[BV23.0021] Verslag commissie Samenleving d.d. 9 februari 2023

VERSLAG Commissie Samenleving BV23.0021 Datum vergadering

: 9 februari 2023

Aanwezig in de raadszaal: Commissieleden: WIJ Lansingerland : Jan Alsemgeest, Petrine van Olst, Abdel Afalah Leefbaar 3B : Marjolein Gielis, Leon Erwich, Roy Diepeveen CDA : Nelleke Bouman, Dave Bergwerff, Rita Leijendekker VVD : Marloes Draak, Boris Wezenberg, Eric Kampinga D66 : Eva Heijblom, Sander Smolders CU : Paul Lieverse, Annette Molenaar-Van der Beek GroenLinks : Marko Ruijtenberg, Selgei Gabin PvdA : Petra Verhoef Wethouders

: Leon Hoek, Titia Cnossen

Voorzitter Commissiegriffier

: Matthijs Machielse : Rianne Kokke

Afwezig

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.30 uur: Dames en heren, goedenavond, het is half negen op deze donderdag 9 februari en het is weer tijd voor onze maandelijkse commissie samenleving, die deze avond in het teken zal staan van de samenlevingsvisie, de notitie reikwijdte en detailniveau RTHA en een aantal reeds aangemelde actualiteiten en rondvragen. Hartelijk welkom aan de kijkers thuis, op de publieke tribune, ambtelijke ondersteuning, wethouders en natuurlijk u allen, commissieleden. Alle partijen zijn vanavond weer vertegenwoordigd en ik hecht eraan even te melden, dat ik zojuist voorafgaand aan de vergadering een rondje heb gemaakt langs alle fracties en alle woordvoerders die nog naar de avond over RTHA zijn gegaan, zijn op tijd hier aanwezig. Dat is overigens ook de reden dat we om half negen zijn begonnen, maar we zijn dus compleet. Overige mededelingen van mijn kant zijn er niet. 2. Insprekers De voorzitter: Mevrouw Krol, u heeft zich gemeld. U komt inspreken op RTHA, de notitie reikwijdte en detailniveau. U heeft 5 minuten. Inspreker 1: Mevrouw Krol: Dank dat ik hier aanwezig kan zijn, ook dank voor de zienswijze. Ik zag daar veel in terug van de brief uit november, wat ook wel logisch is. Er zitten hele goede punten in, maar ik wil nog wat verder gaan.

We hebben een uur geleden een brief gestuurd naar RTHA, ik sta hier als woordvoerder van de BTV, met een verzoek tot rectificatie van de NRD. Ik licht een aantal punten uit deze brief eruit, dan weet u waar onze bezwaren zich tegen richten. We hebben geconstateerd dat de NRD, gepubliceerd op 25 januari, op materiële punten onjuist en onvolledig is. Het publiek wordt hierdoor verkeerd voorgelicht. Wij kwalificeren dit als misleiding. In de brief noemen we 5 punten, ik licht er even 3 uit. Op pagina 13 van de NRD staat het volgende. Probleemoplossend betekent in de context van de MER voor de directe omgeving minder hinder en verbeteren van de leefomgeving, en nu komt het, met als uitgangspunt het minimaal in stand houden van de huidige mobiliteitsfunctie. Bij deze zin wordt verwezen naar de luchtvaartnota en wordt gesuggereerd of gesteld dat dit in de luchtvaartnota staat, dat er uit kan volgen. Het tegendeel is waar. Wij lichten dat toe. Ik noem 1 van de punten van toelichting. Het formele uitgangspunt is in strijd met de voorkeurstrategie, zoals uitgewerkt in de luchtvaartnota, waarbij wordt ingezet, ik citeer uit de nota van antwoord op plan MER t.a.v. ontwerp luchtvaartnota. Waarbij wordt ingezet op een integrale mobiliteitsbenadering met inzet van alternatieven voor vliegverkeer, waar dit reëel is, kortere afstanden binnen noordwest Europa.

Dus het uitgangspunt, dat de mobiliteitsfunctie van de luchthaven in stand moet worden gehouden onder verwijzing naar de luchtvaartnota is materieel onjuist, ik zou het zelfs misleidend willen noemen in samenhang met al het andere. Fouten. Bovendien, die huidige mobiliteitsfunctie is natuurlijk typisch iets wat in de regionale verkenning aan de orde had moeten komen. Daar was ook alle aanleiding toe, er was een motie van de gemeenteraad van Rotterdam, er lagen verzoeken vanuit Provinciale Staten Zuid-Holland en ook de

1/24

bewonersvertegenwoordigers hebben tijdens het participatietraject herhaaldelijk verzocht om een krimpscenario te onderzoeken en daarop aangedrongen. Desondanks is dit onderwerp tijdens dat traject niet verder onderzocht omdat de projectleider dit niet wenste te agenderen. Ik kom bij punt 2, wat eigenlijk punt 3 in de brief is. In paragraaf 2.3.6 van de NRD staat het volgende. De uitkomst van het participatietraject levert minder hinder op. Deze zin is onjuist. De uitkomst van het participatietraject, het EEP met ontwikkelruimte, levert per definitie meer hinder op. Ik leg dat ook uit aan de hand van de luchtvaartnota en ik verwijs naar de toenemende frequentie van vliegtuigen en de toenemende piekbelasting voor omwonenden, omdat er met grotere vliegtuigen zal worden gevlogen, de zogenoemde nieuwe generatie. Ik sla punt 4 over, ik kom bij het laatste punt. In paragraaf 2.5.3 van het NRD wordt t.a.v. het scenario EPP beperkte ontwikkelruimte en EPP zonder ontwikkelruimte wordt het volgende geconcludeerd. Van deze alternatieven is op dit moment nog niet vastgesteld of het financieel / economisch op langere termijn haalbaar is en dus deel uit kan of mag maken van de MER. In paragraaf 2.3.6 van de NRD staat een soortgelijke conclusie t.a.v. krimp en sluiten, ook daar wordt aangehaakt bij de gezonde financiële exploitatie van de luchthaven.

Beide conclusies miskennen dat regionaal draagvlak een noodzakelijke voorwaarde is voor het luchthavenbesluit en dat uit reflecties op het EPP blijkt dat bewoners, bewonersvertegenwoordigers, gemeente, provincie een onderzoek naar een krimpscenario willen. De vraag of een krimpscenario voor een levensvatbare exploitatie van RTHA mogelijk is, is onderdeel van een MKBA onderzoek en niet een uitgangspunt of voorwaarde om het maar niet te doen. Wat ook belangrijk is, dit vind ik zeer essentieel en het is niet vermeld, ja, als je geen kleine lettertjes leest, dan weet je niet, als je geen jaarrekeningen leest, weet je dat niet, maar Schiphol Group is hoofdelijk aansprakelijk voor alle schulden van RTHA, omdat er een zogenoemde (…)verklaring is gedeponeerd. Dat is ook de reden waarom RTHA geen jaarcijfers publiceert, want die zijn geconsolideerd in de moeder Schiphol Group en Schiphol Group is hoofdelijk aansprakelijk. Dus zolang Schiphol Group niet besluit tot sluiting van de luchthaven van RTHA, zal zij financieel bijspringen en moeten bijspringen om RTHA solvabel te houden. Essentiële informatie die ontbreekt in dit stuk. Kortom, de strekking van de NRD tot maximale groei ofwel groei binnen de ontwikkelruimte, het enige realistische en juridisch haalbare alternatief is misleidend.

Hierdoor worden belanghebbenden ontmoedigd om een zienswijze in te dienen, zij denken: het spel is toch al gespeeld. Of belanghebbenden, die daartoe wel overgaan, worden verkeerd voorgelicht, zodat ze niet adequaat kunnen reageren in hun zienswijze. De publicatie van deze misleidende NRD is onrechtmatig en wij hebben RTHA verzocht op de kortst mogelijke termijn rectificatie te publiceren via dezelfde kanalen. Als de stukken zijn gepubliceerd en als wij voor negen uur maandag geen reactie hebben, dan beraden wij ons over andere maatregelen, andere rechtsmaatregelen. Dit wilde ik even gezegd hebben. Daarnaast denk ik dat er veel is aan te merken, maar dat laat ik nog juridisch onderzoeken, want dat is niet mijn expertise, op de wijze waarop de handreiking MER wordt toegepast, de criteria, probleemoplossend, betaalbaarheid, of dat juist is, dat laat ik uitzoeken. De voorzitter: Zou u willen afronden? Mevrouw Krol: Over de zienswijze ben ik wel enigszins verheugd. Ik mis de harde garanties, dat geluidsruimte niet toeneemt als gevolg van het splitsen van geluidsruimte, dat staat niet in deze zienswijze, stond wel in de brief van 24 november. Ik vind het jammer dat de gemeente niet, zoals Schiedam, expliciet noemt dat er onderzoek moet worden gedaan naar een krimpscenario, want dat is waar regionaal draagvlak voor is, dat is waar draagvlak is voor omwonenden.

