders in Nederland al ingezet. Een basisbaan hoeft niet duur te zijn, de gemeente heeft al kosten van een bijstandsuitkering, het gaat dus alleen om de extra kosten, het verschil tussen bijstand en minimumloon te overbruggen. Zodra mensen waarden creëren die deze extra kosten overstijgen is er sprake van maatschappelijke winst, zou ik willen zeggen tegen de VVD.

GL is in ieder geval voor een onderzoek, waar ligt de ruimte, wat zijn de mogelijkheden, daarna kunnen er keuzes worden gemaakt. We zijn erg benieuwd in hoeverre deze basisbanen een zinvolle versteking kunnen vormen op het bestaande. Er staat in de tekst wel iets over een verplicht karakter van een basisbaan. D66 had dit ook nog even aangestipt. Wij willen de PvdA vragen hoe dit zit, want we zijn niet voor een verplicht karakter van een basisbaan. Mevrouw Van Olst, VOOR: Bedankt aan Petra Verhoef voor het agenderen. Wat een toeval dat het voor mij de eerste keer is en voor u de laatste keer. Voor de basisbanen is de vraag eigenlijk: welk probleem lossen we op? Daar moeten we eigenlijk altijd wel naar kijken. Tussen de bijstandsuitkering en de normale arbeidsmarkt zit voor sommige mensen een te grote kloof. Dat is al jaren zo. Het valt me trouwens wel op, dat het in 8 jaar tijd echt met 300 mensen toch is verhoogd in deze tijd van een overschot aan werk. Ik had een aantal vragen, maar die zijn inmiddels beantwoord met de technische vragen. Dit is mijn eerste keer in de commissie samenleving, dus misschien dat ik dingen dubbel zeg of vraag, mijn excuses daarvoor. Maar ik ben ervoor dat iedereen van nut is, dat iedereen iets kan doen voor de samenleving. Dus heel goed om mensen te motiveren om iets te gaan doen.

Alle voordelen voor de mensen zelf zijn hier natuurlijk genoemd, maar de vraag is of dat een basisbaan moet zijn. Het lijkt mij dat de gemeente momenteel op personeelsvlak genoeg aan zichzelf heeft. Er zijn instellingen die dit kunnen faciliteren, ook bij bedrijven. Het lijkt mij dat we daarop moeten inzetten. Volgens mij wordt dit dus al gedaan, zie ik

6/19

in de technische vragen. In het verleden was er zo’n project van Reconsul, dat was toen erg geslaagd. Wellicht dat dat nog een keer afgestoft kan worden en nieuw leven ingeblazen kan worden. Volgens mij was het iets wat Katy Arends had gedaan of misschien de wethouder daarvoor nog. Ik heb nog even zitten spitten in het archief, want bij de begroting van november 2020 zijn de participatiebanen afgeschaft. WIJ heeft daar destijds een amendement voor ingediend, om dat tegen te houden, maar dat is toen niet gesteund door de PvdA. Ik was benieuwd hoe dat zat. Om antwoord te geven op de vraag, zie ik momenteel nog geen noodzaak om de pilots hiervoor op te starten. Het is wel mooi om te zien dat andere gemeenten bezig zijn, wellicht kunnen we daar wat van leren of wachten op landelijk beleid. Dank u wel. Mevrouw Bouman, CDA: Allereerst dank aan mevrouw Verhoef voor het notuleren van dit bespreekpunt. Zoals mevrouw Verhoef al aangaf, staat in ons verkiezingsprogramma dat we mensen die in de bijstand zitten helpen met een lokale basisbaan. Wat daar onder verstaan moet worden is al aangegeven. Dan zie ik in de technische beantwoording, dat er nog wel over de definitie het nodige te melden valt. Voor ons is werk een cruciale schakel in onze samenleving. Werk geeft bestaanszekerheid, waardering en zelfontplooiing.

Het brengt ons in contact met elkaar en we dragen bij aan meer gelijkwaardige kansen in het leven. Werk vormt de basis van een sterke samenleving waar we op elkaar kunnen bouwen, waar we ook iets mee kunnen doen. Dit geldt zeker ook voor hen die ver van de arbeidsmarkt staan. In de begroting 2023 wordt gemeld, dat het college zich in zal zetten om zoveel mogelijk mensen aan het werk te helpen. Vraag en aanbod via het werkgeversverzamelpunt. Ik wil even verwijzen naar het uitvoeringsplan, dat we vrij recent gekregen hebben, dat er het nodige daarvoor gedaan gaat worden om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen. Dan heb ik het over regulier, mensen die wel makkelijk aan het werk kunnen komen. Maar hoe gaat het met al die mensen die ver van de arbeidsmarkt af staan? Groningen heeft al het nodige gedaan, er is een pilot gestart in 2020, er is een evaluatie gedaan, er is een rapport van de staatssecretaris en er zijn in de tussentijd daar 56 banen gerealiseerd in het kader van ondersteuning sportverenigingen, de groenvoorziening en het ophalen van zwerfafval. Er zijn ook initiatieven bij andere gemeenten, zoals Assen, Rotterdam, Zwolle en Tilburg. Even terug naar de vraagstelling van mevrouw Verhoef. Basisbanen als zinvolle aanvulling op het bestaande reintegratie instrumentarium. Dan is ons antwoord: ja.

