BV21.0123 Verslag Commissie AB d.d. 30 juni 2021

VERSLAG Commissie Algemeen Bestuur BV21.0123 Datum vergadering

: 30 juni 2021

Digitaal aanwezig via Teams: Commissieleden: Leefbaar 3B : Johan Philippens, Marjolein Gielis, Don van Doorn VVD : Nathalie van Bakel, Ed van Santen, Edwin Vervaet CDA : Matthijs Ruitenberg, Frans Ammerlaan WIJ Lansingerland : Petrine van Olst, Dianne van Heusen CU : Jurjen Dieleman D66 : Ineke den Heijer, Brecht Weerheijm GroenLinks : Marko Ruijtenberg PvdA : Petra Verhoef, Hamid Azzouzi Burgemeester Wethouders

: Pieter van de Stadt : Jan-Willem van den Beukel

Aanwezig in de raadszaal: Voorzitter : Jan Pieter Blonk Commissiegriffier : Lianne van den Houten Afwezig: Paul Lieverse, CU 1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 20.00 uur: Goedenavond, leden van de commissie AB. Voordat we de vergadering openen, gaan we even de presentielijst langs. De heer Ammerlaan, de heer Azzouzi, mevrouw Van Bakel, de heer Dieleman, de heer Van Doorn, mevrouw Gielis, mevrouw Den Heijer, mevrouw Van Heusen, mevrouw Van Olst, de heer Philippens, de heer Ruijtenberg, de heer Ruitenberg, de heer Van Santen, mevrouw Verhoef, de heer Vervaet, de heer Weerheijm: aanwezig. We zijn allemaal aanwezig vanavond. Heel goed. Ik open de vergadering van de commissie algemeen bestuur van de gemeente Lansingerland van 30 juni 2021. Welkom, mede namens de commissiegriffier mevrouw Van den Houten, welkom commissieleden, welkom burgemeester, welkom wethouders, welkom ambtenaren, kijkers via de webcast. Hartelijk welkom, ik wens u een goede vergadering. Dan heb ik verder geen mededelingen, het was een leeg formulier, dat ik van de griffier kreeg, dus we gaan snel verder. 2. Insprekers De voorzitter: Insprekers hebben zich niet gemeld. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d. 9 juni 2021 De voorzitter: Er zijn geen wijzigingsvoorstellen ingediend. Dat betekent dat het verslag wordt vast gesteld. 4.

Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Kunt u instemmen met deze agenda? Dat is het geval. Inventarisatie rondvraag: De voorzitter: Er zijn geen rondvragen aangemeld. 5. Bespreekpunten: 5.a Brief Afloop bestuursopdracht Herziening financieringsstructuur (n.a.v. Eneco)

1/29

De voorzitter: Ik wil nog even aangeven, dat als er interrupties zijn, verzoeken om het woord te mogen voeren, dat wij vanavond in de app het vraagteken gebruiken. We zijn toe aan agendapunt 5.a, brief afloop bestuursopdracht herziening financieringsstructuur en daaraan gekoppeld het toetsingskader investeringen uit Eneco-gelden. We beginnen bij de grootste fractie en ik loop verder de lijst af. De heer Van Doorn, L3B: Dank aan iedereen, die het stuk heeft opgesteld. Een zeer goed leesbare uitwerking van de bestuursopdracht herziening financieringsstructuur, dat zelfs iemand als ik daar goed doorheen kon komen, dus dank daarvoor. Financieel technisch moet het wegvallen van de dividendopbrengsten worden opgevangen. Dat kan door een mix van schuldreductie, wat staand beleid is, en verantwoord investeren, zodat er een structurele inkomstenbron ontstaat. In dat kader is er een viertal investeringsmogelijkheden onderzocht en daar wil ik even kort bij stil staan. Enerzijds investeren in een bedrijf met een publiek belang. Dat is recent uitvoerig besproken. Hoewel dividendinkomsten onzekere inkomsten zijn, kijk maar naar wat er rondom Stedin gebeurd is de afgelopen tijd, hebben we eerder het positieve besluit genomen om een bedrag tussen de € 676 en € 13,52mln te investeren. Wij zitten nog steeds positief op die lijn.

Investeringen of het verstrekken van leningen in het algemeen: eens met de toelichting die gegeven is en dat het op het oog een kansloze optie is, die we kunnen schrappen. Ten aanzien van investeren in duurzaamheid met een financieel resultaat, daar heeft het en negatieve conclusie, dat heeft de fractie van L3B wel enigszins verrast. Inwoners en bedrijven worden wat betreft zonnepanelen lekker gemaakt met rendementen va 6 à 7% en ik zou toch wel graag een toelichting willen hebben waarom het college stelt dat dit een te gering rendement zou zijn. Gaat dat in relatie tot zonnepanelen om een gebrek aan vierkante meters? Aan daken? Is in dat kader misschien ook breder gekeken? Is onderzocht of er samenwerking met het bedrijfsleven kansen biedt? Door bijvoorbeeld samen te investeren. Zijn er eventueel nog andere mogelijkheden onderzocht? Daar ben ik wel nieuwsgierig naar in relatie tot die opbrengsten en de getrokken conclusie. Investeren in de woningmarkt, het idee van erfpacht in te voeren, ziet er zeker aantrekkelijk uit. Ik denk dat het de meeste zoden aan de dijk zet als begonnen wordt met bedrijventerreinen. Voor particulieren is het mogelijk ingewikkelder, omdat erfpacht waarschijnlijk invloed heeft op de prijzen en de verkoopbaarheid van de huizen zelf.

