[BV21.0186] Verslag Raad Begroting d.d. 4 november 2021

VERSLAG Gemeenteraad Datum vergadering Aanwezig via Teams: Raadsleden: Leefbaar 3B

: 4 november 2021

CDA CU WIJ Lansingerland D66 GroenLinks PvdA

: Don van Doorn, Wouter Hoppenbrouwer, Jan Pieter Blonk, Machiel Crielaard, Marjolein Gielis, Henk Meester, Leon Erwich, Georgine Zwinkels, Johan Philippens : Marloes Draak, Eric Kampinga, Ed van Santen, Mauriel van As, Matthijs Machielse : Matthijs Ruitenberg, Nelleke Bouman, Hans van der Stelt, Dave Bergwerff : Kees-Willem Markus, Jurjen Dieleman, Paul Lieverse : Leon Hoek, P. van Olst, Jan Jumelet : Ineke den Heijer, Erik Jonker, Michiel Muis : Marko Ruijtenberg, Selgei Gabin : Petra Verhoef

Wethouders

: Simon Fortuyn, Kathy Arends, Jan-Willem van den Beukel, Titia Cnossen

VVD

Aanwezig in de raadszaal: Voorzitter : Pieter van de Stadt Griffier : Bert Schouten, Lianne van den Houten, Rianne Kokke, Karin Koemans Afwezig: VVD CDA

: Alexander Kuipers, Nathalie van Bakel : Frans Ammerlaan

1. Opening en mededelingen De voorzitter, om 19.00 uur: Goedenavond, geachte leden van de raad, iedereen op de publieke tribune en iedereen, die thuis mee kijkt, een goedenavond. Het is begin november en dat betekent dat de gemeenteraad altijd bijeenkomt voor het vast stellen van de begroting voor het komende jaar. Zo ook vanavond en dat is dan ook ons enige agendapunt tot nu toe. Ik heb zomaar het vermoeden dat daar nog verandering in gaat komen. Bij de mededelingen, kan ik u vertellen dat later aanschuiven mevrouw Gielis, de heer Meester en de heer Dieleman. Afwezig zijn mevrouw Van Bakel, de heer Kuipers en de heer Ammerlaan. Dat betekent, heeft de griffier mede gedeeld, dat de stemmen kunnen staken en dan komen we morgen terug natuurlijk. 2. Trekken van het lot ter bepaling van het raadslid bij wie een eventuele stemming zal beginnen De voorzitter: Dat is mevrouw Den Heijer geworden, nummer 14. 3. Vragenhalfuurtje voor raadsleden De voorzitter: Er zijn geen vragen aangemeld. 4. Spreekrecht voor niet-raadsleden De voorzitter: Ook hier heeft niemand zich gemeld. 5. Vaststelling van de agenda Mevrouw Gabin, GL: Wij willen graag een motie vreemd aan de orde aankondigen met als onderwerp pilotregeling tussenvoorzieningen. De heer Hoek: Wij hebben 2 moties vreemd aan de orde: lekker chillen in het voorjaar, zie je het voor je, en niemand in de kou.

De voorzitter: Is die laatste niet voor de begroting? De heer Hoek: (…). De heer Markus: Maakt niet uit waar die ingediend wordt, maar de motie over chillplekken is ook aan de orde bij agendapunt 6.a met een motie. Maakt niet uit waar ze worden ingediend. De voorzitter: De griffier fluistert in mijn oor: hij is op zich vreemd. De heer Hoek: Dat willen we graag zo houden, vreemd, want daar houden we wel van, een beetje vreemd. Dank u wel. De voorzitter: Dan stel ik u voor 2 moties vreemd aan de agenda toe te voegen. De eerste wordt agendapunt 6.b, een motie aangekondigd door mevrouw Gabin van GL. En als tweede de motie vreemd over de chillplekken van de heer Hoek van WIJ. Kunnen we de agenda dan zo vast stellen? Dat is het geval, dan stellen we de agenda vast op de wijze zoals ik net genoemd heb.

1/36

6. Bespreekpunten: 6.a Begroting 2022-2025 De voorzitter: Er is geen spreektijd, interrupties zijn toegestaan, want daar zijn geen afspraken over gemaakt. Ik wil u voorstellen een drietal zaken. Allereerst een nulde termijn om de amendementen en moties in te dienen, die u van plan bent vanavond in te dienen. Alleen het dictum is voldoende. In de eerste termijn kunt u hem verder voorlezen, waar nodig, en toelichten. Ik wil ook voorstellen dat qua spreektijd een minuut of 7 of 8 gemiddeld moet toch kunnen. Dan zouden we in een uur de eerste termijn kunnen doen. Maar nogmaals, daar zijn geen afspraken over. Ik zie meneer Van Doorn al kijken, u zet meestal de norm, dus dat gaan we dan zien. En ik stel u ook voor om in die eerste termijn interrupties echt even te beperken tot een korte en krachtige vraag over wat iemand zegt en de tweede termijn vooral te wijden aan de discussies, want dan heeft zich wel uitgekristalliseerd waarover discussie nog noodzakelijk is en waarover u het misschien wel allemaal eens bent. Dat is mijn suggestie. Nogmaals, we hebben er geen afspraken over gemaakt, maar ik verzoek u een minuut of 7 of 8 en interrupties zoveel mogelijk een beetje feitelijk, dan kunt u in de tweede termijn helemaal los, wat mij betreft. Nulde termijn De heer Van Doorn, L3B: Ik heb meer handtekeningen gezet, dan deze ene motie die ik ga indienen.

Die zullen verspreid ingediend gaan worden. Deze motie dien ik samen in met de VVD, de heer Matthijs Machielse, en het heet: geen plek voor criminelen. M2021-043 Geen plek voor criminelen Overwegende dat de invloed van criminelen op de bovenwereld in steeds verdergaande mate toeneemt en zichtbaar wordt. Criminelen het niet voor het zeggen mogen krijgen. Dienstverleners en ambtsdragers hun werk moeten kunnen doen zonder bedreiging en intimidatie. Wijken en buurten veilig en leefbaar moeten zijn en/of blijven. Nederland, en Lansingerland in het bijzonder, minder aantrekkelijk moet worden voor ondermijnende criminaliteit. De gemeente Lansingerland op effectieve wijze regie voert op de aanpak van ondermijningsproblematiek. De gemeente Lansingerland hier aantoonbaar succesvol in is en waardering oogst in de keten. Er een capaciteitsprobleem is bij de basisteam van de politie. Er beperkte mogelijkheden zijn om informatie te delen met betrokken ketenpartners en/of gemeenten Onderling. Afhankelijk van de casus er lokaal, regionaal of landelijk maatwerk mogelijk moet zijn. De focus van het rijk te veel op de grote steden is gericht. Voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit in iedere gemeente een team nodig is met expertise op het gebied van informatie analyse, operationele aansturing, juridische opvolging en toezichthouden.

Er op de verschillende aandachtsgebieden lokaal, regionaal en landelijk ruimte voor verbetering is. Dit om creativiteit, ketensamenwerking en voldoende (financiële) ondersteuning vraagt. De Eerste Kamer op 2 november met algemene stemmen heeft ingestemd met een wetsvoorstel ter versterking van de strafrechtelijke aanpak van ondermijnende criminaliteit. Roept het college op om het succes van de Lansingerlandse en regionale aanpak (RIEC) actief uit te dragen; zich bij het Rijk en in de regio sterk te maken voor het inrichten van goed gefaciliteerde (lokale) regieteams om in gezamenlijkheid de ondermijnende criminaliteit aan te kunnen pakken; er bij het rijk en/of in de regio op aan te dringen de te maken kosten structureel vergoed te krijgen; hierover periodiek de raad te informeren in de commissie Algemeen Bestuur. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter: Het mag alleen het dictum, het verzoek aan het college c.q. het te veranderen besluit, maar dit gaat gewoon van uw spreektijd af, die 7 of 8 minuten. De heer Machielse, VVD: Ik geef natuurlijk graag gehoor aan uw oproep om het kort te houden. Er zijn 2 moties, die ik wil indienen in deze nulde termijn. Ik begin met een motie die past in een amendement, die naar verwachting zal worden ingediend, dus we houden het nog even spannend.