Waarom zeg ik dat? Er is namelijk toch een totaal aantal van ruim 800 bijstandsgerechtigden, heb ik gezien. Van 664 uitkeringen zijn we gestegen naar 761 momenteel, 338 mensen langer dan 5 jaar in de bijstand. Dan moeten daar toch mensen tussen kunnen zitten, die met een basisbaan geholpen kunnen gaan worden? Die basisbanen hebben zeker in Groningen geleid tot dat mensen zich in het welzijn heel prettig gevoeld hebben. De gezondheid is verbeterd. De eindconclusie was: het gaat prima met het invullen van een basisbaan. Met andere woorden: het is een goed project. Naast hetgeen er al gedaan wordt, al die re-integratiebedrijven, waar de nodige contracten mee gedaan zijn. Punt 2 van de vraagstelling, het op de agenda krijgen. Dan kom ik met een punt: is het wel realistisch om het nu op de agenda te zetten? Groningen heeft het zelfstandig gedaan, heeft zelf een coach ingesteld om deze mensen te begeleiden. Daar moet je wel ruimte, tijd en energie voor hebben. Dan zou je ook kunnen zeggen: zouden we niet met ondernemers kunnen gaan kijken of hier wat mee te doen is? Ook daar speelt het punt: tijd en energie. Ik kan me nog herinneren, dat er in Lansingerland ondernemers waren die het heel graag wilden doen, maar op een gegeven moment zeiden: wij hebben een probleem. Tijd en energie, want het kost tijd om die mensen te begeleiden.

Ik vraag het college hoe zij daar over denken, welke stappen. Eerst maar even graag een onderzoek doen en dan misschien gebruik maken van ondernemers. De financiële onderbouwing, dat is een groot probleem. Hoe zit dat? Ik hoor al de nodige bedragen vallen. Ik hoor graag de reactie van het college. Dank u. Beantwoording college

7/19

Wethouder Hoek: Ook de PvdA bijzonder bedankt voor het aanleveren van dit bespreekstuk en in het verlengde daarvan mevrouw Verhoef, voor de afgelopen jaren dat wij samen in dit huis hebben geacteerd, jammer dat hier onze wegen scheiden, maar zo gaat dat in het leven, wie weet komen we elkaar nog een keer tegen. In ieder geval was de grote gemeenschappelijke deler vanavond, ik heb geen enkele partij gehoord die gezegd heeft: weet je, die mensen hoeven niet aan het werk, we doen er niets mee. Nee, de grote gemeenschappelijke deler is dat we invulling willen geven in de vorm van werk, vrijwilligerswerk, mantelzorgactiviteiten. We zijn het met elkaar eens, dat dat belangrijk is voor mensen om een goede besteding van de tijd te hebben. Of dat nou in de vorm van werk is of vrijwilligerswerk, daar kan je voor kiezen. Het college onderstreept dat ook, wij vinden dat namelijk ook heel belangrijk. De resultaten zijn er ook naar, de heer Lieverse heeft ze nog een keer herhaald, wat de voordelen zijn, en die onderschrijven wij uiteraard ook. Er zijn verschillende voorstellen hier voorbij gekomen, de basisbaan is daar de meest prominente van, omdat die toevalligerwijs in het bespreekstuk genoemd wordt.

Die hebben wij natuurlijk ook onder de loep gelegd en het college is van mening dat dat een heel mooi initiatief is, maar de kosten voor het invoeren best wel fors zijn, dat het veel vraagt van onze ambtelijke inzet en ook dat er op dit moment nog geen vergoeding vanuit het rijk is om deze basisbanen op de rails te zetten en dat zal voor de gemeente extra kosten met zich meebrengen. Daarnaast is het zo, iedereen die hier aan de balie komt wordt geholpen. Of je nou korter dan 5 jaar in de bijstand zit of langer dan 5 jaar in de bijstand zit, nee, wij willen juist het moment dat iemand genegen is om een bijdrage te leveren aan de samenleving met beide handen aangrijpen, daar hebben we verschillende trajecten voor. De heer Afalah heeft gevraagd wat de trajecten op dit moment zijn. Dat zijn er ongeveer een stuk of 6, werfit, jobcoaching, activeringstrajecten, andere instrumenten in de vorm van het aanbieden van een cursus, een belastbaarheidsonderzoek, maar ook ondersteuning van werkgevers, dagbesteding en beschut werk. Nu wil het geval dat we op dit moment ook redelijk ver zijn in het realiseren van een beschutte werkplek in onze gemeente, waar een aantal mensen wellicht aan de slag komt. Het moet nog door het college, maar de vooruitzichten zijn gunstig. Laat duidelijk zijn: iedereen die aan de balie komt wordt geholpen.

We proberen maatwerk te leveren en dat kan een combinatie zijn van de trajecten die we al hebben. De heer Kampinga: Ik werd even getriggerd door: iemand die aan de balie komt. Ik lees in de stukken dat we zelf actief contact moeten zoeken om te kijken of er iets mogelijk is. Of zie ik dat verkeerd? Wethouder Hoek: Als je in de bijstand zit, is er regelmatig contact. Natuurlijk zal er vanuit de gemeente gekeken worden: waar ligt je belangstelling, kunnen we iets voor je betekenen? Dat. Dus ja, aan de balie komen en actief zelf het contact zoeken, dat schaar ik onder één noemer. Mevrouw Gielis: Het ging over de instrumenten die al ingezet worden. Wordt er door die consulenten ook gekeken naar de mogelijkheden voor vrijwilligerswerk. Wethouder Hoek: Zeker. Dat is wat ik net ook zei. We zijn het met zijn allen eens, dat het betekenisvol is, of dat nou vrijwilligerswerk is of dat het mantelzorgactiviteiten zijn. Het is belangrijk dat iemand een betekenisvolle invulling aan zijn leven geeft. Dat kan op velerlei manieren. Er zijn mensen heel actief mantelzorger en halen daar veel energie uit, dat is ook voor onze maatschappij natuurlijk broodnodig. Daarnaast komen we iets later in het jaar met het ontwikkelen van een beleidsplan voor volwassenen.