We moeten ons ook niet teveel op alleen de korte termijn richten en er rekening mee houden, dat de rente weer gaat stijgen. We weten alleen niet wanneer. Het is van belang, dat het college scherp blijft op het treasurybeleid en ervoor zorgen dat data van aflopende leningen goed gespreid blijft, zodat schokken in ontwikkelingen van de rentelasten vermeden blijven of worden. Het risico is dat de gemeente met Eneco-miljoenen op de bank op grote voet gaat leven en dat het lastig wordt om de broekriem weer aan te halen als deze gelden te snel opgemaakt gaan worden. Daarom stelt de fractie van L3B voor om de besteding van het Eneco-geld in de tijd te spreiden. Dan voorkom je ook op dit vlak ongewenste schokeffecten en profiteren de ons opvolgende besturen ook nog mee. We kunnen bijvoorbeeld, maar ik wil dat ook wel toetsen in deze commissie, afspreken dat we na de aflossing van de leningen in 2023 streven naar een maximale besteding van zo’n € 5mln per jaar. Ik wil dat bedrag niet keihard in beton gieten, dat is richtinggevend en afhankelijk van de meerwaarde van de investering in de samenleving. Maar dat zou betekenen, dat je nog zo’n goede 10 jaar kan afwegen hoe je dat geld gaat besteden.

Ten aanzien van het besteden van het zeker aanzienlijk resterende bedrag is het toetsingskader, dat is mee gegeven, een hele goede tool om te helpen bepalen in welke mate een voorstel bijdraagt aan de leefbaarheid van Lansingerland. Een kader dat richting geeft, maar ook nog voldoende subjectieve ruimte heeft voor een goede discussie. Conform wat wij bij de behandeling van de kadernota 2022 al aangaven willen wij het toetsingskader inhoudelijk en formeel vast stellen in de gemeenteraad. Want de waarde van het bedrijf Eneco is ontstaan dankzij zowel de particuliere energieverbruiker als de bedrijven. Het publiek belang zal wat de fractie van L3B betreft daarom altijd in grote mate aanwezig moeten zijn. Hierbij dienen we goed te letten op een goede verdeling van de besteding ten gunste van zowel de particuliere inwoner als van de bedrijven. Ten aanzien van burgerparticipatie een zeer kritische noot. Prima, dat in debatavonden over de toekomstperspectieven veelvuldig gebruik is gemaakt van burgerparticipatie, die heeft plaats gevonden bij het opstellen van nota’s van uitgangspunten voor de omgevingsvisie, de mobiliteitsvisie, de duurzaamheidsvisie en zoals ook genoemd de woonvisie. Maar stellen, dat die mede wensen en zorgen van onze inwoners impliciet al ter sprake zijn gebracht, is wat de fractie van l3B betreft ruim onvoldoende.

L3B verwacht dan ook in het proces een concretere uitwerking van de wijze waarop we de samenleving gaan betrekken, want er moet minimaal ruimte zijn voor het inbrengen van initiatieven en moet de samenleving direct invloed kunnen uitoefenen op het debat over die besteding van deze middelen. Ik heb nog geen kant en klare oplossingen, maar ik wil wel dat wij met de commissie, raad, bestuur uitwerken hoe we dat gaan vorm geven. De fractie kijkt in dat kader ook uit naar de opbrengst van de burgerraadpleging, waarin we o.a. vragen op welke wijze zij in brede zin betrokken wensen te worden. Dat kan zowel aan de voorkant van het beleid zijn als later. Dat gezegd hebbende, wil ik toch nog kort iets zeggen over het ingebrachte voorbeeld van Horti Science. De investering in Horti Science is vermoedelijk van belang voor een deel van de bedrijven in Lansingerland, maar wij missen naast een door de raad vastgestelde inhoudelijke uitwerking een kostenspecificatie. Ik heb het daar vorige week al over gehad. Een motivatie, de