Ik zou het moedig vinden als de gemeente dit opneemt, Schiedam heeft dat ook gedaan. Dank u wel. De heer Lieverse, CU: U gaat erg hard voor mij, ik kan niet direct alles plaatsen. Het zou helpen als u de spreektekst, alle punten, via de griffier laat verspreiden onder de commissieleden. Mevrouw Krol: Dat ga ik doen, de brief is er net uit, dus ik ga hem inzenden, ja. De heer Kampinga, VVD: Was de BTV vanavond ook vertegenwoordigd in Schiedam? Mevrouw Krol: Zeker, vrijwel alle bestuurders, want de voorzitter heeft vakantie. Als dit niet was geweest, was ik in Schiedam geweest. De heer Bergwerff, CDA: Dank voor uw inspraak. Is hetgeen u zegt conform de concept zienswijze van Schiedam en Zuidplas? Want daar wordt een aantal dingen benoemd die u ook benoemt. Heeft u daar aanvullingen aan, want die 2 kan ik nu wel opzoeken. Mevrouw Krol: Schiedam heb ik doorgelezen. Het vraagt iets meer concretisering. De brief die ik vandaag heb gestuurd heb ik geschreven met het bestuur, even los van wat Schiedam als zienswijze heeft gepubliceerd. De heer Bergwerff: Dat begrijp ik. Wat mijn collega net aangaf, het ging best wel snel natuurlijk. Ik kan wel de zienswijze vinden van Schiedam, volgens mij komen daar alle punten in terug, die u ook naar voren bracht. Mevrouw Krol: Dat betwijfel ik, ik denk het niet. De heer Bergwerff: We zien uw document graag tegemoet.

De voorzitter: Mevrouw Krol, de suggestie van de griffier naast mij, als u de tekst zou kunnen mailen naar de griffie, dan wordt hij direct verspreid onder de aanwezige commissieleden. Mevrouw Krol: Ik ga hem

2/24

meteen mailen. De voorzitter: Hartelijk dank. Dan is de tekst bekend en beschikbaar als naslagwerk. Dank voor uw inspraak. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d. 12 januari 2023 De voorzitter: Daarover zijn geen opmerkingen binnen gekomen. Kunnen we daarmee dat verslag vast stellen? Ik concludeer dat dat het geval is, daarmee hebben we dat ook gedaan. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Mevrouw Verhoef en mevrouw Gabin, wilt u uw pasje erin doen? Dan kan ik u het woord geven. Inventarisatie rondvragen: Mevrouw Verhoef, PvdA: Ik heb een vraag over hoe het staat met een plan van aanpak voor de afspraken die we in het regenboogstembusakkoord hebben vastgesteld, gezamenlijk als fractie. Mevrouw Gabin, GL: Onze vraag gaat over de aardbeving, die zich voltrekt in Syrië en Turkije en het steunen. De voorzitter: We hebben 2 rondvragen die vanavond aan de orde zullen komen. Mijn opmerking over de pasjes is ook van toepassing op u, meneer Wezenberg. Dan zijn we allemaal in de uitzending. 5. Bespreekpunten: De voorzitter: Er zijn geen bespreekpunten. 6. Stukken ter advisering aan de raad: De voorzitter: Het doel is dat wij kunnen aangeven voor de gemeenteraad of de stukken klaar zijn om te besluiten of dat we nog amendementen of moties van uw kant nodig hebben.

6.a Samenlevingsvisie De voorzitter: Laten we daarover zeggen, dat het een proces is dat in 2020 al is begonnen. We hebben ondertussen beeldvorming gehad van Jan Latten, bijeenkomsten met Divosa, collegedialogen, dialogen met inwoners, presentaties, verschillende beeldvormingen en vanavond is het dan zover: de samenlevingsvisie staat op de agenda van de commissie samenleving. Daar ben ik natuurlijk bijzonder verheugd mee. De concrete vraag die voor ligt voor u allen is: kunt u instemmen met de samenlevingsvisie zoals die voorligt? En kunnen we deze samenlevingsvisie gaan gebruiken, daadwerkelijk gaan gebruiken als ons kompas en afwegingskader voor al die nieuw te vormen beleidsinitiatieven? Mevrouw Bouman, CDA: Zou het misschien niet verstandiger zijn om het e.e.a. te wisselen, gelet op de inspraak van mevrouw. Dat we eerst even RTHA nemen en dan de samenlevingsvisie. Ik vraag het aan de overige leden, het lijkt me wel netjes om dat zo te doen. De voorzitter: Zal ik dan mijn inleiding voor de samenlevingsvisie later nog een keer doen? Ik kijk om me heen. Kunt u allemaal instemmen met het omwisselen van de agendapunten 6.a en 6.b? De heer Lieverse: Ik weet niet of de wethouder, die over dit agendapunt gaat, nog verwacht wordt. De voorzitter: Daar heb ik zo direct een mededeling over, dus daar kan ik u gerust stellen.

De voorzitter: Dan gaan we het als volgt doen, excuses voor de verwarring. We gaan beginnen met agendapunt 6.b, de zienswijze op de notitie Reikwijdte en detailniveau t.b.v. aanvraag luchthavenbesluit RTHA. 6.b Zienswijze op de Concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau t.b.v. aanvraag luchthavenbesluit RTHA De voorzitter: Allereerst wil ik u op verzoek van wethouder Fortuyn een kleine boodschap voorlezen. Namens wethouder Fortuyn: geachte commissieleden, het onderwerp notitie reikwijdte en detailniveau, agendapunt 6.b, is een kaderstellend document, waar het op te stellen milieueffectrapportageonderzoek in het kader van het luchthavenbesluit aan moet voldoen. Deze notitie staat open voor een zienswijze, welke nu vanavond staat geagendeerd. Het is een zienswijze van uw raad. Het voorliggende concept hebben wij langs de lat van uw eerdere zienswijze m.b.t. het participatietraject gelegd en daar deze zienswijze inhoudelijk op getoetst en verwoord. Collega wethouder Titia Cnossen neemt de honneurs waar deze avond, omdat ik om gezondheidsredenen vanavond helaas niet aanwezig kan zijn. Ik wens u een constructieve vergadering toe. Met vriendelijke groet, wethouder Fortuyn. Daarmee wil ik wethouder

3/24

Fortuyn alle beterschap wensen, misschien kijkt hij nu wel. In dat geval: beterschap. Wethouder Cnossen, dank dat u de beantwoording voor uw rekening kan nemen van dit agendapunt. De heer Erwich, L3B: Op zich kan L3B zich vinden in de brief, wij vinden het een goede zienswijze, die aansluit op de reactie en de reflectie van de raad van december 2022 op het EPP. Voor L3B is dit ook in lijn met de tekst in ons verkiezingsprogramma. L3B is tegen iedere verdere uitbreiding van geluidshinder van vliegveld RTHA en is tegen nachtvluchten, met uitzondering natuurlijk van de traumahelikopters en het zeer beperkte aantal nachtvluchten, die wettelijk bepaald zijn. Het is voor L3B ook in lijn met het coalitieakkoord, ook niet onbelangrijk. We zetten in op het voorkomen van groei van RTHA. Met de komst van stillere vliegtuigen moeten er duidelijke afspraken gemaakt worden over wat er met de vrijvallende geluidsruimte gebeurt. Wel maken we ons zorgen om de piekbelasting. Er is een groot verschil tussen de berekende geluidshinder en de geluidshinder, zoals die wordt ervaren. Hiervoor moet snel een geschikte meetmethodiek komen, waarmee we aansluiten en het gevonden wordt bij de geluidshinder die werkelijk wordt ervaren. Natuurlijk staat de gezondheid van onze inwoners centraal. Hiervoor zijn duidelijke en meetbare grenswaarden van de emissie nodig, die nu nog ontbreken in de NRD.

