[BV23.0029] Verslag CIE AB d.d. 15 maart 2023

VERSLAG Commissie Algemeen Bestuur

Corsanummer BV23.0029 Datum vergadering

: 15 maart 2023

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: WIJ Lansingerland : Ton Jansen, Paul Zantman Leefbaar 3B : Don van Doorn, Johan Philippens, Terry Duivesteijn CDA : Jan Willem van den Beukel, Job Halkes, Michel Krieger VVD : Ed van Santen, Theo van Son, Nathalie van Bakel D66 : Brecht Weerheim, Erik Jonker, Bert Bakker CU : Kees Willen Markus, Lenneke Maasland, Sam van Egmond GroenLinks : Menno Duk, Manon van Splunter PvdA : Hamid Azzouzi, Nanno Scheringa, Sonnie Biharie Wethouders

: Simon Fortuyn, Michiel Muis

Voorzitter Commissiegriffier

: Jan Pieter Blonk : Lianne van den Houten

Afwezig Burgemeester WIJ Lansingerland VVD D66 GroenLinks

: Pieter van de Stadt : Petrine van Olst, Mark Bik : Matthijs Machielse : Bert Bakker : Selgei Gabin

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.00 uur: Goedenavond, ik open de vergadering van de commissie algemeen bestuur van de gemeente Lansingerland. Het is vandaag 15 maart 2023. Mede namens de commissiegriffier welkom inwoners thuis kijkend naar de webcast. Welkom de heer Slob op de tribune, u maakt gebruik van het spreekrecht. En welkom wethouders en medewerkers van de gemeente Lansingerland. En natuurlijk u, commissieleden, hartelijk welkom. Fijn dat alle fracties aanwezig zijn. De burgemeester is vandaag afwezig, maar hij wordt vervangen door wethouder Fortuyn. 2. Insprekers De voorzitter: We hebben één inspreker, dat is de heer Michiel Slob. Hij gaat inspreken over het beleidskader zonne-energie, dat staat op de agenda als agendapunt 6.a. U heeft 5 minuten. De heer Slob: Geachte voorzitter, dank u wel voor het woord. Geachte leden van de raad. Vanavond staat het beleidskader zonne-energie op de agenda. Dit stuk isnaar mijn mening uitstekend ambtelijk voorbereid, maar kent naar mijn mening ook een aantal politieke consequenties, waarvoor ik jullie vanavond wil waarschuwen. Mijn achtergrond is technisch natuurkundige en ik ben werkzaam bij de TU Delft en vooral geïnteresseerd in energietransitie en de vraagstukken daaromtrent. Deze achtergrond heeft mij hier gebracht om te proberen jullie de technische consequenties van dit plan duidelijk te maken.

Ik heb een stuk geschreven als reactie daarop, dat kunnen jullie vinden, met een ambtelijke reactie daarop. Ik ben daarna ook nog met ambtenaren in gesprek geweest. Uit dat gesprek kwam naar voren dat, uiteraard is niets zeker in het leven, maar willen jullie de stroom die opgewekt wordt volgens dit plan, hoe willen jullie die in de samenleving kwijt? Daar is officieel volgens de ambtenaren maar één mogelijkheid voor en dat is Enexis. Maar Enexis heeft eigenlijk al niet voldoende capaciteit op dit moment. Als u een groter plan wil indienen, staan de vlaggen nu nog in deze regio over het algemeen op geel, maar dat verandert snel in oranje, vooral als u snel andere plannen wilt uitvoeren, meer huizen bouwen. Daarom wil ik voorstellen, dat jullie de mogelijkheid vragen aan de verantwoordelijk wethouder om deze stroom ook op andere manieren te delen met elkaar. Die mogelijkheden schijnen er volgens de wet nu nog niet te zijn. De stroom waar jullie voor gaan is, zoals het beleidskader nu noemt,

1/21

zonnestroom. Zonnestroom is gebaseerd op gelijkstroomtechnologie. Je krijgt gelijkstroom uit zonnepanelen. Deze stroom, wil je het afzetten bij Enexis, moet eerst omgevormd worden naar wisselstroom. Wilt u het gaan gebruiken thuis voor uw duurzame oplossingen, u heeft een elektrische auto, u wilt met inductie gaan koken, uw warmtepomp, dat vormt zich allemaal weer terug naar gelijkstroom, want dat is de duurzame stroom van de toekomst. Iedere keer dat u het omvormt, heeft u verliezen. Er zijn ook plannen dat er hier veel windenergie gaat binnen komen, dan krijg je veel stroom binnen. Wat doen we dan? Dan gaan we er gelijkstroom van maken en dan hopen we dat we daarmee weer waterstof kunnen maken, die we dan kunnen opslaan. Met uw zonnepanelen kunt u dat gelijk doen. Daarom pleit ik hierbij en vraag ik jullie om een motie in te dienen om een gelijkstroomnetwerk aan te gaan leggen, zoals jullie voorgangers van bijna 100 jaar geleden een wisselstroomnetwerk heeft aangelegd t.b.v. jullie burgers. Ik wens jullie alle wijsheid toe bij het beoordelen van het beleidskader zonne-energie. Mijn duurzame groet, ingenieur Slob. De heer Jansen, WIJ: Dank u wel meneer Slob voor uw goede inspraak. Twee vragen. U heeft het over Enexis. Bij mijn weten vallen wij onder Stedin, maar dat terzijde. Ik heb het plaatje waar u naar verwees geprint.

Dan zie ik dat een groot deel van Lansingerland wit is, voldoende capaciteit. Berkel is geel. Hoe snel verandert dit plaatje? Je kunt op het plaatje niet zien hoe het 2 jaar geleden was en 3 jaar geleden. Heeft u daar inzicht in, hoe snel die veranderingen gaan? De heer Slob: We hebben wel iets inzicht. Als u op de website kijkt, dan ziet u de plannen die er zijn. Er zijn plannen om in verband met de extra energievraag voor de kassen, om daar een extra trafo te plaatsen waardoor het netwerk wordt uitgebreid. Ook vanuit het landelijke is er nu een vraag om mee te denken over de aanhangplicht, daar zou ook een heel trafostation in Bleiswijk moeten komen. Uiteraard, er zijn allerlei plannen om het uit te breiden, dat is ook nodig. Ik vermoed dat Bergschenhoek wit op het kaartje is, omdat daar al lange tijd plannen zijn om meer te bouwen, daar is blijkbaar al capaciteit gereserveerd voor de toekomst. De heer Duk, GL: Dank u wel voor het inspreken, ik heb 2 vragen. Hoe zit het met de veiligheid van gelijkstroomnetwerken? Ik heb weleens gehoord dat daar wat meer gevaar in zit. Stelt u hierbij voor dat we naar microgrids gaan werken met wijkaccu’s en dat soort dingen? Of moet ik iets heel anders voor me zien? De heer Slob: Dank u wel voor deze zeer interessante vraag.

Ja, dit is precies waar we mee zouden moeten beginnen naar mijn optie, zoals we ook vroeger zijn begonnen in Bergschenhoek, de straatverlichting was handig dat het niet steeds in de brand vloog, dus laten we Philips-peertje aanschaffen. Zo is het steeds uitgebreid, totdat het een landelijk netwerk is geworden. Zo verwacht en hoop ik ook, dat het DC-netwerk wordt. De risico’s. Vroeger is er in Amerika een hele battle geweest tussen Edison en Wattson, om aan te tonen dat er risico’s waren. Dat was een goede manier om mensen van de risico’s van stroomkabels, waarbij je natuurlijk niet ziet dat er stroom doorheen loopt, gewaar te worden. Maar met de huidige elektronica zijn de stroomrisico’s natuurlijk vele malen minder. Het belangrijkste is dat een DC-netwerk ook een opslagcapaciteit heeft. Een AC-netwerk moet altijd van beide kanten gevoed worden en afgenomen. Als dat niet in evenwicht is, is er een groot probleem. Dan lopen de klokken niet meer gelijk, zelfs als het een klein beetje niet meer in evenwicht is en bij meer loopt het volledig uit de hand, dan stort het hele netwerk in elkaar. In een DC-netwerk kan je stroom opslaan, daar is elektronica voor nodig om dat te beveiligen. Dat was 100 jaar geleden in veel mindere mate beschikbaar. Mevrouw Van Bakel, VVD: Leuk om een stukje college mee te krijgen.