2/29

toepassing van het toetsingskader. Of wij Eneco-gelden zullen inzetten voor dit doel is nog onderwerp van discussie. Overigens een discussie, die we inhoudelijk niet vanavond gaan voeren, maar ik wil wel een verdieping hebben op: hoe pas je dat toe en wat zijn de overwegingen geweest? De besteding van de Eneco-gelden moet in ieder geval breed gedragen worden in de samenleving door het zichtbaar, tastbaar en voelbaar te laten zijn. Voor L3B wegen die items het zwaarst bij bepaling in welke mate het publieke belang is gediend. De fracties is dan ook erg blij, dat dit een duidelijke plek heeft gekregen in het toetsingskader. Ik ga afronden, want ik zie u al met een vinger naar de knop gaan. Financiële wegingen zijn belangrijk, maar maatschappelijk belang is niet altijd in geld te vangen en kan zwaarder wegen. Dank u wel. De heer Van Santen, VVD: Dank voor de ingebrachte stukken. Een bespreekpunt over de herziening financieringsstructuur. Het komt toch wel een beetje als een soort kater over bij mij. We hebben natuurlijk een opdracht geformuleerd met elkaar om het dividendverlies op te vangen. Als ik het dan zo lees, dan is dat in elk geval nu niet gelukt en zie ik ook niet direct dat het gaat lukken, dus we worden eigenlijk geconfronteerd met aan de ene kant een grote pot geld en aan de andere kant structurele problemen in onze begroting en daar word je niet blij van.

Als je dan kijkt wat er wel positief is, dan zie ik natuurlijk de investering in Stedin, die geld gaat opleveren, de studie naar erfpacht en ik zie door de aflossing van schulden dat het toch wel iets van € 1,6mln aan rentelasten weg valt, dus dan is de helft van het probleem opgelost. Wat doen we dan met de andere helft van het probleem? Ik zie dan iets terug komen in de brief over de kadernota 2022, maar dit gaat natuurlijk veel verder dan 2022. Ik ben wel benieuwd hoe de wethouder hier nou tegenaan kijkt. Misschien dat de wethouder dat ook nog kan verduidelijken, want op het moment dat we dan gelden bij Stedin hebben vanuit die Enecopot, betekent dat vanuit de kapitaallasten zelfs hogere lasten? Wordt het dubbel om de oren? Dat is een vraag aan de wethouder: hoe kijkt hij daar dan tegen aan? Ten aanzien van Eneco, het toetsingskader. Ja, dat willen wij graag door de raad laten vast stellen. Daar is het veel te belangrijk voor. Hoewel de hoofdvolgorde, die nu wordt voorgesteld, dus aflossing schulden, financieel rendement en maatschappelijk rendement, die driedeling kunnen we volgen, maar dan zullen we daartussen wel kaders moeten afbakenen. Hoeveel voor het één, hoeveel voor het andere? Dat moeten we ook als raad bepalen. Dan zit het venijn bij het derde punt, maatschappelijk rendement.

Daar zal een soort subcriteria-set moeten komen, waarlangs we alle mooie initiatieven kunnen afwegen. Wat ons betreft een klein voorschot daarin: het moet een lange termijn effect hebben. Eneco-gelden zijn van ons allemaal en ook van de toekomstige bewoners en zoveel mogelijk burgers moeten er iets van merken. Dat zijn 2 criteria, die wij alvast willen meegeven. Ten aanzien van de aflossing van de schulden staat er: dat is staand beleid. Maar ik ga er toch van uit, dat minstens, meneer Van Doorn zei iets over 2023 € 50mln eraf, dat dat deel toch wel vanuit die reserve Eneco af gaat, dus dat het bestemd wordt. Ik kreeg een beetje het idee bij de brief, dat dat niet zo was, dus daar wil ik wel graag een bevestiging van hebben. Dus wat ons betreft m.b.t. Eneco eerst het toetsingskader vast stellen, dan de omvang qua geld vast stellen, waar hebben we het dan nog over, ook per subonderdeel, vervolgens mogelijke concrete bestedingsdoelen en toetsen aan dat kader en dan participatie en besluitvorming. Participatie, natuurlijk mogen er ook ideeën ingebracht worden door derden, maar wij kunnen ons ook laten voeden door anderen. Tot slot Horti Science. Dat komt wat ons betreft nu te vroeg. Het is onduidelijk voor onze fractie wat nu de bijdrage van de gemeente concreet wordt, niet alleen in geld, maar ook waarom het noodzakelijk is dat de gemeente dit doet.

Wat gebeurt er als de gemeente het niet doet? Doet dan een andere instantie of bedrijf iets? Welke concrete lange termijn effecten heeft dit? We willen graag een concreet uitgewerkt raadsvoorstel. Feitelijk zou dit pas kunnen op het moment dat we het toetsingskader met elkaar hebben vast gesteld, dan kunnen we dat ook bekijken. Ik denk wel weer dat het structurele lasten oplevert voor ons, maar dat hoor ik dan graag van de wethouder. Ben ik er dan? Ik denk het wel voor de eerste termijn. Dank u wel. De heer Ruitenberg, CDA: Dank aan de opstellers van de brief. Uitstekend leesbaar, de heer Van Doorn zei dat ook al. Het blijkt wij wel dat wij het college een behoorlijk ingewikkelde bestuursopdracht hebben meegegeven, want zoals ook de heer Van Santen constateerde is het niet gelukt om volledig structurele dekking te vinden voor het wegvallende Eneco-dividend. Ik wil graag eerst even door de voorgestelde maatregelen of door de verschillende varianten, waarop we om zouden kunnen gaan met de Eneco-gelden, ingaan op hoe we structurele dekking konden vinden en daarna even naar het afwegingskader gaan. Er staat in de volgorde: we gaan eerst proberen schulden te verminderen, dat is uitstekend, daar is het CDA een groot voorstander van. Dan gaat het over investeren in bedrijven met een publiek belang, zoals Stedin.

