[BV23.0030] Verslag Commissie Samenleving d.d. 16 maart 2023

VERSLAG Commissie Samenleving

BV23.0030 Datum vergadering

: 16 maart 2023

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: WIJ Lansingerland : Jan Alsemgeest, Chantal van Weede, Abdel Afalah Leefbaar 3B : Leon Erwich, Roy Diepeveen, Terry Duivesteijn CDA : Rita Leijendekker VVD : Marloes Draak, Boris Wezenberg, Eric Kampinga D66 : Eva Heijblom, Sander Smolders CU : Paul Lieverse, Annette Molenaar-Van der Beek GroenLinks : Selgei Gabin, Manon van Splunter PvdA : Petra Verhoef, Sonnie Biharie, Valmir Xhemaili Wethouders

: Leon Hoek, Titia Cnossen

Voorzitter Commissiegriffier

: Matthijs Machielse : Rianne Kokke

Afwezig Leefbaar 3B CDA

: Marjolein Gielis : Nelleke Bouman, Dave Bergwerff

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.00 uur: Een goedenavond, dames en heren, het is 16 maart. Zoals u allemaal weet, is het niet alleen de derde donderdag van maart, maar het is ook de derde woensdag geweest, we hadden gisteren verkiezingen, het feestje van de democratie en voor velen ook het day-after-effect om eens goed te bekijken wat het gaat betekenen. Maar ik kan u in ieder geval mede delen, dat voor de bewoners van Lansingerland zij op u allen kunnen blijven rekenen, want het was niet de gemeenteraadsverkiezing. Wij hebben vanavond onze commissie samenleving met op de agenda een bespreking t.a.v. de GGD-begroting op verzoek van de heer Lieverse als raadsrapporteur. Vervolgens een bespreking over de aanbevelingen van het rekenkamerrapport naar de kostenbeheersing in de Wmo. Dat gaan wij vanavond doen. Ik wil iedereen heel hartelijk welkom heten. De publieke tribune is nog leeg, wie weet, verandert dat nog, maar kijkers thuis, aanwezigen, commissieleden, hartelijk welkom, wethouders en griffier naast mij. Aan de mededelingenzijde wil ik u in ieder geval even melden dat de heer Bergwerff, mevrouw Gielis en mevrouw Bouman afwezig zijn gemeld. Zij worden deels vervangen door de heer Duivesteijn van L3B, welkom in de commissie samenleving, en mevrouw Van Splunter, u komt wel vaker maar ook u hartelijk welkom in de commissie samenleving.

Er zijn geen verdere mededelingen mij bekend. 2. Insprekers De voorzitter: 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d. 9 februari 2023 De voorzitter: Iemand opmerkingen daarover? Nee, dat is niet het geval. Dan is dat verslag bij deze vastgesteld. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Gaan wij het met deze agenda doen? Ik zie knikkende gezichten, dat kunt u thuis niet zien maar dan bij deze. Dan is de agenda ook vastgesteld. 5. Bespreekpunten: 5.a Meerkosten meerjarenbegroting GGD 2024–2027 De heer Lieverse, CU: We spreken over dit agendapunt, omdat we een informatiebrief hebben gekregen van de GGD. Daarin staan verrassende zaken. Maar eerst een korte terugblik. De GGD kent een lange ontstaansgeschiedenis, waarbij de organisatie per regio fors verschilde. Geneeskundige verzorging van de

1/15

armen, een eerste hulpdienst en andere zaken konden erbij betrokken worden, maar het verschilde dus per regio. Sinds 1980 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de GGD. Vanaf 2000 verschijnen er meerdere kritische rapporten, die stellen dat de GGD’en niet opgewassen zijn mocht er een ramp ontstaan op gezondheidsgebied. Bezuinigingsronden daarna door gemeenten maakten het beeld alleen maar slechter. In de tussentijd sust onze eigen GGD ons in slaap. Bij een beeldvorming in december 2018 vertelde de toenmalig directeur Saskia Baas dat, ik citeer letterlijk: de kwaliteit van de GGD goed op orde is. Een jaar geleden nog ontvingen we van de GGD een koersdocument 3.0 met ambitieuze plannen rondom uitbreiding van taken naar o.a. preventie. En dan nu deze informatiebrief, die een geheel ander beeld schetst. Bestuurlijke achterstand, aanpassingen nodig door nieuwe regelgeving, toename van melding zoals schurftuitbraken, dalend vaccinatiegraad, nieuwe infectieziektes die opkomen als ZIKA, vogelgriep. Dreigingen nemen toe en onvoorspelbaarheid eveneens. Plan 3.0, als dat nog van toepassing is, zou vragen om een verdrievoudiging van de gemeentelijke bijdragen. De CU als partij van de gezondheid luistert goed naar deze noodkreet, maar we hebben 2 aanmerkingen. In de eerste plaats beluisteren we een mate van misbruik maken van de coronacrisis. Zoiets zou nog een keer kunnen gebeuren.

Natuurlijk, we moeten de geleerde lessen niet kwijt raken. Net als een aardbeving, die komt onverwachts. En een zekere mate van paraatheid is hiervoor gewenst. Toch stelt de CU zich op het standpunt dat de wettelijke verplichting, zoals neergelegd in de wet publieke gezondheid van 2008 leidend moet zijn. Tot de gemeentelijke taken hoort niet het geheel van die infectieziektenbestrijding. De GGD treedt bijvoorbeeld wel op bij een uitbraak van tuberculose, doet aan bron- en contactonderzoek, zorgt dat het behandeld wordt. De GGD geeft ook voorlichting, zoals hygiënezorg, aan verpleeghuizen, scholen enzovoorts. Maar beleidsadvies rond rampen, voorbereiding op grootschalige uitbraken, onderzoek op al die terreinen, dat behoort o.i. tot de taken van de rijksoverheid. Onze tweede aanmerking gaat over de taakverdeling. Ook VWS moet lessen trekken uit de afgelopen crisis en genoemde gemeente overstijgende taken neerleggen bij het RIVM en landelijke netwerken. Voor deze stellingname vinden we steun in het rapport van Anderson L. Felix van afgelopen januari. In het rapport wordt erop gewezen, dat er een nieuwe organisatie is opgericht, de LCI afgekort. Dat staat voor landelijke coördinatie infectieziekten bestrijding, die ondergebracht is bij de RIVM.

Tegelijkertijd zijn alle GGD’en inmiddels landelijk betrokken in het huidige VIPP, ofwel versterking bij infectieziekten en pandemische paraatheid. Onze conclusie. Ons advies aan de vertegenwoordiger in het AB van de GGD is daarom ten eerste: laten we gaan voor optie 1. Dat betekent wel een verhoging van de inwonerbijdrage, maar alleen voor de wettelijke taken en het inhalen van de achterstanden. En punt 2 daarnaast: laat onze GGD bij VWS pleiten voor verhoging van de algemene uitkering en laat onze GGD aansluiten bij genoemde landelijke netwerken. Dank u. De heer Alsemgeest, WIJ: Dank aan de heer Lieverse voor het agenderen van dit punt. We zijn wat dit bespreekpunt betreft goed voorzien van informatie en dat is goed, omdat een overweging hierover goed gaat komen. Het begon al met een raadsinformatiebrief begin februari en daarna was onze raad welkom bij een informatiebijeenkomst over het werk van de GGD en een toelichting op de begroting 2024. Ik was daar niet bij aanwezig, maar de presentatie was gelukkig via een link nog achteraf te bekijken. Een goede gezondheid is van groot belang, voor jong en oud. Dat een organisatie als de GGD er is om daar op bepaalde fronten medewerking aan te verlenen, de gezondheid goed in de gaten te houden en te monitoren vindt onze fractie van groot belang.

Het is dus goed dat de GGD er is, maar om maar meteen to the point te komen: de grote vraag is en blijft altijd wat het mag kosten. En ook nog: wie gaat dat betalen. Het eerste is vanavond aan de orde en er is een aantal scenario’s. Als we even teruggaan in de tijd, de begroting van voor het coronatijdperk, dan praten we over een begroting die was opgesteld voor 2017 met de wetenschap van 2016, dat is natuurlijk even geleden. Als we dan even in ons eigen huishoudboekje kijken zien we dat dat vandaag de dag niet meer de realiteit is. Dat het budget omhoog moet, dat is klip en klaar. Dat de GGD de leermomenten van coronatijd ten goede wil laten komen aan de toekomst, begrijpen we, en dat dat mankracht en geld kost ook. Men wil de volgende keer als zoiets als corona zich aandient op vele fronten beter voorbereid zijn. Dat de begroting voor de komende jaren hoger uitvalt dan wij misschien in gedachten hadden is duidelijk en ook uitlegbaar. Maar als we verder kijken naar de begroting van de komende jaren zien we ook veel zaken die we hebben binnen onze regio waar we geen invloed op hebben en ook nog zaken die van hoger hand worden opgelegd. Voorbeelden te over, ze staan beschreven in de brief. De internationale haven, de luchthaven, de grote variëteit in migratieachtergrond, veel ziekenhuizen en verzorgingshuizen, bevolkingsgroepen met achterstand.