Ik vroeg me af welke kosten hiermee gemoeid zijn en op welke termijn we dit kunnen verwachten en in hoeverre dit zich dus verhoudt met de ambitie die we in Lansingerland hebben op het gebied van duurzaamheid. De heer Slob: Dank u wel voor deze vraag. De kosten zijn niet precies te ramen, aangezien alles nog in ontwikkeling is op gelijkstroomgebied, terwijl het op wisselstroomgebied al ver uit ontwikkeld is. Dingen die zich snel ontwikkelen, u kon ook niet raden hoe goedkoop een Tesla zou worden in korte tijd en u ziet de prijs de laatste jaren rap naar beneden gaan. Zo ook deze ontwikkeling. Als u er niet aan begint, zullen de kosten vele malen hoger zijn. Er is een website, ook bij de ambtenaren goed bekend, waarop duidelijk staat welke besparingen er gemaakt kunnen worden op het moment dat een flinke kas over zou stappen naar gelijkstroom voor zijn verlichting. Dat zijn gigantische besparingen, maar de kosten zijn niet bekend. Je moet dan eerst een offerte bij een fabrikant voor zoveel lampen uit gaan zetten. De kabels, die er nu liggen, als je die zou willen gebruiken voor gelijkstroom, dat is geen enkel probleem, want een wisselstroomkabel is veel lastiger te maken dan een gelijkstroomkabel, want wisselstroom gaat soms rare dingen doen en gelijkstroom niet, dus er kan veel meer stroom door de bestaande kabels worden vervoerd.

Maar om te beginnen wil je een systeem juist zo stabiel mogelijk hebben. Een kleine grid uitrollen en daarmee leren en dan langzaam steeds verder uitbreiden, zodat je de ellende voor blijft. De heer Scheringa, PvdA: Dank u wel voor het inspreken, meneer Slob. Ik vind het heel interessant klinken, wisselstroom en dergelijke, u zult ongetwijfeld gelijk hebben, het is voor mij al een tijdje geleden dat ik me daarin verdiept had. Mijn koelkast werkt op wisselstroom. Als ik dan opeens een

2/21

gelijkstroomnetwerk heb, moet ik gelijk een nieuwe koelkast of er moet iets gebeuren. Dat geldt niet alleen voor mijn koelkast, maar voor alle collega’s hier de koelkasten en andere apparatuur. We hebben natuurlijk een heel AC-netwerk liggen. Gelijkstroom kan niet over het bestaande netwerk, dus dan moeten we een nieuw netwerk gaan aanleggen. We hebben nu al problemen met het netwerk. De vraag is: is het niet teveel moeite, zou je dit niet landelijk moeten gaan regelen i.p.v. op zo’n klein niveau? Haalt het niet heel veel overhoop, moeten we niet alles vervolgens gaan omgooien, wat we nu gewoon gebruiken? De heer Slob: Dank u wel voor deze vraag. Ik wil in eerste instantie niets overhoop, ik wil burgers een extra optie bieden, zoals de politieke vraag nu ligt om de extra optie weg te halen bij burgers, namelijk: we willen dat burgers van het gas af gaan. Deze vraag is een stuk heftiger dan mensen beseffen. Via een elektriciteit mag een burger 2kW binnen halen in zijn huishouden, daarvoor is het netwerk uitgelegd. Via gas is het 100kW, een factor vele malen hoger. Als we dus van het gas af gaan stappen, ook in de kassen is dat algemeen bekend, daar wordt van gas elektriciteit gemaakt, als we daarmee stoppen, dan zullen er gigantische energievragen komen, die niet bij te benen zijn in het elektriciteitsnetwerk dat we nu hebben aangelegd, dus dan valt het sowieso om.

Biedt de burger beide aan. Het is best simpel. Als de mogelijkheid zou zijn om de straatverlichting, waarvan al is vastgelegd dat je dat in gelijkstroom wilt, dat je daar gelijk een gelijkstroomnetwerk voor aanlegt, waarop burgers zich kunnen aansluiten. Maar als je dat soort oplossingen bedenkt, wordt het goedkoper dan wat je nu aanbiedt en je biedt meer aan de burgers aan, dus ook aan toekomstige burgers in nieuwe woonwijken die we hier gaan bouwen, waardoor het aantrekkelijker wordt om hier te gaan wonen. Nog aantrekkelijker, nog mooier en een nog beter verhaal. De heer Krieger, CDA: Dank u wel, meneer Slob, ik heb 2 korte vragen om te kijken of ik u goed begrepen heb. Een gelijkstroomnetwerk is efficiënter omdat er minder verloren gaat aan energie door het omzetten van gelijkstroom naar wisselstroom en je kunt er energie in opslaan. Dat is één. En het is dus op dit moment technisch gezien al mogelijk om kleinschalig, bijvoorbeeld in een nieuw te bouwen woonwijk, een gelijkstroomnetwerk aan te leggen. De heer Slob: Ja, dat is volledig goed samengevat. Sterker nog, het gebeurt in jullie achtertuin. De weg tussen Zoeter, de N470, de provinciale weg is voorzien van een gelijkstroomnetwerk, waar zonnepanelen de elektriciteit leveren aan een accu, die ook op gelijkstroom werkt. De accu levert Ledverlichting die langs deze hele weg is gemaakt.

Ook bij de verlengde A16/A13 wordt volop ingezet op gelijkstroom, want anders zou het project niet vergund worden, want het moet een duurzaam project worden, geen belasting voor de omgeving. Op die manier wordt het opgelost. De voorzitter: Verder geen vragen meer. Hartelijk dank, meneer Slob, u hoort dadelijk de beraadslagingen bij agendapunt 6.a van de commissie. We zullen kijken wat ze met uw wijze woorden gaan doen. Hartelijk dank. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d. 8 februari 2023 De voorzitter: Er zijn geen wijzigingsvoorstellen binnen gekomen. Dan stellen we dat verslag vast. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Ik wil u voorstellen, omdat de heer Slob ingesproken heeft, om voordat we agendapunt 5.a bespreken eerst 6.a doen. Kunt u daarmee instemmen? Dan hoeft meneer Slob niet te lang te blijven wachten. Hij mag blijven zitten, want het is openbaar, maar we draaien die agendapunten even om. Inventarisatie rondvraag: De voorzitter: De griffie heeft van de heer Halkes een rondvraag binnen gekregen. Die vraag heeft betrekking op de restafvalteller. Dat verhaal horen we aan het eind van de vergadering bij de rondvraag, welke vragen hij daarbij heeft. 6.a Beleidskader zonne-energie De heer Krieger, CDA: Het CDA heeft kennis genomen van het beleidskader zonne-energie.

Op zich natuurlijk een zeer positieve ontwikkeling, dat er in onze gemeente een beleidskader zonne-energie wordt vastgesteld, zeker gezien de opgave voor onze en latere generaties m.b.t. de vergroening van onze gemeente. Wat het CDA betreft is het beleidskader duidelijk en goed opgesteld. Echter, ik zou mijn taak als duo-raadslid en commissielid verwaarlozen als ik namens mijn fractie. De voorzitter: Meneer Van Son, we zijn bezig aan een discussie hier. Het is van belang dat de inspreker dat hoort. Ik wil u vragen om op uw plek te gaan zitten. De heer Krieger: Als ik toch niet een aantal kritische kanttekeningen zou plaatsen. Ten eerste. Tijdens de beeldvormende avond omtrent dit onderwerp werd er een beetje om mijn vragen heen gedraaid m.b.t. de netcapaciteit in onze provincie en gemeente. Het CDA is dan ook benieuwd of het college cijfers kan overleggen waaruit blijkt dat het net van onze netbeheerder het per categorie geschetste opwekpotentieel nu en in de toekomst aan zou kunnen. Immers, het zou zonde zijn om als raad en/of college allemaal mooie plannen te maken en projecten te starten voor het opwekken

3/21

van zonne-energie en er dan achter te komen dat Stedin geen capaciteit heeft. De verantwoordelijk ambtenaar gaf bij de beeldvorming aan, dat het qua netcapaciteit code oranje is en dat we ons wat dat betreft geen zorgen hoeven te maken. Echter, dit wekte wel zorgen, want oranje ligt toch echt een stuk dichterbij rood op de kleurenkaart dan groen. Een onderbouwde toelichting van het college zou hier duidelijkheid in kunnen brengen. Ten tweede. Onder punt 5.4 viel het mijn fractie op, dat het college voornemens is om een separaat toetsingskader op te stellen m.b.t. het opwekken van zonne-energie op parkeerplaatsen. Dit is wat het CDA betreft onbegrijpelijk en ook onwenselijk. Het opstellen van een separaat toetsingskader brengt een enorme papierwinkel met zich mee. Niet echt goed voor het milieu, lijkt mij. Waarom worden de vragen omtrent dit onderwerp en de antwoorden daarop niet gelijk meegenomen in het beleidskader. Graag een toelichting van het college hierop. Verder is het wat het CDA betreft een kwestie van doorpakken. Zo werd er onder mijn aandacht gebracht dat er in het verleden plannen zijn geweest m.b.t. het opwekken van zonne-energie op parkeerplaatsen in Westpolder in samenwerking met de projectontwikkelaar en Nieuw Lansingerstroom.

