[BV22.0003] Verslag commissie Ruimte van 11 januari 2022

Ik vind dat niet getuigen van een realistische visie en we vinden het ook geen wenselijk perspectief. Dus daar zullen wij zeker wat mee doen in de vorm van een amendement, maar daar moeten we nog even naar kijken, ook graag met andere partijen, die daar hetzelfde over denken. Helder geweest over dat we geen betaald parkeren willen en we willen ook geen teksten zien in het stuk, die daar ook maar enigszins aan refereren en dat gebeurt nu toch echt wel, dus daar komen we zeker met een amendement. Het punt van de parkeernormen, dat de heer Blonk aangaf, dat ligt natuurlijk in het verlengde van wat ik eerder zei, dus daar zullen we ook graag over meedenken, hoe we kunnen proberen dat recht te breien. Maar nogmaals, ik vind het allemaal niet fraai, ik snap niet waarom dit nu allemaal zo voor de verkiezingen moet. De wethouder heeft gezegd: we moeten niet teveel waarde hechten aan deze visie, want we komen nog met uitvoeringsplannen en de visie is tot 2040 en er gaat nog heel veel veranderen. Dan zou ik zeggen: neem dan even de tijd en zorg ervoor dat er een gedegen, compleet verhaal is waar je in veel meer scenario’s je visie schetst. Ik vind het eigenlijk broddelwerk.

De heer Jumelet, WIJ: Een klein beetje in het verlengde van wat de heer Van der Stelt aangeeft: ik heb toch moeite met de manier waarop de wethouder reageert als het gaat om de waarde van een visie en dan ook in relatie tot de uitvoeringsagenda. Een visie is heel belangrijk, want dat is het punt op de horizon op basis waarvan je koers gaat zetten in je uitvoeringsagenda. Dan zeggend: daar kan ik niets mee. Op het moment dat wij hier onze handtekening onder zetten als raad dan is dit wel het koersverhaal. Ik ga toch nog even terug. Ik vraag me af: is er nou wel een analyse gemaakt rondom

32/44

bijvoorbeeld de auto? Onze bevolkingsopbouw is van dien aard, dat het met name 50-plus is, daar zit de grootste groep, bij het CBS kan je dat allemaal netjes zien. En als je dan kijkt naar het autobezit, waar zitten de meeste auto’s? Bij de groep 50-plus, oplopend zelfs tot 65-plus. Je kan al aan de voorkant zien, dat in de komende 15 jaar die groep opschuift in die pyramide. Het autobezit zal alleen maar toenemen, juist bij die groep. Maar ik lees het nergens. Dan deelauto’s, OV en noem maar op, maar dat is in tegenspraak met wat je feitelijk ziet in de cijfers, bijvoorbeeld bij het CBS. Dat is 1. Wij zijn heel realistisch (…). De voorzitter: Ik hoorde u even niet. Er zit ergens een vogel op de lijn. De heer Jumelet: Ik heb geen idee. We proberen heel realistisch te zijn in deze. De auto is en blijft gewoon een heel belangrijk vervoermiddel. Je zou maar werken in Krimpen aan den IJssel, dan ben ik benieuwd hoe je daar dagelijks met OV naar toe komt, dan zou je graag met de auto willen. De auto is en blijft belangrijk, misschien is het gebruik minder, maar het is wel in het bezit. Het terugdringen van parkeerplaatsen in de wijken, daar zeggen wij nee tegen. Betaald parkeren, daar zeggen wij ook nee tegen. Deelauto’s, wat ons betreft zijn die marginaal.

Ik kijk ook even naar de amendementen van de collega’s, zoals ze nu aangekondigd zijn, denk ik dat wij wel mee kunnen gaan met ondertekenen en indienen. Ik zeg eigenlijk het CDA na om te zeggen: dit onderwerp is eigenlijk niet rijp voor besluitvorming, ik mis scenario’s, ik mis een complete visie. Op het moment dat dit stuk ongewijzigd blijft, ik denk niet dat mijn fractie er de handtekening onder gaat zetten. De heer Blonk: Ik vind het toch een beetje lastig, wat er nu allemaal gaat gebeuren, zowel van het CDA als van WIJ. Deze visie is dan voor 2040, de komende 18 jaar. Je ziet bij visies over het algemeen, zeker als ze een lange duur hebben, een lange reikwijdte hebben, dat je na 5, 6, 7 jaar er toch weer naar gaat kijken, soms eerder en dat je er aanpassingen aan gaat maken, omdat de wereld niet stil staat. Ik denk dat dat met deze visie ook heel goed mogelijk is. Vandaar dat ik nu reageer op de heer Jumelet en op de heer Van der Stelt. Denk er nog eens over na, want ik denk dat je met deze visie best op pad kan. Natuurlijk, we gaan er wat in wijzigen met amendementen, dat is prima, maar het is niet in beton gegoten, althans, zo kijk ik ernaar. Kijken jullie er ook zo naar? Dat je zegt: als we willen, dan evalueren we hem eerder dan je misschien wilt. Ik wil dat haakje geven om te zeggen: we gaan toch mee met deze visie.

De heer Jumelet: Ik wil daar 2 opmerkingen over maken. Ik ben het eens met de heer Blonk, dat hoe verder je in de tijd gaat, hoe onzekerder het verhaal wordt en onderhevig is aan verandering. Maar dan had ik verwacht, dat er ook scenario’s in dit verhaal zouden zitten. Even terug naar het begin en dat vind ik wel een heel principiële, het fundament van dit document vind ik onvoldoende als het gaat om de uitgangspunten rondom automobiliteit. Of dat nou fossiele brandstof is of elektrisch, dat maakt mij even niet uit, het gaat om de automobiliteit, dat fundament zit er anders in dan dat wij er tegenaan kijken. Daarbij komt ook nog een klein fundamentje, bijvoorbeeld rondom die elektrische oplaaddingen et cetera. Eigenlijk 2 dingen, het fundament is onvoldoende en de onzekerheid naar de toekomst, natuurlijk, maar dan had je scenario’s moeten gaan schetsen. Wat ons betreft is een visie een punt op de horizon, waarop je gaat koersen. Als dat punt niet goed is, dan ga je echt de verkeerde kant op. Dank u wel. De heer Hofman, CU: Ik ga gelijk inhaken op het laatste punt van de heer Jumelet. Een visie is inderdaad een stip op de horizon. Dit is de onze. Nu gaan we morgen misschien die visie vaststellen en dan gaat de wereld helemaal de andere kant op.

Die visie kan goed bijgesteld worden als het een andere kant op gaat, maar dat hoeven we op voorhand niet in allerlei scenario’s uit te werken. Wat ons betreft is de visie volgend aan trends die we waarnemen. Dat zien we goed verwoord in het stuk. Of het nu zo is, dat we hier nu al overspoeld worden met deelauto’s of niet, dat doet niet af aan de trend die richting 2040 echt wel waarneembaar is als het gaat om de toename van deel mobiliteit. Ik wil echt niet geringschattend doen over de rol, die de auto nu nog steeds heeft in onze samenleving, die is zeker nog groot, wat ons betreft groter dan wenselijk. De heer Jumelet gaf aan dat autobezit nog steeds stijgend is, dat klopt, die cijfers onderken ik, maar die stijging is dalend en het aandeel deelauto’s stijgt vele, vele malen sneller. Wij hebben ook geen glazen bol, dat vinden we occult, maar dit is de beste gok van hoe het zich gaat ontwikkelen, zelfs met de cijfers van de heer Jumelet. Als het autobezit niet gaat dalen over 10 jaar, wat ik wel verwacht, dan moeten we op dat moment andere maatregelen gaan nemen om de verkeersveiligheid te handhaven, dan moeten we deze visie gaan aanpassen. Dat even over hoe wij zien dat deze visie echt wel een visie is en hoe die ook goed is, wat ons betreft. Dan nog een paar andere punten, die langs kwamen. Wij zijn in beginsel niet heel negatief tegenover betaald parkeren bij P&R’s.