En dan nog de veranderende wet- en regelgeving. We zijn niet een doorsnee regio. Je zou dan verwachten dat er meer geld zou komen vanuit het rijk, maar dat is nog maar de vraag. Als in het bespreekpunt de vraag wordt gesteld of de meerkosten voldoende en overtuigend toegelicht zijn, durft onze fractie daar wel ja op te zeggen, vooral na de uitleg in de digitale bijeenkomst. Er zijn echter wel een paar vragen, waar hopelijk de wethouder als lid van het algemeen bestuur een antwoord op heeft. Er wordt in de brief gesproken over een herziening van de VISI-norm en dat mogelijk consequenties kan hebben voor de begroting. Ik zou graag willen weten wat de consequenties zijn. Even verder in de brief wordt gesproken over crisisbeheersing en waakvlamniveau. Er is daar een minimale bezetting voor nodig, maar zonder die

2/15

bezetting ontbreekt een gecoördineerd handelingsperspectief en moeten we dat als gemeente zelf gaan regelen in draaiboeken. Vraag: hoe gaan we dit doen? Als laatste vraag: waarom moet de GGD Rotterdam Rijnmond alle buitenproportionele zaken zoals ik eerder genoemd heb en die deze regio meebrengt financieel zelf oplossen. Vraag aan de wethouder zou dan ook zijn: wat doet het rijk in deze? Is überhaupt aan het rijk gevraagd om hierin bij te dragen? De vraag voor welk scenario onze fractie zou kiezen, is niet zo eenvoudig. We zouden best willen kiezen voor optie 2, zodat we kunnen investeren in de toekomst en niet terugvallen naar het niveau van voor de coronacrisis. Maar we moeten ook kijken naar onze eigen begroting. Hierin is geen rekening gehouden met deze verhoging van de bijdrage. Als laatste wordt ook in de brief aangegeven dat het AB van de GGD een unaniem besluit moet nemen voor welk scenario gekozen wordt. Er is al een aantal gemeenten die te kennen hebben gegeven voor scenario 1 te gaan, omdat ze voor scenario 2 geen financiële middelen hebben. Dan komen we dus eigenlijk ook niet verder dan scenario 1. Het antwoord op vraag 3 moet ik schuldig blijven, de tijd zal het leren. Mevrouw Draak, VVD: Ik ben ook blij dat we dit agendapunt nu kunnen bespreken, doordat de heer Lieverse dit op de agenda heeft gezet.

Ik zeg eerlijk: ik heb niet van voor tot achter alle stukken gelezen, maar ik heb wel de presentatie van de GGD live bijgewoond in Rotterdam op een dinsdagavond. Ik had het geluk, dat ik de wethouder als buurvrouw had en ik had haar helemaal voor mezelf, dus ik kon al her en der wat vragen aan haar stellen, waardoor ik toch het gevoel heb dat ik toch een goed beeld heb gekregen. Ik ben eigenlijk aan de ene kant geschrokken door de presentatie. Ik was ook wel aangenaam verrast dat de GGD de hand in eigen boezem stak en zei: wij hebben hele mooie plannen gemaakt met de naam GGD 3.0, maar terugkijkend op de coronacrisis moeten we gewoon toegeven dat we de basis eigenlijk helemaal niet op orde hadden. In die zin is corona een wake-up call geweest. Even los van allerlei afwegingen, die de heer Lieverse maakt en de heer Alsemgeest maakt, heb ik altijd geleerd: je moet geen fancy plannen maken als je basis niet eens op orde is. Wat dat betreft is voor de GGD al duidelijk dat we op dit moment voor scenario 1 moeten gaan omdat de basis gewoon eerst op orde moet. Pas als die dat is en je merkt dat de GGD wel goed voorbereid is op alle basis wettelijke taken en de GGD het gevoel heeft: als er nu weer een uitbraak komt van wat dan ook, dan kunnen we het aan. Dan is dat het moment om te spreken over uitbreiding van taken.

Zij zeiden in die presentatie, dat vond ik best schokkend eerlijk gezegd: in scenario 1 gaan we van € 6,50 naar € 8,50 per inwoner. Dat is best wel een kostenpost voor Lansingerland, maar dat is te overzien. Maar ga je GGD 3.0 doen, dan gaan we naar € 18,50 per inwoner. Dat is natuurlijk een heel erg groot gat, dat daartussen zit. Waar de VVD zich zorgen over maakt, dat heb ik ook gehoord in het verhaal van de heer Lieverse, is dat er gewoon heel erg veel overlap is in taken tussen de GGD, het ministerie, RIVM, de gemeenten waar het gaat om preventieve gezondheid. Dus de vraag die ik aan de wethouder heb, in de zin van haar rol in het algemeen bestuur: in hoeverre is haarscherp wie waarvoor verantwoordelijk is? Als we de GGD extra taken zouden geven, gaan we dan niet met meerdere mensen hetzelfde doen? Mijn ervaring is ook, als iedereen zich ergens mee bemoeit, dan komt het niet goed. Er moet gewoon één iemand van zijn en die moet dan regiehouder zijn op wat er gebeurt. Tenslotte. Ik had een beetje een déjà-vu v.w.b. de vraag voor extra budget, dat gebeurt hier in de gemeente ook weleens. Dat je dan het idee hebt: het ligt aan allerlei taken, er wordt een output gevraagd voor extra geld, maar je merkt dan niet dat er naar de organisatie wordt gekeken.

Waar wij binnen de gemeenteraad van de gemeente Lansingerland de wethouders hebben, die hier dagelijks in het gemeentehuis rondlopen, heb je toch een beetje het gevoel dat je weet waar het over gaat en aan welke knoppen je draait. Voor de GGD, voor ons soort van een blanco cheque, dat je er maar vanuit moet gaan dat het klopt. Ik zou graag van de wethouder willen weten in hoeverre het algemeen bestuur in staat is om van de GGD te vragen naar hun eigen organisatie en efficiency kritisch te kijken. Dat was het laatste wat ik wilde zeggen hierover. De heer Erwich, L3B: Laat ik beginnen om te zeggen dat het goed is dat Lansingerland is aangesloten bij de gemeenschappelijke regeling. De GGD is niet alleen één van de grootste in Nederland, maar verzorgt ook 1,3 miljoen inwoners van onze regio. En ze zijn ook nog steeds één van de goedkoopste. Wat is er nou precies veranderd? Nieuwe en gewijzigde wet- en regelgeving, waardoor een extra ondersteuningscapaciteit nodig is. Door corona is er ook veel veranderd, maar hieruit is ook vooruitgang geboekt met data gedreven werken, waardoor je niet meer alles uit je hoofd hoeft te leren en/of te weten en meer inzicht krijgt en beter kunt sturen. Het zal best meer kosten, maar dat levert ook enorm veel besparingen op. We hebben ook wat vragen aan de wethouder. Ik zag in het overzicht, dat de kosten van de staffuncties met 30% zijn verhoogd.