Is het college bekend met deze plannen of zijn deze gestrand? Indien het college bekend is met deze plannen, waarom dan toch een separaat toetsingskader voorstellen? Wat het CDA betreft dient de gemeente het voortouw te nemen m.b.t. het opwekken van zonne-energie op parkeerplaatsen, daarom kom ik met een oplossing voor het college. Dit in het kader van de nieuwe bestuurscultuur. Start hier voor het gemeentehuis met het overdekken van de parkeerplaatsen voor het opwekken van zonnestroom. Bij veel gemeentehuizen is dit al dagelijkse praktijk. Ik noem als voorbeeld Dronten, Zuidhoorn en Ede. Als rechtgeaarde Ajacied had ik nooit gedacht dat ik dit motto publiekelijk zou verkondigen, maar ik zou het college willen aansporen onder het motto: geen woorden, maar daden. Graag verneem ik hoe de collega fracties en het college denken over dit voorstel. Uiteraard is het CDA heel blij met meneer Slob als inspreker. Hier vlakbij gelegen is de N470 een voorbeeld van de toekomst van energieneutrale energieopwekking. Hier is gebruik gemaakt van het zogenaamd gelijkstroomnetwerk met minimaal energieverlies tot gevolg. Wat het CDA betreft is dit niet een eenmalige oplossing. Algemeen bekend is, dat bij het opwekken van zonnestroom de meeste energie verloren gaat bij het omvormen van gelijkstroom naar wisselstroom. Bij de N470 is dit voorkomen door de aanleg van een gelijkstroomnetwerk.

Waarom dit niet verder uitrollen? Waarom geen gelijkstroomnetwerk bij Wilderszijde of andere in onze gemeente nog te realiseren projecten? Hierbij wordt kostbaar energieverlies voorkomen. Het CDA vraagt het college of zij bereid is om hiervan beleid te maken dan wel de mogelijkheden en voordelen van gelijkstroomnetwerken te laten onderzoeken. Ook vernemen wij graag hoe de andere fracties hierover denken. Tot zover. De heer Duk, GL: Voordat ik begin met mijn betoog, ik ben blij dat het CDA nu pleit voor het overkappen met zonnepanelen. GL heeft hier eerder twee keer een motie over ingediend, waarbij het CDA beide keren tegen heeft gestemd. De wereld warmt op en om dat zoveel mogelijk tegen te gaan hebben we afgesproken af te stappen van fossiele energie en gaat de wereld, gaat Europa, gaat Nederland haar eigen energie duurzaam opwekken. Maar Lansingerland is anders. We hebben onszelf tot doel gesteld om een kwart van de stroom die hier gebruikt wordt, dus nog minder dan de helft van wat we gebruiken, hier in de gemeente op te wekken. Dat is extreem weinig. Toch vraagt dit coördinatie van de gemeente. Dit vraagt om een punt op de horizon, een blik vooruit. Dit vraagt om een integrale visie voor onze energie.

Hoe gaan we het opwekken, hoe gaan we energie besparen en waar leggen we onze prioriteiten? Ik had gehoopt, dat we vandaag zouden spreken over die integrale energievisie, maar tot mijn spijt beperkt het college zich tot zonne-energie. Een slimme manier om maar niet over de hete aardappels te hoeven te praten, die windmolens heten, die toch echt nodig gaan zijn om onze eigen extreem lage doelstellingen te halen. Wat blijkt? Als we al onze inzet op zonne-energie die in dit plan staan gaan uitvoeren, dan nog halen we 20% van onze eigen doelstelling niet. Mijn vraag aan het college is dan ook: wanneer komt zij met een integrale energievisie, waarin staat hoeveel stroom en warmte we denken te gaan gebruiken? Waar zit de groei? Waar zit de krimp? Waar gaan we de 20% elektriciteit die we niet met zonne-energie kunnen opwekken toch opwekken. Of kunnen we mogelijk nog meer dan slechts een kwart van onze eigen elektriciteit zelf opwekken? Als reactie op de inspreker. Het was een verademing om een inspreker te hebben, die niet voor zijn eigen belang maar dat van de gehele gemeente kwam inspreken. Daarom mijn vraag of de wethouder het met mij eens is, dat in zo’n visie ook opslag, microgrids eventueel in de vorm van DC-netten en dergelijke moeten worden opgenomen? De reden waarom ik mij meer richt op wat er niet in dit stuk staat dan wat er wel in staat in simpel.

Wat erin staat is namelijk nogal gratuit. Het gaat over daken waar de gemeente weinig tot niets over kan afdwingen, de meeste gebouwen die in onze gemeente zullen staan in 2050 staan er namelijk al en zijn niet in het bezit van de gemeente. Of daar zonnepanelen op komen, is dus primair een keuze van de eigenaar. Parkeerterreinen en zonneweides heeft de gemeente meer over te zeggen, maar hier is de ambitie erg laag. Van alle parkeerterreinen in Lansingerland is maar een deel groot genoeg om zonnepanelen voor dit college te overwegen. Daarvan is 30% ook echt bruikbaar, maar daarvan zal slechts 40% daadwerkelijk benut gaan worden. Als het aan dit college ligt: waarom is dat? Waarom niet inzetten op het merendeel van de bruikbare ruimte ook daadwerkelijk gebruiken? Het zou ja, tenzij moeten worden in plaats van nee, maar. Dan nog zonneweides. GL begrijpt de terughoudendheid van het college om op kwetsbare plekken

4/21

dit soort weides aan te leggen, vooral als het gaat om geliefde linten, maar wil ook kijken naar de beschutting en variatie in de fauna en flora die dit soort weides op andere plekken kunnen bieden. Mits de historische ruimtes niet worden aangetast en de biodiversiteit een gunstig effect kan krijgen, is het plaatsen van weides op plekken waar bewonen niet mogelijk is, voor GL wenselijk. Maar om af te sluiten met waar ik mee begon: 1 windmolen wekt meer stroom op, dan 14 hectaren aan zonnepanelen, dat zijn 28 voetbalvelden. Onze fractie wacht dan ook met smart op de zo door de provincie geëiste visie op deze vorm van opwekking. De heer Weerheijm, D66: Je zou bijna denken dat we het vanavond hebben over de hele energievisie van alles wat er in Lansingerland gebeurt i.p.v. over het beleidskader zonne-energie, dat voor ons ligt. Ik kan de commissie gerust stellen, dat ik me vooral richt op het beleidskader zonne-energie en niet op alles wat erbij komt kijken. Om toch even op de opmerkingen te reageren die zijn gemaakt, ook door de inspreker, waarvoor dank.

Ik denk dat het goed is, als ik al deze vragen hoor over capaciteit, AC DC, niet de rockband, wat moeten we daar dan mee? Mij lijkt het handig om in de nabije toekomst een beeldvormende avond te doen met bijvoorbeeld mensen van Stedin erbij, met onze eigen ambtenaren, met mensen uit de samenleving, die ons iets kunnen gaan vertellen over hoe dat nou in elkaar zit, de energiesystemen, onze kabels, hoeveel capaciteit er nou wel of niet is, AC of DC of ACDC. Ik ben geen natuurkundige, ik wil er ook niet een mening over geven, maar het lijkt ons goed om een keer met experts te gaan zitten: wat zijn de kansen, wat zijn de mogelijkheden, wat zijn de beperkingen voor Lansingerland? Wat ik me kan herinneren uit de beeldvorming: hoeveel capaciteit is er nou op ons energienetwerk? Dat is iedere seconde anders, dus niet iets wat je in een getal kan weergeven. Als het hard waait en de zon schijnt, dan wordt er ineens veel duurzame energie opgewekt. En beide niet, dan is het ineens een stuk minder. Dat is een uniek getal dat iedere dag anders kan zijn, het is lastig om dat even in een cijfertje te weergeven. Nu even terug naar het kader dat voor ons ligt. Allereerst mijn complimenten voor de helderheid van het stuk.