Bij het meten van fijnstof en ultrafijnstof et cetera moet er, wat L3B betreft, een betere onderbouwing zijn van de meetonzekerheid. Dit moet worden vastgelegd. Momenteel wordt dit vaak in het voordeel van een bedrijf uitgelegd. L3B ondersteunt de opname van het scenario waarbij maximaal de toename van het aantal vliegbewegingen is gehalveerd. Dit hebben we niet voor niets in ons verkiezingsprogramma ook opgenomen. Het is daarbij wel essentieel dat de exacte grenswaarden, die hierbij worden gehanteerd, ook worden opgenomen in het NRD, waarbij de geluidsruimte bepalend blijft voor het aantal vliegbewegingen. De geluidsemmer is vol en vol is vol. De opgenomen openingstijden zijn en blijven voor L3B belangrijk voor het vergroten van de nachtrust. We zijn blij met het pleidooi voor een nachtrust van 23.00 tot 07.00 uur ’s morgens in de MER. Alhoewel voor ons een goede communicatievoorziening van groot belang is, is de gemeente in onze ogen niet verantwoordelijk voor de communicatie en informatie van RTHA. Wel vinden we dat de informatie over de leefomgeving vanuit de gemeente Lansingerland zal moeten komen. Dat was het. Dank u wel. De heer Lieverse, CU: Onze formele positie in deze fase mag beperkt zijn, maar terecht dat we via de zienswijze gebruik maken van ons recht om invloed uit te oefenen op de vervolgstappen.

Even terecht wees de wethouder er al op, in een eerdere bespreking, dat er een brede afweging van belangen nodig is. De insteek om alleen maar stil te staan bij geluidshinder, zoals L3B ook weer deed, verdringt andere aspecten, die horen bij een maatschappelijke kosten/baten analyse. De CU als partij van gezondheid gaat op 2 aspecten in, die beide te maken hebben met de MER. In de eerste plaats: we dringen erop aan, dat niet wordt volstaan met berekeningen. Meermaals wordt er in de notitie reikwijdte verwezen naar rekenmethoden en alleen die zijn voorgeschreven. Opnieuw wordt geschermd met gemiddelde geluidswaarden, dat zei L3B zojuist ook al. Er wordt voorbij gegaan aan de veel hinderlijke piekbelasting. Wij zullen blijven hameren op meten. Geluidsbelasting meten, luchtkwaliteit meten. Als het gaat om ultrafijnstof spreekt de notitie in termen van: een indicatie van fijnstof. En stelt ze dat hiervoor geen normen zouden zijn voorgeschreven. De opstellers van de notitie bevinden zich nog in de vorige eeuw. Daarmee kom ik op punt 2. Longartsen, cardiologen en epidemiologen wijzen al decennia op de slechte luchtkwaliteit in onze regio. Dit heeft grotendeels te maken met onze verouderde wetgeving. Deze is afgestemd op EU-normen en deze zijn gebaseerd op haalbaarheid.

De normen van de WHO zijn veel strenger, die zijn de enige goede normen, omdat die zijn gebaseerd op feitelijke gezondheid. Hiermee citeer ik de Maastrichtse hoogleraar preventieve geneeskunde Onno van Schayk, die ook wetenschappelijk adviseur is van de staatssecretaris voor het nationaal preventieakkoord. Hij wijst keer op keer op de relatie luchtkwaliteit en longaandoeningen. Net als met roken, maar roken is eigen keus. Wonen onder de aanvliegroutes van Tui en Transavia is dat niet. Van Schayk wijst op de noodzaak van betere wetgeving op dit gebied, aansluitend bij de goede WHO normen. Hij laat ook zien hoe groot de invloed was van de lockdown op het aantal vliegbewegingen en daarmee 1 op 1 op de hoeveelheid fijnstof in de lucht. Vorige week was in onze provincie een stook-alert van het RIVM. Mensen werden opgeroepen geen houtkachel te gebruiken. In zo’n windstille week is er evenveel reden om een vliegalert uit te doen gaan. Hout stoken kan je ruiken, fijnstof en ultrafijnstof niet. Conclusie: de CU steunt de opmerking in de zienswijze over de schamele aandacht voor luchtkwaliteit en gezondheid. Tot slot. We zijn blij met de onvermoeibare inzet van inwoners, zoals die verenigd zijn in de BTV en zeker ook van mevrouw Van de Coevering, die deskundig en feitelijk de argumentatie van RTHA fileert. Tot zover. De heer Kampinga, VVD: We hebben het over een zienswijze.

De notitie reikwijdte en detailniveau, een buurman draaide de D en de R om, maar goed, een hele mond vol. We zijn net terug, Dave Bergwerff en ik, als enige van de gemeente, van de raadsleden. Het was een nuttige bijeenkomst, we hebben goede gesprekken gehad. Ik heb ook geleerd van de vragen, die meneer Bergwerff aan I&W stelde, daar stond ik ook bij, daar kon ik ook weer op reageren. Maar goed, heel boeiend en interessant. Het vliegveld zelf, RTHA, was natuurlijk goed vertegenwoordigd. Ik ben altijd eerlijk, maar er staat ergens ook dat ze nog

4/24

een vergunning moeten hebben voor natuur, een natuurvergunning. Ik las in de stukken: dat komt wel goed. Maar dat gaat allemaal nog niet zo simpel, begrijp ik, van RTHA. De eerlijkheid gebied mij dat te zeggen. De voorzitter: Zou u willen ingaan op het voorgestelde agendapunt? De heer Kampinga: Nou, als die vergunning er niet komt. RTHA heeft volgens de VVD bestaansrechten, het is van belang voor inwoners van de regio en het versterkt de regionale economie. Maatschappelijk verkeer voor spoedeisende hulpverlening en politietaken, maar ook als uitwijkhaven ofwel uitwijkplek voor vliegtuigen die niet op Schiphol kunnen landen. Een groot aantal serieuze functies vervult het. Dan over de gezondheid. Het gaat niet alleen over fijnstof, maar ik lees in de pers dat Rotterdam de minst gezonde stad van Nederland is. Dat heeft niet alleen te maken met fijnstof. Dat bedoel ik ook een beetje met: waar komt het allemaal vandaan? We lezen ook dat de provincie zegt: de lucht wordt steeds schoner en schoner. Ik ga verder. Het EPP, iedereen weet wat dat is, bevat verbeteringen t.o.v. de huidige situatie, ik heb het eerder gezegd. Zolang er geen verslechteringen zijn dan slecht verbeteringen, daar heb ik met de meneer van I&W ook nog even over gesproken, dan zegt Vilfredo Pareto: dan neemt de welvaart toe. Geen verslechteringen en wel verbeteringen. Er moet nog wel heel veel verbeterd worden.

Niet verslechteren, wel verbeteren. Dat wil niet zeggen dat je er dan bent. Heel veel dingen kunnen nog steeds beter, zeker de slechte dingen. We hebben nog steeds veel plekken waar veel geluidsoverlast is en ook schadelijke emissies. Mijn partijgenoot Vincent Karremans noemde bijvoorbeeld ook iets anders over geluid, dat je in de weekends, dat zou mooi zijn, dat je dan iets later zou beginnen met de vliegtuigen, zodat kinderen een uurtje langer kunnen slapen. Dat zou mooi zijn. Meer vluchten verdienen door minder lawaaiige vliegtuigen, dat komt ook in het stuk voor, dat ons betreft is dat maar heel beperkt toegestaan. Een vliegtuig dat opstijgt of daalt, ook al is hij dan iets stiller geworden, maakt nog steeds lawaai, dus daar moet je heel terughoudend mee zijn. Dat wordt ook genoemd, meneer Bergwerff gaat er nog op in. Benieuwd of WIJ met een voorstel gaat komen over meetstations. Ik was er niet bij als duoraadslid, maar ik lees uitvoerig in het verslag van 22 december dat meneer Alsemgeest van WIJ zich er sterk voor maakt en dat de wethouder, die nu ziek is, zei: goed, als jullie dat willen, dan is dat natuurlijk bespreekbaar. Het kost wel € 330.000. De voorzitter: Wilt u uw eerste termijn afronden? De heer Kampinga: Dan zeg ik er wel 1 ding bij, dan moet wat ons betreft de intentie zijn om over betere informatie te beschikken om overlast te kunnen beperken.