Zover ik weet draagt Rotterdam nog steeds de kosten van de overhead. Deze kosten worden eigenlijk volledig gedragen door Rotterdam zelf. Of worden deze extra kosten nu ook aan ons doorgerekend? Voor nu biedt de GGD ons 3 smaken, waarmee de GGD ambitieloos wordt als we kiezen voor scenario 1 of 2, want daarbij vervallen de ambities van de GGD. Als je dat zo stelt, valt dat niet heel erg goed. Ter verduidelijking daarom nog even de vraag aan de wethouder: heeft dit bijvoorbeeld ook invloed op de GGD van Haaglanden, waar we ook bij aangesloten zijn? De 3 smaken die we hebben, ik denk dat het simpel te duiden is als bij een patattentje: je kunt kiezen voor een lekker patatje, je kunt kiezen voor een patatje met en je kan kiezen voor een patatje speciaal. Dan moet je het

3/15

niet gek vinden als daar verschillende prijzen bij zitten. Het is maar net waar je trek in hebt en welke kosten je kan betalen. De ambitie, de aardappelen van Bram Patat blijven wel hetzelfde, dus ik zou zeggen: waarom verandert de GGD met zijn ambitie? Het lijkt ons ook logisch, dat als je het volle pond wil, het patatje compleet, dat je dan ook het volle pond moet betalen. Net als met alles zou ik willen zeggen dat het onderhevig is aan prijsstijgingen. We willen vooral niet beknibbelen op de kwaliteit van de GGD. Kortom, we zijn eigenlijk nieuwsgierig naar het standpunt van de wethouder, die als onze ogen en oren als voorzitter van het bestuur van de GGD er vast een goed advies over kan geven. Tot zover. De heer Smolders, D66: Dank aan de heer Lieverse, dat hij dit bespreekpunt heeft ingediend, waardevol. Overigens steun ik bijna alle opmerkingen die hier gemaakt zijn, wat heb ik nog toe te voegen. Maar de vraag is: is het verantwoord dat ze meerkosten zijn gaan rekenen? Dan kan ik op details gaan zitten, dat het maar € 2,32 is. Met 75.000 inwoners komt dat op € 150.000 extra uit. Op de totale begroting van het sociaal domein is dat peanuts, dus waar maken we ons druk om? Toen ben ik me wat meer gaan verdiepen, gekeken naar wat de heer Lieverse nou vraagt in zijn bespreekstuk.

Er zijn 3 vragen gesteld en ik richt mijn spreektekst daar even op en niet de verantwoording die we zelf ook in de brief kunnen lezen waarom de GGD voor scenario 1 moet kiezen, want dat steunen wij, voor die € 2,32 die opgeplust wordt. Alleen, we vinden scenario 2 en 3 echt onvoldoende uitgewerkt om hier een helder besluit over te nemen. De vraag aan de wethouder is of scenario 2 en 3, die de GGD voorstelt als één van de opties, kan dat verder uitgewerkt worden en dan vooral financieel onderbouwd en nut en noodzaak ervan. Welk scenario vindt de commissie het meest passend? Als ik niet naar geld kijk, dan zou ik zeggen scenario 3, want dat kan goed aansluiten bij het lokaal preventieakkoord. Alleen ook daar weten we niet precies wat de invulling is. Is dat GGD 3.0? Dat staat niet helder in de brief uitgewerkt. De kosten ervan kunnen we zeker niet steunen. Het is toch gek dat als je een basistakenpakket voorstelt voor € 8,55 dat je dan met een pluspakket op € 18,15 komt. Dan kom je op een veel hoger bedrag uit dan het basistakenpakket is. Dat is niet redelijk, we willen dat dat naar beneden wordt bijgesteld. Dat wil ik aan de wethouder vragen, of ze daar op deze manier richting het bestuur in gaat zitten. Is ons lokaal preventieakkoord voldoende backup? Dat ligt eraan hoe die scenario’s uitgewerkt gaan worden, daar kan ik nu dus ook geen antwoord op geven.

Ik vind het echt te onvoldoende om hier iets over te kunnen zeggen. Dat was het. Mevrouw Van Splunter, GL: Gisteren zei ik nog, dat ik vaak kort en bondig wil zijn. Ik had voor vandaag mijn pleidooi uitgewerkt, omdat preventie, gezondheid nou eenmaal mijn ding is en ik het belangrijk vind dat iedereen gelijke kansen heeft en een goede start. Maar ik bedenk me ineens, dat alles wat ik hier hoor ik vooral heel erg benieuwd ben naar de beantwoording van de vragen en in eerste instantie scenario 1 weinig ambitieus vond. Echter, er moet een unaniem besluit zijn. Ik ben ook wel getriggerd door wat de heer Lieverse zei over taken die op nationaal niveau liggen en bij RIVM. Ik zou het best prettig vinden als daarin een betere scheiding komt, want in scenario 2 lijken ook wel zaken te zitten die landelijk. Maar goed, ik denk dat ik toch eerst maar even de beantwoording afwacht en dan in de tweede termijn nog even terug kom. Voor nu. Mevrouw Biharie, PvdA: Allereerst wil ik namens de PvdA-fractie de heer Lieverse bedanken voor dit bespreekpunt en het voorwerk voor de commissie vanavond. In de brief die naar de raad is gestuurd is het goed om te vernemen over alle ambities die de GGD Rijnmond voor de komende jaren voor ogen heeft. Ook vind ik goed dat men lessen heeft meegenomen naar de komende jaren, gezien hoe e.e.a.

is verlopen tijdens de coronaperiode ondanks dat de GGD regio Rijnmond voor een grote uitdaging heeft gestaan, zowel in Rotterdam, Rijnmond als in het hele land. Zorgelijk vindt de PvdA-fractie dat vanuit het rijk wel eisen en voorwaarden worden gesteld, wat heel goed is voor de basiskwaliteit, voor het welzijn van alle inwoners van onze regio, alleen tegelijkertijd er geen redelijke financiële waarborg tegenover stelt. Dit heeft financiële gevolgen voor de betrokken gemeenten binnen de GGD regio Rijnmond, dus ook voor onze gemeente en inwoners van Lansingerland. Ik ga even kort in op de vragen van de heer Lieverse. Of het op dit moment voldoende is, de argumenten. Dat is op dit moment wel redelijk voldoende voor ons, hoewel ik wel benieuwd ben naar het antwoord van de wethouder op mijn voorgangers. Ook hebben wij als de enige fractie aangegeven voor meer toelichting over de kosten als verdieping, die op 19 april staat gepland. Het verbaast ons een beetje, zeker als ik de vragen nu hoor, dat er geen andere fracties daaraan zullen deelnemen. Ik ben benieuwd hoe de andere fracties hier in staan. De vraag welk scenario. Op dit moment, de beschikbare informatie, is voor onze partij scenario 2, op dit moment zeg ik nadrukkelijk, de beste optie. Waarom? Hiermee kunnen de basisvoorwaarden, de eisen die door het rijk gesteld zijn, worden gewaarborgd.

Wij vinden ook belangrijk dat de kennis en kunde, die zijn opgedaan tijdens de coronaperiode, behouden kunnen worden voor de toekomst. Het zou jammer zijn als dat verloren zou gaan. Ik wil ook even kort aangeven waarom wij niet bewust kiezen voor scenario 3, omdat de PvdA-fractie de invulling graag anders zou willen zien. Wij zien meer in een lokaal preventieakkoord in de gemeente Lansingerland, die gericht voorziet in de behoefte van onze inwoners. Daar staan we best wel voor open, om meer te investeren in preventie, maar alleen als het via het lokaal

4/15

preventieakkoord zou gaan en niet via de GGD. Ik had vragen, maar ik denk dat de wethouder op e.e.a. zal ingaan, de rest komt in de tweede termijn. Mevrouw Leijendekker, CDA: Ook wij willen ons aansluiten bij de waardering voor het voorwerk van de heer Lieverse, daar leren we ook echt heel veel van. Ik heb toch nog een aantal vragen t.a.v. de stukken van de GGD. In de stukken wordt zichtbaar waar de kostenstijgingen vandaan komen, met name bij de bestuurlijke taak, rampomvang en infectiebestrijding. Net als L3B voelden wij, over de omvang van de kostenstijging van de bestuurlijke kosten, die bestuurlijke taken. Het gaat eigenlijk om heel reguliere verplichtingen, zoals de AVG, de archivering, de WGR zelf en de WOO. Het lijkt net alsof de GGD door die extra bestuurlijke kosten heel erg verrast is, terwijl als ze de organisatie op orde hebben, dat voor een groot deel gedekt zou moeten zijn. Wat betreft preventie, daar wordt genoemd het gezond en actief leefakkoord, het zogenaamde GALA. In de stukken van de GGD wordt gerept over het aandeel van de zorgverzekeraars, maar er wordt verder dan geen inzicht in gegeven. Dat blijft voor ons ontzettend onduidelijk, omdat wij steeds meer in onze eigen omgeving zien dat ook via de zorgverzekering je aanspraak kan maken op voorzieningen zoals een leefstijlprogramma.

Wat is nou precies de verhouding tussen de taken van de GGD en het aandeel van de zorgverzekeraars? Over GALA, dat op zich een interessant project is, vertelt de GGD dat daar een aanvraag kan worden gedaan vanuit de gemeente en een beroep kan worden gedaan op een fonds vanuit het rijk. De GGD kennis- en adviesfunctie is dan een onderdeel, dan kan de gemeente kosten doorgeleiden naar de GGD, maar er moet dan wel een integraal plan zijn voor de toekomst. Misschien hebben wij het mis en zijn we onvoldoende op de hoogte, maar ik wil in ieder de wethouder vragen of een dergelijk integraal plan voorbereid wordt. Daar zijn we wel naar op zoek, omdat we denken dat we door zo’n integraal plan een deel van het lokaal preventieakkoord kunnen realiseren. We zien dat Lansingerland één van de gemeenten is die gebruikt maken van de collectieve advisering gezonde leefomgeving, maar wij weten niet precies in hoeverre dat wel of niet voldoende is. Dat willen we toch richting de wethouder aangeven: wat missen we nou als we niet meegaan in het meest vergaande scenario, waar hoge kosten aan verbonden zijn.