Wat mijn fractie ook erg waardeerde is hoe goed het in de stukken verwoord is hoe de participatie invloed heeft gehad op het stuk, met de nota van zienswijzen en op welke gronden het beleid wel of niet is aangepast. Dat vonden wij erg prettig om te zien. Ook hoe het burgerpanel is meegenomen en hoe het beleid daar op is ingericht. Onze complimenten. Een vraag die wij nog wel hebben is over zonne-energie op waterbassins in het glastuinbouwgebied. Dat is eigenlijk iets wat in de commissie ruimte valt, maar er stond een stukje in over vergunningen en dat er soms een vergunningsplicht nodig is voor zonne-energie op waterbassins en dat soms een melding voldoende is. Ik heb er niet echt verstand van, hoe omgevingsplannen in elkaar zitten. Daarom de vraag aan de wethouder: kunnen we er iets aan doen dat we dit gelijktrekken voor de hele gemeente? Dat lijkt me typisch zo’n ding waarvan het niet perse nodig is om daar een vergunning voor aan te vragen, zou dat niet iets kunnen zijn dat met een meldingsplicht gewoon voldoende is? Net kwamen ze ook even langs, de zonnepanelen op parkeerplaatsen. Uit onderzoek blijkt dat er in Nederland een potentieel is voor 8,1 tot 9.6 miljard kW energie door zonnepanelen op parkeerplaatsen. Dat is dus een hele hoop. Aan de andere kant snap ik ook wel: dat is iets wat je op een goede manier moet inpassen.

Als het een parkeerplaats bij een OV-knooppunt is, bijvoorbeeld niet in het zicht van mensen, dan is het een logische plek om daar een overkapping te doen. Als het ergens in een centrum is, ja, dan wordt het een ander verhaal. Het lijkt me logisch om daar een goed toetsingskader voor te maken. Wanneer kunnen we dat toetsingskader verwachten? Dat waren mijn woorden voor dit moment. De voorzitter: U bent geen natuurkundige, maar ik hoor duidelijk de stem van een bestuurskundige. De heer Van Egmond, CU: Dank inspreker. Er is al een hele hoop gezegd, dus ik kan het ook kort houden. We kunnen ons goed vinden in het voorliggende beleidskader. We zijn er blij mee dat de groengebieden beschermd worden tegen zonneweides. Bouwwerken van zulk formaat horen wat ons betreft niet in dit soort mooie gebieden. Ook vinden we de wel aangewezen plekken een prima alternatief voor de hopelijk beperkte zonneweides. Ook zijn we tevreden over hoe we de participatie van inwoners en organisaties is geregeld. Er is terecht goed rekening gehouden met het waarborgen van draagvlak en de inbreng van derden, dat is een compliment voor het college. Echter, wij hebben ook onze zorgen over de voortgang en de ambitie van het kader, we missen gevoel voor urgentie in het kader. Een gevoel van urgentie dat ons wel bekruipt bij de doelstelling om in 2050 CO2 neutraal te zijn.

Zinnen als ‘we hopen op animo’ of ‘we zijn bezig’ en ‘we kunnen kijken naar’ wekken bij ons niet echt de indruk dat het doel van 2050 super hoog op de agenda staat. Dus we hopen dat de gemeente in de toekomst meer ambitie durft uit te spreken in haar beleidsstukken rondom klimaat. Net als meneer Krieger ben ik ook Ajacied, maar die woorden zou ik niet in mijn mond willen nemen, geen woorden maar daden, maar ik zou het meer noemen: bittere noodzaak om nu echt te acteren op dit vraagstuk. Ik had ook dezelfde vragen als meneer Krieger over de ontbrekende cijfers. Al met al, de uitgangspunten en de participatie zijn goed, maar de urgentie mag wat hoger zijn, wat ons betreft. Dank. De heer Jansen, WIJ: WIJ kan zich vinden in het voorliggende beleidskader zonne-energie en de afhandeling van de zienswijzen. Hoewel qua netwerkcapaciteit Lansingerland er voor een deel gunstig

5/21

uitspringt, Bergschenhoek en Bleiswijk schijnen voldoende capaciteit te hebben, is de situatie in Berkel en Rodenrijs minder rooskleurig. Dit gebied kleurt geel op de kaart, waarmee een begin van capaciteitsproblemen wordt aangegeven. Het beleidskader geeft richting hoe wij en waar wij als gemeente ontwikkelmogelijkheden voor zonne-energie zien. Echter, deze markt is streng dynamisch. Er zullen ook technische ontwikkelingen komen, die het noodzakelijk maken om een goede monitoring van het kader te blijven doen om te kunnen blijven voorzien in de verduurzaming die we nastreven als gemeente. Voor de uitvoering van dit beleidskader zijn we als gemeente natuurlijk ook nog afhankelijk van andere partijen. Wij hopen dat de netwerkbeheerders, in ons geval Stedin, in uw programma m.b.t. elektriciteitsuitbreiding, wijkaccu’s en micronetwerken voldoende ondersteuning kunnen geven aan de gemeenten om deze verduurzaming op lokaal gebied te faciliteren. De oproep van inspreker om te investeren in een gelijkstroomnetwerk is begrijpelijk. Het continu omzetten van gelijk- naar wissel- naar gelijkstroom is niet handig en zorgt voor verliezen. Echter, de gemeente is en zal geen netwerkbeheerder worden, de bal ligt bij de landelijke overheid en netwerkbeheerders.

Op de vraag van het CDA hoe we aankijken tegen het overkappen van parkeerterreinen: indien het in te passen is in het lokale beeld, dan zijn wij daar niet tegen. Inderdaad, het parkeerterrein hier voor het gemeentehuis zou in onze ogen uitermate geschikt zijn. In het centrum niet. Daar zien wij graag het beleid van de gemeente op ontwikkeld worden. Dank u wel. De heer Krieger: Mijn vraag ging specifiek over hoe andere partijen denken over het overdekken van het parkeerterrein voor het gemeentehuis, om maar eens een initiatief te nemen als gemeente. De heer Scheringa, PvdA: We staan voor een uitgebreide opgave voor het klimaat, dat is bekend. Mijn fractie is blij, dat er nu een beleidskader voor zonne-energie is. Daarentegen delen wij ook wel de opmerking van GL, dat we het wel breder zouden moeten zien. Misschien de beeldvorming, die de meneer van D66 voorstelt, is leuk om daarin gelijk mee te nemen. Over de focusgebieden en het opwekpotentieel: dat met name de focus op de daken ligt voor opwekking, dat is wel duidelijk, dat is een groot deel van het totaal. Maar ook dat er nog meer ruimte is voor op de daken. We streven nu naar 40% gebruik in 2030, dat zou op zich ook meer kunnen zijn. Uit het stuk blijkt dat zonne-energie op parkeerplaatsen niet erg realistisch is. Ik zal gelijk de vraag van het CDA mee nemen.

Ja, ik denk dat als iemand dat kan doen en het kan met een goede businesscase, dan denk ik: waarom niet? Het is van de hele opgave maar een klein stukje. Ik heb wel een vraag aan de wethouder. Er staan nu verschillende focusgebieden genoemd. Als het niet lukt om een focusgebied te realiseren, is het dan jammer of moet het dan ergens anders gecompenseerd worden? Dat we wel op het totaalgetal uitkomen, dat genoemd is voor 2030. Dus als de parkeerplaatsen niet doorgaan, dat je dan extra bij de daken gaat halen. De beleidslijnen lijken ons op zich wel goed. Ik heb alleen een vraag over de netcongestie. Daar staat geen opslag genoemd. Nu zag ik de zienswijze dat het gevraagd is en daar wordt naar de RES verwezen, dat het geregeld wordt. Maar het lijkt me op zich ook wel handig om het hier te doen, want er worden wel andere onderdelen genoemd zoals aansluiten bij een knooppunt, geen piekbelastingen. Opslag zou zeker een goed middel kunnen zijn om dat nog toe te voegen aan dit stuk. We vragen ons wel af, ander dingetje. Als er nu vandaag een initiatief komt voor zonne-energie dat in strijd is met het bestemmingsplan of vergunning plichtig is, ja, het kader is nog niet klaar, de uitvoering moet in de RES komen, begreep ik, dat is ook nog niet klaar. In de beeldvorming is genoemd dat dit stuk in januari 2025 klaar zou zijn.