Deze motie dien ik in namens de gehele raad, namens Don van Doorn van L3B, Matthijs Ruitenberg van het CDA, Kees-Willem Markus van de CU, Ineke den Heijer van D66, Leon Hoek van WIJ, Marco Ruijtenberg van GL en Petra Verhoef van de PvdA. Het dictum luidt als volgt: M2021-044 Nadere uitwerkingen nodig intensiveringen en budgetten voor groei en ambities Roept het college op om de intensiveringen in categorie 3.a. (Veilige informatievoorziening, proactieve digitale dienstverlening en basisregistraties), 3.b. (Transitie naar volwaardige inzet strategische opgaven en betrouwbare ondersteuning) en het tweede deel van 3.d. (Veranderopgave sociaal domein leidt tot versterking van de jeugdhulpketen, minus de inzet op POH'ers waarvan onderbouwing reeds in de begroting aanwezig is) nader uit te werken voor elk verzwaringsterrein met doel, inzet, maatregelen en benodigde middelen zodat de raad in staat wordt gesteld nut en noodzaak en prioriteit te kunnen beoordelen. Deze uitwerking ter goedkeuring voor te leggen aan de raad in de reguliere cyclus, doch zo spoedig mogelijk. In deze uitwerking onderscheid te maken tussen wat financieel gezien structureel moet 2/36

en wat incidenteel zou kunnen teneinde structurele lasten zo veel mogelijk te voorkomen. In de eerste begrotingswijziging 2022 de financiële effectuering van de intensiveringen genoemd onder dictum 1. ter besluitvorming voor te stellen aan de raad. Hiervoor de uitkomsten van de septembercirculaire eveneens te verwerken en als eerste dekkingsmiddel te gebruiken in het voorstel aan de raad, in aanvulling op de in de kadernota 2022-2025 verwerkte € 600.000. En gaat over tot de orde van de dag. Dat was de eerste motie. Moet ik die aan iemand overhandigen? De voorzitter: Ja, een plechtige overhandiging aan de griffie. De heer Machielse: Dan kom ik op de tweede motie die ik wil indienen. Dat doe ik namens Ed van Santen van de VVD, Matthijs Ruitenberg van het CDA, Don van Doorn van L3B, Petra Verhoef van de PvdA en Marco Ruijtenberg van Gl. Deze motie luidt: grip op het MIP. De overwegingen zal ik laten voor wat het is, ik zal mij beperken tot het dictum. M2021-045 Grip op het MIP Roept het college op om in het vervolg minimaal 1 maand voorafgaande aan de kaderbrief en voorafgaand aan de begroting een beeldvorming te organiseren specifiek over het MIP, meerjaren investeringsprogramma. In deze beeldvormingen het gehele integrale beeld van het MIP te presenteren.

Hierbij aan te geven welk plan de onderlegger is voor de betreffende investering, investeringen die wel eerder zijn goedgekeurd door de Raad maar waarvan de implementatie nog niet is gestart expliciet zichtbaar te maken. Hierbij aan te geven welke investeringen zonder juridische of financiële consequenties desgewenst kunnen worden doorgehaald relevante afwijkingen (zoals in de Financiële Verordening gedefinieerd) te presenteren, toe te lichten en voor zover mogelijk en indien relevant alternatieven en consequenties aan te geven, nieuwe en noodzakelijke aanvullende investeringen voldoende toe te lichten en onderbouwen, voor zover deze al niet door een apart raadsvoorstel zijn geaccordeerd. En gaat over tot de orde van de dag. Dank u wel. Ik vergeet nog één zaak. Ik heb een motie cameratoezicht aangekondigd, die zal ik niet indienen in deze nulde termijn en daarop terugkomen in mijn eerste termijn. De heer Hoek, WIJ: Twee moties. Ik zal ze voorlezen. Ik begin met de motie ‘niemand in de kou’. Mede ondertekenaars zijn GL, D66 en de PvdA. M2021-046 Niemand in de kou De energieprijzen op dit moment de pan uit rijzen en het in de lijn der verwachting ligt dat dit ook gevolgen heeft voor inwoners van de gemeente Lansingerland. Voor met name de mensen die het toch al niet zo breed hebben, kan dit verstrekkende gevolgen hebben en kan het leiden tot afsluiting van het energienet.

Eerder in de commissie samenleving al eens gesproken is over energiearmoede, aangezwengeld door de CU, die daar een motie over ingediend heeft en waar we in maart dit jaar een brief over gehad hebben, echter, met de huidige energieprijzen dreigen gezinnen zwaar in de financiële problemen te komen met als mogelijk gevolg dat ze er niet meer uitkomen. Zijn er kinderen in het spel dan heeft dit ontegenzeglijk bijzonder veel impact. Inmiddels ook op landelijk niveau gekeken wordt hoe we dit probleem het hoofd kunnen bieden. De insteek die nu gekozen wordt, is het terugbrengen van de belastingen op energiegebruik. Dit is een maatregel die iedereen aangaat. Het is dus niet zo dat de meest kwetsbare doelgroep meer compensatie krijgt. Dit terwijl het redelijk in de lijn der verwachting ligt dat juist deze doelgroep het meest in de gevarenzone ligt. Ook is niet duidelijk of de voorgestelde landelijke maatregelen afdoende zijn voor de meest kwetsbare doelgroep. Het noodzakelijk is om in beeld te krijgen of de landelijk voorgestelde maatregelen afdoende zijn voor de meest kwetsbare doelgroep in onze gemeente. Blijkt dit niet het geval dan dient er op gemeentelijk niveau gekeken te worden hoe we hier adequaat op in kunnen spelen. Het dubbele aan het verhaal is dat we onlangs onze Eneco aandelen hebben verkocht voor een gigantisch bedrag.

Het toetsingskader staat niet toe dat we deze gelden aanwenden om dit probleem op te lossen. WIJ Lansingerland vindt het noodzakelijk om parallel aan de landelijke insteek onderzoek te doen of er in Lansingerland mensen in de problemen komen. Wanneer dit blijkt, dient er een plan klaar te liggen om deze mensen alsnog tegemoet te komen. Draagt het college op te onderzoeken of de landelijke compensatie op de energierekening afdoende is. Zo niet, een plan te maken hoe we deze doelgroep tegemoet kunnen komen ten einde te voorkomen dat deze doelgroep in de (financiële) problemen komt en mogelijk ook andere problemen. En dit plan met de raad te bespreken. Het is zaak om hier zo spoedig, en dat wil ik wel benadrukken, zo spoedig mogelijk mee te beginnen, er is al voor onderzoek gedaan n.a.v. de motie van de CU en de brief die u gestuurd heeft, maar de situatie dreigt nu nog veel nijpender te worden, dus ook de noodzaak om een plan klaar te hebben liggen. Voor een aantal mensen kan het dan al te laat zijn. Om de inwoners middels een publiekscampagne te informeren over het feit dat wanneer zij in de problemen dreigen te komen, zij vroegtijdig een financiële regeling met het energiebedrijf treffen. Wanneer er een regeling is, mag het energiebedrijf je niet afsluiten van het net. Dit geldt ook als je in de schuldhulpverlening zit.

De (mogelijke) incidentele financiële consequenties te dekken uit het begrotingsoverschot of de algemene reserve. 3/36

Mede ondertekend door Petra Verhoef, Ineke den Heijer, Marco Ruijtenberg en ondergetekende. Dan de motie vreemd aan de orde ‘lekker chillen komend voorjaar’, klinkt gezellig. De voorzitter: Die krijgen we straks. De heer Hoek: Ja, ik snap het. De heer Markus, CU: Namens de voltallige raad willen wij het volgende amendement indienen. A2021-035 Posten uit begroting on hold tot eerste begrotingswijziging Aan beslispunt 1. de volgende zinsnede toe te voegen: 'met dien verstande dat de volgende wijzigingen in de Begroting 2022-2025 worden doorgevoerd. Op pagina 15 post 3a wordt structureel geschrapt à €800.000 lasten. Op pagina 15 post 3b wordt structureel geschrapt à €647.000 lasten. Op pagina 15 post 3d wordt structureel geschrapt à €350.000 lasten. Op pagina 15 post 4c wordt structureel geschrapt à €216.000 baten. Op pagina 15 post 4d wordt structureel geschrapt à €100.000 baten. Op pagina 15 post 4e wordt structureel geschrapt à €275.000, in 2023 €425.000 en vanaf 2024 € 525.000 baten. Op pagina 15 post 4f wordt structureel geschrapt à €350.000 baten. Op pagina 15 post 4g wordt structureel geschrapt à €140.000, in 2023 en verder € 48.000 baten.