We zijn heel benieuwd naar het antwoord van de wethouder op de slotvraag welk: van de 3 scenario’s vindt de wethouder het meest passend bij Lansingerland? De voorzitter: Als uw voorzitter wil ik nog even mee geven, dat u vorige week vrijdag allemaal een mail heeft ontvangen van de griffie, mevrouw Biharie refereerde daar al aan, waarin er een aanbod ligt vanuit de GGD om een extra toelichting te krijgen op de begroting van de GGD. Ik heb zojuist met de griffier naast mij overlegd. De deadline om u daarvoor aan te melden of interesse te tonen was 15 maart. Zoals de meesten van u weten is dat inmiddels voorbij. Maar mocht u alsnog die behoefte hebben, kunt u dat vandaag of morgen nog even bij de griffie melden, dan gaan we uiteraard zorgen dat die behoeftes nog kenbaar worden gemaakt bij de GGD. Beantwoording college Wethouder Cnossen: Dank de heer Lieverse, voor het inbrengen van dit agendapunt en de commissie voor het bestuderen van al deze stukken. Het is ook een mooi moment, als de begroting voor een zienswijze naar uw raad gaat, dat moet altijd snel. Het is heel mooi om dan nu even na te denken: wat gebeurt er bij de GGD, wat zouden we daar zelf willen zien. Ik was wel onder de indruk van uw opmerkingen, want dat zijn wel de zorgen die wij als wethouders bij de GGD hebben geuit in het AB.

Uit de woordvoering van de heer Lieverse zag ik niet onmiddellijk vragen, hij heeft zijn vragen geformuleerd in het bespreekstuk. Laat ik één ding direct hier maar benoemen. Scenario 1 is het scenario dat nu in de begroting voor de komende 4 jaar wordt uitgewerkt. Je moet unaniem een besluit nemen en je zag dat boven scenario 1 een aantal gewoon nee zei, dat doen we niet. Of ze hebben er geen geld voor of andere redenen, een aantal zaken is ook door u genoemd in uw woordvoering. Wij hebben in de laatste AB vergadering het groene licht gegeven voor scenario 1, want op 30 of 31 maart moet er in het AB een klap gegeven worden op die begroting, die moet direct door voor het hele proces naar alle raden voor de zienswijzen om op tijd vastgesteld te worden en weer aan de provincie te worden aangeboden. U kent het systeem. Dus scenario 1 wordt het, dat is het basisscenario. Al de andere mooie ambities gaan wij op dit moment nog even laten liggen, maar ik kom er zo op terug. De heer Alsemgeest had een aantal vragen over de toch lange brief van de GGD. Hij noemde als eerste de consequenties van de VISI-norm. Je ziet dat in de brief staat, dat dat op dit moment nog niet helder is, dat dat uitgerekend moet worden en dat je het dan pas in de begroting kan verwerken. Dat weten we gewoon nog niet.

Waarom moet een GGD al die extra zaken bekostigen? U noemde het al, het is een hele grote GGD met heel bijzondere verantwoordelijkheden, een haven, een luchthaven, heel veel ziekenhuizen. Dat is door het rijk zo geregeld, we zijn ingedeeld in deze GGD, daar zitten wij aan vast. Ik zal er later ook op terugkomen, want ook mijn visie is waarom je al deze kosten bij de GGD, dus bij de gemeenten, neerlegt. Uiteindelijk is de gemeenschappelijke regeling het verlengde lokaal bestuur en zijn wij als gemeente verantwoordelijk om dat te bekostigen. Mevrouw Draak, ja, wij zijn samen daar geweest en het helpt ook

5/15

wel om er echt even te zijn, om de mensen te zien. Het was een interessante avond in een leuke locatie, het timmerhuis. Maar AB, wie is waarvoor verantwoordelijk, hebben we dat scherp? Ik kan u vertellen dat we als wethouders binnen het AB inderdaad de afgelopen tijd met elkaar heel erg het gesprek zijn aangegaan. Op dit moment ben ik een ronde aan het maken langs alle wethouders in de regio om bij iedereen op te halen: hoe zit je er nou in, hoe kijk je er tegenaan? Want ik merkte, toen ik de eerste vergadering voorzat, dat we niet de regie hadden als wethouders en ik vind dat de wethouders, het AB, de regie moeten hebben over de GGD. Het was vooral veel zenden vanuit de GGD en daar gaan wij dus op dit moment aan werken om binnen het AB een klein DB’tje te maken om sturing te krijgen op wat wij krijgen voorgelegd. Wat u zei, extra budget, ja, je ziet de output wel, maar hebben we ook naar de organisatie gekeken, dat is precies het punt dat door veel wethouders gemaakt is. We hebben daar niet zoveel inzicht, wel of geen inzicht, er staat wel wat in de begroting. Meneer Erwich zei dat terecht, de overhead zit bij de gemeente Rotterdam. De gemeente Rotterdam heeft eigenlijk de ambtelijke capaciteit van de GGD en het is moeilijk om daar je vinger achter te krijgen. Dat klopt. Ik heb ook met een aantal wethouders besproken: laten we eens kijken wie daar eens op kan gaan zitten.

Dat gaan we nu niet meer veranderen in deze begroting, ik heb het proces aan u geschetst, maar wel de komende tijd daar echt meer grip op krijgen, want ik voel het echt als een gemis dat je met de black box aan het werken bent. De blanco cheque, niet van mevrouw Draak, maar kan de GGD dat dan vragen. Ja, daar zijn we echt heel erg kritisch op geworden na deze scenario’s, waar je scenario 2 en 3, ja, het is heel mooi, ambitie wil je hebben, maar als het niet goed onderbouwd is, kan je niet aan het algemeen bestuur vragen om daar dan ja tegen te zeggen. Dat heeft u heel terecht geconstateerd. De heer Erwich vroeg ook nog naar de invloed van de GGD Haaglanden. Daar zitten wij wel voor een paar diensten aangesloten, maar wij horen als Lansingerland gewoon bij GGD Rijnmond. Op Haaglanden heeft dit geen invloed. U heeft ook gezien, dat elke GGD een ander tarief per inwoner heeft en dat daar GGD Rotterdam eigenlijk een heel goedkope is. Wat is goedkoop? Want het zijn appels en peren vergelijken. Zoals u weet zit de JGZ niet in de GGD, andere GGD’s hebben dat wel. Vanuit een gewoon efficiënt bedrijf zou ik het aanbevelen, maar het is even zoals het is. Hoe kun je het precies vergelijken? Dat is echt een lastige. Het patatje kwam even langs, dat hoort dan niet bij de preventie, maar dat doet u expres, meneer Erwich.

Een patatje en dan preventie gezondheid, dat zei u expres, dan worden we weer wakker. Dat is u zeker gelukt. De ambitie. We hebben als wethouders ook zeker ambitie, laat dat ook helder zijn. Maar we willen wel over een voorstel kunnen praten, dat wij kunnen doorzien. Eén van u zei het terecht, was dat mevrouw Biharie, wij zijn inderdaad aan het kijken: moet je dat dan binnen die grote GGD organiseren als je lokaal preventiebeleid wil hebben of kun je dat beter lokaal doen? Mevrouw Leijendekker noemde ook het GALA akkoord, ik noem het ook bij de mededelingen uit het college, dat we daar druk mee bezig zijn. Dat speelt daar een belangrijke rol bij. GALA, daar horen de deftige woorden van het rijk bij: een SPUK-uitkering. SPUK, daar ga ik een beetje van spugen, want ik vind dat het rijk gewoon geld in het gemeentefonds moet stoppen, zodat we structureel geld hebben. SPUK moet je weer aanvragen met vinkjes, je moet weer plannen schrijven op een heleboel punten, eenzaamheid, mantelzorg, die we gewoon al doen. Dat is even mijn irritatie over het rijk, dan houd ik er weer over op, maar het zijn allemaal sigaartjes uit eigen doos, want heel veel doe je gewoon al. Bij GALA is bij mij ook direct opgekomen: laten we dat direct koppelen aan ons lokaal preventieakkoord, want daarmee kunnen we een aantal dingen in elkaar schuiven.