Dus ja, kan de wethouder zorgen, als er nu een project komt, dat het niet hoeft te wachten tot het hele proces is afgerond. Misschien kan de wethouder ons daarin gerust stellen. Tenslotte. Op de gemeentelijke inzet op daken, voor particuliere huiseigenaren is er een duurzaamheidslening, dat is super. Ondernemers met een groot dak 250m2 worden door de gemeente actief benaderd, ook helemaal goed. Maar dan hebben we in onze gemeente nog mensen die een huis huren of ondernemers zonder een groot dak, bijvoorbeeld een snackbar of een winkel. Welke inzet kan de gemeente aan hen leveren? Is hier iets voor? Ik ben benieuwd hoe de wethouder tegen de inzet vanuit de gemeente voor deze mensen en bedrijven aankijkt. Dat was het voor nu. Dank u wel. De heer Van Doorn, L3B: Allereerst dank aan de heer Slob voor het inspreken. Dat was verhelderend. En complimenten voor het stuk dat hier voor ligt. Als wij dit soort zaken bekijken, proberen wij dat altijd te beoordelen aan de hand van: is het slim en uitvoerbaar, terughoudend zijn met het opofferen van het schaarse groen hier en open staan voor alternatieve vormen. Kijken we naar dit stuk t.a.v. zonne-energie vinden we het een goed stuk. Ten aanzien van de zienswijzen: die zijn goed verwerkt waar dat noodzakelijk was. Bij zienswijze 1 dieper ingegaan op het expliciet benoemen van de groengebieden en linten.

Er wordt een prima antwoord op gegeven, maar wij zullen daar altijd zeer kritisch naar blijven kijken, dat het ook daadwerkelijk op die manier wordt uitgevoerd. Wat wij niet voor ons zien, zijn grote weilanden vol met zonnepanelen. Ga je parkeerplaatsen overdekken, dan is het niet alleen technisch mogelijk, maar het aangezicht zijn ook zaken die wij meewegen als we dit soort dingen willen doen. Om nu uit de pols te roepen of we het goed of niet goed vinden, daar heb ik meer informatie voor nodig. Als we iets uitwerken, het is kansrijk en het draag substantieel bij, dan staan we er voor open, maar we willen daar wel breder naar kijken. Ten aanzien van het voorstel van D66 om een beeldvormende avond

6/21

te organiseren, waarin zaken breder worden aangevlogen, die vind ik interessant, dus dat zou ik ook zeker willen doen, dan kunnen we meerdere vragen stellen en wat meer de diepte ingaan in een breder plaatje. Want ook wij maken ons zorgen over de doelen die gesteld worden ten opzichte van het potentieel hier. Wij willen niet zeggen dat dit een goed stuk is en vervolgens een arm slaan rondom windenergie. Ik weet dat de opbrengsten hoog zijn, maar ook hier zien wij een hoge mast staan en dat heeft ook met leefbaarheid te maken. Het is niet alleen maar eenzijdig kijken naar wat het effect is, maar kijken naar het totaalplaatje. Daar wilde ik het in de eerste termijn bij laten. Mevrouw Van Bakel, VVD: Allereerst complimenten over het gelopen participatieproces. Alles is keurig verwerkt en te volgen en daarmee complimenten voor het beleidskader. Als je kijkt naar dit vraagstuk, niemand heeft het volledige antwoord op dit vraagstuk. Ik denk dat het van belang is dat we eerst de kaders met elkaar stellen en dat we aan de slag gaan en kijken hoever we komen, als je ergens tegenaan loopt, dat je er een snelle interventie op kan plegen. Het heeft geen zin om jarenlang maar te blijven denken, denken, denken en kijken naar wat wijsheid is. Elke dag verandert dat. Wij zullen flexibel en wendbaar moeten zijn om die punten op te kunnen vangen.

Ik sluit overigens wel aan bij de vragen van het CDA, dank voor de goede voorbereiding daarop. De vraagstukken, met name over capaciteit van het netwerk en het toetsingskader volg ik. Ik ga er even heel snel doorheen omdat er al heel veel gezegd is. Overigens steunen wij ook het voorstel van D66 voor een beeldvormende avond. Ik denk dat dat net wat meer diepgang en de breedte geeft, dat we daarin worden meegenomen. Nogmaals, complimenten. Ik ben benieuwd naar het vervolg. Beantwoording college Wethouder Muis: Ik moest even de administratie op orde brengen na al deze overpeinzingen. Misschien wat breder dan wat er voor ligt, het beleidskader zon, maar dat is op zich natuurlijk logisch. Er is ook een inspreker geweest die nog heeft gezorgd voor wat extra vragen en duiding, dat is alleen maar goed. Daar is ook toe opgeroepen in het participatietraject. Het is natuurlijk een pilot in het kader van burgerparticipatie, een aantal van u is daar ook op ingegaan en heeft daar complimenten voor, als ik het zelf zeg heel helder en transparant. Blijkt toch dat je aan het eind toch weer nieuwe informatie tot je krijgt. Ik denk dat het handig is als ik eerst inga op wat inspreker naar voren heeft gebracht en daarna uw bijdragen langslopen en recht te doen. Het gaat over 2 dingen. Aan de ene kant ging het over de DCnetten.

En aan de andere kant ging het over technische inpasbaarheid van e.e.a. Inderdaad, door een aantal van u is aangegeven, dat waar de inspreker naar verwijst, een ander gebied dan waar wij onder vallen. Hij verwijst naar het Enexis-gebied, waar er wel problemen zijn met vraag en aanbod van elektriciteit. Wij kijken in dit gebied in nauw overleg met Stedin, die heeft ook meegekeken naar het beleidskader zonne-energie, bij het opstellen en naar de initiatieven die in dit kader ook ontplooid zullen worden. Dus wij stemmen ook verder met Stedin af en we kijken naar de mogelijkheden voor aansluiting door Stedin. Stedin heeft natuurlijk wel een wettelijke plicht. Er werd al gezegd: het is moeilijk om daar een garantie over te geven. Dat kan niet, dat kan Stedin ook niet doen. Het zijn natuurlijk ook geen statische gegevens, dat je zegt: geef ons nu hoe het ervoor staat. Want er is natuurlijk heel veel in ontwikkeling. Stedin probeert zich daar natuurlijk ook op voor te bereiden, omdat die aansluitplicht heeft. Tegelijkertijd moet het er ook voor gaan zorgen, dat de publieke voorzieningen blijven draaien. We hebben er overleg over, we zijn ook aandeelhouder van Stedin. De burgemeester is daarbij betrokken en ik ben recentelijk ook betrokken bij een commissie energie vanuit Stedin om over dit soort zaken goed van gedachten te wisselen samen met andere gemeenten.

Dan kwamen we ook op de DC-netten. Het is deels in de zienswijzen beantwoord, dus ik wil niet alles over gaan doen, wat u ook al heeft kunnen lezen. Naast die genoemde pilotgebieden langs die wegen zijn er geen gelijkstroomnetten voor burgers in Nederland bekend. We kunnen natuurlijk zeggen: in Lansingerland willen we dat wel, we gaan dat wel doen. Maar dan denk ik dat u even met de griffie moet gaan praten, wat voor voeten dat in aarde heeft. Los daarvan, het is ook een zaak van de netbeheerder en dat is Stedin en zijn aandeelhouders, die moeten kijken wie hier welke rol heeft. Volgens mij is in een bijdrage ook aangegeven, dat wij een netbeheerder hebben en niet de ambitie hebben om netbeheerder te worden. Dit n.a.v. de inspraak. Dan kom ik bij uw bijdragen. Het CDA, cijfers over netcapaciteit, die hebben we niet, maar het lijkt me wel verstandig als u straks die beeldvorming met elkaar wenst te organiseren, dat we daar natuurlijk ook Stedin bij betrekken, die er ook meer over kan zeggen, waarom dat niet even een uitdraai is voor alleen ons, maar dat het iets complexer in elkaar zit. Waarom geen separaat toetsingskader voor zonnepanelen boven parkeerplaatsen? Dat zou niet perse hoeven als u dat niet wilt, maar we willen graag zelf kijken in de regio welke ervaringen er mee zijn. Ik heb er ook vragen over gehad, dat het wel zou kunnen of dat het niet zo duur hoeft te zijn.