Deze wijzigingen worden op alle relevante plekken in de begroting verwerkt.' Zoals gezegd: ondertekend door de gehele raad, Don van Doorn van L3B, Matthijs Machielse van VVD, Matthijs Ruitenberg van CDA, Leon Hoek van WIJ, Ineke den Heijer van D66, Petra Verhoef van PvdA en Marco Ruijtenberg van GL en mijzelf. Dank u wel. De heer Ruijtenberg, GL: Wij dienen 2 amendementen in. Het eerste amendement is onderzoek energie zwembad, ik zal me tot een paar regels van het dictum beperken. A2021-036 Onderzoek energie zwembad Ondergetekenden stellen het volgende amendement voor. Het besluit de Kadernota 2022 vast te stellen met dien verstande dat er een bedrag van €18.500 excl. btw wordt onttrokken aan de algemene reserve voor een gedetailleerd vervolgonderzoek naar de verduurzaming van zwembad de Windas. A2021-037 Pluk Perkjes Ondergetekenden stellen het volgende amendement voor. Het besluit de Begroting 2022-2025 vast te stellen met dien verstande dat het budget voor Horti Science met €5.000 te verlagen naar €1.200.000. Deze €5.000 in te zetten voor de aanleg van één of meerdere pluk perkjes in 2022. Deze motie dienen wij in samen met de heer Hoek van WIJ. Mijn excuses, het is een amendement. Het vorige amendement dienen wij in samen met de heer Muis van D66. Dank u wel. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ik wil graag een amendement indienen en 2 moties.

Het dictum van het amendement dat ik nu ga voorlezen wordt door de voltallige raad ingediend. Ik ga meteen de namen noemen, anders vergeet ik dat straks. Dat is de heer Matthijs Machielse van VVD, Don van Doorn van L3B, Leon Hoek van WIJ, Marco Ruijtenberg van GL, Matthijs Ruitenberg van CDA, Kees-Willem Markus van CU en Ineke den Heijer van D66 en natuurlijk ikzelf. Het amendement heeft als titel: bezuinigingen beleidsaccenten sociaal domein uit de begroting voor 2022 en structureel na 2023 on hold tot de eerste begrotingswijziging. A2021-038 Bezuinigingen Beleidsaccenten Sociaal Domein uit begroting voor 2022 en structureel na 2023 on hold tot eerste begrotingswijziging Ondergetekenden stellen het volgende amendement voor. Het raadsbesluit als volgt te wijzigen: Aan beslispunt 1. de volgende zinsnede toe te voegen: 'met dien verstande dat de met ingang van 2022 besloten bezuiniging van € 255.000 op de Beleidsaccenten Sociaal Domein komt te vervallen voor het jaar 2022. Deze wijziging wordt op alle relevante plekken in de begroting verwerkt.' Daar is ook een motie aan gekoppeld, die zal ik nu voorlezen. Deze wordt ook door de voltallige raad ingediend, door dezelfde personen, die ik net heb opgenoemd bij het amendement. Ik zal het dictum voorlezen.

M2021-047 Besluitvorming bezuiniging Beleidsaccenten bij eerstvolgende begrotingswijziging Roept het college op om het structureel terugdraaien na 2022 van de bezuinigingen op de Beleidsaccenten Sociaal Domein te evalueren in context van het totale pakket aan intensiveringen in het Sociaal Domein (categorie 3.d en 3.e). Deze uitwerking ter goedkeuring voor te leggen aan de raad in de reguliere cyclus, doch zo spoedig mogelijk. In deze uitwerking onderscheid te maken tussen wat financieel gezien structureel moet en wat incidenteel zou kunnen teneinde structurele lasten zo veel mogelijk te voorkomen. In de eerstvolgende begrotingswijziging de financiële effectuering van genoemd onder dictum 1. ter besluitvorming voor te stellen aan de raad. Hiervoor de uitkomsten van de 4/36

septembercirculaire eveneens te verwerken en zo nodig als eerste dekkingsmiddel te gebruiken in het voorstel aan de raad. En gaat over tot de orde van de dag. Tot slot heb ik nog een motie, die luidt: verbetering dienstverlening aan inwoners, voor wie de digitale gemeente moeilijk toegankelijk is. Die dien ik in samen met WIJ, Leon Hoek. M2021-048 Verbetering dienstverlening aan inwoners voor wie de digitale gemeente moeilijk toegankelijk is Verzoekt het college om in overleg met de betrokken inwoners zelf, met vrijwilligers en professionele organisaties voor maatschappelijke dienstverlening, ouderenbonden en andere belangenorganisaties en de Adviesraad Sociaal Domein te onderzoeken hoe de dienstverlening aan inwoners die niet om kunnen gaan met digitale dienstverlening kan worden verbeterd. En gaat over tot de orde van de dag. Ik wil daar nog 2 zinnen aan wijden, want het is misschien niet helemaal duidelijk uit het dictum. De inwoners waar het hier over gaat zijn inwoners die veelvuldig gebruik maken van voor hen belangrijke dienstverlening van de gemeente, zoals WMO, schuldhulpverlening. Het gaat vaak om ongeletterde mensen of mensen op hoge leeftijd en dan is juist niet-digitale toegang belangrijk. Daar gaat het om. Dank u wel. De voorzitter: Daarmee liggen alle moties en amendementen op tafel en kunnen we beginnen aan de beraadslaging.

Eerste termijn De heer Van Doorn, L3B: Voordat ik zal ingaan op alle ingediende moties en amendementen, wil ik kort stil staan bij het doorlopen proces en alle collega’s bedanken voor het ingaan op de uitnodiging die ik vorige week deed om er met een aparte sessie met elkaar uit te komen. Voor mij was het in ieder geval in mijn politieke carrière de eerste keer, dat we op deze wijze raadsbreed achter zulke majeure wijzigingen gaan staan, zoals die zojuist zijn voorgedragen. De wijze waarop we de samenwerking zoeken in gevoelige dossiers is wat mij betreft goed bevallen en voor herhaling vatbaar. Ik wil iedereen daarvoor bedanken, want we hadden in een vrij snelle constructieve sessie goed de rode draad te pakken. Het is daarbij ook wel van belang om te noemen, dat dit alles alleen tot stand kon komen door het proces, dat het college voorafgaand aan de kaderbrief heeft ingezet. Dankzij de grote inzet van onze ambtenaren werden alle knoppen waar we als raad aan konden draaien in beeld gebracht en konden we met elkaar van grof naar fijn werken en tot een goede onderbouwing van keuzes komen. Dit proces liep door tot en met de verwerking van de septembercirculaire aan toe, zodat wij op het allerlaatste moment andere afwegingen konden maken. Hier zijn dus complimenten op zijn plek.

Als het allemaal op het laatste moment niet beschikbaar was geweest, dan hadden we nu dit proces niet met elkaar doorlopen. Ook hier een compliment op zijn plek. Dan kom ik bij de behandeling. Ik behandel de set gezamenlijk ingediende amendementen en moties over het intrekken van de ombuigingen, het omkaderen van de intensiveringen en het on hold zetten van de beleidsaccenten in één keer. Ik gaf zojuist al aan, dat ik bijzonder trots ben, dat we met elkaar zover zijn gekomen. Hiermee zorgen we er namelijk voor, dat we alle op dit moment bekende en van belang zijnde informatie zorgvuldig kunnen betrekken bij een grotere integrale afweging. De financiële situatie van de gemeente is op dit moment prima, maar kent op de langere termijn nog heel veel onzekerheden en bedreigingen. As we speak komt er nog steeds nieuwe informatie beschikbaar. Volgens mij is er vandaag een principeakkoord over de cao voor gemeenteambtenaren. Dat wordt allemaal dadelijk weer verwerkt en zo blijkt dat we dat van grof naar fijn met elkaar de trap op moeten blijven uitlopen. Het is van belang, dat we om die reden geen onomkeerbare stappen zetten als er nog geen directe financiële noodzaak toe is. Middels deze twee amendementen en twee moties zorgen we ervoor, dat we dat moment zelf zorgvuldig kunnen kiezen en deze besluiten weloverwogen met goede onderbouwingen kunnen nemen.