Dus niet informatie verzamelen tegen het vliegen, maar meer om het zo zuiver mogelijk te kunnen sturen. Heel kort. Ik heb kennis genomen van de zienswijze van Thea van de Coevering aan de directie van RTHA. Ik kan resumeren dat de VVD van mening is, dat de voorliggende zienswijze goed aansluit bij de in de raad van 22 december vastgestelde brief aan de minister van I&W met de reactie over het eindproduct. Om met Lubbers te spreken: een positieve grondhouding. Dank u wel. De heer Lieverse: Terecht wijst meneer Kampinga erop, dat er meer factoren zijn, die de kwaliteit van de lucht beïnvloeden in onze regio, terecht. We hebben te maken met intensieve veeteelt, industrie, wegverkeer. Maar is dat voor meneer Kampinga een reden om niet kritisch te kijken naar de aspecten van het vliegverkeer? De heer Kampinga: Er zijn verbeteringen, maar een aantal zaken kan nog steeds beter o.a. de emissies en geluid. Natuurlijk, je kunt van gedachten wisselen over hoe je dat kunt bereiken, maar daar gaat de tweede ronde misschien over. Dank u wel. De voorzitter: Dat wordt een korte tweede ronde. De heer Bergwerff, CDA: In eerste instantie complimenten voor de zienswijze. Hij is zeer duidelijk en ook volledig. We erkennen en herkennen veel van wat daar in staat. Maar toch is er een aantal dingen, die wat verwarrend zijn voor ons of wellicht wat ongelukkig opgeschreven.

Er staat namelijk een tweetal stellingen in, die pleiten voor groei van het aantal vliegbewegingen. Ongeacht of je hier nu voor bent of tegen, groei van vliegbewegingen, dat zou hier niet in moeten horen staan. Ik maak het even concreet. Op bladzijde 2 staat in een stuk tekst met als titel: stel de volksgezondheid centraal in de MER. Met daaronder de uitleg: groei is voor Lansingerland echter alleen verantwoord, te verdienen, als er niet alleen binnen de 56 ldn geluidscontour wordt gebleven. Er is ook een aanzienlijke reductie nodig van de emissies t.o.v. het gebruiksjaar 2019. Einde citaat. Nu vraag ik me af, hoezo wordt de stelling genomen voor ‘groei is voor Lansingerland alleen verantwoord als …’. We weten nog helemaal niet welke partijen per definitie voor of tegen groei zijn van het aantal vliegbewegingen en welke we voorwaarden daaraan verbinden. Volgens ons moet deze stelling echt anders en neutraal geformuleerd worden. Ook op blz.2 is er een alinea, meer onderzoek nodig naar gevolgen groei verdienmodel. Ik citeer: de maximale toename van 8.760 vliegbewegingen is volgens ons buitenproportioneel. Vanuit dat oogpunt ondersteunen we de dan ook de opname van het scenario waarbij de maximale toename van het aantal vliegbewegingen is gehalveerd. Einde citaat. Hieruit kan je concluderen dat onze raad akkoord gaat met de helft van de voorgestelde vliegbewegingen.

Dat bedraagt 4.380 extra vluchten. Ook hier weer hetzelfde, we hebben nog geen voorwaarden gesteld aan meer vliegbewegingen, dus ook deze stelling moet neutraler geformuleerd worden, wat ons betreft. Daarbij is het belangrijk om een kanttekening te zetten. Ik zeg: let op, want parallel aan dit document vindt er momenteel een onderzoek plaats betreffende de luchtruimherziening. De uitkomst hiervan kan zijn dat er eventueel meer vliegroutes boven onze gemeente ontstaan. De uitkomst van die luchtruimherziening zou hopelijk klaar zijn voor het uiteindelijke luchthavenbesluit. Deze informatie uit die luchtruimherziening is natuurlijk wel even handig

5/24

om mee te nemen bij het definitieve besluit v.w.b. groei en dergelijke, want wellicht krijgen onze inwoners wel meer last, doordat vliegroutes worden veranderd. Dan wil ik ingaan op de inspreker. Een krimpscenario. Ik heb inderdaad de zienswijze gelezen van Schiedam en Zuidplas. Zij nemen stellig, ze zeggen stellig dat een krimpscenario absoluut niet uit te sluiten is en dat de argumenten die de luchthaven gebruikt om een krimpscenario uit de zienswijze te krijgen niet legitiem zijn. Ik kan ze allemaal af gaan, maar dat gaat een hoop tijd kosten. Ik zou zeggen: lees even de zienswijze van Zuidplas en van Schiedam. Wij willen overwegen om wel een zinsnede in de zienswijze van Lansingerland toe te voegen, waarbij we niet stellen dat we voor een krimpscenario zijn, maar wel de uitwerking ervan. Dank u wel. De heer Smolders, D66: De meeste opmerkingen zijn eigenlijk al gemaakt. Edoch ga ik even mijn verhaal afsteken, zodat er een kritisch geluid vanuit D66 kan komen. Niet ten aanzien van de zienswijze die de gemeente heeft opgesteld, maar natuurlijk wel t.a.v. de nota reikwijdte en detailniveau, waarvan de heer Kampinga terecht constateerde, dat ik de letters gemakkelijk omdraaide. Aan de gemeenteraad wordt gevraagd ons te buigen over de zienswijze die hier op tafel ligt. We hebben in het verleden ons uiterst kritisch opgesteld t.a.v. het eindproduct participatieproces, die EPP.

En onze zorgen gedeeld over de toename van de hinderbeleving van geluidsniveau aan de randen van de dag, emissies van ultrafijnstof en andere schadelijke stoffen, zijn een bedreiging voor de gezondheid van bewoners die onder de aanvliegroute wonen. Zoals de CU als partij van de gezondheid ook duidelijk heeft aangegeven. Participatie is naar onze mening verre van vlekkeloos verlopen, daar hebben we lang genoeg over gepraat. Het verbaast me niets dat RHA, althans, daar heeft het alle schijn van, selectief is gaan shoppen uit de EPP. Een punt in hun voordeel, lees groeimodel, wordt daarbij omarmd. Punten die mogelijk nadelig gaan uitpakken voor het businessmodel, lees luchthavenbesluit, worden op zorgvuldige wijze af geserveerd met op het eerste gezicht steekhoudende argumenten. Wat dieper gravend is daar wel wat p aan te merken, hetgeen ook de heer Bergwerff deed en het komt ook terug in onze zienswijze. Nog wil ik 1 ding benoemen, het is al benoemd, dat RTHA er vrij gemakkelijk vanuit gaat dat de wet natuurbescherming wordt afgegeven, althans, afgerond. Dat is verre van een zekere zaak en zal nog van het e.e.a. afhangen. Het feit dat ze spreken van wet natuurbeheer in plaats van natuurbescherming geeft weinig vertrouwen in deze zaak.

Tevens gaan er geruchten rond, dat de luchtvaart ook wat moet doen om de stikstofuitstoot te verminderen en ik vermoed dat we daar vrijdag iets meer over horen. Terug naar de zienswijze. RTHA geeft aan, dat de reflectie uit de EPP zijn gebruikt voor alternatieven van de MER. Gelukkig constateren wij dat het verre van voldoende is, wij als raad, en dat consensus is bereikt in de NRD. De illusie wordt gewekt, dat er consensus wordt bereikt. Misschien moeten we dit nog explicieter opnemen in de zienswijze, het staat er nu vrij cryptisch in omschreven. D66 heeft nog wel twijfels over de tekstpassage, wat het CDA ook al naar voren bracht, over het groei verdienmodel. We zijn bang dat we dan ruimte gaan weggeven aan de groei van het aantal passagiers door meer en zwaardere vliegtuigen in te zetten, waardoor fijnstof en de beleving van geluidshinder zal toenemen. Volgens onze voormalige bewonersvertegenwoordiger zet RTHA in op massale groei, een forse toename van het aantal vliegbewegingen en daaraan gerelateerde toename van geluidshinder. Garanties over leefmilieu ontbreken. Kortom, dat belooft weinig goeds. Tot op heden hebben wij als D66 niet in de raad over krimpscenario gesproken. Maar na het lezen van deze NRD zitten we daar toch zwaar over na te denken, of we dit niet moeten opnemen in de zienswijze. Het staat namelijk het behalen van de klimaatdoelen in de weg.

Waarom niet minder vakantiecharters laten opstijgen en een kleiner aantal privéjets? De voorzitter: Zou u willen afronden? De heer Smolders: Het kan leiden tot bouw van meer woningen. Historische slotrechten kan de minister weldegelijk laten vervallen, dat is op Schiphol ook al gebeurd. Dus dat staat niet in de weg, in tegenstelling tot wat in de NRD wordt beweerd. Met andere woorden, een onderzoek naar krimpscenario in de MER wil nog niet zeggen dat we voor een krimpscenario zijn, maar dat er een onderzoek in de MER moet komen, daar zijn we wel voor. De heer Lieverse: Bij alle behartigenswaardige zaken die meneer Smolders noemde, zei hij ook iets over de natuurvergunning, die helemaal niet zo zeker is als misschien gedacht wordt. Heeft u daar misschien extra gegevens over? Als u niet daar uw spreektijd aan wilt wijden, wat ik me kan voorstellen, kunt u het misschien toezenden, zodat het ons ook helpt om er inzicht in te krijgen. De heer Smolders: Ik spreek gewoon uit ervaring, dat natuurvergunningen niet altijd zo gemakkelijk worden afgegeven. Meer gegevens dan dat heb ik niet. Als ik ze wel heb, mag ik ze niet delen, denk ik. De heer Alsemgeest, WIJ: We staan aan het begin van een nieuwe fase betreffende RTHA.