We zijn heel benieuwd hoe anderen dat doen. De techniek staat natuurlijk ook niet stil, zonnepanelen worden lichter, constructies worden misschien ook makkelijker, je kunt auto’s direct opladen, dus het biedt allerlei voordelen, maar we willen niet het wiel zelf uitvinden, vandaar dat we de inzichten van de regio mee willen nemen. Ook de beeldkwaliteit, daar hecht u allen ook veel waarde aan, dat we daar even goed bij stilstaan hoe dat er dan uit moet komen te zien.

7/21

Vandaar dat het separaat is en niet hier in zit. Dan het voorstel van het gemeentehuis, om daar naar de parkeerplaats te kijken. Dat waren wij al van plan, dat zijn wij van plan, dus dat sluit heel goed aan bij waar hier intern ook over nagedacht wordt. Gelijkstroom, daar was ik al op ingegaan. Dan kom ik bij de heer Duk van GL. Hij was nog enigszins verrast door het stuk dat voor lag. Dat is toch wel heel bijzonder, want we hebben 3 beeldvormingen gehad, we hebben het concept gezien, voor en na de zienswijzen gezien, alle vragen heeft u kunnen stellen, dus dat het een verrassing is dat dit gaat over inhoudelijke keuzes, uitgangspunten en participatieproces, dat verbaast mij dan weer. Maar dat kan natuurlijk altijd. Ik merk dat men het breder wil beschouwen, maar dat ligt nu niet voor. Als je dat wilt, moet je dat op een ander moment doen. Dat gaan we natuurlijk ook doen, een integrale visie in het kader van de RES 2.0. Richting die 2.0 zijn we stappen aan het zetten, we gaan stappen zetten. De heer Duk refereerde naar wind of hij zou het zomaar gedaan kunnen hebben. Daarover gaan we natuurlijk uitgebreid met u in discussie de komende 2 maanden, dan weet u dat dat komt, dus u kunt zich daar alvast op gaan voorbereiden. De integrale energievisie, de DC-netten, zonneweides. Dat is inderdaad een politieke keuze. Ook n.a.v.

de zienswijzen hebben we nog verder ingekleurd: wat blijft er dan over en hoe gaan we daar dan mee om? Daar kunt u wat van vinden. U kunt het te ruim vinden of te strak, maar het is aan u om dat te veranderen. Anders is het zoals het nu voor ligt. De heer Weerheijm van D66 heeft een beeldvorming voorgesteld, dat gaan we dan in de tweede termijn van de rest horen, maar wat u betreft is dat heel goed om te doen. We kunnen dan daar, als ik er een beetje op door filosofeer, misschien als het niet al te snel is maar wat meer rond of na de zomer, dan zouden we al iets van de monitor kunnen laten zien. Als u dat eerder wenst hebben we dat nog niet, maar weet dat we daar ook mee aan de slag gaan, het zou interessant zijn om dat erbij te betrekken, ook zeker Stedin. Ook complimenten, dank daarvoor, ik geef ze door aan de ambtenaren die daar heel druk mee bezig zijn en het volgen. De heer Weerheijm had nog 2 vragen, 1 ging over vergunningsvrij zon op water. Momentje. Zonnepanelen op water, dat is een bouwwerk, dus daar heb je een vergunning voor nodig, maar in het kader van de omgevingsweg die eraan komt moeten we gaan bekijken en beoordelen of het wellicht alleen met een meldingsplicht zou kunnen, dus dat zou wel een verlichting zijn en minder administratieve lasten voor de tuinders. Niet alleen tuinders, want het zullen ook andere initiatiefnemers zijn of een combinatie.

Ik kan het niet bij voorbaat toezeggen, maar we gaan ernaar kijken, ook in overleg. Aanstaande vrijdag hebben we toevallig een bijeenkomst in de Lier en dan gaan we kijken naar een project en hoe dat tot stand is gekomen. Dat is ook een goed moment om met andere glastuinbouwgemeenten over te spreken. Nu is het wel zo, als u de zienswijze heel goed heeft gelezen, dat het ook wel weer consequenties heeft voor die participatie. Als je alleen een meldingsplicht hebt, dan kunnen wij ook niet meegeven dat daarin geparticipeerd moet worden, dus er zitten nog wel haken en ogen aan als u dat wenst. Dan beleidskader voor zon, u vroeg daar naar. Ook dat is iets waar we met andere gemeenten kijken hoe we dat kunnen versnellen. Dus ook daar willen we kijken hoe we daarvan leren en misschien aan kunnen haken en samen optrekken, zodat we hier ook kunnen versnellen. Dan ga ik naar de heer Van Egmond van de CU. Blij met hoe groengebieden en linten worden beschreven en beschermd, tevreden met de participatie, complimenten. Bij deze brengen we die over. Zorg over voortgang, ambitie, het gevoel van urgentie. Het is ook niet zo, dat wij hier allemaal niks doen en wachten tot u dit kader vast stelt. Er gebeurt heel veel, dus ook zon op daken, bij bedrijven.

Dat gaat eigenlijk heel goed, dat gaan we nu ook evalueren: hoe kunnen we nog beter aansluiten bij de wensen? Eén van uw andere bijdragen ging daar ook over. Hele grote bedrijven zien het zelf wel in, die leggen dan aan, maar ook daar is het gesprek nodig: zou je niet nog meer ruimte benutten, ook al heb je het zelf niet nodig, dan kan je er anderen van laten profiteren. Andere partijen hebben inderdaad meer ondersteuning en begeleiding nodig om de weg te vinden. We gaan in de volgende fase bij het volgende bedrijventerrein daar nog weer beter op afstemmen. Dus dat loopt zeker en het loopt goed. Het is goed om dat nog meer met u te delen, gezien de vragen die hierover komen. Zon op water, dat heb ik net aangegeven, dat is iets waar we aan het verdiepen zijn. De cijfers heb ik ook eerder genoemd, dat we die niet hebben, maar dat we daar wel inzicht in kunnen bieden. Dan de heer Jansen van WIJ. Hij kan zich goed vinden in de afhandeling van de zienswijzen, daar ben ik blij om, ik vond het zelf ook best helder en goed te volgen, waarom wel en waarom we niet bepaalde zaken over kunnen of willen nemen. In uitvoering afhankelijk te zijn van andere partijen, ja, dat is zeker zo. Dat heb ik ook aangegeven, met name Stedin. Ook m.b.t. het gelijkstroomnetwerk. Volgens mij heb ik verder geen vragen aan het college gehoord, anders hoor ik dat in de tweede termijn.

De heer Scheringa, beeldvorming, het breder zien, RES 2.0, heb ik al aangegeven, ik ga in herhaling vallen. Focusgebieden, er was nog iets nieuws. Wat nou als je in een bepaald gebied niet kan bereiken wat je zou willen bereiken. We zetten natuurlijk in op al die focusgebieden, maar het is inderdaad dat je dan kan kijken of je ergens anders meer kan doen. Dat is het antwoord: ja. Dat geeft een politicus nooit, maar in dit geval kan ik dat zeggen. Opslag toevoegen aan het stuk. Volgens mij is dat nou net iets wat je in het bredere perspectief moet betrekken en ook met Stedin moet bespreken, wat daar de consequenties van zijn. We hebben het hier over het beleidskader zon, waar je dat wilt doen. We kunnen het ook hebben over: ja, maar je moet het zien in combinatie met wind, maar dat doen we ook apart. Het lijkt me goed om ook dat opslagverhaal in het bredere perspectief mee te nemen. Er komt nu een project, moeten we wachten? Nou nee, want we hebben al allerlei ander beleid. We hebben in de

8/21

omgevingsvisie 1.0 hier ook al richtinggevende uitspraken over. We hebben ruimtelijk beleid, we hebben vergunningen, van alles en nog wat waarmee we verder, dus we hoeven niet te wachten op dit kader. Inzet andere daken, daar heb ik net al antwoord op gegeven, dat we daar dus heel goed naar kijken, hoe we ook andere doelgroepen die misschien minder makkelijk de weg weten te vinden kunnen helpen. Dan kom ik bij de heer Van Doorn van L3B. Hij ging in op de zienswijze, dat die goed verwerkt zijn. Blij te horen. Kritisch blijven kijken naar de uitvoering in het groen. Helemaal terecht, dat is ook uw rol, dus het lijkt me helemaal prima dat u daar met zijn allen scherp op blijft, want dat is ook wat wij willen en daar zijn we met zijn allen bij. Ook voor de beeldvorming om het bredere plaatje te zien, ook m.b.t. wind. Dat heb ik net aangegeven: dat komt. Dan sluiten we af met mevrouw Van Bakel van de VVD. Complimenten voor het participatieproces en het beleidskader. Ik kan steunen en onderschrijven wat mevrouw Van Bakel zegt, niemand heeft het complete beeld blijkt maar weer vanavond n.a.v. de inspraak. Wij hebben niet alle kennis, u heeft niet alle kennis, ook mensen die ervoor gestudeerd hebben, hebben misschien niet alle kennis, ik zeker ook niet. Theorie en praktijk. We moeten met elkaar die puzzelstukjes bij elkaar leggen en kijken wat werkbaar is.