Het amendement ‘onderzoek energie zwembad’ van GL: om onze realistisch duurzame aanpak in deze bestuursperiode door te zetten, moet de gemeente natuurlijk zelf ook inzet plegen. Dat vraagt niet om blind voor de troepen uit te rennen, maar om creatief te kijken waar duurzaamheid in welke vorm en in welk tempo een effectieve boost kan geven aan de gewenste resultaten. Het ingediende amendement om te onderzoeken welke opties voor het zwembad het meest passend zijn, past in die aanpak. De fractie van L3B zal dan ook instemmen met het voorstel van GL om hier € 18.500 voor vrij te maken. Dan het amendement over plukperkjes. Ik vrees dat ik een saai antwoord moet geven op wat in essentie juist een heel leuk voorstel is. De succesvolle plukberm van het Lansingerlands Initiatief brengt prachtig in beeld hoe waardevol de natuur is voor mens en dier. Als een plukberm succesvol is, dan zal een plukperk dat zonder twijfel ook zijn, maar dat hoeft niet in beheer van de gemeente te komen. Het is juist goed als dat door de mensen zelf wordt uitgevoerd. L3B zal dit amendement dan ook niet steunen. In het amendement schrappen reserve Hort Science van 8 juli staat duidelijk dat het gehele bedrag richtinggevend is. In afwachting van de nadere onderbouwing, pas na die bespreking zal blijken of er incidenteel geld over blijft en dan kunnen we dat gesprek alsnog een keer voeren.

De motie van de PvdA over verbetering dienstverlening aan inwoners voor wie de digitale 5/36

gemeente moeilijk toegankelijk is. De fractie van L3B is het met de overwegingen natuurlijk volledig eens. Wij zijn er tevens een groot voorstander van dat de gemeente structureel en in nauw overleg blijft met inwoners en sociale partners over een optimale toegankelijkheid. Deze motie zoomt echter heel specifiek in op de digitale dienstverlening, terwijl L3B begin oktober in bredere zin aandacht heeft gevraagd voor toegankelijkheid. Mijn collega Machiel Crielaard gaf bij de bespreking aan, dat toegankelijkheid zich niet alleen beperkt tot de openbare ruimte, maar dat het ook gaat om toegankelijk onderwijs, werk, wonen, omgeving, informatie, gebouwen, mobiliteit, passende zorg of ondersteuning, participatie en dienstverlening. De conclusie van de door hem geagendeerde bespreking was dat Lansingerland deze problematiek goed in het vizier heeft en dat het opgenomen is in meerdere beleidsplannen, maar dat we over de kwaliteit van de uitvoering meer input van de doelgroep zelf zouden willen hebben. De heer Crielaard is, conform zijn toezegging, de mogelijkheden in beeld aan het brengen om een tot een zogenaamde nulmeting toegankelijkheid te komen. De gemeente Vught is ons in 2018 voor gegaan met het opstellen van een quick scan, die mogelijk als voorbeeld kan dienen voor een Lansingerlandse variant.

De fractie van L3B denkt dat deze motie dus overbodig is, omdat waartoe opgeroepen wordt al staand beleid is, maar we zien wel mogelijkheden om de krachten te bundelen en samen te werken bij de verdere uitwerking nulmeting toegankelijkheid. Voordat we tot een oordeel komen, wachten we de reacties op dat voorstel af. De eigen motie geen plek voor criminelen. Ondermijning heeft met name betrekking op de verwevenheid van onder- en bovenwereld. Innesteling in woonwijken, sportvereniging, bedrijven, instellingen. De combinatie van gigantische geldstromen en het toepassen van extreem geweld stelt deze criminelen en hun netwerk in staat invloed te verwerven en ongewenst druk uit te oefenen in de samenleving. De problematiek van ondermijnende criminaliteit gaat over criminele netwerken, die mondiaal zijn vertakt, maar dus lokaal wortelen en investeren. Ook in Lansingerland. Dat betekent dat zowel een lokale en regionale aanpak als een landelijke en internationale aanpak nodig is. Lansingerland heeft dit tijdig onderkend en ook deze bestuursperiode met succes extra geïnvesteerd in de aanpak van ondermijning, maar we zijn er nog niet.

Met het aannemen van deze motie willen we oproepen om onze successen in de regio te delen en onder meer aandacht te vragen voor het feit dat de recent door het rijk beschikbaar gestelde middelen niet alleen naar de grote steden stromen of opgaan aan bureaucratie. Lansingerland is succesvol en L3B is daar trots op en wil dit succes delen met omringende gemeenten, zodat we er met elkaar voor zorgen dat hier geen plek is voor criminelen. Grip op het MIP, die hebben wij mede ingediend. De fractie van L3B is dan ook van mening, dat in combinatie met het tijdig communiceren van actualiteiten en bijzonderheden deze motie de raad beter in positie brengt om grip te krijgen op de ontwikkelingen binnen het MIP. Het voorgestelde zien wij dan ook in het verlengde liggen van onze motie de P&C cyclus te verbeteren. Nogmaals, daarom hebben wij deze mede ondertekend en ingediend. Dan de motie ‘niemand in de kou’ van WIJ. De fractie van L3B staat ook volledig achter het standpunt dat financieel kwetsbare inwoners, die in de problemen komen door buiten de beïnvloedingssfeer liggende oorzaken, passende hulp moeten krijgen. De rijksoverheid komt in het geval van deze buitensporig stijgende energietarieven al met en generieke korting om het probleem beheersbaar te houden.

De fractie van L3B is het met de fractie van WIJ echt eens, dat desondanks gezinnen in de problemen kunnen komen en dat die rijkscompensatie van € 400 niet voldoende zal blijken te zijn. De vraag is dan ook op welke wijze je de inwoners in beeld krijgt en of daar niet al een goed werkend beleid voor is. Vraag aan de wethouder in dit geval is of deze motie op zo’n korte termijn uitvoerbaar is en wat de uitvoeringsconsequenties in personele en financiële zin zijn. Verder ook de vraag of staand beleid, ik denk aan armoedebeleid of schuldhulpverlening, dit probleem niet al kan opvangen en of we dit tijdig kunnen doen. Met de zekerheid dat deze problemen zich zullen aandienen moeten we namelijk, dat ben ik het volledig eens met de heer Hoek, tijdig klaar zijn om de problemen aan te kunnen pakken, zodat er in ieder geval geen schrijnende situaties ontstaan. Dat laatste is mogelijk ook wat de fractie van WIJ met deze motie voor ogen heeft. Ik ben echter wel benieuwd waar WIJ inhoudelijk en financieel de grens wilt trekken. Zoals eerder de BTW-verhoging, de stijgende benzineprijzen loopt momenteel de inflatie enorm op. Is inkomensbeleid niet gewoon de verantwoordelijkheid van Den Haag en zijn zij aan zet om dit op te lossen. Een open vraag voor de fractie. Volgens mij ben ik dan door alle ingediende moties en amendementen heen.

Ik zie niemand opveren, dat ik wat vergeet, dus dan wil ik het daarbij laten. De voorzitter: Daarmee heeft u het doel op 10 minuten gesteld. Minus 3 minuten voor de CU komen we dan op een uur en een kwartier uit, snel gerekend. De heer Machielse, VVD: Ik wilde eigenlijk aansluiten bij de openingswoorden van de heer Van Doorn, want wat hebben we een proces met elkaar gevoerd. Dit voorjaar al vroeg begonnen met een werkwijze vast te stellen, waarin we van grof naar fijn zouden werken om eerst te komen tot een sluitende kadernota en vanavond te gaan komen tot een sluitende begroting voor volgend jaar. De VVD is dan ook bijzonder blij met hoe dat proces zich heeft voort gezet de afgelopen week, zowel door de raad als door de ondersteuning vanuit het college en de ambtenaren. Dat zorgt er ook voor, dat er vanavond een viertal voorstellen ligt, 2 moties en 2 amendementen, die rechtstreeks aangeven wat deze raad heeft uitgesproken vorige week. Duidelijkheid over waar het geld naartoe gaat en een erkenning voor alle verantwoordelijkheden en ambities die op de gemeente afkomen. Wel met een proces waarin we de 6/36

regie blijven voeren over wat we dan wanneer doen en hoeveel dat mag kosten. Daarmee wil ik ook gelijk een aantal accenten plaatsen bij de motie over de intensiveringen van de budgetten voor groei en ambities. De motie, die wij daartoe hebben ingediend en die raadsbreed is ondersteund, spreekt ook nadrukkelijk uit, dat we niet de ogen willen sluiten voor de ambities die we hebben als gemeente, voor de taken die op ons af komen en de dienstverlening, die we willen leveren aan onze inwoners, maar dat we daar echt een stuk nadere onderbouwing voor nodig hebben. Ik heb er veel vertrouwen in, dat het college dat dit najaar kan gaan leveren. Dat proces om van grof naar fijn te werken hebben we ingestoken met het amendement van de heer Markus van de CU en de motie die ik zojuist heb ingediend op de kadernota. Maar al voorafgaand aan de kadernota heeft in de commissie samenleving met de woordvoerders en met betrokken maatschappelijke partijen een debat plaats gevonden over de beleidsaccenten en over wat daarin mogelijk bezuinigd kan worden, omgebogen kan worden of anders ingevuld kan worden.