We vinden het wel goed om de geesten nu daarvoor rijp te maken. De nuance van de heer Muis, die hij aangaf in de reactie op wethouder Fortuyn, lijkt me echt (…). Het is niet zo dat we nu in dit stuk moeten zeggen: wij vinden dit een goed idee en dan kan het college zonder de raad daarbij te consulteren op basis van dit beleidsvoornemen ons niet eens meer vragen of we het er wel mee eens waren. Om even te refereren aan het multi fuel tankstation. Dus die nuance lijkt me wel goed. Over de knelpunten, daar heb ik gevraagd om een toezegging van de wethouder, dat dit terugkomt in het uitvoeringsprogramma. Zo direct heb ik dat niet van hem terug gehoord en dat hoor ik graag alsnog. Dit was eigenlijk wat ik in de tweede termijn nog hierover wilde meegeven. Wat ons betreft, komen er geen moties en amendementen, maar hameren gaan we toch niet.

33/44

De heer Muis, D66: Ik wil eigenlijk het hele betoog van de heer Hofman ondersteunen, hij heeft het goed uitgelegd. Inderdaad, je gaat uit van trends. Dat komt ook tegemoet aan de vraag die anderen hebben gesteld. Je hebt een visie voor 2040, die stip op de horizon, dan moet je inderdaad omdenken, het is al een aantal keer genoemd, je moet dus terugdenken. Als dat de trends zijn, als dat leidt tot een bepaalde samenleving, hoe we daar nu tegenaan kijken op dit moment, dan moet je nagaan: welke stappen moet je dan gaan zetten om daar te komen? Tegelijkertijd: hoe houden we het leefbaar en veilig in het verkeer voor onze inwoners? Dan kan je zeggen: we laten dat over aan hoe mensen dat willen. In deze visie wordt er een volgorde voorgesteld, waarin je gaat kijken hoe je die mobiliteit zou willen faciliteren en waar je ruimte gaat geven aan lopen, fietsen, OV en auto, dus alle modaliteiten. Het is niet zo, dat je dat morgen kan veranderen, dat je de één vooraan zet en de ander achteraan. Het is een enorme tanker, die je probeert bij te sturen, zodat je hem in 2040 hopelijk op een goede koers hebt liggen. Ik zou zeggen: dit stuk is prima qua strategische uitgangspunten, een prima vertrekpunt. Het hoeft van ons dus zeker niet terug naar de tekentafel. Er zit een aantal heel goede dingen in, zeker ook die wijkontsluitingswegen.

Het blijft nog steeds hangen, waar de wethouder geen antwoord op heeft gegeven, de knelpunten die wij naar voren hebben geschoven met elkaar, omdat we dachten dat die nu beantwoord zouden gaan worden. Ik vermoed dat die dan toch geagendeerd zullen gaan worden tussen visie en het uitvoeringsprogramma, want als we dat afwachten, gaat dat te lang duren. Daar gaan we over nadenken, of dit het moment is of misschien een later moment om dat aan de orde te stellen. De wethouder heeft aangegeven wel de discussie over die 30 km/u zones te volgen, maar ik heb hem niet echt concreet gehoord over de Groeneweg, of hij daar nog expliciet naar wil gaan kijken. Dat lijkt me een simpele oplossing om daarmee te eindigen, want het blijft vooral nadenken en afgaan op signalen van inwoners over die verkeersveiligheid. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: Ik ga proberen om mijn 2 minuten goed te benutten. Ik wilde nog wat zeggen over parkeerregulering: daar zijn wij voor. Simpel. Wij hebben al vaker gezegd: wat ons betreft gaan we in de toekomst toe naar een situatie waarin we in de winkelcentra toegaan naar betaald parkeren, zoals in Zoetermeer en Pijnacker, de eerste 2 uur gratis, daarna wordt er een kleinere bijdrage gevraagd. Dat zal ervoor zorgen, dat het in ieder geval kostendekkend is. Dat is beter dan de blauwe schijven, die we nu hebben, waarmee je mensen verplicht om na 2 uur weg te gaan.

Van ons mag je veel langer blijven, alleen, er wordt dan een bijdrage van je verwacht. We zijn niet voor betaald parkeren bij P&R’s. We vinden juist dat je mensen moet gaan stimuleren om met het OV te gaan. Op het moment dat je daar gaat betaald parkeren, zal je zien dat mensen juist weer sneller de overweging zullen maken om dan toch maar gewoon in die auto te blijven zitten, omdat ze op de plek van bestemming ook al moeten gaan betalen en dan zien ze het voordeel niet meer. De heer Blonk heeft het over energie opladen in auto’s en dat terug geven. Ik ben heel blij dat de heer Blonk dit geagendeerd heeft, dat hij het benoemd heeft in ieder geval. Hij heeft hiermee als het ware een stuk van het verkiezingsprogramma van GL omarmd. Wij vinden dat namelijk ook. Het zijn microgidsen en die kan je heel goed gebruiken om energie terug te geven in het systeem, daar zijn we heel erg voor. Ik ben ook blij met het voortschrijdend inzicht van de heer Hofman. Ik heb op 5 november 2020 een motie ingediend, waarin 30km/u de norm zou zijn en daarin verzochten wij het college in de mobiliteitsvisie 2040 op te nemen, dat 30 km/u binnen de bebouwde kom de norm is en dat slechts bij grote uitzondering hogere snelheden toegestaan zijn. Behalve de PvdA hebben alle partijen daar tegen gestemd in 2020.

We zijn nu een jaar later en we zien voortschrijdend inzicht, we hebben nu al wat meer mensen die ons daarin steunen. Dat is heel positief. De totale visie: ja, we gaan wel nadenken over amendementen, waarschijnlijk over die 30km/u, misschien over een gemeentelijk vervoersbedrijf om het OV binnen de kernen wat beter te krijgen. Al met al, ook juist omdat je dit kan bijstellen na 5 jaar en het is een stip op de horizon, wat ons betreft, kan dit gewoon naar de raad en kunnen we er een beslissing over nemen. Ik zal het nog sterker vertellen: we zullen nog voor stemmen ook. Daar wil ik het bij laten. De heer Xhemaili, PvdA: Ik ga het ook binnen de 2 minuten houden. Er is heel wat gezegd over deze visie. Wel of niet terug sturen naar de tekentafel: wat de PvdA-fractie betreft absoluut niet. Volgens mij ligt er een degelijke visie voor ons, die in 2040 een stip aan de horizon zet, waar we langzamerhand naartoe kunnen werken, dus dat is een prima uitgangspunt. Ik wil nog een reactie geven op de wethouder, die Bonfut had benoemd, die in 2035 (..). Ik mag toch hopen dat dat eerder gaat gebeuren, aangezien de verdichting van het gebied gaat plaatsvinden binnen nu en 5 tot 10 jaar, dus ik voorzie dat het wel wat sneller gaat. Wat ik nogmaals wil benoemen is: we moeten echt vooruit kijken en niet blijven hangen in het heden. Ik noemde gekscherend: regeren is vooruit zien.

Ik snap dat vooruit kijken heel lastig is, maar als je dat nu niet doet, betekent dat dat je over 10 of 15 jaar dingen moet herstructureren, dingen moet gaan slopen, opnieuw moet gaan bouwen en dat kan je beter in één keer goed doen. Deze visie geeft goede bouwstenen vindt de PvdA, ook al is het op abstract niveau opgeschreven. Er komt een uitvoeringsagenda en uitvoeringsplannen, die op termijn gaan komen. Daarin kunnen we op detailniveau bepalen wat we gaan doen. De heer Jumelet: Waar ik benieuwd naar ben, regeren is vooruit zien, zegt u. Het is inmiddels een aantal uren geleden, dat uw fractievoorzitter een gloedvol betoog hield over de

34/44

N209, de aanpak daarvan et cetera, maar daar lees ik niets van in deze visie. Dan denk ik: ik verwacht dan eigenlijk van uw kant ook wel iets daarover rondom een amendement. Is dat nu van de tafel gevallen bij de PvdA. De heer Xhemaili: Nee, absoluut niet, nee. In de eerste termijn heb ik benoemd dat de PvdA-fractie de ontwikkelingen volgt als gevolg van de mobiliteitsvisie herziening op de toekomst N209. Dat heb ik letterlijk in de eerste termijn benoemd. Toen kwam een aantal punten naar voren, dus dat is zeker niet van tafel. We gaan broeden op amendementen dan wel moties. Een goede mobiliteitsvisie, we omarmen die. We gaan kijken of we het nog kunnen aanscherpen vanuit de PvdA-fractie. De voorzitter: Er worden amendementen overwogen. En een vraag: is er wel een analyse gemaakt t.a.v. de auto’s, dat miste de heer Jumelet. De heer Hofman heeft nog niet zoveel terug gehoord over de knelpunten. Wethouder Fortuyn: Ik heb de aankondiging rondom diverse amendementen gehoord, daar is de raad voor, dus we gaan met elkaar zien wat daarvan de uitkomst is. Tegelijkertijd ben ik blij, dat ik ontwaar dat er een brede steun is om de visie toch door de raad te laten vaststellen. Als we dit niet doen, dan ben je de samenhang in de aanpak kwijt. Dat even vooraf gezegd hebbend. Voor mij 2 vragen, die van belang zijn. Natuurlijk is gekeken naar autobezit en groei daarin.