Ook daar hebben we al eerder gezegd, dat als er een helder afwegingskader is en het echt publieke bedrijven zijn, dus geen private zoals Eneco was geworden, dat wij die lijn goed kunnen volgen, zeker als het gaat om investeringen in bedrijven die anders wellicht niet goed aan geld kunnen komen op de kapitaalmarkt. Dan gaat het over investeren of het verstrekken van leningen in het algemeen, daarvan is de conclusie: dat moet je niet doen. Die conclusie kunnen wij volledig steunen. We vinden dat ook geen primaire taak voor een gemeente. Dan het punt investeren in duurzaamheid met een financieel resultaat. Daar hebben wij toch wel gedacht: hier zou in onze ogen toch meer uit te halen

3/29

zijn. Wij denken toch, dat er weldegelijk varianten mogelijk zijn, dat je gaat nadenken bijvoorbeeld over het vol leggen van bermen met zonnepanelen dan wel parkeerplaatsen met zonnepanelen, publieke ruimten via lease onder de aandacht brengen. We hebben het pas over het zwembad gehad, dat was ook een businesscase, maar dat was een specifiek object. Wij denken dat er weldegelijk in de openbare ruimte hier wat in te verdienen is met de kanttekening, dat wij niet voor weilanden met zonnepanelen zijn. Maar wij denken wel dat hier een businesscase te halen is. Richting het onderwijs, dat is zeker niet preken voor eigen parochie, integendeel, maar in andere gemeenten is het gebruikelijk dat een onderwijsbestuur moet bijdragen als het schoolgebouw wordt verduurzaamd door de gemeente, vanwege de exploitatie dat erna gehaald wordt en in Lansingerland is dat niet zo. Dus ook daar is weldegelijk wel iets mogelijk. Dan investeren in de woningmarkt, in de basis dat wij woningen gaan exploiteren als een soort woningbouwcorporatie gaan opereren, daar zijn wij tegen. Een gemeente moet zich bij zijn eigen leest houden en niet zaken gaan doen waar anderen beter in zijn. Erfpacht vinden wij wel interessant om uit te zoeken. Er staat nu ook een beeld.

Wij denken dat het ook bij woningen interessant kan zijn om de betaalbaarheid te garanderen van een woning die op erfpacht zit, omdat je dan in ieder geval als gemeente controle hebt over de helft van de waarde een woning, namelijk de waarde van de grond. Dus dat is echt wel een uitzoekpunt waardig. Dan gaan we richting het afwegingskader. Wij vinden het op zich een heel helder afwegingskader, dat toetsingskader. Sommige punten zijn erg algemeen, daar zou je bijna alles onder kunnen laten vallen. Wat ons wel opvalt bij het puntje financiële weging, daar staat dat het zich moet terugverdienen, andere partijen moeten financieel bijdragen en de financiële consequenties indien de investering niet doorgaat, die moet gunstig zijn. Toen zat ik te denken: iets wat in onze ogen ook echt onder Eneco zou kunnen vallen is een investering in het Rottemerengebied van de toekomst. Als onze voorgangers met dit kader naar de Rottemeren hadden gekeken, was het er waarschijnlijk niet gekomen. Dus je moet in onze ogen ook breder kijken dan het strikte financiële. Het gaat ook over het maatschappelijk nut, het gaat over de toegevoegde waarde van het woongenot en dat is soms niet goed in geld uit te drukken. Dus wij vonden weldegelijk dat dit misschien wat knelde.

Wat voor ons echt het allerbelangrijkste afwegingskader is, even los van aflossing van schulden en ervoor zorgen dat je het structurele geld terug haalt, daar is ongeveer de helft van het geld voor nodig, maar voor die andere helft van het geld zouden we echt zeggen: het moet voor de toekomst van Lansingerland zijn langdurig. Onze kinderen en kleinkinderen moeten er ook nog wat van merken. Waar wij echt op tegen zouden zijn, is op korte termijn consumeren in welke vorm dan ook. Dat is wat betreft het afwegingskader. En ja, moet dat dan naar de raad als raadsvoorstel? Ja, dat vinden wij wel. Het is een belangrijk kader, je moet dit vast stellen, want anders verzandt dat ergens in een brief, die straks in de stapel van eindeloze brieven terecht komt. Dit is een belangrijk raadsbesluit, dat goed geborgd moet worden. Wij denken dat het goed is dat dat uitgewerkt wordt. Dat kan wel snel, want er ligt een hele goede basis, die misschien op basis van de input van vanavond verder uitgewerkt kan worden. Dat zou dan in september bijvoorbeeld kunnen, zodat we weldegelijk ook richting de begroting eventuele voorstellen zouden kunnen meenemen al op basis van het Eneco-toetsingskader.