Dit zou nou een mooi onderwerp zijn om de samenlevingsvisie te leggen tegen het initiatief dat hier vanavond gepresenteerd is, de basisbanen. We zouden hem ook op die agenda kunnen adresseren. We monitoren uiteraard wel de landelijke ontwikkelingen m.b.t. de basisbanen, dat houden we zeker in de gaten. Op dit moment wordt er echt actief gekeken naar wat er wel mogelijk is. Mevrouw Verhoef: De wethouder sprak over een beleidsplan voor volwassenen. Kan de wethouder in 1 of 2 zinnen zeggen wat dat is, want het klinkt zo breed. Zit daar ook nog het regenboogstembusakkoord in verwerkt? Of niet? Wethouder Hoek: Wat een fijne opmerkingen zo, de laatste vergadering. Ja, dat zit er wellicht ook nog in verwerkt, zeker. We gaan het onderwerp volwassenen, dat zal onder de verantwoordelijkheid van Titia vallen, we hebben de samenlevingsvisie en die gaan we leggen langs deze doelgroep. U kent de samenlevingsvisie, we gaan daarbij het kompas richten op: wat is betekenisvol voor de doelgroep

8/19

volwassenen? Dat wordt best een brede discussie, maar die gaan we wel aan om zo gedurende het jaar een aantal onderwerpen de revue te laten passeren die we langs de samenlevingsvisie kunnen leggen. De doelgroep, daar is al over gesproken, de aantallen. Dat zijn er inderdaad 338, dat zijn mensen die langer dan 5 jaar in de bijstand zitten. Een groot aantal daarvan is 55-plus en ook chronisch zieken. Dat geeft wellicht enigszins de nuance aan. Dan de vragen. Hoeveel basisbanen kunnen we op dit moment realiseren? Ik denk dat het nog even tijd vergt om dit uit te werken. We hebben duidelijk gezegd dat we het nu niet gaan doen. Maar inderdaad, de samenlevingsvisie m.b.t. volwassenen eerst uitrollen. Hoeveel basisbanen dat oplevert, ik weet het niet. Juist omdat we nu al maatwerk leveren en dat eigenlijk precies in hetzelfde pulletje valt. Het gaat erom, dat we mensen op een goede manier op weg helpen om weer betekenisvol in het leven te staan. Of dat nou met vrijwilligerswerk is, dat maakt ons niet zo gek veel uit. Wie doet de begeleiding? Het is maar net hoe je het organiseert. Er worden externe bureaus voor ingehuurd, het kan ook zijn dat het een soort coproductie tussen een gemeente is en een bureau. Het kan ook zijn, dat het werkgeversservicepunt daarin een actieve rol speelt, het is maar net hoe je het organiseert. WIJ, meedoen is belangrijk, ja, dat vinden wij ook.

Ik denk dat ik dat genoeg genuanceerd heb. De voordelen van basisbanen ten opzichte van huidige trajecten, dat is een vraag die u stelt aan de PvdA, maar ik vind het wel een interessante. Mij zou het persoonlijk niet uitmaken of je nou in het kader van een basisbaan een mooie werkplek krijgt of dat dat in een vorm is of georganiseerd wordt volgens de huidige trajecten die we hebben, dat zou mij niet zoveel uitmaken als ik maar gehoord word en dat ik op het moment dat ik aanklop geholpen word. L3B constateert terecht dat de basisbanen reeds twee keer eerder besproken zijn. We hebben ook wat voorbeelden van de ideebanen, de banenpoolers en de Melkertbanen. Dat is uiteindelijk niet altijd een succes gebleken. Dat geeft niet, als je niets probeert, weet je niets. Het is goed wanneer je het wel op zou tuigen, dat je de zaken meeneemt, die ervoor zorgen dat het wat minder een succes werd, die moet je dan wel meenemen op het moment dat je die kant op gaat. D66 terecht, hoe ga je het organiseren? Dan afgezet tegen de ambtelijke capaciteit. Dat is echt wel een dingetje. We zijn nu bezig met dat bedrijf, om daar ook werkplekken te realiseren. Daar zit veel werk in, die capaciteit hebben we op dit moment niet, dus daar moeten we dan ook budget voor vrij maken. Het huidige instrumentarium, is dat voldoende? Ja, op dit moment, iedereen die aanklopt wordt geholpen.

