[BV23.0030] Verslag Commissie Samenleving d.d. 16 maart 2023

Eentje was al af, dat was de schuldhulpverlening, daar schrok ik heel erg van. En die andere liet heel lang op zich wachten. Ik heb daar wat mailtjes en berichtjes over heen en weer gestuurd, uiteindelijk is het rapport er gekomen, een half jaar later. Uit het rapport blijkt dat we complimenten

11/15

mogen geven aan de organisatie hier binnen de gemeente, want ze hebben de zaakjes goed op orde als ik het rapport lees. Dus dat wilde ik gezegd hebben. De 4 aanbevelingen die in het rapport staan worden gedeeltelijk of bijna allemaal overgenomen door het college. Uiteraard heb ik daar wel een aantal vragen over, over een aantal andere dingen die niet helemaal zijn meegenomen binnen het rapport. Dat heeft te maken met de tijd, die daar overheen is gegaan en wanneer ze zijn begonnen, bepaalde maatregelen. Allereerst ben ik benieuwd naar de trend, die zich heeft voort gezet vanaf begin 2021 richting 2022 als het gaat om het gebruik van de huishoudelijke hulp, de invoering en de gevolgen van de eigen bijdrage. Sommige taken zijn onvoldoende of niet onderzocht, de onderbouwing ontbreekt vanuit het college, bijvoorbeeld vervoer. Tijdens de beeldvorming kon ik daar niets over vragen, werd ik verwezen naar het college, dus daarom vraag ik het nu, waarom dat niet gebeurd is, niet onderbouwd is. Sommige maatregelen zijn in 2021 genomen zonder resultaat, blijkt uit het rapport. Ik ben benieuwd naar welke maatregelen dat zijn. Zijn die maatregelen terug gedraaid? Als je een maatregel neemt om kosten te besparen en er zijn misschien negatieve effecten voor de burger, wat is dan met de maatregelen gebeurd? In zijn algemeenheid, we zijn nu 2 jaar verder, zijn er al resultaten bekend.

Het college heeft wel aangegeven, dat die dingen bekend worden, dat bepaalde maatregelen gemonitord worden, zijn er al resultaten bekend: wat zijn de negatieve effecten van de maatregelen. De voorzitter: Ik merk dat u veel technische vragen stelt, die had u vooraf kunnen stellen, dan hadden ze ongetwijfeld schriftelijk beantwoord kunnen worden. Ik wil u nu vooral vragen: wat vindt u van de aanbevelingen en kan uw partij instemmen met het voorgestelde raadsbesluit? De heer Afalah: Ik wilde afsluiten. Als de dingen beantwoord kunnen worden, is dat voor mij van belang. De aanbevelingen omarm ik. Het laatste deel van 4, daar ben ik benieuwd naar de reactie van het college, want die heb ik nog niet gezien, wat ze daarmee gaan doen, hoe ze dat willen invoeren, laat ik het zo zeggen. Mevrouw Heijblom: Ik dacht: dit zijn technische vragen, volgens mij gaat het over de vraag of u mee kunt met de aanbevelingen, die het college gaat overnemen. Daar moet u antwoord op geven. De voorzitter: Dat antwoord heb ik inmiddels gehoord. De heer Erwich, L3B: Voor ons ligt het rekenkamerrapport zorg en kosten Wmo voor en de aanbevelingen aan het college. Wij hadden eigenlijk 1 vraag. Er is door de rekenkamer nog 1 aandachtspunt opgenomen t.a.v. het tweede deel van aanbeveling punt 4. Ik citeer: het is volgens de rekenkamer van belang dat de raad bij de uitkomsten van de verkenning wordt betrokken.

Dat laatste stukje is kennelijk geschrapt door het college. Waar wij nieuwsgierig naar zijn is: waarom? Waarom wordt dat gedeeltelijk geschrapt en waarom is het niet gewoon helemaal overgenomen? Dat hoor ik graag. Verder wil ik er alleen maar even op wijzen, dat de gemeente misschien weinig mogelijkheden heeft om een toename in de kosten en gebruik te beïnvloeden, maar we moeten wel alert blijven, dat we niet een geldgedreven gezondheidszorg creëren. Daar wilde ik het bij laten. Mevrouw Gabin, GL: In het rapport hebben wij trends en ontwikkelingen gezien. Er wordt gewezen op een potentiële groei in de toekomst. Het doet ons allereerst goed om te horen dat het college aandacht blijft geven aan de betaalbaarheid van de Wmo, dat landelijke ontwikkelingen op de voet worden gevolgd. Er is helaas inderdaad, wat de PvdA al heeft vermeld, weinig bewegingsruimte. Ook wij hebben onze vraagtekens bij aanbeveling 4. Het wordt gedeeltelijk overgenomen door het college. Kan de wethouder hier wat meer over vertellen? Of is dat nog te vroeg? Bijvoorbeeld de maatregel gerichte toetsing van omvangrijke casussen bij herindicatie. Als die maatregel met het oog op besparing wordt ingezet, dan kan dit hele schrijnende gevallen opleveren. Dit dient dus echt heel goed doordacht te worden en vorm gegeven.