Wij baseren de verwachtingen op data die we hebben, dat moge duidelijk zijn. We pakken niet dingen uit een glazen bol en met een natte duim, zo werkt het niet. Er zit best wel data onderliggend hieraan. Er zijn 2 belangrijke vragen. Het ene antwoord, dat ik nog min of meer schuldig ben, dat ging over die knelpunten. We volgen de analyses over de huidige knelpunten. Dat hebben we ook nodig om het verkeersveiligheidsplan goed in beeld te krijgen en ook de 30 km/u wegen categorisering aan te kunnen wijzen. In dat verband, uiteraard, de Groeneweg, daarover zijn art.37 vragen gesteld door meneer Jumelet, door WIJ. Eén van de vragen is of wij ook een afspraak willen maken met de mevrouw, die ook vanavond heeft ingesproken. Natuurlijk gaan we dat doen, ik ga het ook even met eigen ogen bekijken. Natuurlijk zijn we serieus om de verkeersveiligheid te waarborgen, daar waar dat kan. Tegelijkertijd moeten we ook onderkennen, dat we alles als 30km/u zone kunnen inrichten, we moeten ook ontsluitingswegen hebben. Sommige situaties krijg ik gewon niet voor elkaar, dan wordt de verkeersveiligheid juist gevaarlijker. We moeten er ook nog voor zorgen, dat de bus op een normale manier de kernen kan bereiken. En we moeten er ook voor zorgen, dat de hulpdiensten op tijd bij slachtoffers kunnen komen. Het is een gecompliceerder iets.

We moeten ook accepteren, dat sommige wegen anders ingericht zijn dan dat we eigenlijk zouden willen. Meneer Ruijtenberg had het over vehicle to grid, ik heb het even opgezocht, want ik moet het zeker weten. En ook over bi-directioneel. Bij de palen die nu geplaatst gaan worden, ik ga er weer een term tegenaan kwakken, die zijn ingericht als smart-charging. Kortom: het is de ontwikkeling van de markt en Stedin, wat die kan terugpakken. Er wordt binnenkort ook een stuk voorbereid, maar dat gaat via mijn collega Van den Beukel, want die komt met een laagpalend plan. Dus u komt hier nog over te spreken en wellicht heb ik al een beetje het gras voor zijn voeten weg gemaaid. Ik wil het graag hierbij laten. De heer Duk: Heel blij met de woorden van de heer Fortuyn wat betreft het elektrisch laden. Maar volgens mij is smart-charging app-gestuurd en niet vehicle to grid. De heer Jumelet: Ik vind het heel mooi, dat de wethouder met de andere wethouder Van den Beukel over dat elektrische laden gaat, maar ik zou toch de suggestie willen doen als op de wethouder op zijn deelscooter richting de Groeneweg gaat om even door te rijden naar Bleiswijk, naar de heer Van der Knaap. De heer Van der Knaap heeft in het najaar ingesproken en gevraagd om in gesprek te komen met de gemeente, dus wellicht is dat een suggestie om mee te nemen.

Deze meneer heeft zich nadrukkelijk gemanifesteerd in de commissie ruimte. Misschien een tip voor als u toch op weg gaat. Dank u wel. De heer Blonk: Even nog ter verduidelijking. De heer Van der Knaap is het verhaal dat ik vanavond verteld heb. Dat is het verhaal van de heer Van der Knaap, die vraag hebben de heer Jumelet en ik samen gesteld. De voorzitter: We hebben het toen allemaal aan kunnen horen. Heel helder. Er komen de nodige overwegingen voor amendementen, de één is wat stelliger dan de ander. Het heeft een vervolg in de raadsvergadering. De voorzitter: Ik zit naar mijn horloge te kijken. Ik vraag me af of we de actualisatie uitvoeringsagenda Lansingerland Duurzaam nog kunnen doen, maar dan houd ik u zeker aan de korte minuten. We hebben de 13e ook nog een vergadering en ik verwacht dat we niet toe komen aan een paar items van deze agenda, want dan wordt het wel erg laat. De heer Duk: Ik wil vragen om dat naar donderdag te verplaatsen, zodat we daar de tijd voor nemen. De voorzitter: Die hebben we donderdag niet, want we hebben donderdag een volle agenda. Ik zet dit punt nog even door, dan stoppen we daarna en dan schorsen we en dan gaan we donderdag om 19.00 uur verder met de besloten vergadering. Dat is mijn voorstel. Ik zag links en rechts wat geknik. 6.b Actualisatie uitvoeringsagenda Lansingerland Duurzaam

35/44

Mevrouw Zwinkels, L3B: Ik heb een beetje zitten schrappen in mijn woordvoering, want ik redde het niet in 3 minuten. Dus als het een beetje raar klinkt, komt dat omdat ik er stukken tussenuit laat. Duurzaamheid is een veelomvattend en complex onderwerp geworden, een onderwerp waar een ieder aan moet werken. De uitvoeringsagenda is een handleiding voor de gemeente. Duurzaamheid is niet een stilstaan gegeven, maar is constant in beweging door nieuwe initiatieven en zienswijzen. Jammer is, dat in deze actualisatie staat dat de raad nog maar 2 i.p.v. 3 maal per jaar een activiteitenoverzicht krijgt. De raad zal en moet op de hoogte gehouden worden om gedegen beslissingen te nemen als dat nodig is. Van gas afsluiten zonder haalbaar en betaalbaar alternatief is voor L3B onbespreekbaar. Verdere stappen zullen gezet moeten worden om de energietransitie op gang te krijgen in ons verkiezingsprogramma. Nu sla ik een stuk over, omdat ik het nu niet allemaal kan vertellen, maar ik zou zeggen: lees even ons verkiezingsprogramma, dan ziet iedereen hoe wij denken over duurzaamheid en over de energietransitie. Een belangrijke voorwaarde om van het gas af te gaan, is allereerst het realiseren van een robuust, intelligent elektriciteitsnetwerk met leveringszekerheid. Zover is het nog lang niet.

L3B vindt dat nu rigoureus van het gas af gaan zonder goed alternatief voor de verwarming van huizen niet verstandig is. Niet zomaar van het gas af. Voor windturbines is geen plaats in Lansingerland. L3B zet daarom in op geothermie, zonne-energie, warmtenetten en een goede isolatie. Het mag nooit zo zijn, dat de inwoners per saldo op kosten worden gejaagd, doordat ze worden afgesloten van het gasnet. Of het haalbaar is de bestaande woningen de komende 15 jaar van het gas af te gaan valt te betwijfelen. L3B vindt dat energietransitie haalbaar en betaalbaar moet zijn, als dat niet zo is, gaan we niet van het gas af. Inwoners van Lansingerland moeten positief beïnvloed worden om met energieverbruik zo zuinig mogelijk om te gaan. Ik sla weer een regel over. L3B vindt dat woningeigenaren met een bescheiden besteedbaar inkomen, die hun woning willen verduurzamen, in aanmerking moeten komen voor een door de gemeente te verstrekken bijna renteloze lening. Dat kan via een gemeentelijk revolverend fonds. Vanwege de steeds toenemende hoeveelheid hoosbuien is het ook in Lansingerland van groot belang dat het regenwater niet meer via het riool geloosd wordt, maar vast gehouden wordt op de plaats waar de regen valt. Daar moet het regenwater vervolgens rustig in de grond kunnen zakken, dan wordt het rioolstelsel minder belast. We hebben het net over parkeerplaatsen gehad.