En ja, als daar op onderdelen intensivering voor nodig is, dan zouden we daar ook voor kunnen kiezen. Het doel blijft hetzelfde en dat is mensen weer betekenisvol bezig laten zijn in de ruimste zin van het woord. Van GL heb ik geen vragen gehoord. VOOR geen vragen. Het CDA, ja, ik ben het met het CDA eens, we hebben op dit moment meer werklozen dan een tijdje geleden, 761. Het waren er meestal rond de 600, daar was ik altijd wel trots op, dat is ongeveer 1% van je bevolking, dat kan je goed uitleggen. Maar dat heeft mede te maken met de grote ontslagronde die in de glastuinbouw heeft plaats gevonden, daar hebben we nu nog wel even mee te maken. De verwachting is wel dat dat zich uiteindelijk wel herstelt, daar zullen we ook ons best voor doen uiteraard. Mevrouw Heijblom: Ik vroeg me af hoe het zit met mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, mensen die mentaal of lichamelijk gehandicapt zijn, die we toch wel aan het werk willen hebben. Zitten die ook in die groep, waar u het over heeft? Wethouder Hoek: Uiteraard, beschut werk dat is wellicht voor mensen met een beperking, maar dan heb je het over aangepast werk. We hebben voor dit soort mensen ook Werkse in Delfgauw en de Binnenbaan in Zoetermeer. Ook dit soort mensen proberen we betekenisvol op een goede plek neer te zetten.

Ik ben op bezoek geweest bij Werkse, het is werkelijk een genot om te zien wat een prettig omgeving dit is voor deze doelgroep. Ik raad een ieder aan om daar eens te gaan kijken, toevallig is een oud-Bergschenhoeker daar directeur, ik denk dat het 1 telefoontje is en u kunt er gaan kijken. Ik was er zeer gecharmeerd van. Dit was het. De heer Kampinga: Het idee van basisbanen en wat ik er allemaal over gelezen heb, vrijwilligerswerk. Een basisbaan is een baan waar je geld voor krijgt, daar ging het over. Dat is wat anders dan vrijwilligerswerk. Toch? Wethouder Hoek: Volgens mij gaat het erom dat je mensen weer betekenisvol in het leven laat staan. U gaf net al aan, dat u erg bent van het verplichten,

9/19

tenminste, dat hoorde ik, daar bent u voorstander van. De voorzitter: Volgens mij is de vraag van de heer Kampinga beantwoord met ja. We gaan het hierbij laten. Mevrouw Bouman: Heb ik goed begrepen dat u zegt: wij nemen dit op, we gaan het nu niet doen, maar we nemen het op bij de samenlevingsvisie. Met andere woorden, het versterken van veerkracht, samenlevingsvisie, dat krijgt dus nu een vervolg waar dit in meegenomen gaat worden. Tweede vraag, het financiële traject, kunt u daar iets over melden? Wethouder Hoek: Het is natuurlijk aan u of u dit meeneemt in het kader van de samenlevingsvisie als het college het laat liggen. Natuurlijk gaan we het over dit soort zaken hebben. Of dat dan een basisbaan moet zijn of een ander traject, dat moeten we dan in ieder geval bekijken, daar is ons kompas voor nodig. De financiën, dat is natuurlijk aan de raad. Op het moment dat je besluit om basisbanen op te tuigen, dan zal je daar ook budget voor vrij moeten maken of voor moeten vinden. Dat is logisch, denk ik. De heer Afalah: U had het over: het maakt ons niet uit, basisbaan of andere trajecten. Betekent dat ook dat het qua kosten niets uitmaakt? Dat is voor ons wel belangrijk. Wethouder Hoek: Als het resultaat hetzelfde is, dan is het niet zo raar dat je als gemeenteraad kiest voor de oplossing die relatief het minst kost.

Als u ervan overtuigd bent, dat een basisbaan veel meer biedt dan de trajecten die we nu hebben, dan moeten we ook de bereidheid hebben om daar financiën tegenover te stellen. Tweede termijn Mevrouw Verhoef, PvdA: Dank aan alle fracties voor hun reacties. Ook dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ik had de technische vragen niet gezien, althans, de beantwoording daarop. Ik ga er nu geen schorsing voor aanvragen, ik denk dat ik de meeste informatie wel heb die nodig is. Ik probeer kort te reageren op wat er allemaal is gezegd. Alleen bij VVD en L3B hoor ik een duidelijk nee, maar het is omlijst met redenen waarom het heel belangrijk is om voor deze mensen op andere manieren wel wat te doen. Mevrouw Gielis: Wij hebben geen duidelijk nee gezegd. We hebben gezegd: u heeft nog de kans om ons te overtuigen met feiten en cijfers. Mevrouw Verhoef: Maar de beantwoording begon wel steeds met nee. Het is ook niet aan mij om u te overtuigen met feiten en cijfers. De feiten en cijfers liggen in Groningen en op andere plekken, daar kom ik zo nog op terug. Ik wil constructief blijven, want zo wil ik wel afsluiten. Ik proef een lichte interesse bij genoeg fracties om het fenomeen basisbanen in de gaten te houden of in ieder geval niet zomaar op te geven. Ik wil een aantal misverstanden wel uit de wereld helpen.