De GGD heeft inderdaad ook gevraagd om een bepaald component uit de SPUK-uitkering dan door te sluizen naar de GGD. In elk geval gaan we hem aanvragen, maar je moet in september dat integrale plan hebben, dus het is allemaal wel weer een hele hoop werk in korte tijd, dus we gaan het allemaal meemaken. Als gemeente in het AB zullen we daar verder over spreken, want wil je het nou zondermeer aan de GGD doorsluizen of zou je er lokaal ook dingen mee kunnen. Die afweging willen we echt zelf maken als wethouder, maar weet dat dit allemaal op de agenda staat. Ik ga terug naar de heer Erwich, een reactie op beknibbelen op kwaliteit. Ja, wat vind je daarvan? Eigenlijk een open deur. Natuurlijk wil je niet beknibbelen op kwaliteit, maar je wilt wel weten wat je koopt. Ik ga niet zondermeer heel veel geld betalen voor iets wat ik niet kan overzien. Dat is ook de mening van de wethouders binnen het AB, dat is echt het gesprek. De heer Erwich: Ik had eigenlijk ook nog een vraag over die ambitie, want dat viel me eigenlijk een beetje tegen, zoals dat omschreven werd. Ik vroeg me af hoe u daarin staat. Als we 1 of 2 nemen en dan geen ambitie, misschien zitten we dan helemaal verkeerd. Wethouder Cnossen: Eens, meneer Erwich. Ik ben ook wel op ambitie, zeker als het punt gezondheid is, dan denk ik: we kunnen dingen voor zijn door hierin te investeren.

Maar binnen het algemeen bestuur van de GGD bleek dat we eigenlijk gewoon niet verder kwamen in het praten over de centen dan van: het basisscenario, daar kunnen we unanimiteit over bereiken en meer is het niet. Natuurlijk hebben we die ambitie. Mevrouw Leijendekker stipte ook heel terecht aan: hoe kan dat nou, die extra bestuurlijke kosten voor AVG, archivering, WOB, ja, te gek voor woorden. Maar ik denk dat de heer Lieverse dat goed benoemd heeft, een aantal jaren geleden leek het allemaal uitstekend te gaan bij de GGD, kwaliteit op orde, ambitieus plan 3.0, maar corona bleek de werkelijkheid anders. Bij 3.0 moet ik ook zeggen, dat het niet direct alleen aan de GGD ligt, ook het rijk had van tevoren iets toegezegd, wat later weer weg was, dus daar zit die ook in. Maar het is wel schokkend om te constateren, dat daar bij de GGD een aantal zaken die ook bij een gemeente gewoon op orde moeten zijn, dat die niet op orde

6/15

waren of zijn. Dat daar echt extra geïnvesteerd moet worden, want ik kan me geen overheidsorganisatie voorstellen waar de AVG, de archivering en de WOO niet op orde is. Ja, het bestaat blijkbaar. Dus daar zit al een stukje, gelukkig dat we het nu constateren, laten we het op orde brengen. Dan merk je wel binnen het AB: voor deze begroting is de koek van de ambitie even op. Maar we hebben wel gezegd: we gaan deze begroting vast stellen, maar het komend jaar, we gaan niet 4 jaar op onze handen zitten, volgend jaar willen we echt met elkaar gaan kijken wat we als algemeen bestuur meer van de GGD willen hebben dan wat ze nu ons allemaal presenteren. De heer Smolders noemde terecht het lokaal preventieakkoord, dat gaat ook een grote rol spelen. Ik denk dat we juist binnen het GALA-akkoord, het GALA-geld, bij die aanvraag heel goed moeten nadenken: wat wil je nou echt lokaal organiseren, maar waar vind je misschien met elkaar een meerwaarde om dat binnen de GGD te doen? Op die manier gaan we daar het komend half jaar naar kijken. We gaan wel uiteraard zo snel mogelijk de aanvraag doen, want die moet dan ook binnen een paar weken binnen zijn. Aan het eind van het jaar moeten we ons plan klaar hebben.

Scenario 2 en 3, u vroeg daar naar, kan het verder worden uitgewerkt? Ik denk dat ik er genoeg over gezegd heb, dat er wel een uitwerking ligt, maar gewoon niet voldoende op dat moment voor de wethouders en ook niet voor u, dat blijkt wel, dat heeft u goed geconstateerd. Mevrouw Biharie, scenario 2, ik moet zeggen dat ik in eerste instantie, alles lezend, ook dacht: ik vind scenario 2 echt wel iets wat bij deze tijd past. Met name omdat ik denk dat zo’n gemeenschappelijke regeling een rol kan hebben in die dataverzameling. Dat je ziet, ook in Lansingerland, bepaalde wijken die op gezondheid achter blijven, allerlei punten. Dat vind ik interessant om ook hier binnen de gemeente op te kunnen sturen. Waar ga je nou gericht je geld aan besteden om gelijke kansen te creëren, om daar op uit te komen? Daar stond ik wel heel erg achter, maar aan de andere kant denk ik ook: jongens, kom op, dataverzameling, doe het gewoon, waarom moet dat nou weer in een extra scenario? Dat was voor mij wel een ambitie, die ik dan echt vind passen binnen zo’n gemeenschappelijke regeling. Maar zover zijn we dus nog niet helemaal, maar ze hopen toch een aantal mensen vast te kunnen houden met tijdelijk geld. De extra bestuurlijke kosten, daar heb ik iets over gezegd. Aandeel zorgverzekeraar. Het is wel interessant dat wij in een regio zitten met een zorgkantoor, dat toegankelijk is.

Dat heb ik nog niet eerder meegemaakt. DSW is voor mij echt een openbaring, want zowel in Woerden als in Woudenberg, we kwamen nooit bij een zorgkantoor binnen, maar DSW is een zeer vooruit denkend zorgkantoor, ook de zorgverzekeraar zelf, misschien de grootste hier wel, die juist wel met gemeenten in contact staat over hoe de zorg er over 5, 10, 20 jaar uit. Zijn er nog voldoende handen? Het is wel helder, dat dat een heel moeilijk probleem is. En moet alles wel zorg heten? Veel dingen zijn gewoon aandacht, welzijn et cetera. Dit GALA-akkoord, we hebben daarnaast een RIGA, een regionaal integraal gezondheidsakkoord, waar de gemeenten getekend hebben, die binnen het DSW-zorgkantoor vallen. Wij zitten niet helemaal in DSW, ik denk dat Bleiswijk onder het Zilveren Kruis valt, maar we kunnen voor een groot deel gelukkig wel daarin mee praten op deze manier. Geven ze inzicht, die zorgverzekeraars? Dat geloof ik niet helemaal, het zijn ook gewoon zakenmensen, maar we gaan wel zien, wat u benoemt, waar een verzekeraar ook iets doet met leefstijl, dat het ook iets is wat bij de lokale preventie als gemeente hoort. Ik hoop echt dat we daar wat gelden bij elkaar kunnen voegen, zodat we als gemeente meer kunnen dan nu. GALA, daar heb ik genoeg over gezegd, de gemeente gaat dat integrale plan voorbereiden, anders krijg je dat geld weer niet.

De advisering over gezonde leefomgeving heb ik nog opgeschreven, of ik dat voldoende vind. Daar is binnen het AB een discussie over geweest, want vorig jaar hebben we gezegd: voor de omgevingswet hebben we advisering van de GGD nodig. Maar dan krijg je van de GGD terug: dat moet je dan apart inkopen. Dat vind ik lastig, want ik vind het eigenlijk bij de taken horen. Een aantal gemeenten zei: dat doen wij niet. Vandaar dat de gemeente Lansingerland daar wel een apart plustaakje van gemaakt heeft, omdat wij het heel belangrijk vinden. Voor onze omgevingsvisie hebben we ook nadrukkelijk de GGD gevraagd: wat is jullie visie op onze gemeente? Ik denk dat het zonder gezondheid gewoon geen totaal plan is. Maar ben je er helemaal blij mee? Ik zou willen dat de GGD dat zich als basistaak toe zou rekenen. Voor de eerste termijn denk ik dat ik lang genoeg aan het woord ben geweest. Excuus. De voorzitter: De wethouder legt erg de bal op de stip om te bevestigen wat ze zojuist heeft gezegd. Mevrouw Draak: Voordat de tweede termijn begint, misschien had ik het niet duidelijk genoeg gevraagd, maar ik ben toch benieuwd of de wethouder een visie heeft in de overlap van taken tussen de verschillende gremia. Daar hebben verschillende commissieleden iets over gezegd.