Op 22 december stelde de gemeenteraad van Lansingerland de reactie en reflectie op het eindproduct participatietraject vast en daarmee eindigde voor ons het participatietraject in het kader van het nieuwe luchthavenbesluit van RTHA. Nogmaals, we staan aan het begin van een nieuwe fase als het gaat over de luchthaven. Het opstellen van de notitie reikwijdte en detailniveau is de eerste fase in aanloop naar een aanvraag van een nieuw luchthavenbesluit voor RTHA. De notitie reikwijdte en detailniveau is een notie, die is geschreven voor en door RTHA. Hierin beschrijft RTHA als initiatiefnemer de te onderzoeken alternatieven en varianten t.o.v. de huidige referentiesituatie. Tevens geeft de NRD een beeld van de

6/24

effecten die in de MER en aanvullende studies onderzocht worden. We hebben als gemeente in deze notitie niets te zeggen gehad en hebben alleen de mogelijkheid op deze notitie een zienswijze in te dienen. En dat doen we ook. De notitie is getoetst op de door de gemeenteraad aangedragen standpunten en voorwaarden. En die standpunten en voorwaarden, zoals gesteld in de reactie op het EPP, zijn wederom de standpunten en voorwaarden waarop de voorliggende zienswijze is ontstaan. Ons inziens een goede zienswijze, die nogmaals duidelijk maakt dat er geen consensus was over het EPP. Er wordt in de zienswijze duidelijk onderstreept dat het EPP en de reflecties en de reacties daarop, die gebruikt worden als basis voor het uitwerken van verschillende alternatieven, niet de indruk mag wekken dat er toch een consensus was. Onder de kop NRD vraagt om aanscherping worden onze aandachtspunten nogmaals onderstreept en kenbaar gemaakt. Tevens wordt er in de zienswijze gevraagd deze aandachtspunten te verwerken in de opzet en uitvoering van de MER. De fractie van WIJ is tevreden met de zienswijze, zoals ze voorligt, en ziet deze zienswijze als een goed vervolg en aansluitend op de zienswijze die we ingediend hebben op het EPP. De fractie van WIJ zal deze zienswijze dan ook van harte steunen. Even terugkomend op de heer Kampinga.

Ja, wij blijven nog steeds op het standpunt staan: eerst minder gemeten hinder voor onze gezondheid en dan pas meer gaan vliegen. Dat sluit ook aan bij de heer Bergwerff. Mevrouw Verhoef, PvdA: Het is natuurlijk goed om een zienswijze in te dienen en we danken het college voor het opstellen van deze zienswijze namens de raad. De PvdA-fractie kan zich in grote lijnen vinden in deze concept zienswijze. Het is goed dat RTHA bij het opstellen van de kaders, die leidend kunnen zijn voor het opstellen van de MER, uitgaat van verschillende alternatieven. Het is ook goed dat RTHA de verschillende reflecties en reacties op het EPP wil betrekken bij het opstellen van de MER, want dat doet recht aan de inbreng van diegenen die gereageerd hebben op de inhoud van het voorlopige product in het kader van het participatieproces. We steunen het college dat de volksgezondheid centraal moet staan bij het opstellen van de MER en dat specifiek onderzoek, dat gericht is op de gevolgen voor de gezondheid van kinderen daarbij heel belangrijk is. Een groot probleem daarbij is dat de gereedschapskist van het ministerie van I&W tot nu toe niet voldoende meetinstrumenten bevat om een toekomstige gezonde leefomgeving veilig te kunnen stellen. De CU refereerde ook aan het belang van meten.

Het rijk is nog volop onderzoek aan het doen en dit jaar is dus cruciaal, want er komen allerlei gegevens uit de onderzoeken beschikbaar. Wij zijn het eens met D66 en CDA, die dat als eerste inbracht, dat het in onze ogen onnodig is om te spreken over ‘groei is mogelijk alleen wanneer..’. We denken dat die zinsnede best weg kan blijven, maar er worden natuurlijk verschillende alternatieven geschetst. De heer Lieverse: Ik hoor mevrouw Verhoef zeggen, dat het meetinstrumentarium beperkt zou kunnen zijn. U citeert ook iets van de CU, bent u het met de CU eens, dat er gemeten moet worden en niet op rekenmodellen afgegaan moet worden? Mevrouw Verhoef: Ja, dat ben ik met u eens en dat heb ik inderdaad bij de vorige vergadering ook al gezegd. Alleen, ik ben me er ook van bewust, daar kom ik dadelijk op, dat men soms niets anders heeft dan rekenen en schatten. Dat is suboptimaal, maar soms is het voor nu nog het enige wat mogelijk is. Dat is althans mijn interpretatie van wat ik lees. Ik kom ook op het punt dat er een groot verschil bestaat tussen de berekende en beleefde geluidshinder. Het ministerie van I&W werkt aan een update van de rekenmethode, ik kan er niets aan doen, dat het een rekenmethode is en geen meetmethode, maar er worden dan wel recentere geluidstabellen gebruikt, waarin dus ook de beleefde hinder nadrukkelijk wordt meegenomen.

Ook dit moet nog dit jaar beschikbaar komen. Dat moet dan ook echt tijdig komen om de MER goed op te kunnen stellen. Rond het meten van ultrafijnstof zijn ook nog allerlei ontwikkelingen, ook dat is dus moeilijk te meten, maar het is heel belangrijk, dat ben ik met u eens. Dat is wat ik hier lees, dat het instituut voor lucht- en ruimtevaart nog bezig is om daar finale berekeningen ook te gaan doen. Nog een punt over gezondheid, wat ik nog niet heb gehoord, dat gaat over de zeer zorgwekkende stoffen, ZZS. Die vallen buiten het bestek van het opstellen van de MER. De Tweede Kamer maakt zich daar zorgen over en wordt in het derde kwartaal van 2023 daarover geïnformeerd, hebben we gelezen op de website van de rijksoverheid. Wij vinden het belangrijk dat ook daarmee rekening wordt gehouden bij de MER. De voorzitter: Wilt u gaan afronden? Mevrouw Verhoef: Ik kan samenvattend zeggen: alle data die dit jaar nog beschikbaar komen over allerlei uitstoot die de gezondheid beïnvloedt, moet zeker worden meegenomen in de MER. Het normenkader, dat we nu daarvoor hebben, is verouderd. Wij zouden graag aan de zienswijze zien toegevoegd worden, dat die kanttekening ook wordt gemaakt en dat we moeten wachten op de nieuwste data. Dank u wel. De heer Lieverse: Ik herinner me, dat mevrouw Verhoef voor de jaarwisseling sprak over luchtruimteherziening als een factor die mee gewogen moet worden.

Het CDA zei er zojuist wat over. Heeft u ook reden om erbij aan te haken? Mevrouw Verhoef: Ik heb hier in mijn notitie staan, dat het onzeker is wat de gevolgen zijn van de herziening van het luchtruim voor de huidige vertrek- en aankomstroutes. Deze zullen volgens de nota reikwijdte in de MER worden meegenomen, wanneer de besluitvorming heeft plaats gevonden. Wij hopen dus ook, dat dat tijdig zal zijn, om echt die volledige, integrale afweging te kunnen maken in de MER. In die zin sluit ik me aan bij het CDA.

7/24

De heer Ruijtenberg, GL: Bij een avond waarop wij spreken over RTHA is het niet meer dan passend dan dat de linkse wolk als laatste het woord voert hierin. De zienswijze, zoals die hier voor ligt. Laat 1 ding duidelijk zijn, daar waar de VVD heeft aangegeven, dat men toekomst ziet voor RTHA, is GL, laat dat duidelijk zijn, staan wij er 180 graden anders in. Wat ons betreft is er geen toekomst voor RTHA. Sterker nog, het is ons streven dat deze luchthaven uiterlijk in 2030 gesloten gaat worden. Daar moeten we naartoe bewegen. Daarom is het ook teleurstellend, dat in deze zienswijze er op geen enkele wijze gesproken wordt over krimp. De heer Bergwerff noemde het als eerste. Het is iets wat mij ook opgevallen is. Er wordt op een gegeven moment gesproken over een maximale toename van het aantal vliegbewegingen, de halvering. Dat kan je lezen als dat je voor bent, voor een toename van het aantal vliegtuigbewegingen. Die zin is verwarrend en zou in ieder geval her geformuleerd moeten worden. Maar wat er sowieso aan toegevoegd moet worden, is dat weldegelijk onderzocht moet worden of er een krimpscenario is, omdat een krimpscenario ook realistisch moet zijn. Dat heb ik ook andere partijen horen roepen o.a. D66. Laat 1 ding duidelijk zijn: wij zullen waarschijnlijk een amendement gaan invoeren.