De wethouder zegt: het doel is mensen betekenisvol te laten zijn, dat klopt wel, maar je kunt een basisbaan niet gelijk trekken met mantelzorg doen of vrijwilligerswerk. Het gaat er nadrukkelijk om dat mensen goed betaald werk krijgen. Het is bijzonder werk dat je moet genereren omdat het deze mensen niet is gelukt om in een reguliere baan in te stromen. We moeten de instrumentaria, die genoemd zijn in het lijstje bij de beantwoording, die gaan over stromen naar regulier betaald werk. Dit is typisch iets anders wat een oplossing biedt voor mensen die op een andere manier niet geholpen zijn. Dat maakt het zo bijzonder. Ja, het kost geld. Hoe dat betaald moet worden, dat wordt landelijk nog onderzocht. Het levert ook veel baten op, omdat die mensen niet aanspraak maken op bepaalde ondersteuning, zorg en andere zaken die ze nu wel doen. Het levert ook maatschappelijke baten op, omdat zij werk doen dat nu niet gedaan wordt. Er komen extra banen bij, het is niet verdringen van bestaande banen. Het is echt bijzonder. Ik voel wel dat de meeste fracties dit willen blijven volgen. Het is ook geen Melkertbaan, want een Melkertbaan was tijdelijk. Als de Melkertbaan stopte zat je weer thuis op de bank, omdat het voor jou te moeilijk was om aan de slag te komen.

We willen het niet verplicht stellen, absoluut niet, want je moet juist de mensen zoeken die bijvoorbeeld van hun hobby of passie hun werk zouden willen maken. Dat soort mensen zoek je, dan heb je echt iets te pakken wat kan slagen. De voordelen van ten opzichte van wat nu al gebeurt, het is gewoon iets anders, het is aanvullend. Ik wil niet zeggen dat wat er nu gebeurt niet voldoende is, maar dat zeg ik toch ook wel een beetje, want er is een deel van de mensen die gewoon niet aan de slag kan, terwijl ze wel arbeidspotentieel hebben. Dus ik kan eigenlijk niets anders doen. Ik neem afscheid en

10/19

dan hopen dat mensen als mevrouw Bouman, de CU, mijn eigen fractie en toch ook een aantal andere fracties, die licht positief gestemd zijn, dat we dit blijven volgen en het idee niet los laten, want het is bijzonder en belangrijk voor de mensen om wie het gaat. Dank u wel. De heer Lieverse, CU: Toch nog een paar kleine toevoegingen in deze tweede termijn. Van L3B, ook al mocht het nee niet zo gezegd worden door mevrouw Verhoef, vond ik het toch wat kil overkomen om wel de voordelen kort te benoemen, maar door ook op de rem te staan door te zeggen dat kennis en menskracht op dit moment tekort schieten. D66 vond ik ook wat teleurstellend om wel in het landelijk verkiezingsprogramma heel uitvoerig de voordelen te belichten van basis, maar om in de landelijke politiek blijkbaar nog geen ruimte zien om zelfs maar een pilot te overwegen. Wat ik wel goed vind en een sterke overweging is om een keer een beeldvorming te agenderen, misschien niet nu direct, maar wel als het beleidsplan volwassenenbeleid eraan zit te komen, dat we opnieuw rond de tafel gaan zitten op dit onderwerp. De VVD trapt niet in de valkuil om uit te leggen wat het verschil is tussen een tegenprestatie en basisbanen. Er is wel een aantal belangrijke verschillen, het verplichte karakter van het één en ander.

Een ander verschil is dat er een vast inkomen gegenereerd wordt, dat hoger is dan wat anders verdiend kan worden. Van het college heb ik begrepen dat we er op dit moment niet toe zullen overgaan, dat kan ik respecteren zoals u het nu aangegeven heeft. Maar tegelijkertijd is het wel een uitnodiging aan de PvdA of CU of andere partijen om richting de begroting dit opnieuw op de agenda te zetten, dat zou het meest passende moment hiervoor zijn, als we nota bene over kosten en capaciteit moeten spreken. Tot slot, misschien off topic, maar ik wil mevrouw Verhoef ook bedanken voor haar inzet voor deze commissie. Ik wil daarmee ook de hele PvdA complimenteren, vandaag ook sterke delegatie in deze commissie, dat hebben ze altijd gedaan. Niet alleen door het aantal mensen in deze commissie, maar ook door kundigheid en motivatie. Ik zie uit naar een gunstig vervolg van de inbreng van de PvdA in deze commissie. De heer Afalah, WIJ: Dank aan de wethouder voor de beantwoording. Ik vond het mooi dat de wethouder zei: als je iets niet probeert, gaat het nooit van tafel komen. Wat ik wel belangrijk vind binnen deze raad, dat de meesten wel positief zijn over het idee om mensen toch te stimuleren om aan het werk te gaan. Het gaat om de mensen die het willen. Van de VVD vind ik het wel apart, het antwoord op de vraag van meneer Lieverse kwam niet, je wilt verplichten, maar niet vrijwillig.

Begin dan eerst op vrijwillige basis zulke dingen te doen, dan heb je in ieder geval dat voor elkaar gekregen, dan heb je al een deel van wat je zelf wilt. Voor de rest wil ik wel eindigen, voor ons is het echt de moeite waard om te onderzoeken of het haalbaar is of niet. Hoe weegt het qua kosten ten opzichte van wat we nu al doen, want ik begrijp dat dat iets meer tijd nodig zal moeten hebben om dat goed voor elkaar te krijgen. Daarmee sluit ik me ook aan bij de CU om misschien later hier op terug te komen. Dank u wel. De voorzitter: Dat initiatief moet wel van één van de partijen komen, want er ligt nu geen voorstel ter besluitvorming aan u voor, maar daar was u ongetwijfeld van op de hoogte. Mevrouw Gielis, L3B: Dat initiatief zal er ongetwijfeld wel komen als de PvdA de eer van Petra Verhoef en oproep zal vervolgen. Meneer Lieverse, het was allerminst onze bedoeling om koud en kil over te komen, maar wij houden wel van transparantie. Het antwoord op de pilot, is dat nodig, het antwoord was duidelijk nee, op dit moment. We hebben wel duidelijk aangegeven, dat het welzijn van de inwoners voorop staat. Het grote probleem, het sociale aspect, alles wat er genoemd is, het achterliggende doel vinden wij heel belangrijk, maar wij zijn ervan overtuigd dat er al zoveel gebeurt.