En het plan van Horti Science zou dan proof of the pudding kunnen worden, waarin we dat plan inhoudelijk dan kennen, want nu is het nog erg op hoofdlijnen, maar dan kennen we het meer inhoudelijk en dan zou je kunnen toetsen of dat nou past in die criteria, die we dan hebben vastgesteld. Daar wil ik het bij laten. Mevrouw Van Olst, WIJ: Nou, daar is hij dan, de brief over wat we met de Eneco-gelden gaan doen. Ik weet nog goed, dat bekend werd, dat dit geld zou komen. De kip legde gewoon gouden eieren en al die tijd waren we ons er niet van bewust. Prachtig mooi, want in één klap zijn we van de benarde vermogenspositie af. Echter, deze kip stond al die tijd al op onze balans, dus eigenlijk is daar niets in veranderd. Wel in het liquiditeitsverhaal. De schuldreductie was geen vraag meer, er was geld genoeg. Er was geen financieringsvraagstuk meer en dat hebben we natuurlijk wel lang gehad. Wat er wel was, en dat is de laatste maanden steeds duidelijker geworden, is een structureel probleem. In de toekomst mag je contant gemaakte dividendbedragen niet uitsmeren en uit de reserve trekken, waarmee het gat structureel gedicht wordt. Echt heel erg jammer en onbegrijpelijk.

Ik weet dat we hier niets aan kunnen doen, maar ik wil het toch gezegd hebben, want hoe is het mogelijk dat er voor het onder curatele komen bij de provincie alleen een inkomenstoets wordt gedaan en geen vermogenstoets? Ik zou het prettig vinden als de wethouder het allerliefst kan ontkrachten, maar als dit echt zo is en wij vrezen van wel, a.u.b. bevestigen. En ik zou ook graag willen weten of de wethouder op de hoogte is van hoe andere Eneco-verkopers het doen, bijvoorbeeld Dordrecht, want daar blijkt uit mediaberichten dat er sprake is van een reserve van € 125mln om het tekort aan dividend aan te vullen elk jaar. Dat is ongeveer een derde van de totale opbrengst. Met het toetsingskader, dat wordt gepresenteerd in de brief kunnen wij mee gaan. Uit deze brief, maar dat is dus ook wel de aard van de brief, blijkt het vinden van een structureel renderende investering het belangrijkst. Dit staat eigenlijk haaks op onze doelstelling als gemeente, die in beginsel immers maatschappelijk is. En het is ook niet goed denkbaar om dit nu dus te vinden. Investeren in Stedin is prima, algemeen belang en ook belangrijk om hier invloed in te kunnen hebben. Uit de brief komt duidelijk naar voren dat deze verwachting inderdaad wordt gedeeld. Ik wil gelijk inspelen op dit moment op de suggestie van de heer Van Doorn over het verdelen van de buit over

4/29

jaren, om te spreiden en om € 5mln per jaar uit te geven. Dat lijkt mij niet opportuun. Ik hoor graag wat de wethouder daarvan vindt. Maar met een inflatie van 2%, ik denk dat dat zonde is. Ik denk dat het veel beter is om nu goed na te denken over waar we het in investeren. Een goede investering waar we nog jarenlang maatschappelijk rendement van hebben en hopelijk dus ook financieel. Dit was mijn eerste termijn. Dank u wel. De heer Dieleman, CU: Ook wij hebben de brief met belangstelling doorgelezen, dank daarvoor. Ik heb weinig toe te voegen aan de complimenten die al door een aantal voorgaande sprekers zijn gemaakt. Over het algemeen kunnen wij de lijn in de brief ook gewoon heel goed volgen, dus daar geen opmerkingen over. We zijn natuurlijk al bezig met Stedin om een deel van de inhoud van deze brief ten uitvoering te brengen en dat gaat wat ons betreft hartstikke goed. We hebben vooral nog wat opmerkingen over het proces rondom het toetsingskader. Het toetsingskader, zoals het er nu ligt, daar kunnen we ons in grote lijnen best in vinden, hoewel de heer Ruitenberg net een aantal interessante opmerkingen maakte van: joh, denk eens praktisch na of bepaalde dingen zoals de aanleg van een recreatieschap, waar onze voorgangers in raden een keer hele dappere stappen hebben gezet, die nog steeds zouden kunnen met het toetsingskader.