L3B vindt dat die aangelegd moeten worden met waterdoorlatende grastegels. Ook moet gestimuleerd worden dat inwoners hun tuin niet helemaal vol leggen met tegels. In deze actualisatie wordt hoog ingezet op de glastuinbouw, deze moet ook verduurzamen. Tuinbouw is de pijler van onze economie. Door middel van geothermie en nog aan te leggen warmtenet wil men de tuinbouw verduurzamen. Natuurlijk een goed streven, maar op dit moment en voor de naaste toekomst zie ik nog een aantal valkuilen. Ik neem aan, dat de wethouder ervan op de hoogte is, dat het slecht gaat in de tuinbouw. De hoge energieprijzen leiden ertoe dat tuinders hun kas geheel of gedeeltelijk leeg laten staan. Sommige gaan pas in februari planten zetten, dan wordt het lichter of ze verlichten minder. Gevolg hiervan is minder opbrengst. Voor een grote tuinder is half kweken misschien nog te doen, maar voor een kleine wordt het een onmogelijke zaak. Echter, alle kosten gaan door. Hoe ontwikkelt dit naar de toekomst? Hebben tuinders dan nog kapitaal om geothermische bronnen te plaatsen? Er ligt op dit moment een aantal stil omdat ze kapot zijn. Er wordt verwacht dat tuinders mee gaan investeren in het warmtenet, dat in 2026 aangesloten moet zijn in Leiden, anders gaan ze daar weer andere bronnen zoeken.

Wanneer denkt de wethouder dat het Oostland hierop aangesloten zal worden? Wellicht zijn alle leegstaande kassen straks te gebruiken voor zonnepanelen. De voorzitter: U bent over de 3 minuten heen. Mevrouw Zwinkels: Verduurzamen vraagt veel inzet, zowel voor de overheid als voor onze inwoners. We kunnen meegaan in deze actualisatie, maar er zijn veel punten die om aandacht vragen. Het roept ook veel vragen op, er is veel werk te doen. Laten we vooral de realiteit van nu en de toekomst niet uit het oog verliezen. Dank u. De heer Duk: 2 minuten geleden zei de woordvoerder van L3B, dat er geen ruimte was voor windenergie in Lansingerland. Ik wil graag weten hoe zij wil dat de gemeente omgaat met de toezegging van 12mW, die wij met zijn allen hebben gedaan. Mevrouw Zwinkels: Wij als partij hebben altijd gezegd, dat we geen windturbines willen. Er is geen ruimte voor windturbines in Lansingerland. De heer Kampinga, VVD: Ik zal het in 1 minuut proberen. We hebben het over de actualisatie van de uitvoeringsagenda Lansingerland Duurzaam. Geen spannend stuk. Het is eigenlijk meer een opsomming van wat we doen. Voor GL speciaal: lees het stuk, er is al behoorlijk wat gerealiseerd. Ook dit heeft de schijn van een verkiezingsstuk, ditmaal van wethouder Van den Beukel, met ook een beetje een grappige ondertoon. Dank u wel.

De heer Van der Stelt, CDA: Een mooi stuk, een heldere actualisatie van een uitvoeringsagenda. Met de vorige spreker kan ik zeggen: er staat niet heel veel spannends in. Er is veel bereikt. Wat betreft de speerpunten, daar kunnen wij ons goed in vinden. Verder heb ik er eigenlijk niet zo heel veel over op te merken. Wij kunnen het voor kennisgeving aannemen. Ik zou zeggen: vol gas met het realiseren van deze geactualiseerde uitvoeringsagenda. De voorzitter: Het is voor u een hamerstuk? De heer Van der Stelt: Dat is een terechte conclusie.

36/44

De heer Alsemgeest, WIJ: Ook wij kunnen die actualisatie van de uitvoeringsagenda Lansingerland Duurzaam prima ondersteunen. Het was goed om te lezen, enerzijds, dat we ons gaan focussen op de doelen, die het meest opleveren. Dat is natuurlijk wel mooi, maar dan zie je dat een actualisatie van heel groot belang is, want ik denk dat het heel belangrijk is dat we ons op de kleine dingen, de details focussen. Als Europa straks goed vindt, dat aardgas en kernenergie groen zijn, dan zijn we ineens een ontzettend duurzame gemeente. Dat kan natuurlijk niet zo zijn. Ik denk dat het heel belangrijk is, dat we de kleinere dingen ook gaan bekijken, want het is dat je mensen ermee verbindt, dat we duurzaam zijn en niet alleen maar de grote hobbels wegneemt en net doen of we dat helemaal zijn. Verder kunnen wij de actualisatie prima ondersteunen. Dank u wel. De heer Hofman, CU: Wij werden enthousiast bij het lezen van deze aangepaste uitvoeringsagenda. Vooral het feit dat we nu als gemeente zover zijn, dat we spreken over het genormaliseerd zijn van zaken die 5 jaar geleden nog verre van gemeengoed waren, is bijzonder goed om te zien. Het is ook goed om te focussen. Inderdaad, de bank van EZK biedt goede monitoringsmogelijkheden, goed om dit monitoren niet meer primair zelf te doen met eigen personeelsinzet.

Maar wat die grafieken van EZK wel laten zien, is dat we nog veel te doen hebben op duurzaamheidsvlak. De grafieken laten nog maar weinig daling zien. Vooruit, ook geen stijging, maar de daling is nog niet ingezet. Dat de glastuinbouw de topprioriteit is, waar de gemeente zich op inzet, zich op richt, is niet meer dan logisch, aangezien meer dan ¾ van onze CO2 uitstoot hier vandaan komt. We gaan focussen. Dat betekent ook, dat we dingen minder gaan doen. In de verschillende analysen staan een paar dingen, die we niet meer gaan doen. Maar als we gaan focussen, dan zou dat wat ons betreft moeten betekenen dat we nog veel meer dingen niet zouden gaan doen. Daar wil ik de wethouder vragen om enige verklarende woorden, hoe we dan andere dingen minder gaan doen als we gaan focussen. Verder zijn we gewoon razend enthousiast over dit ding. Vol van gas los om met de heer Van der Stelt te spreken. De heer Muis, D66: Prima om die uitvoeringsagenda te actualiseren. Niet spannend, lijkt het, er worden wel andere prioriteiten gesteld. De heer Hofman gaf het ook heel kort aan. Dat betekent dat als je iets meer prioriteit geeft en het andere geef je minder prioriteit of vind je dan toch minder belangrijk of wil je overlaten aan anderen, dan vind ik hem eigenlijk wel weer een beetje spannend worden, want wij willen net als het CDA vol gas vooruit.

De vraag is: lees ik dat nou echt hier tussen de regels door? Willen we nou vol gas vooruit of willen we op bepaalde punten vooral vol gas vooruit? Wat gebeurt er dan met die andere punten? We zijn het eens, dat we wettelijke of bestuurlijke projecten prioriteit moeten geven, dat zal iedereen beamen. Alleen, de leidraad lijkt een beetje te bestaan uit bestaande ambtelijke capaciteit. Als je ziet wat er landelijk gebeurt, een nieuw kabinet, grotere ambities, de opgaven waar we voor staan, dan hebben we liever dat er wordt gekeken naar waar de kansen liggen, waar de energie zit bij partners of bij onszelf. Kom dan met verzoeken om extra capaciteit of geld en leg dat bij de raad neer, zodat wij kunnen beoordelen of wij ook vinden dat iets meer of minder prioriteit moet hebben. Ik weet eigenlijk niet goed, waar ik hier nu ja tegen zeg. Natuurlijk, prima, prioriteit geven aan projecten met de hoogste impact. Ook die redenering klopt niet helemaal, want je kunt ook zeggen: zijn wij dan de aangewezen partij om daar het voortouw in te nemen. De ene keer zijn we heel stellig, dat dat bij de scholen moet liggen als het gaat om groene schoolpleinen, maar gaat het over de glastuinbouw, dan zien we ineens wel een hele grote rol voor ons. Dat kan, maar dan moet je wel onderbouwen waarom dat zo is.

Horti Science gaat in een andere commissie deze week terug komen, dus daar zal ik nu niet op ingaan. Positief is, dat duurzaamheid binnen verschillende werkvelden echt een regulier onderdeel aan het worden is en dat moet ook. Die taken en kosten moet je integraal onderdeel maken van die andere projecten en werkvelden. Bijvoorbeeld binnen wonen of binnen mobiliteit, daar moet je dat terug gaan zien. Het moet niet een aparte pot en apart onderwerp blijven. Natuurlijk, dat was nodig, maar volgens mij zijn we inmiddels zover, dat je dat gewoon integraal moet doen. Dat maakt dat je je daar niet constant over hoeft te verantwoorden. We vinden het prima om van 3 naar 2 momenten te gaan, waarin we een overzicht krijgen. Je moet ambtenaren ook niet continu vragen te verantwoorden. Ik ben zelf ambtenaar, ik vind het bloedirritant, je denkt: laat me alsjeblieft verder werken in plaats van weer elke 2 weken te verantwoorden wat je aan het doen bent. Dus prima om dat te doen. Wij ondersteunen dus ook het mede-eigenaarschap van de duurzaamheidsopgave. We moeten dat samen doen, we moeten het toevertrouwen aan inwoners en ondernemers, maar dat gaat natuurlijk niet vanzelf, dat ruimte geven, dat kost ook capaciteit en structurele communicatie. Mensen willen weten: binnen welke kaders mag ik wat? Het voorbeeld van die groene schoolpleinen.