Onze grote vraag is: voor hoeveel inwoners van Lansingerland bieden deze basisbanen een oplossing op alles wat er al gebeurt? Of dat wel opweegt tegen alle inspanning die daarvoor moet worden gedaan. Het was niet de bedoeling om koud en kil over te komen. Het was

11/19

meer de bedoeling om te kijken of de efforts wel opwegen tegen alle inspanningen. Dank u wel, daar wilde ik het bij laten. De heer Afalah: Is het dan niet de moeite waard om ernaar te kijken? Ik hoor u heel veel vragen hebben, misschien heeft het college gewoon wat meer tijd nodig om die vraag te beantwoorden. Mevrouw Gielis: Ja, maar we hebben de wethouder ook horen zeggen dat er een beleidsplan aankomt en eventueel een tussenstap op voorstel van de heer Lieverse, een beeldvormende avond, zou ook nog een heel goed idee kunnen zijn. Dank u wel. Mevrouw Heijblom, D66: Ik denk even twee dingen, even als reactie op de CU m.b.t. dat landelijk beleid van D66. Daar gaat het niet om, dat ik daar niet achter sta, want alle positieve punten zijn al genoemd door andere fracties. Waar het om gaat, we zijn geen gemeente Rotterdam. Als je kijkt naar het aantal mensen dat hiervoor in aanmerking komt, ik draag het initiatief een warm hart toe, maar het is absoluut gezien een kleine groep. Als ik dan kijk naar de capaciteit van de gemeente, dat we elke keer klagen dat we zo weinig capaciteit hebben, dat er heel hard aan gewerkt wordt om de capaciteit omhoog te brengen, dan vraag ik me af: moet je nu een pilot gaan starten. Daar gaat het om. In combinatie met wat er allemaal al is.

Daarnaast, daarom vroeg ik ook om een beeldvorming, om alleen te focussen op die basisbanen, ik heb echt de vraag, zoals mevrouw Verhoef het uitlegt is het hartstikke mooi, als mensen een hobby hebben en dat ze daar dan hun werk van kunnen maken en op die manier in een baan komen, dan worden er ook voorbeelden van dit soort banen genoemd, ja, dat zou ook een wajong kunnen zijn of iemand met een lichte beperking. Voor mij is het niet helder wanneer je nou wat doet en in welke stroom iemand dan terecht komt. Ik heb gewoon behoefte aan die verdieping. Mevrouw Verhoef: Ik ga geen antwoord geven op de laatste vraag van mevrouw Heijblom, want dat vraagt eigenlijk een breder debat. Ik wil alleen maar zeggen: ik heb niet gevraagd om een pilot. Waar ik eigenlijk om heb gevraagd is de discussie die we nu hebben, die heel goed is. Een beeldvorming zou een stap zijn, maar ik vraag niet om een dure pilot nu. Mevrouw Heijblom: Dank u wel voor de verheldering. De heer Kampinga, VVD: Ik denk dat wij een klein beetje worstelen met dezelfde vraag: over hoeveel mensen hebben we het nou eigenlijk? Vanuit de losse pols worden allerlei dingen genoemd, maar de groep waar mevrouw Verhoef het over heeft, de doelgroep van de mogelijke basisbanen, is mij nog steeds onduidelijk. Als je het over Rotterdam hebt, dan heb je het over honderden.

Over hoeveel heb je het hier nou eigenlijk? Ik had nog een punt, maar dat ben ik inmiddels kwijt. Daar laat ik het even bij. Mevrouw Gabin, GL: De gemeente Groningen gaat het aantal basisbanen zelfs uitbreiden en dat toont hiermee karakter, vinden wij. Alles kost uiteindelijk geld, niet elke uitkeringsgerechtigde wil doorstromen naar een basisbaan. Wij stellen ons de vraag: wat maakt Lansingerland nou Lansingerland? Indien de basisbanen passen bij de visie van Lansingerland, dan dienen wij daar achter te staan. Al met al is GL voor het opnemen van basisbanen in de samenlevingsvisie en om hierover verder te sparren in een beeldvorming of in een andere vorm. Mevrouw Gielis: Ik zou graag van u willen weten of u echt denkt dat Groningen vergelijkbaar is met Lansingerland. Mevrouw Gabin: Dat hoeft ook niet in aantallen. Inhoudelijk zal het heus wel vergelijkbaar zijn, want ook hier zijn uitkeringsgerechtigden die willen doorstromen naar een basisbaan. Mevrouw Gielis: Groningen is een studentenstad en heel veel groter dan Lansingerland met veel minder sociale cohesie. Hoe kijkt u daar tegenaan? Mevrouw Gabin: Ik weet niet wat ik hierop moet antwoorden. Heel Groningen bestaat uit studenten, wat moet ik hierop antwoorden? De voorzitter: U gaat over uw eigen antwoord, u hoeft er helemaal niet op te antwoorden.