Een zienswijze waarin niet klip en klaar gesproken wordt over een krimpscenario zal niet onze steun krijgen. Dat kan ik u nu vast vertellen daarover. In de zienswijze wordt veel gesproken over de volksgezondheid, die centraal staat. Daar heeft de heer Lieverse en mevrouw Verhoef ook wat aangegeven. Ik kan het niet beter doen dan de heer Lieverse op dit terrein, dus ik wil er verder geen woorden aan vuil maken. Wat me echter wel teleurstelt, is dat behalve de volksgezondheid er ook niet gesproken wordt over natuureffecten. Mevrouw Verhoef gaf al aan, dat er nog meer uitstoot is, zijnde ZZS. Maar er wordt natuurlijk ook CO2 uitgestoten, er wordt stikstofoxide uitgestoten, er wordt roet uitgestoten, er worden andere broeikasgassen uitgestoten, zoals waterdamp. We moeten er zeer aan denken, dat ook die verminderd moeten worden. Er wordt in zijn algemeenheid gesproken over emissies, maar maak die emissies duidelijk, want we zijn onze natuurlijk hier in Nederland, hier in het westen, aan het verpesten. We kunnen het alleen doen als we vliegbewegingen terug dringen. Niet alleen voor de volksgezondheid, maar ook in het kader van natuurbescherming. Er wordt ook nog gesproken over een beperkend regime, over privévluchten. Wat ons betreft gaat het beperkende regime zo ver dat we spreken over een verbod op privévluchten, zelfs een verbod op kleine luchtvaart.

Dat zijn ongeveer 36.000 vliegbewegingen, wat we kunnen zien in NRD. Daarmee zouden we dan 10.000 vliegbewegingen overhouden, dan zijn wel al een hele stap in de goede richting naar uiteindelijk sluiting van het vliegveld. Ik denk dat ik voldoende duidelijk ben geweest. Ik ben altijd duidelijk geweest over hoe wij hierover denken. De afgelopen periode hebben we constructief mee willen denken als GL met alle brieen die we gestuurd hebben naar verantwoordelijke instanties om te zorgen dat we unaniem als gemeenteraad kunnen optrekken en dat we ons niet laten uitspelen. Laat ik eerlijk zijn: ik vrees wel dat die unanimiteit nu gaat stoppen op het moment dat er niet gesproken wordt over een krimpscenario. Ik geef het nogmaals duidelijk aan. Ik vermoed dat een aantal partijen daar niet aan wil, maar het is wat ons betreft een zeer, zeer belangrijk punt. De voorzitter: Bij de zienswijze zit een raadsvoorstel, het BR-document. Daarin is een kleine typefout opgenomen. Het betreft de laatste zinnen van deel 0-samenvatting op pagina 1. Daar staat in de laatste zin: voor de zienswijze is de reactie op het NRD als uitgangspunt genomen. Dat moet zijn: voor de zienswijze is de reactie op het EPP als uitgangspunt genomen. Want dat is wat wij eerder als raad en commissie hebben vastgesteld. Dat is als uitgangspunt genomen.

Dat zal gecorrigeerd worden in het raadsbesluit naar de gemeenteraadsvergadering toe, onafhankelijk van wat u met de zienswijze en het raadsbesluit wilt doen, al dan niet amenderen, maar deze technische omissie zal in ieder geval worden opgelost. Beantwoording college Wethouder Cnossen: Even overleggen hoe we met de opmerkingen omgaan, want het doel is dat we bij de raadsvergadering een zienswijze hebben liggen, die toch zoveel mogelijk wordt gedragen door u allemaal. Op die manier heb ik naar uw inbreng geluisterd en dat ook even met mijn buurman besproken, wat we op dit moment al van u over kunnen nemen en waar in de tweede termijn op terug gekomen moet worden. U heeft een brede reactie gegeven, ik ga in op de punten die op de zienswijze een verandering geven. Die heb ik vooral genoteerd vanuit de woordvoering van de heer Bergwerff, daar kwam een aantal anderen op terug. Een tweetal zinnen op blz.2, die wat meer neutraal moeten worden geformuleerd. Daar hadden we het net over, dat is opgevallen. Het is niet de bedoeling, maar het is goed dat anderen het dan ook lezen. Dat betreft de zin bij het kopje ‘stel volksgezondheid centraal’. Daar gaan we zin ‘maximale toename halveren’ neutraler formuleren. Groei voor Lansingerland is alleen verantwoord als, daar zal een neutralere formulering komen, die in het raadsvoorstel aan u wordt voorgelegd.

Ik denk dat we daar zeker uit komen. Dat geldt ook voor het tweede kopje, over de maximale toename die gehalveerd is, bij het MER onderzoek nodig naar het groei verdienmodel. Daar moeten we ook een neutralere formulering kiezen, dat is hierbij toegezegd, dat we dat met elkaar bekijken. Een derde punt dat uit deze commissie kwam, maar niet raadsbreed, dat werd bij de heer

8/24

Ruijtenberg heel duidelijk. Het opnemen van een onderzoek, zover wilt u gaan, voor het uitwerken van een krimpscenario. Het zou fijn zijn als in de tweede termijn de andere fracties willen reageren of het college daar een zin voor moet voorbereiden of dat het via een amendement in de raad moet. Het college wil graag uw zienswijze formuleren en op die manier zo goed mogelijk voorleggen. Dat zou mijn verzoek zijn voor uw tweede termijn. Ik had verder nog iets over de zeer zorgwekkende stoffen. Mevrouw Verhoef bedoelt denk ik niet dat we dit in de zienswijze moeten opnemen, maar komt u daar in de tweede termijn op terug. Ik heb als vraag opgeschreven dat het in de MER meegenomen moet worden, maar als u dat wilt, graag in de tweede termijn. Mevrouw Verhoef: Dan doe ik het liever nu, anders kan de rest niet reageren. U vroeg mij om snel af te ronden, maar wat ik eigenlijk had willen zeggen, ik kortte dat heel erg af, is dat wij graag willen dat de resultaten van onderzoek dat nog uit moet komen naar de nieuwe geluidsnormen en ultrafijnstof en de grenzen aan CO2 en stikstofuitstoot en de zeer zorgwekkende stoffen en ook de emissies boven 3.000 voet, dat die gegevens ook worden meegenomen. Dat is essentieel voor de MER, dat de nieuwe inzichten op de volksgezondheid ook worden verwerkt. Dat als extra punt meenemen, dat we ook echt de nieuwste inzichten gebruiken.

Wethouder Cnossen: Ik begrijp mevrouw Verhoef goed, dat zij dat een toevoeging vindt aan onze zienswijze. Daar zullen de andere fracties ook op reageren, dat halen we op, dan kunt u die tekst mogelijk nog even aan ons doormailen, want ik heb niet zo snel mee geschreven. Meneer Ruijtenberg stelt een krimpscenario voor, voorwaardelijk om mee te gaan met de zienswijze. Verder sluit hij zich aan bij een aantal andere punten. Ik heb niet van u begrepen dat u op dit moment in de zienswijze wilt hebben een verbod op de kleine luchtvaart. Ik had dat opgeschreven, wilt u dat er wel of niet in hebben? Voor u is het wel een voorwaarde om dat krimpscenario op te nemen. Ik stel de vragen terug om te kijken of we daar in de tweede termijn wat meer duidelijkheid over kunnen krijgen. Dank u wel. De heer Ruijtenberg: Ik had ook enigszins gewijd aan het feit dat er geen passage in staat over eventuele milieuschade. Bent u ook nog van plan om daar een aanscherping in te doen? Dat we kijken naar gezondheid en milieuaspecten. Wethouder Cnossen: Ja, die had ik inderdaad ook genoteerd, dat dat voor u een heel belangrijke is, om naar de natuureffecten te kijken naast de volksgezondheid. Ik denk dat het goed is dat u ook dat met de andere fracties in de tweede termijn wisselt, of dat toegevoegd moet worden aan de zienswijze.