De VVD ondersteunt, gelet op de situatie van de komende manden en het van grof naar fijn werken het voorstel van de PvdA om die ombuigingen ook tot nader orde uit te stellen en volgend jaar tot een geheel nieuwe integrale afweging te komen van hoe we onze gemeente willen besturen, welke ambities we daarin hebben en wat dat mag kosten. Dus daar komen we elkaar in de komende periode zeker over te spreken. Maar het verdient ook wel een klein complimentje aan deze raad, dat we volgend jaar de lasten niet laten stijgen, dat we niet hoeven te bezuinigen op onze samenleving en dat we toch een plek weten te vinden voor onze verantwoordelijkheden, onze taken en onze ambities. Dat kan alleen omdat er in deze raad en met dit college al 4 jaar lang degelijk beleid gevoerd wordt. Er is een groot aantal amendementen en moties ingediend met verdere accenten op die begroting en die wil ik stuk voor stuk langs lopen. Ik begin met de 2 amendementen ingediend door GL. Allereerst de verduurzaming van het zwembad. Volgens mij een doelstelling waar niemand tegen kan zijn. De vraag die ik alleen wel aan het college heb, is: wat loopt er nu al voor het onderzoek naar de verduurzaming van de Windas? We hebben er eerder in de commissie ruimte meermaals over gesproken. De eerder ingediende voorstellen, ik meen ook van GL, waren klip en klaar over het traject dat we daartoe wilden lopen.

Gaan we nu niet werk dubbel doen met het amendement van de heer Ruijtenberg? Nogmaals, de doelstelling kunnen we ondersteunen. Het amendement over de plukperkjes, in ruil voor een stuk Horti Science noem ik het maar even, vindt de VVD daarentegen wel een lastige. Ik weet niet of de heer Ruijtenberg een onderbouwing heeft gezien van het budget Horti Science, maar ik heb hem niet gezien. Dus ik kan helemaal niet beoordelen of we daar € 5.000 uit kunnen halen. Misschien wil ik er wel € 5.000 bij zetten. Of € 10.000. Of misschien wil ik er wel € 2.000 uit halen, die niet nodig blijkt te zijn. Ik kan dat vanavond niet beoordelen. De VVD vindt het dan ook niet passend om een voorschot te nemen op een bespreking, die nog plaats moet gaan vinden over de visie Horti Science. Het bedrag van € 1.205.000 was reeds opgenomen in de kadernota en past wat ons betreft ongewijzigd in de werkwijze van grof naar fijn, om daar een hekje omheen te laten staan totdat we die Horti Science visie inhoudelijk bespreken. Dus dit amendement zal de VVD niet steunen. Dan is er een aantal moties, waar ik over wil spreken. Laten we beginnen met de motie van de PvdA over digitale dienstverlening of überhaupt het verbeteren van dienstverlening. Doelstelling waar niemand tegen kan zijn, maar als ik de overwegingen en het dictum lees, dan denk ik: volgens mij doen we dit al.

We zijn al in gesprek met de adviesraad sociaal domein, we weten al wie onze kwetsbare inwoners zijn. Als ik onze wethouder Simon Fortuyn in een vlammend betoog hoor vertellen hoe hij naar dienstverlening kijkt, dan twijfel ik er niet aan, dat we al alles doen wat we kunnen om kwetsbare mensen te ondersteunen en dienstverlening zo te leveren, dat die voor iedereen toegankelijk is. In die zin is mijn vraag meer gericht aan de wethouder: ziet u dat ook zo? Of ziet u dit als een versterking? Mijn vraag is toch echt gericht aan mevrouw Verhoef: welke punten mist u dan in de huidige dienstverlening? Wat zijn de voorbeelden van situaties waarin kennelijk de huidige dienstverlening niet voldoet en welk probleem wilt u nu oplossen? De VVD begrijpt dat gewoon nog niet. WIJ heeft de motie ‘niemand in de kou’ ingediend. Ik moet er niet aan denken in de kou te zitten, volgens mij niemand van ons. Niet fysiek en ook financieel niet. Maar de gemeenteraad is er niet voor inkomenspolitiek. Daar is de rijksoverheid voor. Toch is de gemeente er wel om kwetsbare inwoners te ondersteunen en die eerste helpende hand uit te steken als inwoners in het nauw komen. Dus de vraag aan de wethouder daarover: hebben wij deze mensen niet al in beeld? Binnen ons schuldhulpverleningsbeleid, waar we al inzetten op vroegsignalering.

Zijn energiemaatschappijen al onderdeel van het vroegsignaleringsbeleid, zodat we het al direct weten wanneer betalingen worden gemist? Ik wil ons bestaande armoedebestrijdingsbeleid niet tekort doen. Hoe ziet de wethouder dat in relatie tot deze motie? L3B heeft een motie ingediend over het ondermijningsbeleid. Een motie die wij van harte mee indienen, want in Lansingerland mogen criminelen het niet voor het zeggen hebben. Dat moet de kiezer zijn, de democratie, wij en alle onze ambities moeten we kunnen realiseren en daarbij kunnen we het niet gebruiken dat de onderwereld zich daarmee gaat vermengen. We ondersteunen enorm de inzet die er de afgelopen jaren is gepleegd op ondermijning. Ik weet niet hoe het u bevalt, maar als ik de krant opensla, dan lees ik regelmatig dat we een wietplantage hebben opgerold, dat we een bedreiging in de persoonlijke sfeer hebben kunnen ondervangen. Enerzijds ben je daar dan trots op, dan denk je: verdraaid, wat hebben we het goed voor elkaar. Maar tegelijkertijd is het ook wel een belangrijke waarschuwing: dit gebeurt in Lansingerland. Met deze motie willen we het college oproepen om zichtbaar te maken wat we daaraan kunnen doen, wat onze regionale aanpak is, waar we de ondersteuning nodig hebben en waar we onze ambities nog verder kunnen versterken in realisaties. 7/36

Ondermijning is alleen niet iets wat inwoners dagelijks raakt. Wat een inwoner dagelijks raakt is als zijn fiets wordt gejat op het station. Als iemand wordt nagefloten in het Annie M.G. Schmidtpark. Of als misschien een oudere bewoner van het winkelcentrum ’s avonds niet meer naar de supermarkt durft te gaan, omdat er mensen van mijn leeftijd rond hangen. Daar mogen we de ogen niet voor sluiten. Ik heb vorige week bij de inhoudelijke bespreking van de begroting aangekondigd na te gaan denken over een motie om camerabeleid veel integraler onderdeel te maken van ons veiligheidsbeleid. En ook een toetsingskader of voorstelkader vast te stellen voor camerabeveiliging. Maar in voorbereiding van deze raad, werd mij duidelijk dat er al veel loopt. De vraag aan de burgemeester is: wat loopt er, bent u bezig met vast stellen van camerabeleid, wanneer kan dat ter bespreking of ter informatie naar de raad komen, want ik begrijp dat het een collegebevoegdheid is, en hoe kijkt u naar de ambitie van camerabeveiliging en cameratoezicht om ook dat veiligheidsgevoel van onze inwoners te verhogen op de kleine criminaliteit? Niet alleen op de ondermijning, waar we ontzettend goed mee bezig zijn, maar ook op die gestolen fiets en dat nagefloten meisje in de nacht. Terug naar mijn enorme lijst moties en amendementen om te bespreken, want soms wil je als raad ook gewoon een beetje grip hebben.