Mevrouw Van Olst, VOOR: Ik vind dat mevrouw Heijblom net een heel goede bijdrage heeft gedaan, eigenlijk hoe ik het ook zie. Het is heel belangrijk om te weten over hoeveel banen we het nu eigenlijk hebben. Dat is gewoon belangrijk om te weten. Het gaat niet alleen om geld, dat klopt.

12/19

Het gaat erom, dat iemand zich gewaardeerd voelt. Dat wil natuurlijk iedereen. Om daar nu een pilot aan te wijden, dat is niet nodig, maar dat werd ook ontkracht. Ik wilde graag nog wel een opmerking hebben van, daar zocht ik eigenlijk naar, van mevrouw Verhoef over het amendement dat ze destijds heeft afgewezen. Als u het niet meer weet, kunnen we dat meenemen tijdens de beeldvorming, anders weet meneer Hoek dat ook nog wel, want hij was de indiener samen met D66. Mevrouw Verhoef: Ik kan het uitleggen, denk ik. Ik heb niet veel tijd gehad om daarin te kijken, maar dat was tijdens het begrotingsdebat, waarbij de PvdA al maandenlang riep: we hoeven niet te bezuinigen op het sociale domein, want er is genoeg geld enzovoorts. Het amendement van WIJ ging inderdaad over het niet bezuinigen op dat stukje van participatie, maar in diezelfde vergadering hadden wij een nog iets groter amendement, dat ging over niet bezuinigen op het sociaal domein en daar zat dat stuk in en ook nog een stuk WMO en nog iets. Dus het lag niet in de lijn om dat ding te steunen, want wij hadden ons eigen amendement dat breder was. Dat hele debat werd overstemd door verwarring en geregel om bezuinigingen vooruit te schuiven en later allemaal nog eens een keer te regelen. Het is eigenlijk geen relevant gesprek dat ik hier nu zit te voeren met mezelf en mevrouw Van Olst.

Mevrouw Van Olst: Ik vind het een beetje een klok/klepel verhaal. Ik denk dat het wel handig is om mee te nemen, hoe de discussie destijds gelopen is. Niet zozeer om te zeggen: ik heb gelijk of ik heb gelijk. Maar wel om te kijken wat de redenatie nou was ook van andere partijen om hier juist wel of niet op te bezuinigen. De heer Lieverse: Een interruptie, maar ook deels een antwoord dat mevrouw Verhoef vroeg. Ik kan wel ondersteunen wat mevrouw Verhoef over deze zaak vertelde, ik was bij die vergadering en zo staat het mij ook bij. Mevrouw Bouman, CDA: De samenlevingsvisie, het komt allemaal nog met een beleidsplan, helder. Waar ik wel nog continu tegenaan loop, dat zijn de cijfers, die bij tijd en wijle wel naar voren komen en dan met een groot vraagteken: wat houden deze cijfers in? Ik heb gekeken bij Versterken van veerkracht, dan is er een uitstroom over 2021 van 68 mensen naar werk, maar dan kan je niet zien of dat zelfstandig is of onder begeleiding van of via een bureau. Het zou goed zijn, volgens mij is dat ooit gemeld bij een begrotingsbehandeling, dat er de nodige activiteiten zouden komen om meer gegevens, meer cijfers zichtbaar te krijgen voor de commissie, want nu is het een black box in mijn optiek. Het zou goed zijn als we dat meer zichtbaar kunnen krijgen. Dat is wel een vraag. Dan heb ik ook nog genoemd het uitvoeringsplan werkgeversservicepunt.

Ik weet niet of daar nog iets in staat richting de werkgevers met vraag en aanbod, kan daar nog iets vanuit de gemeente gedaan worden voor deze mensen, die ver tot de arbeidsmarkt staan. Ik zou graag eens willen weten, het plan heb ik nog niet kunnen lezen, volgens mij is er een brief geweest, maar is het plan er nog niet. Misschien kunt u zeggen of dat plan nog naar ons komt ter behandeling, misschien geeft dat ook wat inzicht. Ik ben ook benieuwd wanneer dat andere plan komt over volwassenen c.q. de samenlevingsvisie. De heer Kampinga: In het kader van de samenlevingsvisie wilde ik gezegd hebben, dat de VVD hetzelfde doel nastreeft als de meeste andere partijen, omdat dat voor mensen goed is en de maatschappij. Mevrouw Verhoef reageerde gelukkig even op mijn principiële vraag aan de wethouder, een basisbaan, dat is iets, dat is niet een beetje dit of dat, nee. De voorzitter: Dit is geen interruptie aan mevrouw Bouman, u bent hier buiten de orde. Ik ga mevrouw Bouman ook niet vragen hierop te reageren.

Wethouder Hoek: Ik heb van mevrouw Bouman gehoord: worden de ondernemers nou betrokken? Dat is eigenlijk een soort standaard bij het werkgeversservicepunt, dat er altijd gekeken wordt: wat zou de inspanning van ondernemers kunnen zijn? Ook de gemeente Lansingerland is daarin actief aan het werven, daar heb ik zojuist al iets over gezegd, over een bepaalde ondernemer die daar zijn nek voor uit wil steken. Ja, dat gebeurt op dit moment. De uitstroom, de cijfers, dan moet ik bij de ambtelijke organisatie navragen of ze die gegevens kunnen aanleveren op basis van welke maatregel of ondersteuningsprogramma mensen zijn uitgestroomd, dat zou ik op dit moment niet weten. Ik kan wel vragen of die cijfers überhaupt op te hoesten zijn. Ik snap wat u zegt, het kan