Dan kunnen we met elkaar, als daar eenheid over is, iets voor formuleren, dan komt dat richting de raad in de zienswijze. Maar ik haal dat ook graag op in de tweede termijn, hoe de anderen daarin zitten. Vindt u het zo goed? De heer Bergwerff: Ik heb het misschien niet heel duidelijk verwoord, maar wat wij als CDA ook graag terug willen zien in de zienswijze, dat heb ik dus vanavond te horen gekregen, dat die luchtruimherziening ongeveer tegelijkertijd klaar zal zijn als die concept luchthavenbesluit. Dan zouden wij willen pleiten om in de zienswijze neer te zetten dat wij graag pas het concept luchthavenbesluit beoordelen nadat de luchtruimherziening af is. Dat is voor ons echt heel belangrijk, om ons oordeel te kunnen vormen. Dat zouden we ook toegevoegd willen hebben in de zienswijze. De voorzitter: In interpreteer uw interruptie als dat u wilt weten of de wethouder daartoe bereid is. Ik zie u knikken. Wethouder Cnossen: Ik twijfel meneer Bergwerff, of dat dan een zienswijze is op de NRD, maar ik laat het ook even bij u als raad liggen, want als u dat unaniem een mooie toevoeging vindt, wie zijn wij dan om het niet te doen? Twijfel aan deze kant. De heer Bergwerff: Ik heb vanavond gesproken met iemand van het ministerie die het proces begeleidt. Ik heb exact dit voorgelegd en toen zei ze: dan moet je dat in de zienswijze toevoegen.

Dat is eigenlijk het antwoord op die vraag. De voorzitter: Er is een bereidheid bij het college om de zienswijze helemaal aan te passen naar de wens van u vanavond. Ik wil graag van u horen of u kunt instemmen met de wijzigingen die de wethouder heeft voorgesteld en of u in wilt stemmen met het verzoek van GL om een onderzoek tot krimp op te nemen of om het college te vragen daar een tekst voor te verwoorden. En wat u vindt van het voorstel van de heer Bergwerff om de afhankelijkheden van het luchtruimbesluit mee te nemen. Daarmee denk ik dat ik alle vragen heb beantwoord. Om dat mogelijk te maken, stel ik voor u allemaal 1 minuut 30 te geven voor de tweede termijn, zodat u dat kunt doen. Dan wil ik wel deze antwoorden hebben binnen deze anderhalve minuut. In totaal vragen wij u om 4 punten in aanvulling op wat de wethouder reeds heeft gezegd. 1. Of u een zinsnede wilt over milieuschade en natuureffecten. 2. Of u een zinsnede wilt over een krimpscenario. 3. Of u een zinsnede wilt over het onderzoek naar de zeer schadelijke stoffen, ZZS. 4. Of u een zinsnede wilt over de afhankelijkheid van de luchtruimherziening. Met die 4 vragen zouden wij in staat moeten zijn om hopelijk in gezamenlijk te komen tot een zienswijze.

Mevrouw Verhoef, PvdA: Ik wil toch even helder hebben of nu de lange zinsnede, die ik voorlas of die niet gereduceerd is tot alleen ze zeer zorgwerkkende stoffen, want het ging me over de hele set van geluidsnormen, ultrafijn. De voorzitter: Die hele zin. Tweede termijn De heer Erwich, L3B: We hadden nog wel een paar dingetjes. Een reactie op de heer Lieverse. Stel dat opnieuw wordt geschermd met gemiddelde waarden. Die hadden we duidelijk genoemd, met een piek. Of

9/24

ik heb hem verkeerd begrepen of we zijn het met elkaar eens, dat is ook weleens leuk voor een keer. Zoals in de eerste woordvoering werd genoemd, dat er niet over de piekbelasting wordt gesproken. Dat is niet juist, want we hebben dat in de eerste termijn wel benoemd. De tekstwijzigingen van het CDA daar gaan wij graag mee akkoord, dat vinden wij heel goede aanvullingen. We hebben altijd heel duidelijk uitgesproken dat we geen toename willen in het aantal vliegbewegingen, maar niet een krimp of zelfs sluiting. Daar zijn we niet helemaal voorstander van, dus dat is voor ons weer een heikel puntje. Maar we zijn het wel met GL en CU eens, dat er niet alleen over geluid gesproken moet worden, maar ook over gezondheid en natuur. De heer Ruijtenberg: Voor meneer Erwich, als u meegaat met de tekstwijziging gaat u niet zozeer mee met een akkoord voor krimp, maar u gaat dan akkoord met een onderzoek naar krimp. Uit onderzoek zou kunnen blijken dat krimp niet realistisch is. Zou u akkoord willen gaan met het onderzoek. De heer Erwich: Daar ga ik tijdens de uitspraken van mijn collega’s over nadenken. De heer Lieverse, CU: We zijn zeer verheugd over de overeenstemming en de kijk van L3B over piekbelasting, dat mag even gezegd worden, helemaal akkoord. Ook dat delen van het gezondheidsaspect belangrijk zijn, maar ook de milieuaspecten, wat ook door L3B onderstreept werd.

Bij uw checklist kunt u overal ja, ja, ja, ja neerzetten. We zijn zeer blij met de deskundige manier waarop het CDA het stuk bekeken heeft en ook tekstueel suggesties heeft voorgesteld. De luchtruimherziening vinden wij ook belangrijk om in samenhang te zien. Is dat mogelijk, dat weet ik niet zeker, maar het lijkt me goed om toch op te gaan nemen. Een krimpscenario minstens als onderzoek doen, dat is het minste wat wij graag zouden voorstaan. We hopen dat daar een meerderheid voor is, anders komt het bij de raad via een amendement naar voren. De verschillende nieuwste inzichten, zoals de PvdA naar voren brengt, niet alleen de emissies van bepaalde stoffen, maar ook alle andere aspecten die zij genoemd heeft, vinden wij een goed punt allemaal. Tot zover. De heer Kampinga, VVD: De punten van meneer Bergwerff spreken ons zeer aan. Het zijn verbeteringen in de reactie vanuit Lansingerland. Natuur, ik weet niet beter dan bij de MER gezondheid en natuur onderdelen zijn. Maar misschien heb ik dan een verkeerd beeld bij milieueffectrapportage, maar dat lijkt mij vanzelfsprekend. Krimp, bij krimp denk je altijd aan 2 dingen: je kunt minder vliegbewegingen hebben of je kunt minder geluid hebben. Minder geluid, daar zijn wij als VVD voor. Maar dat betekent niet automatisch dat je naar minder vliegbewegingen wilt. In die zin, krimp in absolute zin zijn we niet voor.

Onderzoeken kan je alles. Nog 1 ding, ik moet altijd glimlachen. Bij sluiting van het vliegveld heeft het geen toekomst. Nee, dank je de koekoek. De voorzitter: De oproep van GL is om het college te vragen een zinsnede te wijden aan krimp. Hoe die zinsnede eruit gaat zien, weet ik ook niet, dat kunnen we pas beoordelen bij de raad. De vraag die vanavond voor ligt is of u het goed vindt dat het college een zinsnede daarover gaat toevoegen. Daarover moet ik van u een ja of nee hebben. De heer Kampinga: Het is een brief van de raad. Wat het college wil, prima. De voorzitter: Daarom vraag ik u wat u wilt, want het college gaat het verwerken voor de raad. De heer Kampinga: Ik vind het een dode letter als we zeggen: ga het maar onderzoeken. Dan zeg ik: nee, wij zijn in principe niet voor krimp. De heer Bergwerff, CDA: De toevoeging van GL, milieuschade, natuureffecten, jazeker, goed om dat toe te voegen aan de zienswijze. Krimpscenario heb ik al gezegd, conform de concept zienswijze van Schiedam en Zuidplas. Als we daar naar kunnen kijken en enigszins overnemen, dan ben ik helemaal tevreden. De PvdA, de schadelijke stoffen, ook akkoord om dat toe te voegen. Het andere punt was van mij, die luchtruimherziening, fijn als we dat erin kunnen verwerken.