Zo nee, dan vragen we ons af of het toetsingskader wel goed is. Het lijkt me goed om er op die manier eens over na te denken, zeker omdat wij het ook van belang vinden, dat hebben we ook bij de behandeling van de kadernota al met elkaar besproken, dat de raad het toetsingskader vast stelt. Wij zien daarin eigenlijk een tweetrapsraket. Wij zien graag dat deze raad het toetsingskader vast stelt en vervolgens willen we graag de lijn volgen die het college in de brief schetst, namelijk de keuze hoe we dan uiteindelijk de middelen inzetten een keuze te laten zijn van de nieuwe gemeenteraad. Dan kom ik ook terug bij burgerparticipatie, dat ook al eerder is genoemd. Het moment waarop de meeste inwoners van onze gemeente participeren in het gemeentebestuur is bij de gemeenteraadsverkiezingen. Het lijkt ons heel goed om nu een toetsingskader vast te stellen en dan daarna even het geld te laten staan en de nieuwe raad en het nieuwe college aan de slag te laten gaan met uiteindelijk de besteding daarvan. Wij vinden het van groot belang, dat we dan met elkaar een integrale keuze kunnen maken. Want het toetsingskader biedt aan de ene kant slechts de criteria en aan de andere kant is het in sommige gevallen nog best een beetje subjectief, want je kan nog best wel van mening verschillen politiek over de mate in hoeverre het publiek belang wordt bediend met een bepaalde investering.

Wij vinden het dus van belang, dat we uiteindelijk tot een integraal keuzepakket komen van de inzet van deze middelen aan de hand van het toetsingskader, dat we dan vast stellen. Dat betekent ook, en de heer Van Santen zei dat ook al, dat een investering in Horti Science, zoals die nu in de kadernota werd voorgesteld, dat dat soort investeringen, en dat is iets wat we mee zouden willen geven aan het college en aan de collega fracties, het lijkt ons niet verstandig om die op deze manier te doen, zoals het nu in de kadernota staat, de Horti Science. Het is echt maar een voorbeeld, er zouden nog veel meer casussen kunnen zijn, laten we heel eerlijk zijn: we kijken allemaal weleens naar die pot met geld van: daar zouden we mooie dingen mee kunnen doen. Maar wat ons betreft moet er echt op één moment daar de keuze maken voor: wat gaan we nou doen met die middelen om tot een integrale afweging te komen. Je kan het geld maar één keer uitgeven. Misschien zijn er heel veel dingen, die passen binnen het toetsingskader, waarvan je het ene toch hoger prioriteert dan het andere. We zouden het jammer vinden als die pot langzaam maar zeker wordt leeg gegeven met allerlei verschillende maatregelen. We zullen daar volgende week in het raadsdebat over de kadernota uiteraard nog op terug komen. Gewoon resumerend: laten we het toetsingskader nog een keer naar de raad brengen.

Dat is volgens mij ook toegezegd door de wethouder, dat we dat gaan doen. Laten we dan nog met elkaar kijken of onder het toetsingskader inderdaad valt wat we met elkaar belangrijk vinden en laten we dan de gelden gewoon even laten liggen, de verkiezingen plaats laten vinden over een maand of 9 en daarna een nieuwe raad, een nieuw college aan de hand van het toetsingskader aan de slag laten gaan met de inzet van de middelen, want we kunnen er echt heel goede dingen mee doen voor Lansingerland. Dat kunnen we maar één keer doen, we willen heel graag dat we dat op een zorgvuldige manier doen met elkaar. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Ja, we bedanken ook het college voor deze uitgebreide brief. We worden echt goed mee genomen in de zoektocht. Het is ook financieel technische materie, waar we toch goed door worden heen geleid. En gelukkig hebben we ook allerlei goede experts in de commissie zitten, waar we altijd goed naar luisteren en op vertrouwen, op de mening die zij hierover geven, dus daar ben ik ook wel blij mee. Belangrijk is om te lezen dat we meer haast hebben om te zoeken naar financieel rendement om het wegvallende dividend te compenseren. We moeten op zoek naar nieuwe bestedingsvoorstellen. We vinden het goed om te lezen, dat er diverse opties zijn onderzocht en ze zijn goed beargumenteerd.

Het belangrijkste goede nieuws is natuurlijk de deelname in Stedin, ook wij staan daar nog steeds achter. Het zou natuurlijk mooi zijn als we verder kunnen investeren in bijvoorbeeld duurzaamheid. Andere collega’s hebben hier ook al over gesproken, dus ik wil daar ook nog even op in gaan. Het college geeft aan: we doen het eigenlijk al en uiteindelijk levert het niet voldoende financieel rendement op om het verlies van dividend te compenseren. Wij zijn ook samen met L3B en CDA benieuwd naar wat meer uitleg hierover van de wethouder, omdat wij ook wel denken dat hier kansen liggen. Wij sluiten ons aan bij de