Dan wil je ook weten: wij hebben het budgetrecht, waar gaat het geld naartoe? Namens collega Ed van Santen en een aantal fracties, die ik zojuist heb genoemd, dienen wij vanavond de motie ‘grip op het MIP’ in. Dat is een motie met ontzettend veel techniek, die ik nu niet ga herhalen, maar we hebben maar één doel: investeringen die deze raad vast stelt met het geld van onze inwoners, moeten we ook in de uitvoering kunnen borgen. Dat als ze veel duurder worden, we onze ambities kunnen heroverwegen. Dat als ze vertragen we wellicht een nieuwe invulling voor de budgetten kunnen vinden. Dat is waar deze motie toe oproept. Om de raad in positie te stellen om die afweging te maken. Ook als een weg, zoals calamiteitenweg Klappolder ineens 2,5 keer zoveel gaat kosten, dat is in absolute zin bijna € 3mln meer. Misschien vinden we het dan nog wel waard, maar misschien niet meer. Die afweging moeten we als raad kunnen maken. Even terug naar mijn lijst. Volgens mij heb ik ze allemaal. Dan heb ik niets meer toe te voegen aan mijn eerste termijn anders dan dat ik hoop dat we vanavond een prachtige, sluitende begroting voor 2022 kunnen vast stellen. Dank u wel.

De heer Ruitenberg, CDA: Ik denk dat ik aan de warme woorden van de heer Van Doorn en de heer Machielse, over het proces dat we met elkaar hebben doorlopen eigenlijk vanaf maart tot en met gisteren ongeveer, niet meer heb toe te voegen. Ik denk dat het systeem van de begrotingsknoppen heel succesvol is geweest. Ik gun dat ook een volgende raad om op een dergelijke manier met elkaar een volgende meerjarenbegroting op te kunnen stellen. Het is heel mooi, dat we zo constructief tot het einde hebben samengewerkt en dat we nu eendrachtig met 2 amendementen en 2 moties zijn gekomen als gemeenteraad. De heer Markus zei net bij het voorlezen van zijn amendement, ons amendement: dit is het saaiste ooit. Dat is wel een beetje kenmerkend voor deze gemeenteraad, als het om heel veel geld gaat, dat we het dan een beetje saai gaan vinden. Er zijn weleens dagen geweest, dat amendement die minder impact hadden hebben ingediend. Voor de samenleving is het absoluut niet saai wat er in deze amendementen staat, we kunnen daarmee heel veel waardevolle dingen realiseren voor onze inwoners in het sociaal domein, rondom veiligheid, rondom economie. Ze zullen ook merken dat de OZB aanslag iets minder hoog uitpakt in totaal. Ik denk dat dat heel mooi is.

Tegelijkertijd wil ik hier zeggen, met name richting het ambtelijk apparaat, richting het college: wij begrijpen heel goed waarom een aantal elementen in deze begroting waren meegenomen, rondom informatiebeveiliging, ICT-vraagstukken, strategische vraagstukken. Wij hebben er alle vertrouwen in, dat er straks een goede onderbouwing komt te liggen en dat wij ook bij de eerste begrotingswijziging ook die budgetten kunnen toekennen, zodat we ook hier in het gemeentehuis kunnen blijven investeren in ons ambtelijk apparaat, want zonder dat apparaat kunnen heel veel dingen niet plaats vinden in deze gemeente. Als ik vooruitblik naar de toekomst, dat is ook wel even belangrijk, nadat je deze amendementen en moties hebt vastgesteld, dan is het wel helder dat het meerjarenperspectief niet vrolijk stemt. Eigenlijk is het eerlijke verhaal, dat je geen heilige huisjes kunt hebben, ook niet op het sociaal domein. Dat zijn de grootste uitgavenposten, ook daarnaar zal je moeten kijken in de toekomst als je ziet hoe groot de tekorten zijn. Desalniettemin zijn we meegegaan met de beleidsaccenten, maar wij vinden het wel goed, dat we een integrale afweging maken, dat de volgende raad dat integraal doet met ook een meerjarenblik, want je ziet wel in de cijferreeks dat de tekorten in het begin nog niet zo heel hoog zijn, maar dat het in de jaren die volgen steeds groter wordt.

Dus wij denken dat het goed is als een volgende raad, een volgende coalitie, een integrale afweging maakt met een opbouw van maatregelen, die je kunt nemen op het moment dat die meerjarenreeks daadwerkelijk plaats zou gaan vinden. Uiteraard probeer je dat dan zo goed mogelijk te doen bij het beleid dat dan wordt gekozen. Wellicht iets wat helpt om dat meerjarenbeeld goed in beeld te krijgen en dat is grip op het MIP. Ik denk dat het heel goed is dat deze motie hier nu ligt, we dienen hem ook graag mede in. Het is wat ons betreft een eerste stap, want wij zouden eigenlijk ook willen dat het in de financiële spelregels, die in de financiële verordening staan, goed zijn plek krijgt hoe je nu omgaat met nieuwe investeringen, die nog niet eerder zijn goedgekeurd in de raad, die geen onderdeel waren van het integraal huisvestingsplan, geen onderdeel waren van het sportplan of al dat soort dingen meer. Op dit moment zijn die kaders in onze ogen nog niet strak genoeg geborgd. Ik denk dat het goed is om dat wel te doen en deze eerste stap via beeldvormingen is een eerste mooie stap om veel meer inzicht te krijgen over de inhoud van de projecten, maar wat ons betreft is het een stap naar 8/36

meer. Dat is grip op het MIP. Wat betreft het camerabeleid. De heer Machielse heeft zijn motie nog niet ingediend, als ik het goed begrepen heb. Wat ons betreft is helder: ik ben het volledig met hem eens, dat in een preventieve sfeer voor de kleine criminaliteit, waar inwoners veel last van hebben, camera’s kunnen helpen om dat minder mee te maken. Het geeft mensen een veiliger gevoel voor wat het waard is. Dat gevoel doet er wat ons betreft toe. Daarom willen wij het maximaal mogelijke doen in deze wat kan. We vragen aan de burgemeester om toe te zeggen, dat het camerabeleid zo snel mogelijk wordt vastgesteld en met deze raad wordt besproken in de commissie. Wat betreft de motie van L3B over ondermijning. Het is natuurlijk overduidelijk dat dat een enorm probleem is in onze samenleving. Wij hebben hem nog niet mede ingediend, maar ik wil wel zeggen, dat als de burgemeester hier goed mee uit de voeten kan, dat wij zeker voor zullen stemmen om hier het maximale aan te gaan doen. Maar wij zijn geen deskundigen op dat terrein, dus ik wil wel eerst even de reactie van de burgemeester afwachten, of hem dit helpt en of het goed uitvoerbaar is op deze manier, maar helder is dat het een zeer groot maatschappelijk probleem is, niet alleen in deze gemeente, maar ook landelijk, waar ontzettend veel aandacht voor moet zijn, het is een ongrijpbaar iets.

Dan de motie van WIJ ‘niemand in de kou’. Ja, overduidelijk natuurlijk, dat het een groot probleem is voor mensen, voor de één wat meer dan de ander. Het is lastig, sommige huizen goed geïsoleerd, andere heel slecht, iedereen zit in andere omstandigheden. Het is helder, de gemeente is verantwoordelijk voor armoedebeleid, dus voor minima denk ik dat wij weldegelijk in staat zijn om er iets aan te doen. Alleen, zoals het dictum er nu staat, staat er dat we een apart plan moeten maken. Ik zou eigenlijk veel liever kijken of het niet een integraal onderdeel kan zijn van onze bijzondere bijstand, want als je het voor andere groepen doet, dan gaat het gauw richting een uitvoerbaarheid die lastig is. Ik denk dat we vooral moeten doen waar we al goed in zijn, daar zou ik graag willen aansluiten. Ik hoor graag van de wethouder hoe zij daar tegenaan kijkt. Dan ga ik naar de amendementen van GL. De verduurzaming van het zwembad, ja, wij denken dat het goed is om daar naar te kijken, dus in principe willen we dit steunen. Maar aansluitend bij de vraag, die de heer Matthijs Machielse al stelde aan de wethouder: hoe staan we er nu voor en is het nodig om dit onderzoek te doen? Of weet hij het al lang? Dat horen we graag. Als het antwoord nee is, of: het is nodig. Dan zullen we daar voor stemmen. Dan het amendement over de plukperkjes € 5.000.