Zijn er dan kaders waarop anderen aan de slag kunnen, zonder dat ze voor elke beslissing terug moeten naar de gemeente? Tot slot. We moeten ook niet de samenhang met andere strategische dossiers vergeten. Het kan zijn dat windenergie voor Lansingerland niet de grootste prioriteit heeft, maar als het samenhangt met het wel of niet ontwikkelen van Bleizo, dan heeft het ineens wel weer veel prioriteit dat je daar iets van vindt. Wat je er ook van vindt, maar dat je er iets van vindt, omdat je anders andere projecten frustreert. Nu staat het niet onder topprojecten, maar overige projecten, terwijl als je het ziet in samenhang met wonen, dan lijkt het met toch een redelijk topproject. Ik had een korte vraag nog aan de wethouder, dat ging over bijlage 2, DCMR

37/44

kijkt bij bedrijven of ze energiebesparende maatregelen hebben getroffen. Het gaat om 232 bedrijven en een derde daarvan is benaderd. Ik vroeg mij af: voldoen ze? Wanneer komt die andere 70% aan bod? Dank u wel. De heer Duk, GL: Net als met scholen heb ik als raadslid met het college de afspraak dat zij mij drie maal per jaar een rapport toezendt, waarin verteld wordt hoe het met het werk gaat. Dan niet met schoolwerk, maar met verduurzaming. We zijn nu op een 3 minutengesprekje met de wethouder en ik moet zeggen dat ik niet heel erg te spreken ben over wat hij me heeft geleverd. Een rapport over 2020, dus 2 jaar geleden i.p.v. de afgelopen 4 maanden. De informatie die we kregen is niet de meest actuele, want op de klimaatmonitor staan recentere gegevens. De beloofde memo met de verschillen analyse werd pas een dag van tevoren met de raad gedeeld en als klap op de vuurpijl geeft het college in punt 1.2 van de paragraaf 4 van het raadsvoorstel aan dat ze nog maar 2 maal i.p.v. 3 maal per jaar een rapport wil schrijven.

Stelt u zich eens voor, dat de leerkrachten van mijn kinderen in 2022 een rapport geven over 2020, waarin nog niet alle gegevens beschikbaar zijn over dat jaar, dat ze het lespakket gaan aanpassen, maar het nieuwe lespakket pas net voor het 10-minutengesprekje uitdelen en dat ze daarna in het verslag over de gymles aangeven voortaan minder rapporten te gaan schrijven. Als ouder zou ik dat niet pikken en als raadslid doe ik dat ook niet. Na vorige maand het college een onvoldoende te hebben moeten geven over de omgevingswet, moet ik helaas nu alweer een onvoldoende uitdelen. Net als dat leerkrachten het schoolwerk niet van de kinderen maken, moet een groot deel van de verduurzaming niet door het college maar door de burgers worden gedaan. De kinderen vragen ons om beschikbaar te zijn als platform om te verbinden en om ruimte i.p.v. regelzucht. Dat is bij de burgers en verduurzaming niet anders. Maar ook hier geldt, dat er regels moeten zijn voor die burgers, die niet uit zichzelf verduurzamen. Het gasverbruik en de elektriciteitsvraag door de glastuinbouw is sinds 2013 nagenoeg gelijk gebleven. Er zijn in die tijd gelukkig ook duurzame warmtebronnen bij gekomen, maar mijn conclusie is dan ook, dat die vooral bovenop de al bestaande energievraag is gekomen. De CO2 uitstoot in Lansingerland is dan ook gelijk gebleven of zelfs iets toegenomen.

We hebben de ambitie om de meest innovatieve glastuinbouwgemeente van Nederland te zijn, het doet dan wel pijn, dat in het Westland de uitstoot beduidend gedaald is in dezelfde periode. Mijn vraag aan de wethouder is simpel: hoe kan dat? Waarom staan we al sinds 2014 stil, terwijl de andere grote glastuinbouw in Nederland het wel voor elkaar krijgt de uitstoot in te dammen. Wanneer is het, naar het idee van de wethouder, tijd om niet alleen te ondersteunen, maar ook om regels te stellen? Aangezien sinds 2014 ons gasverbruik nagenoeg gelijk is gebleven, ben ik somber over de behaalde resultaten op het gebied van de energietransitie. In de afgelopen 8 jaar is de leerling niet achteruit gegaan, maar er is ook niets bijgeleerd. Dat noem ik falen van de leerkracht. Toch was energietransitie één van de hoge vakken. Hoe ging het dan met de andere vakken, zoals circulaire economie en klimaatadaptatie? De voorzitter: U bent over uw 3 minuten heen. De heer Duk: Daar was ik al bang voor. Ik ga wel door in de tweede termijn. De heer Xhemaili, PvdA: De PvdA heeft kennis genomen van de aangescherpte strategie in de uitvoeringsagenda. Het college was bezig op 3 fundamentele keuzes. In de eerste twee kunnen wij ons als fractie goed vinden. 1. Concentreren op een kleiner aantal projecten, maar wel de projecten waarmee we de grootste impact kunnen maken. 2.

Duurzaamheid een vast onderdeel maken van dagelijks handelen van de gemeente. Dat lijkt me alleen maar goed. Echter, de derde keuze, het faciliteren van duurzame (…) samenleving en vooral rekenen op initiatief van inwoners, ondernemers en andere stakeholders vinden wij iets te gemakkelijk. Wij willen juist dat ons gemeentebestuur optreedt als regisseur van het lokale solidaire energietransitie proces. Dus niet rekenen op eigen initiatieven, maar echt proactief handelen als gemeentebestuur om de transitie nog sneller mogelijk te maken. Het gemeentebestuur moet ervoor zorgen dat de overstap van alle inwoners en kleine bedrijven betaalbaar en bereikbaar wordt. Onze voorkeur gaat uit naar collectieve systemen. Individuele oplossingen zoals via warmtepompen moeten we alleen toepassen wanneer restwarmte of geothermie, aardwarmte dus, niet lukt. Voor warmteleverantie in woningen, kantoren en bedrijven sluit heel Lansingerland aan op de hopelijk te ontwikkelen warmterotonde met restwarmte vanuit de Rotterdamse haven en glastuinbouw. Kortom, deze actualisatie laat wat ons betreft nog onvoldoende zien, dat we steviger gaan aanpakken qua duurzaamheid en daarom hebben we ook een aantal vragen aan het college, die samenhangen met collectieve solidaire verduurzaming, zoals wij die graag zien. Het zijn 5 vragen.

Vindt het college en andere fracties net als wij, dat collectieve warmtesystemen zoals restwarmte, aardwarmte en waterstof de voorkeur verdienen boven individuele systemen, zoals een waterpomp? Hoe loopt het met het revolverend lokale maatfonds in de praktijk? Zijn er veel aanvragen? Bereikt het ook mensen met een laag en gemiddeld inkomen? Hoe zit het met aardwarmte om woningen mee te verwarmen? Is daar zicht op? Zijn er zorgen over boren bij aardwarmte riool? Is er al overleg met Gasunie over een mogelijkheid om aardgas te gaan vervangen door waterstofgas? Wij zien dat als een redelijke optie, gasleidingen kunnen dan gewoon blijven liggen. Is er nog nieuws over de windmolens langs de A12? Is er nog overleg geweest met de provincie? De RES 1 opbrengsten in onze regio leveren meer zon en wind op dan de taakstelling, dat biedt ruimte voor onderhandeling over windenergie en windmolens langs de A12. Heeft

38/44

u bij het opstellen van de actualisatie gekeken naar het regeerakkoord, wat daar staat over duurzaamheid? Zou dat onze strategie kunnen veranderen, de nieuwe inzichten vanuit het regeerakkoord? Dank u wel. De heer Alsemgeest, WIJ: Ik wilde niet interrumperen, ik wilde wachten tot de tweede termijn, maar nu u mij toch de kans geeft. De heer Duk vroeg via de app ook al of ik hem een vraag wilde stellen. Ik wilde eigenlijk meer een aanmerking op een opmerking doen. De heer Duk vroeg hoe het mogelijk was dat in het Westland wel de CO2-uitstoot gedaald was en in Lansingerland niet. Dat komt omdat wij hier veel meer groenteteelt hebben en in het Westland veel meer sierteelt. In de sierteelt wordt minder CO2 gebruikt dan in de groenteteelt. Tevens een klein beetje een aanvulling op de heer Hofman. Er is hier natuurlijk CO2 uitstoot, maar er wordt door telers ook ontzettend veel CO2 gebruikt, uit Botlek en dergelijke, uit kunstmestfabricage, uit chemie-industrie in Botlek, dat wordt hier opnieuw gebruikt en anders zou het in Rotterdam de lucht in geblazen worden met niks, nu wordt het tussen de planten gebruikt, die CO2 opnemen. Natuurlijk gaat er altijd CO2 verloren als de ramen open staan, maar die CO2 is weldegelijk gebruikt. Dat is een aanvulling op het verhaal. De heer Duk: Mag ik reageren, want het was een opmerking op mijn verhaal.