In de ideale wereld zouden we heel veel tijd willen nemen om te wachten tot we het complete plaatje hebben, maar helaas werkt dat niet en zitten we hier allemaal met incomplete puzzels waar we wel aan verder moeten puzzelen en dat doen we dan ook met heel veel plezier. Dank u wel. Tweede termijn De heer Krieger, CDA: Dank aan de wethouder voor het deels beantwoorden van de door mij gestelde vragen. Het Stedin-verhaal lijkt mij duidelijk, dat moet het CDA met de wethouder eens zijn, dat het handig is om bij de beeldvormende avond Stedin uit te nodigen, zodat ze dat kunnen toelichten. Wel m.b.t. gelijkstroom is het mij een raadsel waarom we bij de griffie zouden moeten informeren, dat dat ingewikkeld is. Volgens mij is het geen argument om te zeggen: behalve pilots is er verder geen gelijkstroom, dus daarom gaan we er niet aan beginnen. Als ze dat heel lang geleden in New York met DC-stroom hadden gedaan, hadden ze nu nog straatlantaarns op gas gehad. Mijn vraag was deels of het college bereid is om te laten onderzoeken of het mogelijk is binnen onze gemeente om gelijkstroomnetwerken of een gelijkstroomnetwerk aan te leggen. M.b.t. de toezegging van de wethouder dat het college ook voornemens is om het parkeerterrein te laten overdekken i.v.m. het opwekken van zonnestroom, dat verheugt het CDA en mij.

Alleen dan de vraag: hoe zit dat in de tijdslijn? Wanneer? Als daar nog vragen over zijn, is het college bereid om het toetsingskader op te laten nemen, de vragen m.b.t. de esthetische en technische punten, wat dat betreft. En als uit het toetsingskader blijkt dat daar geen bezwaren tegen zijn, is het college dan bereid om gelijk door te pakken en met een uitvoeringsplan te komen m.b.t. het overdekken van publieke parkeerterreinen om te beginnen met het parkeerterrein van het gemeentehuis. Tot zover. De heer Duk, GL: Ik begreep dondersgoed dat we dit stuk gingen bespreken, ik was dan ook verbaasd over de wethouder en zijn verbazing. Ik heb namelijk altijd, ook in de beeldvorming, gezegd dat er eerst een integraal plan moet zijn voor we deze visie verder kunnen uitwerken in deelvisie stukken zoals deze. De wethouder gaf verder aan, dat er geen voorbeelden zijn van DC-netwerken in Nederland. Dat klopt niet. Er zijn al in verschillende gemeenten microgrids waarbij een gedeelte op gelijkstroom draait. Maar ook deze zullen primair in een integrale visie energie moeten worden opgenomen en niet in een visie over zonne-energie, althans, het zou hierop aan horen te sluiten, maar we moeten eerst een integrale visie hebben. Dus kom daar alsjeblieft zo snel mogelijk mee. Dank u wel.

De heer Weerheijm, D66: Dank aan de wethouder voor het beantwoorden van alle vragen, ook dank aan de collega’s voor de steun voor een beeldvormende avond rondom deze thematiek. De wethouder vroeg hoe snel we die beeldvorming moeten gaan doen. Ik zei: het is wel urgent, maar het hoeft niet morgen. Ik denk dat het vooral van belang is om zoveel mogelijk mensen mee te nemen en zoveel mogelijk informatie op tafel te hebben bij die avond, zodat we het meest complete plaatje met zijn allen krijgen. Ook dank voor de beantwoording van de vragen over zon op water, het stukje participatie, daar had ik zelf nog niet over nagedacht, dus goed om te kijken wat de ervaringen in onze buurgemeenten zijn, hoe zij ermee omgaan, of gemeenten die ook veel glastuinbouw hebben. Misschien is participatie voor een waterbassin in een glastuinbouwgebied niet de meest pijnlijke aangelegenheid, maar toch goed om dat te verkennen om het complete plaatje te krijgen. Ook in het kader van de omgevingswet, die als het goed is toch echt 1 januari 2024 ingaat. Geloof het of niet. Ik geloof nog steeds niet helemaal, dat dat daadwerkelijk gaat gebeuren. Nog even in reactie op de opmerkingen die gemaakt werden door de heer Krieger. Moeten we gaan onderzoeken of we wel of geen netten met gelijkstroom moeten? Ik denk dat het belangrijk is om het in perspectief te plaatsen.

Er is ooit de strijd gewonnen door wisselstroom tegenover gelijkstroom. Het is net als het qwerty-toetsenbord, we zijn er ooit mee begonnen. Het is een heel inefficiënt ding, maar om al de 10 miljoen toetsenborden op deze wereld te gaan vervangen, dat is

9/21

niet zomaar gedaan. Ik denk dat we niet moeten onderschatten wat voor verandering dat betekent. Dank u wel. De voorzitter: Trouwens, gisteren heeft de Eerste Kamer ingestemd. Ik dacht dat u nog twijfelde of het door zou gaan. De heer Jansen, WIJ: Wij waren de heer Weerheijm nog een reactie verschuldigd op zijn voorstel van een beeldvormende avond. Daar zijn wij voor, wij sluiten graag aan bij wat de wethouder zei, maar wel zo compleet mogelijk. Als de monitoring pas rond de zomer of net na de zomer er is, dan heeft dat onze voorkeur. De heer Van Egmond, CU: Wij zijn ook voor. De heer Scheringa, PvdA: Even het antwoord van de wethouder op mijn vraag. De wethouder geeft aan, dat er inzet is ook voor andere doelgroepen. Ik zie het niet terug in het stuk, terwijl andere maatregelen wel heel specifiek genoemd worden. Extra inzet op nieuwe bedrijventerreinen, dat is mooi en goed, moet je vooral doen. Maar een snackbar in het centrum is daar niet mee geholpen, want die zit niet op het bedrijventerrein. Gaan we daar wat voor doen? Ik zou toch willen vragen aan de wethouder of hij nog concrete plannen of acties heeft over de inzet, waar de gemeente iets kan betekenen voor de andere doelgroepen. Dan het onderzoek gelijkstroom, ik vind dat eigenlijk niet een taak voor de gemeente. Het lijkt me meer iets voor een universiteit of het anders landelijk laten doen.

Ik begrijp van GL dat het iets vaker voorkomt dan andere mensen doen voorkomen, maar om nu als enige gemeente of één van de weinige op gelijkstroom te gaan zitten, dat lijkt me echt niet zinvol. Ik zou het zeker in groter verband, groter dan de gemeente Lansingerland, willen oppakken. Tot zover. De heer Duk: Ik ben wel benieuwd, als er vanuit een straat. De voorzitter: U heeft een interruptie? De heer Duk: Ik ben wel benieuwd hoe de PvdA er tegenaan kijkt, op het moment dat er een lokaal initiatief komt van een straat die zegt: wij hebben allemaal zonnepanelen, wij willen allemaal een centrale opslag hebben en wij willen hier in de straat een gelijkstroomnetwerk aanleggen, gemeente, mogen wij dit doen? Hoe moet de gemeente hier dan op reageren: ja of nee? Dat is wat onze rol gaat zijn. De heer Scheringa: Als dat voldoet aan de uitgangspunten, kan de gemeente zeggen: ja prima, dat lijkt mee particulier initiatief. Dat is wat anders dan aan de gemeente vragen: gemeente, ga dat onderzoeken. Vraag dan een universiteit of iemand anders die dat wil. Als burgers onderling iets willen regelen voor een beter milieu, natuurlijk, daar zijn we alleen maar voor.