Net werd een amendement als saaiste ooit gezien en daar schoten de miljoenen je links en rechts om de oren en nu hebben we een amendement van € 5.000. Ik lees in de overwegingen, dat er een uitleg moet komen van een plan, dat terug moet naar de gemeenteraad. Toen dacht ik bij mezelf: ik denk dat de apparaatskosten van dit amendement al € 5.000 zijn, zonder dat er überhaupt een plukperkje komt. Even nog los van de overwegingen van grof naar fijn en dat soort dingen, laten we ons alsjeblieft geen amendementen van € 5.000 gaan indienen in deze raad. Laten we dat gewoon niet doen. Dan de motie digitale dienstverlening van de PvdA. Wij hebben eigenlijk geen signalen ontvangen dat dit een groter probleem is geworden de laatste tijd, u misschien wel, dat zou kunnen, anders kwam u niet met deze motie. In de basis zeggen wij: wij denken dat de huidige systematiek goed werkt, omdat we die signalen niet hebben. We hebben vertrouwen in de kracht van de samenleving, waarbij mensen elkaar helpen. Maar mocht dat tekort schieten, dat hoor ik dan graag van de wethouder of die signalen er zijn gekomen, dan zullen we dit zeker in overweging nemen. Maar zoals het er nu naar uitziet, willen we dat eerst even horen voordat we daar verder op ingaan. Dank u wel. De heer Hoek, WIJ: Ik zit niet helemaal in de schouder-klopperij-modus, zoals de vorige 3 sprekers, daar waar het gaat om deze begroting.

Ik heb een slecht gevoel over hoe het hele proces is gegaan. Al tijdens de kadernota hebben wij gezegd: joh, we zitten nu heel de tijd te praten over bezuinigingen, wij hebben geen profetische gaven, maar het zou zomaar kunnen dat het aan het eind van de rit reuze meevalt. En wat blijkt? We hebben toch profetische gaven, want inderdaad, het viel allemaal mee. Het valt dusdanig mee, dat we eigenlijk niets hoeven te bezuinigen. Dus dan denk ik: vanwaar deze schouder-klopperij? Ik vind wel dat de raad, die uiteindelijk de handschoen heeft opgepakt en tot het amendement is gekomen waar de CU het voortouw heeft genomen, dat de raad het compliment verdient om uiteindelijk toch te herstellen wat het college heeft laten liggen. Op het moment dat er vanuit het college signalen zijn, dat de septembercirculaire reuze meevalt, dan kan ik me voorstellen, zeker wanneer u de geluiden in de raad hoort, dat u daar inhoudelijk op was ingegaan en met een plan was gekomen. Het plan is nu door de raad gemaakt en ik ben er blij mee: dit is echt de kracht van de raad. Ik wil mijn mede-fracties daarvoor bedanken. Ik zal de zaken één voor één langs lopen. Ik begin bij de amendementen. De beleidsaccenten, daar hoef ik niet heel veel woorden aan vuil te maken, weer profetische gaven toch.

Wij hebben gezegd: wij vinden deze beleidsaccenten dusdanig belangrijk, dat we daarop helemaal niet willen bezuinigen. Lansingerland doet het het best, die hoort bij de 10 best scorende gemeenten daar waar het gaat om de aanpak van jeugd. Het zou best eens kunnen zijn, ik heb dat verschillende keren hier gezegd, dat dat mede te danken is aan deze preventieve, laagdrempelige beleidsaccenten. We hebben het nooit inzichtelijk kunnen maken, maar zoals het er aanvankelijk naar uitzag wilden we ze wel weg bezuinigen. Ik wil toch deze raad vragen: beste raad, denk aan je kroonjuwelen. Wat mij betreft behoren de 10 beleidsaccenten daar zeker toe. Dan het amendement over het zwembad. Dat is een sympathiek amendement. Ik moet altijd denken: sympathiek, maar doe toch maar niet, weet je wel. Maar nee, zo zit ik niet in de wedstrijd. Er moet weer een onderzoek gedaan worden. Ik denk, als we dat nou met zijn allen willen, dan ga je toch naar een bedrijf: dit is wat we willen, maak eens een offerte. Daar hoeven 9/36

we toch helemaal geen onderzoek naar te doen? Dan zijn we weer € 18.000 lichter voor een onderzoek waarvan we weten: eigenlijk willen we het. Als je gewoon aan een bedrijf een offerte vraagt: we willen verduurzamen, dit en dat en dat is wat we willen, maakt u een offerte. Dan hoor je vanzelf of dat wel of niet mogelijk is en tegen welke kosten. Ik zou de wethouder willen vragen: is dat wellicht ook nog een optie? En dan, ja jongens, houd nou toch alsjeblieft op, € 5.000 is te weinig geld, daar moeten we geen amendementen voor indienen. Nou, er ligt straks ook nog een motie van L3B, die kost helemaal geen geld, dus dan zou je zeggen: schuif die ook maar van tafel, want daar gaat het in dit huis niet om. Ik vind dat een slechte beweegreden. Ik wil wel een beetje een tip van ons verkiezingsprogramma oplichten, maar dit is wezenlijk onderdeel van waar wij ook voor staan. Jongens, het gaat om € 5.000. Dan zeggen we: jaja, lastig, moeilijk. Vooralsnog ligt er geen plan m.b.t. het Horti Science verhaal, maar we schuiven € 5.000 met het grootste gemak van tafel. Met dezelfde energie kunnen jullie een inspanning plegen om dit soort mooie initiatieven wel van de grond te krijgen. Echt, een gemiste kans. Dan de moties. De motie van de VVD nadere uitwerking nodig intensiveringen en budgetten groei en ambities, die zullen wij steunen.

De motie verbetering dienstverlening: daar kan je van alles van vinden, maar als de wethouder zegt dat het helemaal geen issue is, dan zijn wij gerust gesteld. Alleen, in mijn omgeving hoor ik berichten, dat mensen echt om het hand zitten, die digitaal niet zo onderlegd zijn als wellicht menigeen hier. Overigens reken ik mezelf daar niet bij. Dan de motie over ‘geen plek voor criminelen’. Het is een beetje een lege doos, vind ik. Wat besluiten we nou? We gaan het succes delen. Als ik de berichten hoor, de burgemeester heb ik er ook over gehoord, zijn de successen in de regio bekend, hoe wij dat aanvliegen. Als je het VNG blad open slaat, iedere week staan er berichten over hoe je de ondermijnende criminaliteit aan moet pakken, daar is voldoende aandacht voor. Dan denk ik: wat lossen we nou op met deze motie? Daar hoor ik graag van L3B het antwoord op. Ik denk dat we niets oplossen en dat er al heel veel loopt, ook op landelijk gebied. Ik ben blij dat de partij voor volksvrijheid en democratie zijn motie intrekt m.b.t. cameratoezicht, want ik ben toch wel benieuwd hoe het volk zal reageren als ze op een dusdanige manier constant in hun vrijheden aangepakt, omdat ze gefilmd worden op iedere hoek van de straat. Nogmaals, wetenschappelijk onderzoek, het is hier al verschillende keren aan de orde geweest, toont aan dat cameratoezicht op zich criminaliteit geen slag toe brengt.

Het verplaatst zich. Als u dat wilt, ook goed, maar volgens mij is dat niet het doel van het hele verhaal. Maar we wachten de reactie van het college af, we gaan het horen. Dan nog de motie van de VVD m.b.t. het MIP. Bij ons in de fractie is wat fout gegaan. We kunnen ons logo er boven zetten, want we zijn het er helemaal mee eens. Met terugwerkende kracht zullen wij deze mede ondertekenen. Wij vinden dit een prima verhaal. Niemand in de kou, ja, u heeft gelijk hoor, de gemeente moet misschien weliswaar geen inkomenspolitiek bedrijven, maar uiteindelijk, op het moment dat deze mensen door het ijs gaan zakken, krijgen we toch met deze mensen van doen, dus we zullen toch met een oplossing moeten komen. Dan denk ik: zorg er nou voor, dat je aan de voordeur deze mensen helpt, zodat ze niet met hun kinderen heel zo’n situatie mee moeten maken, dat er geen geld is, dat ze in de kou zitten. Dat moet je een gezin niet aandoen. Daarom zeg ik, en ik benadruk dat met kracht: jongens, investeer erin bij de voordeur. Als de wethouder straks zegt: joh, het is al integraal onderdeel van ons armoedebeleid, de punten die u aanstipt gaan wij zeker uitvoeren, als ik die toezegging krijg, dan hoef ik deze motie niet in stemming te brengen, want dan is het in kannen en kruiken.