Is het mogelijk om daar een betere scheiding in aan te brengen op de één of andere manier? Wethouder Cnossen: Ja, ik was het heel erg met een aantal commissieleden eens, die zeiden: daar zit gewoon de verantwoordelijkheid van het rijk. Dat werd door een paar van u genoemd, ook de heer Lieverse heeft dat eigenlijk ingebracht. Het is toch bijzonder, dat het rijk niet wil betalen voor de landelijke taken en dat dat bij de GGD zit. Die laat ik zelf even los, want ik ben beperkt, ik heb daar geen invloed op. Verder zou je wel kunnen kijken, met name de rampenbestrijding, welk deel zit daar bij de veiligheidsregio, want die heeft daar ook gewoon budget in. Gemeenten hebben ook hun eigen plannen, die ook klaar liggen. Overlapt dat elkaar niet? Dat vond ik wel een aardig aandachtspunt, dat ik eens mee wil nemen. Het plan is, ik kan niet alle vragen op dit moment beantwoorden, maar met een aantal wethouders heb ik al besproken: laten we als de begroting klaar is met elkaar als wethouders eens een verdiepingsslag gaan maken, wat wij nou

7/15

eigenlijk willen weten, hoe zit dat met die overheadkosten, kunnen we daar invloed op uitoefenen? Ik kan het op dit moment niet concreter maken dan ik nu ben. De voorzitter: U neemt geen besluit over dit punt. Het doel is dat de vragen van de heer Lieverse zo goed mogelijk besproken worden. Tweede termijn De heer Lieverse, CU: De CU is niet ongelukkig met het standpunt dat in het AB voorbereid wordt om voor scenario 1 te gaan. Dat vooraf. Dat is overigens niet bedoeld, zo willen wij het ook niet zien, om de GGD te knevelen. Tegelijkertijd wil ik er iets aan toevoegen, hoe de GGD geacteerd heeft de afgelopen 3 jaar, dat verdient veel respect. Het heeft heel veel kritiek gekregen in praatprogramma’s over testlocaties die er op tijd waren, beschermingsmiddelen waar de GGD ook een rol in zou kunnen spelen, vaccinatie, scenario’s die iedere keer omgegooid werden. Hoe dat opgepakt is, is wel voor een groot deel te wijten aan de GGD landelijk, GGD GHOR onder leiding van André Rouvoet, maar het is een compliment waard. Er werd ook iets gezegd, o.a. mevrouw Biharie, over de financiële doorrekening en dat er een aparte bespreking op volgt, waar we ons voor kunnen aanmelden, heb ik zojuist begrepen van de voorzitter.

Dat de CU dat nog niet heeft gedaan, heeft ermee te maken dat onze vragen eigenlijk niet op de details van financiën en doorrekening zitten, vooral niet als ik zie dat KPMG die cijfers heeft gecontroleerd, zoals ze nu in het rapport staan dat wij gekregen hebben. Dat is de reden om niet op dat aspect te zitten, maar meer op de inhoudelijke kant ervan. Wat opgemerkt werd over GALA en leefstijl interventie en dergelijke, dat loopt wat door elkaar. GALA zien wij als een heel belangrijk voornemen van de overheid, dat echt nog zo nieuw is, dat we niet eens weten hoeveel geld ermee gemoeid is en of die SPUK-uitkering wel of niet aangevraagd moet worden. Die leefstijlinterventies, die al gebeuren en die ook al vergoed worden door de normale ziektekostenverzekeraars, staan er niet los van, maar die moeten natuurlijk gewoon al gebruikt worden. Ofwel, het heeft te maken met een integraal plan. We hebben gekozen voor een lokaal preventieakkoord, meneer Smolders zei er ook al wat over. Of dat deels met GALA-gelden gedekt moet worden of de bestaande SPUK-uitkering die open staat voor deze preventieakkoorden, dat blijft voor ons open, maar we zien er wel naar uit dat de ambtenaren op tijd die aanvragen gedaan hebben. Tot slot willen we de wethouder bedanken voor de uitgebreide beantwoording, dat helpt enorm.

Ook willen we haar sterkte wensen met de coördinatie met de 12 andere wethouders, ook in het weerwoord geven aan deze pittige directeur, die er op dit moment is in de GGD, zonder de ambities van de directeur om zeep te helpen, want ook dat vinden we belangrijk, dat er wel groei is en er een eigentijdse GGD blijft bestaan in het belang van onze inwoners. De heer Alsemgeest, WIJ: Dank aan de wethouder voor de beantwoording van de vragen, al ben ik nog niet heel veel verder met de consequenties van de visie, maar dat is de wethouder ook niet, dus we moeten maar afwachten wat er nog voor komt in de nieuwe begroting straks. De heer Lieverse zei het al een beetje, ik wil daar graag even op inhaken. De GGD heeft ook hele goede dingen gedaan. Ik hoor hier best wel vanuit alle hoeken een beetje dat de GGD het niet op orde heeft. Maar tot een jaar of wat geleden had de GGD het natuurlijk prima op orde, maar toen kwam er een coronapandemie en toen bleek dat het niet op orde was. Maar laten we eerlijk zijn, als we naar onszelf kijken dan denken wij: als wij thuis zoiets aan de hand zouden hebben, zijn wij daarop voorbereid? Ik denk het niet. Dan breekt ook bij ons een klein beetje de paniek uit. Daarnaast hebben ze heel veel goede dingen gedaan, ik denk dat dat ook wel benoemd mag worden.

Je mag je ook afvragen of de GGD zo regionaal wel verantwoordelijk is voor hetgeen er op nationaal niveau gebeurt. Er moet duidelijk gekeken worden of er een andere manier van werken mogelijk is. Daar moeten we niet stil bij zitten, dat moeten we niet afwachten, daar moeten zelf of de GGD actief aan gaan deelnemen en actief aan gaan beginnen. Dan denk ik ook dat scenario 1 toch de beste optie is. Wat mevrouw Draak al zei: je gaat geen dingen uithalen als je de boel niet op orde hebt. Laten we eerst zorgen dat we de boel op orde hebben bij de GGD en dan gaan we verder kijken of er andere mogelijkheden zijn. Dank u wel. Mevrouw Draak, VVD: Al eerste bedankt aan de wethouder voor de uitvoerige beantwoording. Ik heb vanavond wederom, net als die dinsdagavond bij de GGD het idee dat het algemeen bestuur bij haar in ieder geval in goede handen is, waarmee het voor ons als raad prettig is om informatie in die zin uit de eerste hand te hebben. Ik keek nog even naar de vragen van de heer Lieverse, volgens mij heb ik ze indirect allemaal wel beantwoord. Wat ik nog even wil zeggen, in aansluiting op de heer Alsemgeest. Wat mij opviel bij de GGD, vroeger noemden we dat de gemeentelijke gezondheidsdienst, daar staat GGD voor en dat zie je daar. Het is een medische organisatie met bevlogen toezichthouders, met bevlogen artsen.

Dat ze de ambtelijke zaken uit het oog verloren zijn een beetje, dat is misschien niet goed, maar dat doet ook niets af aan alle andere prestaties. Ik begrijp wel, dat dat ook moet gebeuren. Daarom, wat ik al gezegd heb, laten we voor dat scenario 1 gaan. In overleg met andere gremia die ook verantwoordelijk zijn voor preventie, daarna kijken wie wat doet op dat gebied, want preventie is

8/15

natuurlijk wel belangrijk. Als de GGD het niet doet, dan doen wij het als gemeente sowieso zo goed en zo kwaad als we kunnen zelf, dat hebben we afgesproken in ons preventieakkoord. Daar wil ik het voor dit bespreekpunt bij laten. Dank u wel. De heer Erwich, L3B: Ik wilde alleen maar even de wethouder bedanken voor de uitgebreide toelichting en aanvulling en de heer Lieverse voor zijn enorme voorwerk. Ik denk dat we hiermee vast besloten hebben om 1 te gaan doen en ik denk dat we daar goed mee uit de voeten kunnen. De voorzitter: U hoeft niets te beslissen, het is een bespreekpunt. De heer Smolders, D66: Sowieso iets recht zetten, dat we misschien ontevreden zijn geweest over hoe de GGD de afgelopen jaren heeft geopereerd. Ik heb het alleen maar over scenario 2 en 3 wat opmerkingen gehad en niet over het functioneren van de GGD. Dat wil ik wel even helder hebben. Dat ze goed werk hebben gedaan onder moeilijke omstandigheden. Ten tweede wil ik mevrouw Cnossen bedanken voor haar uitgebreide termijn en de heer Lieverse voor het inbrengen van dit bespreekstuk. Mevrouw Van Splunter, GL: Dank, mevrouw de wethouder, voor de beantwoording van de vragen. Ik ben net, omdat ik van mijn tekst afweek, vergeten de heer Lieverse te bedanken voor het inbrengen van dit punt en dat wilde ik nog wel even doen. We hoeven het verder niet over scenario’s te hebben, want scenario 1 gaat hem worden.