5/29

vragen, die eerder zijn gesteld hierover en we hopen dat de wethouder daar verder op in wil gaan straks. We willen ook nog even ingaan op het onderdeel en categorie maatschappelijke investeringen zonder financieel rendement. Daarvoor is dit kader gemaakt. Het geeft aan in welke mate het voorstel zou kunnen bijdragen aan wat voor Lansingerland belangrijke uitgangspunten zijn. Wat opvalt is, dat Horti Science het enige concrete voorstel is dat het gehaald heeft uit alle voorstellen rondom het toekomstperspectief. Er staat ook eigenlijk in dat mogelijk bij de begroting nog nieuwe voorstellen zijn te verwachten. Wij hebben hier al eerder naar gevraagd en toen was het antwoord van de wethouder dat er niet andere voorstellen zijn, maar ik zou toch even willen checken of er nog wat in de pijplijn zit. We vinden het ook goed, dat er een opmerking is gemaakt, dat het merendeel van de besteding wordt overgelaten aan het nieuwe gemeentebestuur. Onze collega’s van de CU zeggen hier ook al wat over. Het is natuurlijk ook mooi, dat er een uitnodiging gaat richting de gemeenteraad, die nemen wij ons zeker ter harte en dat zullen we met zijn allen goed doen. Er staat ook dat de griffie helpt om dit gesprek in goede banen te leiden. We zien daar ook graag een voorstel voor, voor die procedure bestedingsrichtingen. De CU heeft daar net al een soort voorstel voor gedaan.

Ik stel voor dat we dit even goed met elkaar doorspreken hoe die opzet er dan uit ziet. Wat we verder opmerkelijk vinden, en ik hoorde het ook al eerder, is dat er een kader ligt maar dat het voor het voorstel Horti Science helemaal niet is ingevuld. Je zou dus verwachten, dat het kader ook al gebruikt is voor het voorstel, maar dat is helemaal niet gedaan en dat vinden wij echt een gemiste kans. We zijn het ook eens met de eerdere bijdragen over het voorstel van Horti Science dat het nog even moet wachten. Wij volgen voor een groot de conclusies wat betreft burgerparticipatie. Er is al veel informatie voor handen over wat inwoners belangrijk vinden. Ik vind het op dit moment beter om daar eerst uit te putten en later werken van grof naar fijn de inwoners op het juiste moment met de juiste verwachtingen te betrekken. We verwachten en willen eigenlijk participatie mee nemen in het voorstel van de procedure bestedingsrichtingen, dat we daarbij ook een voorstel zien over burgerparticipatie, hoe we daarmee omgaan en hoe we dat doen, dat daarbij betrekken, zodat we dat verder met elkaar kunnen gaan verfijnen. We hebben nog een aantal punten als reactie op het toetsingskader. Wij vinden het soms iets teveel financieel ingestoken. Ik hoorde dat bij de andere collega’s ook al.

Soms kijk je ook breder, hoe borgen we dat dan op een goede manier? Wij zouden eigenlijk dit toetsingskader ook willen vast stellen door de raad en het ook gebruik als standaard invulblad om het verder te institutionaliseren en te formaliseren om het zo transparant mogelijk te laten zijn bij alle voorstellen die worden meegenomen. Wij vinden dus ook dat voor Horti Science bijvoorbeeld zo’n formulier moet worden ingevuld. Een ander punt, dat wij belangrijk vinden, is dat we het publiek belang nader willen definiëren met elkaar. Hebben we daar allemaal dezelfde gedachte bij? Hoe scoren we dit nou eigenlijk? Het is natuurlijk een ingewikkeld onderwerp, dat snap ik ook. Maar ik zat te denken: we hebben ooit met elkaar de global goals vast gesteld, we zijn een global goal gemeente. Daarin staan eigenlijk al die doelen benoemd, die over publiek belang gaan. Wij willen heel graag dat concept, die punten, die doelen, bij dit toetsingskader betrekken. We hebben de global goals als hele raad omarmd, anderhalf jaar geleden, dus dit zou een perfect moment zijn om dat te gaan gebruiken. Ik wil het hierbij laten. De heer Ruijtenberg, GL: Er is al heel veel gezegd vandaag over de brief van het college, er zijn heel veel goede dingen gezegd. Dan is het altijd moeilijk om als zevende in de rij nog iets origineels te vinden.

Ik ga beginnen met iets dat totaal niet origineel is: ook ik ga mijn complimenten uitspreken aan de wethouder en aan zijn ambtenaren voor de brief. De brief is lijvig, maar is wel goed leesbaar. Het is duidelijk waarom deze brief er gekomen is en ook duidelijk vanwege de druk vanuit de provincie, dat we wat meer haast moeten maken met: wat gaan we doen met Eneco? Daarin hebben ze ons goed mee genomen, maar dat is ook door de andere collega’s gezegd inderdaad, maar een compliment kan niet vaak genoeg herhaald worden in dergelijke gevallen. Laat ik beginnen met de heer Van Doorn. Ik heb hem horen zeggen, dat hij het goed vindt dat geld over een langere termijn uitgesmeerd moet worden, de besteding ervan. Daar zijn we het als GL inderdaad volledig mee eens. Dit geld is in de loop van vele generaties verdiend, het zou onverstandig zijn om het in een heel korte termijn ook maar meteen over de balk te gooien, omdat het bij wijze van spreken in de zak brandt. Dat moeten we niet doen. We moeten hier zorgvuldig mee omgaan en we moeten er lang van kunnen profiteren. Aan de andere kant, een grens leggen van € 5mln per jaar, dat lijkt ons dan wel weer wat lastig. Ik heb wel begrepen van de heer Van Doorn, dat men daar niet al te streng over wil zijn.