Kan de wethouder waarborgen dat er een gedegen belangenafweging genomen zal worden bij eventuele of potentiële besparingsmogelijkheden? Deze vragen zijn meer bedoeld als stof tot nadenken, want het is nog onzeker welke besparingsmogelijkheden daadwerkelijk worden genomen bij aanbeveling 4, heb ik begrepen. Voor nu kunnen wij de voorgestelde aanbevelingen aannemen. Ook wij willen graag op de hoogte worden gesteld over eventuele vervolgacties. Mevrouw Leijendekker, CDA: Tijdens de beeldvormende avond heeft de rekenkamer ons op 1 februari nader inzicht verschaft in de analyse. Wij vonden het goed om te horen en om te lezen, dat hoewel de gemeente weinig mogelijkheden heeft om de toename in kosten en gebruik te beïnvloeden, de gemeente wel grip heeft op het proces en zo mogelijk om versoberingen in voorzieningen doorvoert. Wij lezen wel in het rekenkamerrapport dat de rekenkamer suggereert om ook, die noemt andere voorbeeld gemeenten, waar het wel gelukt is versoberingen door te voeren. Wij vragen of de gemeente die ook benaderd heeft. Misschien een beetje technische vraag, maar misschien niet helemaal. Dan wil ik stil staan bij aanbeveling 4. We lezen in de reactie van het college dat het college van mening is dat de zorg betaalbaar moet blijven, maar dat er vast gehouden wordt aan het uitgangspunt dat zij die zorg nodig hebben de juiste zorg ook moeten krijgen.

Daar zijn we het ook helemaal mee eens, dat kunnen we zeker als CDA-fractie onderschrijven. Maar toch zouden wij als fractie wel graag willen zien welke afwegingen het college maakt op de mogelijkheden tot versobering. Eén van de vragen die bij ons opkomt, maar ik weet niet of u die relatie legt als college: wat is nou precies de verhouding tussen de mogelijkheden op

12/15

versobering, begrenzing van het Wmo-vervoer in relatie met de voorgenomen invoering van de pilot op gratis openbaar vervoer. Zit daar een relatie in, al dan niet? In het begeleidend stuk wordt verder gewezen op de aanbeveling van de rekenkamer t.a.v. het tweede deel van aanbeveling 4. Het is volgens de rekenkamer van belang dat de raad bij de uitkomsten van de verkenning wordt betrokken. Dat kunnen we alleen maar onderschrijven, dat willen we graag aan het college vragen, of dat ook inderdaad gebeurt. Beantwoording college Wethouder Cnossen: Laat ik met één ding beginnen. Het college heeft in het rekenkamerrapport inderdaad een reactie gegeven, dat we de vierde aanbeveling gedeeltelijk overnemen. Na nogmaals bestudering hebben wij als college besloten, ik hoop dat u dat ook ziet in het raadsbesluit dat er bij zit, dat we hebben gezegd: dat kunnen we helemaal overnemen, want het gaat over het verkennen. Aanvankelijk was gelezen: ga dit al doen. Daarbij was de gedachte van het college: dat kan je niet zomaar gaan doen. Waar u terecht de vinger bij legt. Het geld is niet het doel op zich, mensen moeten ook gewoon de goede hulp krijgen. Dus het college neemt de 4 aanbevelingen totaal over, laat dat helder zijn. Daarmee heb ik mevrouw Verhoef een reactie gegeven. Uiteraard houden we u op de hoogte via de normale rapportages hoe we daar verder mee omgaan.