Als de GGD dan nu even niet de ambities waar kan maken, laat ons dat niet beletten om onze ambities na te streven. Wij denken dat een lokaal preventieakkoord daardoor eigenlijk nog belangrijker is dan op het moment dat we het met elkaar besproken hebben. We zouden nog kunnen hopen dat de VISI-norm 2023 gunstig uit gaat pakken, omdat we als GGD Rotterdam Rijnmond met veel facetten boven het landelijk gemiddelde liggen, maar dat is dan even afwachten. Maar alle vertrouwen, dat met een lokaal preventieakkoord en de pijlers uit onze samenlevingsvisie we een heel eind komen als het om de kansgelijkheid, de leefbaarheid, de veiligheid, bestaanszekerheid en gezondheid van onze inwoners gaat. Mevrouw Bihari, PvdA: Allereerst hartelijk bedankt voor de zeer uitgebreide beantwoording. Goed om te horen dat er een integraal plan voor de meerjarige SPUK-aanvraag richting september het voornemen is om dat voor elkaar te krijgen. Ook begrijp ik, het zou goed zijn als het rijk vertrouwen had en dat ze het bureaucratische zouden skippen en dat ze het gewoon aan de gemeente zouden schenken. Maar dat heeft u benoemd. Ik was even benieuwd naar de status van het lokaal preventieakkoord op dit moment. De laatste keer in de commissie samenleving zou dat in het tweede kwartaal in de raad komen, daar ben ik even benieuwd naar vanuit mijn fractie.

Ik weet niet of ik het goed heb gehoord, maar dat stond in het stuk van de GGD, daar hoefde je geen integraal plan te hebben om dit jaar in 2023 al een beroep te doen op een deel vanuit GALA. Misschien heb ik het gemist. Ten laatste, misschien kan dat in de komende commissievergadering, dat het goed zou zijn ook vanuit uw standpunt, maar ook vanuit de fractie, om de samenlevingsvisie, het GALA en lokaal preventieakkoord naast elkaar te leggen om te kijken waar overlappingen zijn en waar wij juist kunnen versterken. Dat is meer de toekomst om op dit onderwerp verder in te zoomen, maar daar willen we vast aandacht voor vragen. Nogmaals hartelijk dank voor al uw antwoorden. Mevrouw Leijendekker, CDA: Ook mijn dank voor de uitgebreide beantwoording door de wethouder. Ik hoor een aantal fracties hun voorkeur uitspreken voor scenario 1, maar ik dacht dat ik de wethouder heb horen zeggen, dat heb ik tenminste in mijn aantekeningen zo opgeschreven, dat zij vindt dat scenario 2 en 3 nog onvoldoende uitgewerkt zijn. En dat daar in het algemeen bestuur nog nader over gesproken wordt. Of heb ik dat verkeerd begrepen? Dat hoor ik dan graag van de wethouder. Wethouder Cnossen: Wij zijn zeker voornemens aan het werk te gaan met de brede SPUK-aanvraag. Mevrouw Bihari zei terecht: voor 2023 kan je makkelijk en snel doen via een vinkje aanvragen.

Maar daar ligt wel de eis bij, dat je aan het eind van het jaar een plan moet hebben voor 2024 en verder. Daar zijn we mee bezig. Ook richting de heer Lieverse, daar is de gemeente zeker actief in. De relatie die u legt met de samenlevingsvisie, GALA en preventieakkoord, daar zijn we al actief mee bezig. Wij willen in een raadsinformatiebrief komende maand u informeren over de stand van zaken, hoe wij in relatie tot het preventieakkoord al deze dingen gaan combineren. Alle beleidsstukken die de gemeente op dit moment maakt, alles is een beetje overdreven, zonne-energie zal niet onmiddellijk met de samenlevingsvisie te maken hebben, maar vanuit het sociaal domein alle beleidsstukken, die hebben altijd verband met de samenlevingsvisie, dat hebben we met elkaar afgesproken. Dat gebeurt gewoon. U vroeg ook naar de status van het lokaal preventieakkoord, ik denk dat ik daar genoeg over gezegd heb. Voor mevrouw Leijendekker was ik niet helemaal duidelijk. Scenario 1 wordt het gewoon, want daar hebben we binnen het AB unanimiteit over en dat is nodig, maar daarnaast zijn er best wel ambities. Meneer Smolders had dat ook goed gezien, 2 en 3 waren ook niet voldoende onderbouwd, uitgewerkt. Maar dat wij geen ambities hebben, dat is natuurlijk niet het geval, die hebben we, maar die willen we goed kunnen

9/15

afwegen aan de hand van een onderbouwd plan. We hebben ook gezegd dat we zeker niet stil willen staan deze komende 4 jaar. Je moet een begroting voor 4 jaar opstellen, omdat de GGD natuurlijk ook zekerheid voor personeel wil hebben. Maar een begroting voor 4 jaar betekent niet 4 jaar op je handen zitten en niks meer doen. Dat is wat we voornemens zijn. De voorzitter: Daarmee zijn we aan het einde gekomen van dit bespreekpunt. Dank aan de heer Lieverse voor het indienen hiervan. Er wordt u verder geen beslissing gevraagd, dus hiermee beëindigen we ook de behandeling van de begroting van de GGD. 6. Stukken ter advisering aan de raad: 6.a Aanbevelingen rapport Rekenkamer Lansingerland Zorg om kosten, onderzoek kostenbeheersing Wmo De voorzitter: Hierover hebben wij reeds een beeldvorming gehad, waarbij de directeur van de rekenkamer Lansingerland een uitgebreide toelichting heeft gegeven. U heeft ook nog de kans gehad om technische vragen te stellen. De vraag die vanavond voor ligt is: wilt u de aanbevelingen van de rekenkamer allemaal meegeven aan het college ter uitvoering of vindt u dat niet nodig? Die concrete vraag ligt vanavond voor, dus daar ben ik op zoek naar uw antwoorden.

Mevrouw Verhoef, PvdA: De uitgaven voor de Wmo zijn hoog en ook onvoorspelbaar en dat is ook bij ons het geval, maar in het hele land en toch is de ondersteuning vanuit de Wmo cruciaal en maken burgers van allerlei leeftijden en op allerlei manieren er gebruik van. We willen, dat willen we allemaal denk ik, maar in ieder geval de PvdA-fractie, wil dat het Wmo-budget effectief en efficiënt wordt besteed. Het onderzoek van de rekenkamer was dus zeer welkom. Mij fractie kan zich goed vinden in de aanbevelingen en is blij dat het college deze ook omarmt. Het is goed om te zien, dat de structuur voor monitoren, analyse en ramen van gebruik en de kosten van de Wmo hier bij onze gemeente in de basis op orde zijn. Maar het onderzoek van de rekenkamer geeft ook wel aan, dat het voor de gemeente Lansingerland en voor andere gemeenten heel moeilijk is om de kosten van de Wmo te beheersen. De speelruimte is vrij beperkt. Onze fractie, en ook landelijk is dat het geval, heeft hoop gevestigd op de landelijke aanpassing in de eigen bijdrage voor huishoudelijke hulp via de Wmo waarbij meer rekening wordt gehouden straks met de draagkracht van huishoudens. Hogere inkomens betalen dus meer eigen bijdrage. Helaas wordt dat pas per 1 januari 2025 ingevoerd. Dat is echt te laat, wat ons betreft, maar daar hebben we geen invloed meer op. Maar hopelijk biedt het wel soelaas.