Of allemaal een windmolen in de tuin, misschien een slecht voorbeeld, als daar geen bezwaren zijn vanuit kaders, beleid of weet ik wat, veiligheid, ja, waarom niet? Als je een gelijkstroomnetwerk wil met een accu of batterij, het ontploft niet en het is niemand tot last, ga vooral je gang. De heer Krieger: Is de PvdA dan niet met mij eens, het klinkt allemaal heel mooi, als iemand met een voorstel zoals de heer Duk schetst komt bij de gemeente, maar is de PvdA het met mij eens dat de gemeente gaat zeggen: wij weten nog niet of dat kan, want dat moet nog onderzocht worden qua veiligheid. Weet u wat, met uw burgerinitiatief en wens, wacht u maar even, want we moeten het nog laten onderzoeken door een universiteit. De heer Scheringa: Dan nog. Wat is een burgerinitiatief? Is dat een proefballon van: we hebben gehoord dat iets misschien werkt. Ik neem aan, dat als je zoiets wilt doen met je buurt, dat je wel zeker weet dat het kans van slagen heeft. En niet dat we denken: misschien hebben we iets wat zou kunnen werken. Dit gaat dan over energie, maar het zou ook over iets anders kunnen gaan, verzin maar wat. Dan gaan we naar de gemeente en dan zegt de gemeente: wilt u onderzoeken of wat wij willen kan? Begrijp ik u zo goed. De voorzitter: Blijkbaar niet, maar ik denk dat de discussie wel helder is. Jullie verschillen daarin van mening. Dat is een feit dan.

Wethouder Muis: Het is wel wat overzichtelijker nu. De opmerking richting het CDA was: wil je uitvoering gaan geven aan een eigen net of dat op gaan zetten. Ook al blijkt, wat de heer Duk aangeeft, dat er al wel voorbeelden hier en daar zijn, dan vergt dat best veel inzet, denk ik. Het is niet zo, dat wij dit helemaal niet volgen, dat wij hier niets van af weten. Wij volgen die ontwikkelingen, ook in regionaal verband. En wij kijken zeker als daar kansen zijn, maar het heeft niet onze ambitie en prioriteit om nu zelf dit initiatief ertoe te nemen. Als u dat anders ziet, dan hoor ik dat ook graag, maar ik zou het niet adviseren. De andere vraag sluit erop aan: bent u bereid onderzoek te doen? Wij niet, want wij hebben kennis en wij volgen partijen die kennis hebben en de actualiteit op de voet, dus we gaan er niet apart onderzoek naar doen. Dan m.b.t. het parkeerterrein bij het gemeentehuis, dat ging heel snel. Ik moet u zeggen: gisteren is in het college gemeld, dat we hiernaar gaan kijken. Ik wil u vragen om een klein beetje geduld te hebben, maar het komt zeker, als het financieel belangrijk is, in de voorjaarsnota naar u toe. Sorry, ik vergis me, in volgende financiële stukken. De wethouder financiën zit hier naast me, die noemt de kaderbrief. Maar in elk geval, het komt naar u toe, want u als raad gaat daar over.

Wij moeten eerst kijken naar de businesscase, maar het komt dus naar de raad toe. Dan de heer Duk, ik zou zeggen: niet helemaal kip/ei discussie. Maar volgens mij hebben we nu een kader voor liggen. Ik zou ook wensen dat er al een heel integraal kader was, dat werkt dan ook een stuk makkelijker, maar dat is er niet. We

10/21

moeten werkendeweg, zoals mevrouw Van Bakel aangaf, dit doen. We kunnen niet op dingen wachten. Idealiter had het misschien fijn geweest, maar we gaan nu niet dit kader ophouden, want we willen duidelijkheid geven, handelingsperspectief bieden aan burgers, ondernemers, initiatiefnemers. Dan is het wel fijn als we hier met elkaar een kader hebben, waar ze zich op kunnen beroepen en niet hoeven te wachten op een integraal stuk, dat in een volgende visie terecht komt. Dan de heer Weerheijm over de beeldvorming, daar waren geen extra vragen. De heer Jansen ook niet. De heer Scheringa ging verder over de inzet op andere doelgroepen. Dat staat ook in het stuk zelf en het was ook bij de presentatie aan de orde geweest, dat er allerlei maatregelen zijn en dat we inzet plegen, de duurzaamheidslening, ontzorgen, aanpakken bedrijfsdaken, de gemeentelijke daken, binnen de RES, maar u focust nu expliciet op MKB. Dat is vaak niet groot genoeg, die daken, maar er zijn ook subsidies voor via de RVO, dus wij kunnen ze daar ook op wijzen. Ik mag aannemen dat het gebeurt, maar anders is dat iets om nog eens goed naar te kijken of iedereen die weg weet te vinden. Volgens mij heb ik alles gehad, dank u wel. De heer Scheringa: Andere doelgroepen, huurders, is daar nog wat voor. Mensen die geen huis hebben en geen duurzaamheidslening kunnen afsluiten.

Wethouder Muis: Mensen die geen huis hebben? We hebben het nu over het beleidskader zon, andere energiemaatregelen, subsidies en aanpakken, ook samen met 3B Wonen. Het voert nu te ver om deze discussie in de tweede termijn aan te gaan, maar we praten graag op een ander moment verder. De voorzitter: Ik heb er even 3 punten uitgepikt. In ieder geval het parkeerterrein overkappen met zonnepanelen, dat zit eraan te komen. De discussie, het verhaal over windenergie krijgen we nog dit voorjaar, binnen 2 maanden, gaf de wethouder aan. En er komt een beeldvorming op verzoek van D66 en dat wordt breed ondersteund om het geheel in een breder perspectief te zien. Of dat nou voor of na de zomer komt, maar in ieder geval moet Stedin daar ook bij uitgenodigd worden en waarschijnlijk nog een aantal andere partijen. Op die manier gaan we ermee verder en sluit ik dit agendapunt af. Hartelijk dank, heer Slob, dat u ons geholpen heeft met uw inbreng in deze commissie. U heeft het gehoord: het wordt vervolgd. Mogelijk dat u bij de beeldvorming ook aanwezig kunt zijn, in ieder geval zullen we u informeren wanneer dat is via de griffie. 5.

Bespreekpunten: 5.a Evaluatie Begroting en Kadernota 2023 De voorzitter: Tijdens de beeldvormende avond van 18 januari is het traject van de kadernota 2022 en de begroting 2023-2026 geëvalueerd door een korte presentatie en aansluitend is er toen een interactief gesprek geweest met raadsleden en ambtenaren. Afgesproken is om de conclusies van die avond op te nemen in een brief aan de raad en deze brief te bespreken in de commissie AB. En daar ligt de brief vanavond ter bespreking. De heer Jansen, WIJ: De brief van het college evaluatie kadernota en begroting 2023 van 1 februari j.l. onderschrijven wij in zijn geheel. Het is een goede weergave van de beeldvormende avond in januari en de opmerkingen die wij, maar ook andere partijen, in de afgelopen cyclus gemaakt hebben zijn ter harte genomen. Het college heeft middels deze brief aangegeven goed notie te hebben genomen van deze discussies. Wij blijven uitdragen dat het zinloos is om een kadernota te bespreken, die gebaseerd is op teveel aannames en onzekerheden. Zo’n nota kan dan ook nooit een goede basis vormen voor het begrotingsproces. Wij voelen dat we het hier raadsbreed mee eens waren.

Deze brief met aanpassingen in het begrotingsproces is een eerste stap en wij zijn ervan overtuigd dat we in de komende jaren met elkaar dit proces kunnen en moeten verbeteren, waarbij we altijd gehinderd zullen worden door late en soms onduidelijke richtlijnen en informatie vanuit het rijk. Het gezamenlijk optrekken van alle begrotingspartners, de raad, de ambtenaren en het college, zal uiteindelijk tot een optimaal uitvoeringsproces moeten leiden en we zullen ongetwijfeld nog heel wat discussies erover voeren. De voorliggende brief is een goede basis om hier een begin mee te maken. Dank u wel. De heer Philippens, L3B: Wat ons betreft ook een goede samenvatting van de lijn n.a.v. de bijeenkomst. Complimenten ook voor het proces, zowel het college als de ambtenaren. Wat ons betreft prima om ze uit te voeren. Laten we wel gezamenlijk in gesprek blijven, evalueren doen we ook. Deels is het nu ingegeven vanuit de context, maar dat kan ook veranderen. Vooralsnog vinden wij het prima om het op deze manier uit te voeren. Dank u wel. De heer Azzouzi, PvdA: Dank voor het organiseren van de beeldvorming en deze brief. De brief geeft een voldoende weergave van de beeldvorming. Ik ga het hebben over de kadernota en het gemeentefonds en de begroting. De PvdA vindt een kaderbrief i.p.v.