Ik had een aantal opmerkingen van de heer Kampinga, waar ik van de voorzitter niet op in mag gaan, hoewel ik zit te popelen. Hoe gaan we punt 4 onderzoeken. En het implementeren van punt 4, wanneer we dat doen. Op dit moment, maar uiteraard wacht de organisatie uw besluit af als raad over deze aanbevelingen. Maar alles staat al in de steigers om dat gewoon te gaan doen, laat dat helder zijn. Daar zijn we mee bezig. Richting mevrouw Molenaar, u zei: hoe ga je dan om met de uitbreiding van de capaciteit als je meer wilt doen dan databeheer en monitoring. Op dit moment is die capaciteit er niet. Als de raad dat wilt, zal de raad een opdracht moeten geven aan het college om extra fte, extra capaciteit daarvoor beschikbaar te stellen, want zoals het nu is, daar hebben we de capaciteit voor, daar gaan we uiteraard mee door. Het is college is ook gewoon blij dat het herkend wordt door de rekenkamer, dat we daar echt al een slag mee gemaakt hebben. Besparen is niet het doel, maar wij willen wel weten waar het geld naartoe gaat. De beheersing, de controle, het beter vooruit kunnen plannen, begroten, dat is het uiteindelijke doel om wat meer grip te krijgen op al deze kosten, die eerst zo groot waren. Je ziet nu al bij de begroting dat het steeds beter lukt. De heer Afalah had inderdaad wat technische vragen, waar ik hard mee heb zitten pennen. Ik ga proberen daar wat over te zeggen.

Ik heb veel via de hulplijn binnen gekregen, dat is even zoeken en scrollen om het goede erbij te pakken. Invoer eigen bijdrage, de trend daarvan. We hebben een heel kein trendje, de stijgende lijn zie je wat afnemen, er is wat stabilisering. Het is een momentopname. Ik heb in de cijfers gezien, dat het ook wel ligt aan toch weer de wachtlijsten. Er zijn niet altijd handen voorradig om mensen gelijk te kunnen helpen, dus deze stabilisering neem ik voor wat het is. Maar het mooist is als iedereen snel aan hulp kan worden geholpen, dat heeft u vorige week bij de beeldvorming ook gehoord. Zijn zaken onvoldoende onderzocht, dat vind ik een lastige vraag, die begreep ik niet. De rekenkamer zei inderdaad bij punt 4 dat u dat bij het college na moest vragen, dat zijn de punten die in 4 staan. Blijf alert op de besparingsmogelijkheden, die kan je verder onderzoeken. Het college zegt nu in tegenstelling tot de reactie in het rekenkamerrapport: we doen dat gedeeltelijk. Het verkennen uiteraard, dat doen we, maar met behoud van wat al geciteerd is: er wordt zorg gegeven aan hen die zorg nodig hebben. Dus besparing staat niet voorop. Vraag 3, dat kan ik allemaal niet zo gauw reproduceren.

We weten wel dat bij vervoer er geen verder onderzoek is gedaan, misschien dat u daar naar vroeg, dat weet ik niet zeker, in 2021, omdat dat coronatijd was en dat onderzoek zou gewoon niet representatief zijn. Dat zou vergeefse moeite zijn. Net vroeg mevrouw Leijendekker: gaat de pilot gratis openbaar vervoer daar effect op hebben? Dat gaan we zien natuurlijk of dat inderdaad zo is, maar op dit moment weet ik dat niet, want dat ligt even buiten mijn gezichtsveld. Helemaal overnemen, daar heb ik op gereageerd. Mevrouw Gabin, wij houden u uiteraard op de hoogte van alles. Mevrouw Leijendekker vroeg nog naar andere gemeenten, of we die benaderd hebben. Weet u, bij versobering kijken we natuurlijk naar elkaar, maar op dit moment kan ik dat niet heel goed invullen voor u. Welke afwegingen maak je bij versobering, ik denk dat we daar net iets over gezegd hebben. Door één van de leden aan de overkant werd genoemd, dat de huishoudelijke hulp qua tijd ingeperkt is, maar ook daar geldt: wat nodig is, dat wordt toegekend. Als het kan, ga je in tijd iets terug, zodat je iets versobert, maar als mensen meer nodig hebben dan wordt dat toegekend. Zal ik een punt zetten. De voorzitter: Ik heb van u allen gehoord, dat u kunt instemmen met de aanbevelingen en dat is de feitelijke vraag die nu voor ligt deze avond. Dus mijn allereerste vraag is: heeft u behoefte aan een tweede termijn? Kijk.