In de tussentijd zullen we die periode moeten overbruggen, zullen de kosten toch nog wel hoger zijn. We kunnen dus in principe instemmen met alle aanbevelingen, die zijn gedaan door de rekenkamer. We willen de wethouders op het hart drukken om bij de vierde aanbeveling, ga op zoek naar mogelijke besparingsmaatregelen, we drukken de wethouders daarbij op het hart, want het staat er wat afstandelijk, maak een goede afweging tussen kostenbesparing en neveneffecten. Wat er bedoeld wordt, is: zorg dat de ondersteuning op peil blijft voor de kwetsbare mensen die dat nodig hebben. Ik denk dat dat in goede handen is bij het college, maar wij zouden er best prijs op stellen om ook betrokken te worden als raad bij de eventuele verkenning voor kostenbesparing. Als dat mogelijk is, graag. Ik hoor graag van het college hoe ze dat voor zich zien als ze dat ook graag zouden willen doen. Dank u wel. De heer Kampinga, VVD: De VVD staat ook pal achter de 4 aanbevelingen van de rekenkamer. Het college heeft dat ook omarmd. Wij willen in elk geval de toevoeging, dat bij aanbeveling 4, die gaat over de potentiële besparingsmaatregelen, dat er onderzocht wordt wat de mogelijkheden zijn m.b.t. het wetsontwerp dat nu boven de markt hangt, of daar wellicht nog mogelijkheden voor bezuinigingen voor de gemeente uit te halen zijn. Mensen moeten meer gaan betalen, oké, prima, inkomensafhankelijk.

Maar dan mag je toch hopen, dat de wet niet alleen de bedoeling heeft om mensen meer te laten betalen, maar dat het ook de intentie is om de gemeenten een beetje tegemoet te komen. Dus die aanbevelingen, daar kunnen we het mee eens zijn. Ik zal niet op de details verder ingaan. Heel kort nog even. We hebben in maart 2021 met de zogenaamde stemkastsessie geuit, dat we graag dit onderzoek willen. Hartstikke mooi, zeker de VVD vindt dat goed. In december van datzelfde jaar publiceerde rekenkamer de onderzoeksopzet. Toen dacht ik: nou, dat ziet er goed uit. Maar nog weer een jaar later kwam het rapport uit, op 22 december 2022. Als ik heel eerlijk ben, wat mijzelf betreft, de VVD, voegt het rapport niet zo gek veel toe, we hebben wel interessantere rapporten gezien, over schuldhulpverlening bijvoorbeeld. Maar mede door meneer Lieverse ligt het hier nu, prima, toch wel goed om het er even over te hebben. Ik had een beetje het idee dat de wisseling van de wacht bij de rekenkamer, dat mag je niet zeggen, maar zo mild als het rapport nu is, zo stringent waren voorgaande rapporten van de rekenkamer. De heer Afalah: Ik wil daar toch even op ingaan. Vindt u het rapport zo, ik vind het een best wel positief rapport over de gemeente. Over schuldhulpverlening waren ze heel negatief.

Is het zo, als wij hier een rapport krijgen van de rekenkamer, dat wat positiever is over de gemeente, dat het rapport ineens minder waard is? Of mag ik het anders interpreteren? De heer

10/15

Kampinga: Dat ben ik het helemaal met u eens, dat is mooie uitdrukking: post hoc ergo propter hoc. Oftewel, als twee dingen na elkaar plaats vinden, dan ben je geneigd daar een verband tussen te zien. Ik denk dat dat verband er nu niet is, maar het ging wel even door mijn hoofd: hé, er is een nieuwe wind aan het waaien. De rekenkamer is in allerlei opzichten anders bezig dan tot nu toe, maar dat is hun keuze. Ik kan er heel veel van zeggen, bijvoorbeeld de vraag die niet beantwoord is. De verdringing, dat klinkt zo negatief, maar als je veel geld uitgeeft aan bijvoorbeeld huishoudelijke hulp, dan gaat dat onwillekeurig ten koste van iets, al is het maar ten koste van je reserve, want je wilt het toch doen. Dat is niet beantwoord. Tot slot. Er wordt vaak een vergelijking gemaakt met landelijke cijfers, dat kwam vanavond al een keertje langs. Lansingerland is een heel atypische gemeente in positieve zin. Als je dingen vergelijkt, die helemaal niet te vergelijken zijn. Als je ons vergelijkt met Rotterdam, dan weet je dat daar een hele hoop dingen uit komen. Dat wilde ik even gezegd hebben. Verder een prima rapport, voer vooral die aanbevelingen uit. Mevrouw Heijblom, D66: Als D66 zijn we tevreden over de kwaliteit van het rapport en kunnen we de aanbevelingen goed volgen. Er is ook een goede, verhelderende beeldvorming over het rapport geweest.

Graag horen wij van de wethouder hoe ze de aanbevelingen onder punt 4, de besparingsmogelijkheden, gaat onderzoeken en daarbij rekening houdt met dat de kwaliteit voor de cliënten op het huidige niveau blijft en niet aan kwaliteit inboet. Daarnaast zijn we benieuwd hoe de aanbevelingen 1 tot en met 3 geïmplementeerd zouden kunnen worden. De opgaven op het gebied van de Wmo worden de komende jaren met een groeiend verouderd bevolkingsdeel in Lansingerland fors. Dat laat het rapport wel zien. Een goede monitoring en controle van het proces door de raad zijn essentieel om verrassingen of buitensporigheden te voorkomen. Wanneer en hoe is de wethouder hiertoe goed in staat en wat kunnen we daar als raad in betekenen? Mevrouw Molenaar, CU: Allereerst wil de CU-fractie de wethouder en de ambtenaren die zich bezighouden met de diverse onderdelen van de Wmo in dit dorp complimenteren met de goede beoordeling van de Wmo, die uit het rapport naar voren komt. De Wmo-kosten per inwoner zijn in Lansingerland lager dan het landelijke gemiddelde en in het rapport staat al: er zijn geen besparingsmaatregelen gemist, die de rekenkamer ons nog kan adviseren. Dus ik denk dat we dat moeten opvatten als een compliment. De heer Kampinga: Eén van de besparingen is, dat de indicatieduur verkort is. Dus iedereen krijgt nu minder huishoudelijke hulp dan voorheen.

Ik ben benieuwd hoe mevrouw Molenaar daar tegenaan kijkt. Mevrouw Molenaar: Volgens mij is dat in eerdere vergaderingen aan de orde geweest, dat iedereen het erover eens wat, dat dat een slimme zet was om het geld beter te besteden door de indicatie anders in te regelen. Dat heeft nu niet direct te maken met de aanbevelingen van het rekenkamerrapport, dus ik wil daarmee verder gaan. Het rapport van de rekenkamer gaat niet over de kwaliteit van de Wmo-zorg zelf, maar in deze zaal hebben we het al vaak gehoord, ook met de kwaliteit van de Wmo-zorg zit het in de basis goed in Lansingerland, iets waar wij heel blij mee zijn. Daarom staat de CU ook helemaal achter de reactie van het college op dit rapport en de aanbevelingen. Zeker daar waar het college aangeeft, ik quote: zij die de zorg nodig hebben, moeten de juiste zorg krijgen. Dat is wat ons betreft ook het uitgangspunt. Natuurlijk moet er goed gekeken worden naar de betaalbaarheid en dat vraagt om keuzes, zowel binnen de Wmo als in het totaal van de gemeentefinanciën. Maar besparen op de Wmo is wat de CU betreft geen doel op zich. Goede ondersteuning van inwoners vanuit de Wmo, dat is het doel. De aanbevelingen van de rekenkamer zijn met name gericht op databeheer en kwaliteitscontroles en we zien daarvan als fractie zeker het belang, maar dit belang is ook ondergeschikt aan het belang van de zorg.

We horen vaak genoeg over doorgeslagen administraties in thuiszorg of ziekenhuizen, waarbij heel veel verantwoording moet worden afgelegd achter elk detail. Dat zal niet de bedoeling zijn van de aanbevelingen in dit rapport, dus daarom kunnen we ook instemmen met de aanbevelingen, maar we vinden het wel een aandachtspunt, zodat databeheer en kwaliteitscontrole ook echt ondersteunend is aan de zorg die de gemeente levert en niet alleen bedoeld is voor glimmende rapportjes. Wat onze fractie betreft is de huidige monitoring prima en zijn we blij met de continue verbeteringen die plaats vinden. Ik was benieuwd hoe de andere fracties daar in zitten, over de huidige manier van monitoring en hoe wij daar inzicht in krijgen als raad. Tenslotte was ik ook wel benieuwd naar hoe de wethouder en ambtenaren zelf de huidige monitoring ervaren en de verbeteringen die ze al in gang hebben gezet en wat ze met die aanbevelingen gaan doen, want het is een best vergaande uitbreiding van die capaciteit, wat gevraagd wordt in de aanbevelingen. Dat was het. Dank u wel. De heer Afalah, WIJ: Het is vandaag 16 maart 2023. Vorig jaar was er iets op 16 maart, volgens mij waren er verkiezingen. Het is een jaar geleden, dat we hier een geweldig resultaat hebben behaald. Heel kort daarna ben ik geïnstalleerd als raadslid en één van de dingen waar ik naar heb gekeken, waren de 2 rapporten.