Overigens was het ook de heer Rutte, die ik op tv heb horen zeggen, dat het rijk wel voornemens is om een bijdrage te leveren, maar dat die ook een beroep deed op de individuele gemeenten om te kijken wat zij kunnen betekenen in dit hele verhaal. Ik geloof dat ik niets gemist heb, ik dank u wel. De heer Markus, CU: Tijdens onze bijdrage in de commissie hebben we kort teruggeblikt op de afgelopen 4 jaar. Jaren waarin we met elkaar veel hebben bereikt. Ook hebben we vooruit geblikt naar 2022, een jaar waarin wat ons betreft grote stappen moeten worden gezet op het gebied van burgerparticipatie, duurzaamheid en woningbouw. Een jaar ook, waarin we zeker nog met elkaar komen te spreken over belangrijke keuzes om te komen tot een meerjaren sluitende begroting, want financieel ziet de toekomst er wat minder rooskleurig uit, zeker ook met de berichten rondom het gemeentefonds. Wat betreft de begroting hadden we wel grote moeite met enkele taakverzwaringen. Deze waren voor ons onbekend en onvoldoende toegelicht. Dit past wat ons betreft niet in de systematiek van grof naar fijn, vandaar het raadsbrede amendement, alle complimenten zijn uitgedeeld, het was een mooie samenwerking, om deze taakverzwaringen terug te draaien en de vrijgekomen middelen te gebruiken om ombuigingen terug te draaien.

Hiermee is wat ons betreft de begroting weer in lijn met hetgeen we in de kadernota hebben afgesproken, namelijk geen ombuigingen als we structureel geld krijgen van het rijk en dat hebben we ook gekregen. Dat we de taakverzwaringen uit de begroting gaan amenderen, wil niet zeggen dat we er niet in geloven. We geloven het college best dat er meer inzet nodig is op het gebied van informatievoorziening, ICT, strategische opgaven en de veranderopgave sociaal domein, maar we willen dit graag nader onderbouwd zien worden. Daarbij komt dat we het geluk hebben dat er extra structurele middelen vrij komen met de septembercirculaire, vandaar dat wij de motie om de taakverzwaringen nader te onderbouwen en te dekken vanuit de septembercirculaire en de € 6ton, die al beschikbaar was, van harte mede hebben ingediend. Dan het raadsbrede amendement en motie over de beleidsaccenten. Een bezuiniging van vorig jaar, die we hiermee misschien voorlopig terug draaien. Vorig jaar hebben we hiermee ingestemd, omdat we zagen dat de financiële tekorten, die we hadden, dat er ook iets op het 10/36

sociaal domein moest gebeuren, hoeveel pijn dat ook deed. Als we nu echter naar de begroting kijken, dan gaat er nog veel gebeuren, zeker als het gaat om de veranderopgave in het sociaal domein. Ons inziens vallen de beleidsaccenten hier ook onder. De accenten, die we als Lansingerland hebben gelegd op situaties waar we in Lansingerland specifiek aandacht voor willen. Accenten, die een preventieve werking moeten hebben en daarmee ook bijdragen aan de veranderopgaven op de lange termijn. Het lijkt ons dan ook verstandig om dat integraal te bekijken en met één plan te komen voor het sociaal domein inclusief de veranderopgave, vandaar onze steun voor dit amendement en motie. Dan nog wat reacties op overige ingediende moties en amendementen. Allereerst L3B, de motie ‘geen plek voor criminelen’, op zich al een prachtige titel, maar het gaat wel om serieuze zaken. Ook onze gemeente ontkomt zeker niet aan ondermijning. Enkele maanden geleden was hier in het gemeentehuis samen met onze toen nog kandidaat Kamerlid Mirjam Bikker lieten we ons hier bijpraten over ondermijning en we beseften weer hoe belangrijk het is om hierop in te zetten, maar ook hoe belangrijk het is om dit landelijk aan te pakken. Wij maken ons er hard voor in Den Haag en ik hoop ook velen anderen in allerlei kamertjes waar overleg wordt gepleegd.

Zonder die landelijke aanpak wordt het probleem alleen maar verschoven. Lossen we het hier op, gaan ze vanzelf naar Zoetermeer en zo verder. De motie roept op tot een meer landelijke of regionale aanpak. De vraag is echter of we hier als gemeente de kar moeten trekken. We horen graag van de portefeuillehouder hoe hij tegen deze motie aankijkt. Dan grip op het MIP van de VVD. Grip op het MIP is belangrijk en wenselijk, onze zorg bij dit soort terugkoppelingen is dat het niet moet blijven bij allerlei brieven en memo’s, maar de nu gekozen oplossing met een beeldvormende avond lijkt ons prima. We zullen dan ook voor de motie stemmen. WIJ, niemand in de kou. Het standpunt bepalen van deze motie is wel een lastige, want met de gedachte van de motie zijn we het helemaal eens. Natuurlijk moeten we als gemeente in de gaten houden of mensen die het financieel al zwaar hebben niet extra worden getroffen door de stijgende gasprijzen, niet voor iedereen is € 400 afdoende. Maar om dan met een plan te komen om deze doelgroep te helpen, weten we niet of dat een goede oplossing is. Het plan moet dan ook in de raad worden besproken, dat klinkt allemaal wat ingewikkeld. De vraag aan de wethouder is dan ook in hoeverre de oproep van deze motie niet gewoon past in onze huidige wijze van werken.

We hebben allerlei kanalen, Schuldhulpmaatje, Humanitas, vele anderen, die al zicht op mensen hebben die het minder hebben en ook via ons reguliere armoedebeleid. De heer Hoek gaf het al aan: als het daarbinnen opgelost kan worden, dan lijkt ons dat een fantastische oplossing en dan is de motie een mooie oproep om dat extra scherp neer te zetten, maar in onze optiek overbodig. Het tweede deel van het dictum is wat ons betreft prima, dat je oproept tot een publiekscampagne om te wijzen op het feit dat mensen, als ze dat goed aangeven, bij allerlei energiebedrijven niet direct afgesloten worden. Dan het GL-amendement voor het zwembad: dat lijkt ons prima, dat zullen we van harte steunen, om te kijken of we met dat geld kunnen onderzoeken of we het zwembad verder kunnen verduurzamen. Dan het amendement Horti Science, daar moesten wij wel een beetje om glimlachen. Zo’n specifiek bedrag en minder goed onderbouwd, dat roept natuurlijk om vragen. De € 5.000 ervan afhalen, dat maakt het bedrag wat logischer, je kan er ook € 1.205.000 af halen, dan is het nog logischer, dat is natuurlijk niet helemaal waar. Plukbermpjes klinkt echt sympathiek, maar we vragen ons wel even af in hoeverre het haalbaar is. Als het geld op is, blijven die plukbermpjes dan bestaan? Anders is het een heel kort leven beschoren. We wachten even de reactie van het college af.

Maar nogmaals: we moesten wel glimlachen om het amendement. Dan tenslotte digitale dienstverlening van de PvdA. Daar is al veel over gezegd, het klinkt allemaal heel sympathiek, ik denk dat iedereen er ook achter staat. De vraag is even in hoeverre dit al gemeengoed is en in hoeverre deze motie nog wat bijdraagt. Ook hierover wachten we nog even de beantwoording van het college af. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: D66 is ook blij, dat we als raad elkaar hebben kunnen vinden in deze moeilijke tijd. Om u niet langer in spanning te houden: D66 zal straks instemmen met dit geamendeerde besluit, met deze begroting. Dit, hoewel de titel de lading niet helemaal dekt. Daar hebben we het de vorige keer ook al over gehad. Het zou beter kunnen heten: schaatsen op dun ijs. Of: sturen in de mist. Dit ook in de wetenschap dat we volgend jaar voor nieuwe bezuinigingsronden staan of misschien wel meerdere rondes. Het is dan onze uitdaging opnieuw om tot integrale afwegingen te komen met een meerjarige blik op de toekomst. Al onze punten en zorgen, het is al vaker terug gekomen, hebben een plek gekregen in moties en amendementen. Die gaan over het terugdraaien van bezuinigingen, de ombuigingen, de beleidsaccenten, het verder uitwerken van de taakverzwaringen. Daar hebben we 2 moties en 2 amendementen bij gehad en daar staat ook onze naam bij. Over duurzaamheid, een belangrijk punt.