Dat geconcludeerd hebbende, stel ik u voor om de aanbevelingen van het rekenkamerrapport als hamerstuk naar de eerstvolgende raadsvergadering te geleiden. Dat kan op uw instemming rekenen, dank. Daarmee besluiten we bespreekpunt 6.a. Dank aan alle commissieleden en de wethouder voor een reactie.

13/15

7. Actualiteiten uit het college De voorzitter: Allereerst wil ik u melden, dat op de agenda een stuk is toegevoegd met de maandelijkse voortgangsrapportage, waarin ook wordt genoemd dat onze reactie op het proces RTHA inmiddels is verzonden. Ik ga er voorzichtig vanuit, dat dat niet tot enige vragen noopt, want we wachten nog op een antwoord. Wethouder Hoek: Ik ga u er nog schriftelijk over inlichten, maar de tijd dringt een beetje en Koningsdag komt eraan en ik wilde u toch even bijpraten over de stand van zaken m.b.t. de ondersteuning van de Oranjeverenigingen, omdat daar een motie over ingediend is. Ik wil u toch ook enigszins gerust stellen. De ambtelijke organisatie heeft n.a.v. de motie, maar het lag ook al in de planning, verschillende bijeenkomsten gehad met elk van de Oranjecomité. Drie keer met Berkel en Rodenrijs. De benodigde documenten zijn aangeleverd en in behandeling. Eén keer met Bleiswijk, ook die benodigde documenten zijn aangeleverd en in behandeling. Bergschenhoek loopt net iets achter, dat is verklaarbaar door het feit dat de Oranjevereniging Bergschenhoek zojuist is ingestapt. Ze doen hun stinkende best om ook de benodigde documenten aan te leveren. We hebben er vertrouwen in dat dat goed gaat komen. We proberen ook te ondersteunen. Richting Bergschenhoek is in ieder geval de hand uitgestoken. We gaan ervan uit dat ook dat voor elkaar komt.

Bij de bijeenkomsten waren vanuit de gemeente verschillende mensen aanwezig: de evenementencoördinator, de vergunningverlener, de wijkmanager en soms waar nodig de veiligheidsadviseur. Bij deze bijeenkomsten is uiteraard ondersteuning geboden bij het invullen van de benodigde informatie voor de aanvraag. Er is binnen de gemeente een speciaal aanspreekpunt voor de vrijwilligers, dat is de evenementencoördinator. Die is gewoon op een 06-nummer te bereiken, geeft informatie, helpt waar nodig en geeft aan wat er wel of niet mogelijk is. Het college kijkt ook naar mogelijkheden om het organisaties makkelijker te maken. Er wordt gedacht aan het maken van een video, waarin het proces wordt uitgelegd, zodat een vrijwilliger op ieder tijdstip kan bekijken wat nou precies de bedoeling is. Dan is er ook gevraagd naar de situatie in Haarlemmermeer. Daar scheen een systeem te zijn waarbij het aanvragen van een vergunning een stuk makkelijker zou zijn. Dat wordt nu onderzocht. Het kan geen toeval zijn, maar in april hebben we een nieuwe collega vergunningverlener aangenomen en u raadt het al: die komt uit de gemeente Haarlemmermeer. Dus wij gaan daar natuurlijk optimaal gebruik van maken om te bekijken: hoe hebben jullie dat geregeld en wat kunnen wij daar mogelijk van overnemen? Het gaat altijd een beetje om kosten en wat het oplevert.

Ik weet ook, als ik naar mezelf kijk, dat een digitale versie niet altijd even handig is en dat je meer geholpen bent wanneer je hier gewoon een middag gaat zitten, samen de papieren doorneemt en ze invult. Maar we gaan het wel meenemen om te kijken: kan het helpend zijn. Dus dat doen we sowieso. Dan bent u van mij gewend dat ik een stand van zaken m.b.t. de energietoeslag geef. Deze maand zijn er in totaal 1635 aanvragen ontvangen. Het totaal staat nu op 1635, zo moet ik het zeggen. Het vorige totaal stond op 1593, dus er is een aantal bij gekomen. Het aantal toegekende aanvragen is op dit moment 1278, dat waren er de vorige maand 1220. Van de 1278 zijn er 996 toegekende aanvragen voor inkomens tot 120%. 282 aanvragen voor inkomens tussen de 120 en 140%. En 585 ambtshalve toegekende aanvragen, dat zijn aanvragen waarbij het inkomen van mensen bekend is. Die zijn 1 op 1 gewoon toegekend. Mevrouw Heijblom: Als het in dit tempo doorgaat, dan duurt het nog even voor het resterend aantal mensen, die de toeslag krijgen. Wethouder Hoek: Dat valt o zo mee. We zitten nu op een percentage van 98% van de mensen die we bereikt hebben, dus dat is heel hoopgevend. Je hebt tot eind april om nog een aanvraag in te dienen over 2022, dus er zijn nog mogelijkheden. In de Heraut kunt u lezen dat hier regelmatig aandacht voor is.