Sorry, voorzitter, u heeft haast nu, maar u heeft net langere spreektijden gegeven. Ik hoor gewoon te kunnen antwoorden op een interruptie. De voorzitter: Het was een opmerking naar u, maar geen vraag u. De voorzitter: Ik ga nu naar de heer Van de Beukel. Er is een aantal vragen van de PvdA en over prioriteitstelling, waar zeg ik nu ja tegen, hoe zit het met de bijlagen van DCMR. Beantwoording college Wethouder Van den Beukel: Dan wil ik eerst dankzeggen naar de raadsleden, die zich allemaal moeite hebben getroost om dit toch weer omvangrijke document tot zich te nemen en daar een oordeel over te vormen. Dank voor de complimenten, maar ook voor de zorgen en de vragen. Ik heb een aantal vragen genoteerd, ik begin bij de eerste spreekster. L3B vroeg specifiek: hoe zit het nou met de aansluiting van Oostland op de warmtelink. De planning van de warmtelink, van die dikke pijp, is dat die in 2024 gereed zal zijn en in 2025 operationeel. Die aftakking zit in de buurt van Delft. De aansluiting van ons, het Oostland, via Pijnacker op die dikke pijp, hangt af van best veel ontwikkelingen, van marktontwikkelingen, maar ook van overheidsregelgeving. Dan maak ik even de brug naar de vraag die de heer Xhemaili stelde.

Het regeerakkoord lijkt op dit moment een positieve impact te hebben, maar de sector glastuinbouw Nederland en wij zijn nog wel aan het analyseren en de ambtenaar op het ministerie ook nog, wat nou daadwerkelijk die impact gaat zijn van al die fraaie teksten in het coalitieakkoord, maar het lijkt erop, dat die in beginsel positief zouden kunnen uitwerken op de businesscase warmtenet voor industrie. Een andere specifieke vraag van de CU was: wat gaan we dan minder doen? Focussen is goed, maar dan moet er dus ergens ruimte vandaan komen. De boodschap van het stuk zou met name moeten zijn, dat een aantal van die belangrijke puzzelstukken, stukjes gereedschap toch wel af zijn. Dat betekent niet, dat je het niet moet onderhouden, maar we maken maar één keer een ruimtelijke klimaatadaptatiestrategie en vervolgens ga je hem uitvoeren. Dat speelt een hoop tijd vrij. Het biomassa verhaal, aanstaande donderdag hebben we het daar nog een keer over, dan is het een hele tijd stil daarop. Dat speelt allemaal tijd vrij. Dat is gunstig, want dan kunnen we ons weer concentreren op die andere zaken, die ook in het stuk genoemd zijn. Tegelijkertijd eens met de heer Hofman: als je nou naar de cijfers kijkt en je laat die even op je inwerken, dan ziet het er nog niet zo heel rooskleurig uit, dan ben je echt nog ver af van je doelstellingen. En dat is helemaal waar, daar wil ik niets aan af doen.

Tegelijkertijd maken we goede vorderingen en valt er veel te zeggen over waar we staan, dan maak ik een brug naar de vraag van de heer Duk over de tuinbouw in vergelijking met Oostland. De heer Alsemgeest als expert op de tuinbouw heeft al verstandige dingen daarover gezegd. Nog iets ter aanvulling, ik denk dat het goed is om daar ook bij stil te staan, bij een beeldvorming, die het college u graag zou willen aanbieden, vooralsnog in februari, specifiek over het warmtevraagstuk in de tuinbouw. Dat is toch wat veel en omvangrijk om dat in een paar minuten af te doen. De data zijn beschikbaar, de publieke data, de vergelijking nu met Oostland met heel veel precisie lijkt me lastig. Even over de duim, speelt ook een rol naast wat de heer Alsemgeest zei, dat we een remmende voorsprong hebben als Oostland, dat heeft te maken met de aanwezigheid van de RoCaleiding en de aanwezigheid van de OCAP. Die zorgt ervoor, dat wij al eerder een stap hebben gezet, die Westland nu aan het zetten is. Maar nogmaals, het lijkt verstandig daar op een ander moment nog dieper op in te gaan, want er valt nog veel meer over te zeggen. Dan was een vraag van de fractie van D66. De Muis zei iets met een verantwoording, dan kunnen mensen meer werk verzetten. Dat is één van de redenen waarom we kiezen voor 2 i.p.v. 3 keer die voortgangsrapportage.

Maar u vraagt: kom dan met budgetclaims, met voorstellen op het moment dat het aan de orde is. Laat jezelf niet bij voorbaat remmen door budget dat eenmaal afgegeven is door de raad, misschien zijn we wel geïnteresseerd in meer budget toe te kennen bijvoorbeeld. Zeer eens. Wanneer aan de orde? Dat kan in een volgende fase bijvoorbeeld zijn van

39/44

warmtenetten, dat toch vaak een publieke voorziening is. De gemeente Delft investeert mee. Daar kan het aan de orde komen, dat we als college met een voorstel uw richting uit komen. Dat hebben we recent ook al gedaan, die vrijheid hebben we genomen om binnen de collegebevoegdheid een budget te gebruiken als garantiegeld voor die warmtelink. Daar hebben we u over gerapporteerd, maar dat is wel eenmalig geld dat we extra hebben genomen, juist om te doen wat nodig is. Waar het aan de orde zou zijn, komen we direct weer naar u toe, dat wil ik u graag meegeven. De heer Muis: Dank aan de wethouder, dat hij aangeeft, dat hij zal komen met verzoeken als daar meer capaciteit of financiën nodig zijn. De achtergrond van die vraag was natuurlijk, dat het nu lijkt in het stuk alsof die prioritering te maken heeft om uit te komen binnen de bestaande capaciteit. Die aanname klopt dus niet. Het is niet zo dat er wordt geprioriteerd om binnen een bestaande formatie op een bepaald budget te blijven. Daarom zei ik: kom dan naar de raad met verzoeken. Natuurlijk, u mag altijd komen naar de raad met verzoeken als het goede ideeën zijn, maar ik had het idee dat dit hier een beetje onder lag, dat ik dat tussen de regels door las: want dan past het binnen de capaciteit. Dat bracht mij aan het twijfelen.

Kunt u dat beamen of ontkennen? Wethouder Van den Beukel: De capaciteit is wel een gegeven op dit moment. We hebben een begroting vast gesteld, u heeft een begroting vast gesteld voor 2022 met een bepaald structureel budget voor duurzaamheid. Dus de herijking past wel binnen dat budgettaire kader. In zoverre heeft u gelijk, dat het kader wel een rol speelt. Als u mij bij de begroting had meegegeven om verstandige plannen te ontwikkelen voor € 2 of 3 miljoen, dan had ik dat ook kunnen doen, dan had het ten koste moeten gaan van andere beleidsvelden. Wat ik in reactie op uw vraag met name wil aangeven, is dat los van de vastgestelde begroting we als college de vrijheid voelen om juist op die speerpunten u vragen te doen toekomen wanneer opportuun. Een vraag van de heer Duk was: hoe kan het nou, dat er nieuwe data beschikbaar zijn? Dat is voortdurend aan de hand. De klimaatmonitor is nog niet stabiel, dus daar vinden voortdurend bijstellingen plaats en ook gewoon de reguliere actualisatie. Dat geldt ook inhoudelijk. Wat bijvoorbeeld nog niet naar u toe is gekomen, omdat we dat aan het analyseren zijn, dat er een nieuwe specifieke uitkering van het rijk is voor het tegengaan van energiearmoede. Dat is best substantieel geld en dat lijkt richting de € 2,5 ton te gaan voor Lansingerland.