13/19

best interessant zijn natuurlijk, dus ik wil wel vragen of dat mogelijk is. Ik wil nog kort reageren op de heer Afalah. Hij zei heel sterk: het gaat om de mensen die echt willen. Onze ervaring is, mensen die echt willen, dat er hier op het gemeentehuis een uiterste inspanning wordt gepleegd om te kijken middels een combinatie van wellicht trajecten of het mogelijk is om iemand alsnog succesvol aan werk te helpen. Dat is absoluut het geval. Het begint inderdaad bij: je moet willen. De voorzitter: Daarmee zijn we aan het eind gekomen van deze bespreking. Mevrouw Verhoef, hartelijk dank voor het agenderen van dit bespreekpunt. Nog een tweetal zaken van mijn kant als uw voorzitter. Volgens de huidige bestuurlijke planning, die kan natuurlijk aan verandering onderhevig zijn, maar staat het beleidsplan volwassenen voor Q4 van dit jaar geagendeerd, dus dan weet u een klein beetje wanneer dat uw kant op komt. En ik wil u nog even melden, dat als u een bepaalde beeldvorming wenst, het een ieder natuurlijk altijd vrij staat om die aan te vragen middels de daarvoor geldende procedures. Daarmee sluit ik agendapunt 5.a af. 6. Stukken ter advisering aan de raad: 6.a Wijziging Gemeenschappelijke Regeling Jeugdhulp Rijnmond De voorzitter: Voordat ik deze bespreking ga openen, wil ik de raadsrapporteur die vanavond in ons midden is allereerst vragen om te reflecteren op het geagendeerde.

De heer Alsemgeest, WIJ: Als commissie mag je er natuurlijk vanuit gaan, dat de raadsrapporteur dit soort zaken van boven naar onder en van onder naar boven nog een keer doorneemt. En dat heb ik ook gedaan, maar uiteindelijk betreft het hier alleen een administratieve verandering. Er zijn 3 gemeenten net zoals wij samen gegaan in 1 gemeente en dat moet administratief bijgewerkt worden. De enige vraag die ik daarbij had, heb ik als technische vraag gesteld en die is beantwoord. Deze gemeenten hadden eerst allemaal 1 stem in het kapittel en hebben er nu met zijn drieën nog maar 1. Waar zijn de andere stemmen gebleven? Dat is niet zo heel erg moeilijk: de stemmen zijn gewoon weg en komen niet meer terug. Mede ook nog door het feit dat er eigenlijk nog nooit iets van een hoofdelijke stemming geweest is, dus het is nooit nodig geweest. Daarmee eindig ik mijn uitleg en ga ik aan mijn eerste termijn beginnen. Dat is heel kort. De voorzitter: Daarmee beëindigen we ook uw toelichting als raadsrapporteur en daarmee openen we de eerste termijn van de commissie. Eerste termijn De heer Alsemgeest, WIJ: Ik kan u zeggen, dat dit als hamerstuk naar de raad mag. De heer Kampinga, VVD: U kent de uitdrukking in het frans, maar ik zeg het nu in het engels: so much noise for an (..), oftewel: waar gaat het over? Het is toegelicht. De voorzitter: Geen andere sprekers in de eerste termijn.

Ik heb ook geen vragen aan de wethouder gehoord. Ik vraag u daarmee of u kunt instemmen met een hamerstuk? Ik zie knikkende gezichten. Daarmee concluderen wij dat deze wijziging gemeenschappelijke regeling jeugdhulp Rijnmond als hamerstuk naar de eerstvolgende raadsvergadering wordt doorgeleid. Dank u allen voor het constructief vergaderen. 7. Actualiteiten uit het college De voorzitter: Ik geef u even aan, dat er een voortgangsrapportage RES op de agenda staat, waar wij ons vanavond natuurlijk alleen beperken tot het gedeelte energiearmoede en isolatie, omdat

14/19

dat het werk van de commissie samenleving betreft. Dus allereerst de vraag of één van u daar vragen over heeft. Dat is niet het geval. Wethouder Hoek: Ik zat nog even na te denken over de opmerking van de heer Kampinga. U kent de uitdrukking in het frans, maar nu in het engels. Dat vond ik nogal een ingewikkelde. Vandaag heeft een ieder het AD waarschijnlijk gezien, de voorpagina, waarin Maarten van Ooijen onze staatssecretaris aangaf hoe er een enorme toename te constateren is op het hele jeugdzorgterrein. Ik vond dat echt zeer typerend om te zien. In 1997 was 1 op de 27 jongeren aangewezen op professionele hulp en nu is dat 1 op de 6. Dat verklaart heel erg waarom wij op dit moment te maken hebben met een enorme toename van de onkosten op het gebied van de jeugdzorg. Daar is een landelijke hervormingsagenda voor opgesteld. Die komt eraan. We verwachten dat de komende maanden er akkoord komt. De VNG heeft zich daar ook tegenaan bemoeid. Het zal ook impact hebben op onze gemeente. Het gaat over de inrichting van ons jeugdstelsel. Landelijk nemen de kosten jaarlijks enorm toe en ook het aantal kinderen dat jeugdhulp krijgt neemt toe. Iedereen is het erover eens, dat dit eigenlijk een onhoudbare situatie is. De komende tijd wordt uw raad nader geïnformeerd over de aanstaande veranderingen in de jeugdhulp.