We proberen zoveel mogelijk nog te bereiken, maar u weet net zo goed als ik dat sommige mensen daar geen gebruik van maken. Dus het tempo is erg goed en het bereik dat we genereren ook. Mevrouw Heijblom: Dan begrijp ik dat er een paar honderd mensen zijn, die er geen recht op hebben. U zegt: we zijn bij de 1200 zoveel en we hebben in totaal 1600 zoveel aanvragen. We hebben er vorige maand 90 gedaan, dan denk ik: komen die mensen dan nog aan de beurt of zijn het afwijzingen? Wethouder Hoek: Dat zijn ook afwijzingen. Op basis van inkomen of wat voor reden dan ook. Nee, dat klopt, het is correct wat u zegt. Vanuit de vroegsignalering zijn in de maand februari 93 signalen binnen gekomen. Dat neemt iets toe. In december waren het er 83 en in januari 81, dus je ziet een lichte toename. Dat waren 42 meldingen van de energieleveranciers, 3 voor het water, 43 voor de ziektekosten en 5 voor de huurachterstanden. Dan is er nog een aantal andere ontwikkelingen. In februari zijn er geen aanvragen bijzondere bijstand energiekosten binnen gekomen, dan heb je het over de categorie boven de 140%. De aanmeldingen voor de schuldhulpverlening blijven ook stabiel. Inmiddels, dat weet u ook, zijn de energieprijzen vanwege de gasvoorraden en de komst van het energieplafond fors gezakt. De energiemaatschappijen bieden daarnaast sinds kort weer op kleine schaal vaste energiecontracten aan.

Daarnaast vanuit het team RES. Voor de verduurzamingsmaatregelen om energiearmoede terug te brengen werkt de gemeente nauw samen met 3B Wonen. De rijksgelden voor de energiearmoede zijn bedoeld voor de gemeenten zelf. Het geld wordt daarom niet overgemaakt naar partijen als woningcorporaties. De gemeente heeft daardoor ook de leiding in het plan van aanpak voor deze maatregelen. Dan heeft de heer Erwich mij nog gevraagd om iets te vertellen over de kindertoeslagaffaire, dat wil ik met alle plezier doen. Deze vraag heb ik uitgezet, alleen, ik heb de antwoorden nog niet, dus ik zeg u toe om daar de eerstvolgende commissie

14/15

samenleving wat meer duiding aan te geven. Er is nu geïnvesteerd om het team compleet te krijgen. Er wordt met man en macht gewerkt om te kijken, u bent ook bij de beeldvorming geweest, om te kijken hoe we deze bijzonder trieste verhalen kunnen tackelen en hoe we daar op een adequate manier mee om kunnen gaan. De volgende commissie samenleving hoop ik u wat meer duiding te kunnen geven. De heer Lieverse, CU: Is het niet helpend voor de commissie als het antwoord, dat wethouder Hoek nu nog niet kon geven, schriftelijk wordt gegeven, dan kunnen we ons prepareren op vragen die daarop gestoeld zijn. Wethouder Hoek: U bedoelt de kindertoeslagaffaire? Ja natuurlijk. U bedoelt een raadsbrief met de stand van zaken. Ja, hoor, dat zeg ik toe. 8. Actualiteiten uit de commissie De voorzitter: Dat is niet het geval. 9. Verbonden partijen De voorzitter: Nog vergaderingen geweest? Relevante updates? Ook dat is niet het geval. 10. Rondvraag en sluiting De voorzitter, om 21.40 uur: Rondvragen zijn niet aangemeld. Dan de sluiting. Hartelijk dank voor uw bijdragen deze avond. Ik sluit deze commissie samenleving. Prettige avond.

Verslag opgesteld door Marianne Jansen, Lothassa Secretarie, met behulp van geluidsopname.

15/15