Je ziet wel, dat het incidenteel is, niet structureel, maar dat is ook weer zo’n nieuwe ontwikkeling, niet meegenomen in dit document, in het raadsvoorstel, maar daar komen we zeker nog met u over te spreken na eerst in het college over gesproken te hebben ook in relatie tot het sociaal domein, waar collega Cnossen een verantwoordelijkheid heeft. Dan specifieke vragen van de PvdA. Collectief of individueel, ja, waar collectief passend is volgens de transitievisie warmte, die u heeft vastgesteld, heeft dat zeker zijn voordelen. Maar om nu te zeggen principieel is collectief beter dan individueel, ik begrijp dat vanuit uw politieke achtergrond wellicht, maar die uitspraak is niet perse passend om die uitspraak nu te doen. Hoe gaat het met het revolverend fonds, ook een vraag. Daarmee gaat het goed. We zagen traditioneel of de laatste tijd heel veel vragen over zonnepanelen, maar meer recent ook voor hybride warmtepompen, misschien wel ingegeven door de gascrisis, dus dat is een prima ontwikkeling, dat loopt goed, daar moeten we aandacht aan blijven besteden en blijven communiceren, maar het loopt verder prima. Hebben we zorgen over aardwarmte, was nog een vraag van de heer Xhemaili. Er zijn overal risico’s mee verbonden. Zelfs bij een windturbine, er kan een turbine afbreken, ik bedoel dat niet grappig, ik bedoel dat als een serieus risico, dus er zijn afstandseisen mee gemoeid.

Dat geldt ook voor aardwarmte, dat gaat ook gepaard met risico’s, maar gelukkig hebben we wel (….) op de mijnen en ook onze gemeente om die risico’s te mitigeren en dat soort opsporingen te koppelen aan vergunningseisen. U had een vraag over waterstof. Ja, daar zijn we altijd bij betrokken via de regionale energiestrategie, het RES-overleg. Wel is de analyse voor 2030 dat we niet grootschalig waterstof zullen gaan leiden door die aardgasnetten. Die hoeveelheid is gewoon niet beschikbaar. Voor zover er waterstof beschikbaar is, gaat die eerder naar andere toepassingen. Is er nieuws over wind langs de A12? Nee, geen ander nieuws dan u via collega Fortuyn heeft ontvangen en ik heb er over gesproken. Een beetje staccato, gelet op de tijd, maar volgens mij heb ik hiermee de vragen beantwoord. Tweede termijn Mevrouw Zwinkels, L3B: Dank wethouder, voor de beantwoording. Ik heb de wethouder nog gevraagd of hij bewust is van de grote zorgen, die op het ogenblik bij tuinders leven en dat zij waarschijnlijk heel moeilijk kunnen gaan investeren komend jaar en de jaren daarop? Of hij zich daar goed van bewust is, want dat zal ook invloed hebben op zijn acties, neem ik aan. De heer Alsemgeest, bedankt voor het toelichten van de CO2, ik kende dat verhaal al, maar het is mooi dat de andere collega’s dat nu ook weten.

Dan had hij het ook nog even over de kernenergie, dat krijgt een groen etiket net zoals gas, van de Europese Commissie, maar het is wel erg van dingen afhankelijk. Dit is een overgangsperiode van kernenergie tot 2045. De centrales moeten voldoen aan zeer strenge veiligheidsvoorwaarden. Ook moet er een plan zijn voor opslag van het afval. De gascentrales tot 2030, mits zij geen vervuilende vorm hebben. Dus nog meer mogelijkheden voor energie. Wij hebben geen kerncentrale, maar je weet nooit of er ergens eentje komt en of wij dan ook een aftakking krijgen net als van de warmtekring. Het warmtenet komt in het oosten te liggen, kunnen we daar nog van aftappen, is ook nog even een vraag

40/44

aan de wethouder, kunnen we die uitbreiden als het niet goed lukt met die uit Rotterdam? Dat waren nog mijn vragen. Dan wil ik nog even de voorzitter blij maken, want die vindt het natuurlijk leuk als ik zeg, dat het voor ons wel een hamerstuk mag zijn. Wel met onze opmerkingen en aanmerkingen en dingen naar de wethouder. De heer Kampinga, VVD: Wat ons betreft een hamerstuk, maar de vraag is gesteld. Ik zou toch heel graag van de heer Van den Beukel willen horen hoe hij nu bezig als duurzaamheidswethouder om Bleizo-west bij de provincie toch mogelijk te maken. Zij eisen andere dingen van ons. Ik kan me goed voorstellen, dat het voor u een dilemma is, want aan de ene kant ben je lijsttrekker en tegen woningbouw en aan de andere kant heb je de professionele opdracht, lijkt mij, om te proberen een oplossing voor die windenergie. Dank u wel. De heer Van der Stelt, CDA: Ik had al gezegd dat het een hamerstuk mag zijn. De heer Alsemgeest, WIJ: Voor ons is dit een hamerstuk. Dank u wel. De heer Hofman, CU: Ik was blij te horen van de wethouder, dat we centjes gaan krijgen om iets te doen aan energiearmoede, daar word ik erg blij van. Dat moeten we nog gaan verwerken in stukken, maar dat maakt ons alleen maar enthousiaster over het perspectief, dat we hier hebben. Om nog even aan te sluiten bij de heer Duk, ik was erg te spreken over zijn analogie van het jongetje op school.

We zijn het niet in alles eens wat dat betreft, maar wat ons betreft gaan we van klas 2 naar klas 3 over met goede cijfers, maar zijn we nog lang niet aan eindexamen toe. Dat wil ik de wethouder meegeven. Dank. Wat ons betreft een hamerstuk. De heer Muis, D66: Ik heb de wethouder goed gehoord. Ook dank voor de toelichting. Hij laat zich niet remmen door de bestaande capaciteit. Het was nog wel even zoeken, want er waren puzzelstukken af, dat toont meer ruimte. Tegelijkertijd past het binnen de bestaande capaciteit en wordt er toch geprioriteerd om binnen die bestaande capaciteit te blijven. Ik ben blij dat dat niet een soort verkapte bezuinigingsdoelstelling is. Ik zie de wethouder nee schudden, dus we verwachten echt als er kansen en mogelijkheden zijn, dat er actief naar de raad terug wordt gekeerd met voorstellen. Dan wat de heer Kampinga aangaf, hebben wij ook gevraagd: die samenhang tussen de strategische dossiers, wind en wonen. Wind is dan vanuit duurzaamheid niet voor iedereen de topprioriteit, maar als je het aan wonen koppelt, heeft het weer wel topprioriteit. Morgen gaan ze in de Provinciale Staten commissie over Bleizo praten, dus ik ga zeker proberen het even te volgen. Ik ben dan wel benieuwd hoe actief de wethouder daar dan mee aan de slag gaat vanuit duurzaamheid. Het één kan gewoon niet zonder het ander, daar wil ik graag nog een reactie op hebben.

We hebben ook aangegeven, dat als je het overlaat aan anderen, de kaders dan voldoende duidelijk moeten zijn, zodat inwoners en ondernemers daar in kunnen stappen zonder dat ze tegen allerlei ambtelijke problemen en vragen aanlopen, dat die medewerking is georganiseerd. Kan de wethouder aangeven, waar er wordt gezegd ‘hier geven wij ruimte’ dat dat dan ook helder is voor die ondernemers en inwoners, hoe ze die ruimte kunnen pakken. Als ik daar voldoende antwoord op heb, is het een hamerstuk. Zo niet, dan moeten we het in een vorm van een motie gieten, maar ik verwacht niet dat het nodig is, de wethouder kennende. Dank u wel. De heer Duk, GL: Allereerst een reactie op de interruptie uit de eerste termijn, waar ik van u niet op mocht reageren. 70-80% van de CO2 die wordt ingespoten vervliegt, zelfs met dichte ramen. Dat wil zeggen, dat de RoCa-leiding een netto CO2 uitstoot heeft en niet zoals door de heer Alsemgeest werd gezegd een manier is waarop de kassen CO2 opnemen. Deze hele raadsperiode wordt het besluit om over te gaan op de bewezen meest effectieve vorm van beperking van restafval diftar gegijzeld door 1 partij, nota bene de partij van de wethouder duurzaamheid. Ook kleiner fruit blijft hangen aan bomen, want in het gemeentehuis worden nog steeds duizenden wegwerpbekertjes weg gegooid.