Ik heb dus vanavond gehoord dat die ongeveer tegelijkertijd klaar is als het document luchthavenbesluit en dat het erom gaat spannen welke het eerst bekend wordt. Ik hoop die luchtruimherziening, dus dat kunnen we benoemen. Mevrouw Verhoef: Ik vroeg me af wat de heer Bergwerff van de krimpvraag vindt van GL. De heer Bergwerff: Om te herhalen, in mijn eerste termijn begon ik er vrij snel mee. Wij zijn ook voor uitwerking van het krimpscenario. De argumenten die RTHA aandraagt vinden wij niet allemaal legitiem, dus volgens ons kan het onderzoek wel gewoon plaats vinden. De heer Smolders, D66: Wij zijn ook voor een krimpscenario, wat ik in mijn eerste termijn heb gezegd, de uitwerking van een krimpscenario in de MER opnemen. De punten van milieuschade-effecten, natuureffecten, daar zijn we ook voor, dat dat wordt uitgewerkt in de zienswijze, een zinsnede. Mede omdat ik denk dat een natuurvergunning niet zomaar wordt afgegeven. De zinsnede van de PvdA over de ZZS en al die andere stoffen, daar zijn we ook voor. Luchthavenbesluit te accorderen of een zienswijze op in te dienen doen we pas na de luchtruimherziening, wat ons betreft. Dus daar zijn we ook voor. De heer Alsemgeest, WIJ: Dank aan de wethouder voor de beantwoording van de vragen.

Eigenlijk dank aan alle andere fracties, dat we zo op deze constructieve wijze met elkaar kunnen praten over het neerzetten van de zienswijze, dat we dat met elkaar willen. Over alle zinsneden hebben we het hier met elkaar gehad, daar kunnen wij ja op zeggen. Ook over een krimpscenario. We zijn helemaal niet voor

10/24

sluiting van de luchthaven, maar een onderzoek naar krimp, daar hoeft niets mis mee te zijn, dat vinden wij prima. Tot zover. Dank u wel. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ik kan met alle genoemde punten instemmen. Ik weet niet of u daar nog een specificatie op wilt hebben, maar ik kan ermee instemmen. De heer Ruijtenberg, GL: Ik zeg vier keer ja. De heer Erwich: Ik had toch nog wel een vraag, want dit is wel heel makkelijk, zoals u zich ervan af brengt. Deze vraag had ik opgeschreven. Het RIA, dat kent u natuurlijk ook, die zijn ook met onderzoeken bezig m.b.t. luchtkwaliteit en dat soort dingen. Bent u daarvan op de hoogte? De MER meet naar mijn mening ook alles. Een onderzoek naar een krimpscenario is wat ons betreft niet nodig, maar als de meerderheid het wil, kunnen we er wel in mee stemmen. Dat het college er nu beter mee kan beginnen dan dat we het allemaal afdoen met een amendement in de raad, want hoe eerder hoe beter. Hoe staat u daar tegenover? De heer Ruijtenberg: Ik heb 2 vragen van u gehoord. Eerst of ik bekend ben met het RIA. Het antwoord daarop is ja. Ten tweede of ik in kan stemmen met een zinsnede van het college. Ja, als de meerderheid daarvoor gaat, dan uiteraard ja. Wethouder Cnossen: Een mooie, overzichtelijke tweede termijn, dank u wel. Altijd goed om de dingen even af te pellen, waar we het echt over moeten hebben.

Vanuit de commissie veel duidelijkheid over een aantal punten die we aan gaan passen, dat is helder. Luchtruimherziening, dank meneer Bergwerff voor uw toevoeging, die is ook helder, die kunnen we erbij zetten. Dan denk je even: doen we het wel goed, maar mooi dat u die vraag rechtstreeks heeft kunnen stellen. De enige die even bij mij bleef hangen was het krimpscenario, het onderzoek. Meneer Erwich was eerst wat afwachtend, de VVD is het er niet mee eens. Dus ik wil het nog even terug nemen naar het college, of we dat direct in de zienswijze verwerken, want ik wil dat heel graag met collega Fortuyn overleggen. Anders krijgt u te horen dat dat via een amendement in de zienswijze moet komen. Dat lijkt mij de beste manier. De heer Kampinga: Wat bedoelen we met krimp? Minder vliegbewegingen? Minder lawaai? Wat bedoelen we? Wethouder Cnossen: Ik denk niet dat we dat op dit moment moeten uitspinnen, wat dat precies is. Het gaat erom dat deze raad in een zienswijze wil opnemen dat er onderzoek wordt gedaan naar een krimpscenario. Dat is wat op dit moment voor ligt. Waar bij mij even de twijfel zit, ik hoor een meerderheid daarvoor, maar ik wil het ook graag met collega Fortuyn overleggen, dus dat ziet u bij de uiteindelijke zienswijze. Mogelijk moet daar dus een amendement voor komen, maar mogelijk wordt het direct opgenomen, dan zal de VVD daar misschien tegen zijn.

Het gaat even over de zienswijze-scenario’s. De heer Lieverse: Toch even over het laatste. Is het niet logischer om als 7 van de 8 fracties voor zijn om het onderzoek naar een krimpscenario op te nemen, om het te doen en om het aan de VVD als enige partij over te laten om dat weg te amenderen, zodat voor de inwoners duidelijk is welke partij daarvoor staat. Wethouder Cnossen: Wat mij betreft is het antwoord ja, meneer Lieverse. Maar met uw welnemen vind ik het wel fijn om dit met mijn collega Fortuyn te overleggen, maar ik zie de kaarten ook zo geschud. De voorzitter: Daarmee zijn we aan het einde gekomen aan de tweede termijn van het college. Ik concludeer dat deze zienswijze met wijzigingen naar de raadsvergadering zal gaan. De wijzigingen zijn enerzijds technisch van aard en anderzijds toegezegd door de wethouder. Dat betekent dat het presidium geadviseerd zal worden om de gewijzigde zienswijze als hamerstuk op te nemen bij de raadsvergadering. Maar uiteraard staat het u vrij om bij het vaststellen van de agenda van de raadsvergadering dat nog te wijzigen. 6.a Samenlevingsvisie De voorzitter: Ik heb daar eerder deze avond al enkele woorden aan gewijd, aan de mooie historie van dit dossier en dat het vanavond dan zover is om de samenlevingsvisie te gaan behandelen. Ik zal mijn woorden niet overdoen.

Mevrouw Molenaar, CU: Toevallig wilde ik mijn bijdrage beginnen met juist dat lange traject te benoemen, dat vooraf is gegaan aan deze samenlevingsvisie. We willen graag de inzet van iedereen, die de voorbereiding mogelijk heeft gemaakt, graag bedanken. Ook nieuwe raads- en commissieleden konden zich goed in het onderwerp verdiepen, dus dank daarvoor. Waarom is een samenlevingsvisie belangrijk voor de CU? Bij behandeling van de uitgangspunten in november hebben we al verwezen naar ons campagnefilmpje over Lansingerland met de titel ‘mooi hier’. Wat ons betreft geldt dat zowel voor de fysieke inrichting van Lansingerland als voor de samenleving met elkaar. De CU staat voor een inclusieve samenleving, waar iedereen ertoe doet. Met inzet op onderlinge verbindingen en voor iedereen de kans om mee te doen. Dat betekent maatwerk waar nodig en een aanpak die past bij degene die hulp nodig heeft. In de samenlevingsvisie wordt gesproken over voorover leunen. Dat is een mooie metafoor voor luisteren naar de samenleving. De Lansingerlandse standaard uit versterken van veerkracht is onderdeel geworden van de samenlevingsvisie om zo de basis, het vangnet, te blijven waarborgen. Hartelijk dank voor de toevoeging hiervan. Onze vraag voor het college is nog wel hoe dit uitgangspunt een plaats gaat

11/24

krijgen in het kompas en het afwegingskader en daarmee in de nieuwe beleidsplannen. Graag brengen we ook nog een keer het begrip positieve gezondheid onder de aandacht, dat zal na de eerdere bijdrage van de heer Lieverse niet verbazen. Zoals bekend dus een belangrijk onderwerp voor de fractie van de CU. Op de dialoogavond van 15 december 2021 is besproken wat positieve gezondheid inhoudt, zoals mentaal welbevinden, zingeving, meedoen, zorgen voor jezelf of je fit voelen. Wat de fractie van de CU betreft, is positieve gezondheid een goede manier om te kijken wat er nodig is voor de samenleving in Lansingerland. Onze fractie ziet dat veel aspecten van positieve gezondheid terugkomen in de samenlevingsvisie en daar zijn we dus blij mee. De vragen die we bij de bespreking van de uitgangspunten voor deze samenlevingsvisie naar voren hebben gebracht, zijn tijdens de beeldvormingsavond grotendeels beantwoord. Goed dat ook de toets op uitvoerbaarheid van beleid is toegevoegd aan de leidende principes. De samenlevingsvisie is de basis voor de komende beleidsplannen en andere besluitvorming in de komende jaren. Vraag daarbij voor het college: wordt bij de nieuwe beleidsplannen aangegeven hoe gebruik is gemaakt van de leidende thema’s en principes? Dat is van belang voor de politieke beoordeling van nieuwe stukken.