Het is onmogelijk voor inwoners om zijn oude witgoed te laten ophalen als hij niet over een auto beschikt. Ook voor circulaire economie prijkt er dus een onvoldoende op dit rapport, niet omdat de burger niet zou willen, maar omdat de gemeente het niet voldoende mogelijk maakt en er niet toe verleidt. Dan het laatste hoofdvak klimaatadaptatie. Al voor de bouw van de wijk Wilderszijde moest groen wijken voor parkeergelegenheden, hoe waterdoorlatend die ook gemaakt gaan worden, zal dit altijd een grote impact geven op wateroverlast om maar te zwijgen over hittestress. Wel heeft de gemeente ingezet op de tuin van de toekomst, maar die inzet hield op in 2021 en resultaten zijn niet gemeten. In het meest gunstige geval, dat die inzet positieve resultaten heeft gehad, zijn die nu gestopt. Het is nog niet standaard zo, dat er anterieure afspraken met ontwikkelaars van bedrijfsruimten en woningen worden gemaakt over de klimaatadaptieve maatregelen, die verder reiken dan het bouwbesluit. Tenslotte zal het allemaal voldoende zijn. We doen er in elk geval alles aan, maar ook het rijk en provincie moeten leveren qua wetgeving en investeringen. Bovendien is het belangrijk om het momentum in de maatschappij bij inwoners en ondernemers nu te benutten. Dat zijn de laatste zinnen van de bestuurlijke samenvatting.

41/44

Het is tekenend dat de coole leerkracht, die vooral niet al te streng wil overkomen, wel aan het schoolbestuur en het rijk vraagt om strengere regels. Over iets meer dan 2 maanden mogen de kiezers de nieuwe raad samen stellen. Laten we hopen, dat ze kiezen voor een ambitieuze raad, die durft streng te zijn als het moet en ruimte geeft waar het kan. De tijd van mooie woorden is afgelopen, er moeten nu echt dagen komen van actie. De voorzitter: Is het een hamerstuk of heeft u een amendement? De heer Duk: Daar ga ik nog over nadenken, daar kom ik op terug in de raad. De heer Xhemaili, PvdA: Ik wil de wethouder bedanken voor het beantwoorden van de vragen. Fijn om te horen, dat het nieuwe regeerakkoord positief uitpakt op dit beleidsstuk. Ook fijn om te horen dat vanuit het rijk geld beschikbaar is om energiearmoede het hoofd te bieden voor mensen met een lager inkomen in Lansingerland, heel fijn. Ik wil nog één korte, verduidelijkende vraag aan de wethouder stellen. Fijn, ook dat het revolverend klimaatfonds wordt gebruikt. Maar wordt het ook gebruikt door mensen met een laag inkomen en midden inkomen. Dat het gebruikt wordt is fijn, maar worden ook die mensen bereikt? Dat vind ik wel een belangrijk vraag om beantwoord te krijgen. Voor ons is het ook een hamerstuk. De voorzitter: Er was een vraag van mevrouw Zwinkels over de tuinbouw en de samenhang tussen de dossiers.

Ik zag de heer Van den Beukel driftig schrijven. Wethouder Van den Beukel: Dank u wel voor de vragen in de tweede termijn, dat is een beperkt aantal, iets minder dan 10 heb ik er geteld. Er komt vast een interruptie als ik er 1 over het hoofd zie. Ik wil snel zijn, maar ook zorgvuldig. Ben ik me bewust van de grote zorgen in de tuinbouw? Jazeker. Die zijn inderdaad ernstig. RTV Rijnmond heeft onlangs een prima artikel laten verschijnen, waarbij ook een aantal tuinders uit onze gemeente aan het woord komt. Inderdaad, die impact is groot. Het hangt een beetje af van het segment en er is een enkeling, die er wat garen bij spint, gek genoeg, maar dat heeft te maken met hoe je handelt op de energiemarkt. Er zijn partijen die beperkt impact hebben, omdat ze heel lang vooruit hebben ingekocht op die gasmarkt. Maar onderaan de streep is de impact heftig. De Wageningen Universiteit meldde mij, dat het aantal aanvragen voor ondersteuning bij energiebesparing, LED-verlichting enzovoorts, door het dak gaat. Dat is niet een reden in zichzelf om die hoge gasprijzen toe te juichen, maar het is wel een gunstig bijeffect.

In het verlengde daarvan hoor ik ook, dat de investeringsbereidheid, het moet natuurlijk wel kunnen, dit moet niet te lang aanhouden, maar de investeringsbereidheid in meer collectieve oplossingen zijn vaak wel nodig bij warmtenetten in de tuinbouw, die neemt toe, hoor ik van tuinders. Waar tot voor kort bij een energiecoöperatie en polder nog wat lastig was om bestuursleden te vinden en een goede opkomst te realiseren bij de vergadering, gaat dat nu makkelijker, omdat tuinders nu sneller zien: we moeten het wel samen doen. Dus dat zijn bijeffecten van deze situatie, maar we gaan hier verder over spreken. Dan die warmte uit het oosten, vroeg mevrouw Zwinkels naar. Ja. Er staat een uitbreiding van de RoCa-leiding in de planning. De RoCa is de warmteleiding en de OCAP gaat over CO2. Die RoCa uitbreiding in de planning bijvoorbeeld naar de Wilgenlei, daar is de businesscase niet helemaal rond, maar er wordt wel hard aan gewerkt. Dan even wind en Bleizo. Faust schreef: zwei seelen in meiner brust. Die voel ik weleens, inderdaad. Maar ik ben wel wethouder in dit college. We hebben de opdracht van uw raad en die opdracht voer ik natuurlijk uit als uw wethouder, dat betekent ook op het vlak van wind.

We hebben gecommuniceerd naar het college van GS en ook naar uw raad, dat we nog 3 andere locaties aan het onderzoeken zijn, die in beginsel kunnen optellen tot 12mW, die niet direct liggen op de plek waar we nu Bleizo hebben geprojecteerd. Dus dat is wat we vertellen aan onze stakeholders, aan andere gemeenten, wie het maar horen, dat we op die manier doorploegen en daar ook wel goede kansen zien. Niet alleen überhaupt om daar wind te realiseren, maar ook tijdig wind te realiseren, want er zit een einddatum op het convenant, dus dat is ook een aandachtspunt dat we aangereikt krijgen: mooi, onderzoeken, maar kun je alsnog in 2025 uiterlijk leveren? Dat is daar de stand van zaken en daar werk ik en werken we nog zeer actief aan om geloofwaardig te blijven richting provincie, die het belang natuurlijk ook vooraan stelt. Dan nog een vraag over kaders duidelijk maken, om partijen in de samenleving aan te geven: hoe kunnen ze meedoen, hoe kunnen ze hun energie richten, waarop dan precies? Een terechte vraag, meneer Muis. Laat ik een voorbeeld noemen, de Weidebloembuurt. Daar kwam een aantal inwoners met het idee om zelf een stap te zetten op het vlak van verduurzaming van onze woningen, we willen toch een beetje van gas los komen.

Eerder was niet zozeer deze pijler van toevertrouwen neergezet, toch een beetje de reactie: we zijn regie aan het voeren en in onze regievoering gaan we echt aan de slag in Bleiswijk. Maar nu ik zo nadrukkelijk die keuze heb gemaakt, we willen dat toevertrouwen centraal stellen, is dat loket dus open. We zeggen: dit is de transitievisie warmte, dit is onze kennis, dit zijn onze data, jullie hebben hier een initiatief, wat goed, jullie zijn welkom, we willen graag met jullie meedenken. Faciliterend, we gaan het niet overnemen, we kunnen geen projectleider aanbieden, die capaciteit hebben we niet en vinden we niet passend, dat is ook niet de vraag van zo’n initiatief, maar ze zijn wel zeer welkom via reguliere kanalen. Een ander voorbeeld, ondernemers zijn bezig met circulair ondernemen, waar kan ik mijn zorgen kwijt over wetgeving, die mij in de weg zit? We hebben een meldpunt geopend. Ik weet niet of het stormloopt, ik heb er nog geen update van gevraagd, maar het is een simpel e-mailadres en een