Maar je zou natuurlijk kunnen zeggen: op het moment dat er een buitenkans ontstaat zoals bij Stedin, waar je meer dan € 5mln moet besteden, en je blijft vast zitten aan dat bedrag, doe je het dan niet? Ga je dan niet jezelf in de voet schieten? Dus dat we zeggen: we doen het over heel veel jaren, dat vinden we goed. Over dat plafond denken we nog wat anders, maar daar zal de wethouder ongetwijfeld goede dingen over kunnen zeggen. Ik heb ook veel collega’s horen praten over Horti Science. Horti Science is, zoals ik het nu beluister, nog niet echt een voorstel waar de handen massaal voor op elkaar gaan in deze raad. Er wordt nog zeker niet gedanst bij dit voorstel en ook bij GL gaat er niet gedanst worden. De heer Duk zei het al bij de kadernota: wij vrezen heel erg dat het in plaats van een eenmalig of kortdurende investering het misschien wel een langdurige investering zal blijken te zijn en daarvan is gezegd, dat het niet de bedoeling is van Eneco-

6/29

gelden. Ook wij zijn dus op dit moment nog niet heel erg enthousiast over Horti Science. We willen daar echt nog wel meer over horen. We gaan het nog bespreken aan de hand van de brief, maar er is nog niet heel veel enthousiasme over. Als we verder in de brief lezen, dan zien we dat € 11,34mln over gedragen wordt van Eneco-gelden en de instelling reserve boeterente naar de algemene reserve. Dat lijkt ons wat dat betreft wel enigszins logisch. Wel een broekzak / vestzak methodiek, maar ook daar zal de wethouder waarschijnlijk goed kunnen uitleggen waarom dit nu echt nodig is, nog beter dan in de brief staat. Dan wil ik even alles langs gaan. Het publiek belang, daarin investeren, zoals nu met Stedin, ja, dat lijkt ons hartstikke prima. Daar zijn we voor. Het verstrekken van leningen, ook daar zijn we huiverig voor. Dat is al goed aangegeven in de brief zelf. Wij denken echter wel dat je daar een uitzondering zou moeten maken indien het bepaalde doelgroepen betreft, die leningen hebben. We hebben gesproken over het revolverend fonds, het is nog steeds niet van de grond, maar je zou ook investeringen kunnen doen aan burgers, die andere maatregelen willen treffen om hun huis te verduurzamen door isolatie of eventueel versneld van het gas af te gaan.

Wat ons betreft mogen dat leningen zijn waar we niet echt een financieel rendement op hoeven te halen, omdat het maatschappelijk rendement groter is daarin. Het gaat ook over duurzaamheid. Er is al heel veel gezegd door andere collega’s, ik herhaal die vraag. Volgens mij, met alle panden, die we in ons bezit hebben, is er veel meer te doen. Mijn naamgenoot van het CDA is een beetje bang voor zonnepanelen in middenbermen en dat soort zaken. Wij denken dat het juist goed is, wij denken dat je ook zou moeten gaan nadenken over de vraag of je parkeerdekken niet wil gaan overkappen, zoals bij de parkeergarage van Wespolder en dan een dak van zonnepanelen. Je moet wat ons betreft creatief zijn. Ik denk dat daar veel meer in te halen is. Over het algemeen hoor ik dat men niet enthousiast is over investeren in de woningmarkt. Ik denk dat wij daar een kans laten lopen. De gemeente Rijswijk doet het nu ook. Zij gaan investeren in 100 huurwoningen in het middensegment. Die totale investering kost € 30mln en de gemeente Rijswijk gaat er € 3mln in participeren. Die € 30mln, ja, die hebben wij. Rijswijk niet. Ik denk dat het heel handig is als de gemeente zelf gaat praten met diverse bedrijven om ook daar, net als in Rijswijk, een woonfonds op te richten, om ook daar over te gaan tot de bouw van een aantal woningen in het middensegment voor huur.

In Rijswijk worden ze al in 2023 opgeleverd en kunnen ze dan ook al rendement krijgen. Wij denken, met al onze gronden die wij hebben en weten dat we moeten gaan bouwen, bouwen, bouwen, moeten wij ook daarin wel meer kunnen doen. Ik zou echt de gemeente willen oproepen om daar echt nog wat meer naar te gaan kijken. Erfpacht, daar zijn wij niet zo heel erg voor op dit moment. Het klinkt heel goed. Aan de andere kant zien we dat heel veel gemeenten o.a. de gemeente Rotterdam en ook de gemeente Amsterdam, juist van erfpacht af willen. Ik denk dat dat niet voor niets is. Ik zou graag daar van de wethouder wat meer toelichting willen hebben waarom er nu overwogen wordt dat erfpacht, dat toch ouderwets is, nu voor ons toch wel een bijdrage zou kunnen zijn. Er is al genoeg gezegd door de collega’s, dus ik wil het hierbij laten. Dank u wel. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ook mijn fractie vindt het een duidelijk stuk. Het is een realistisch verhaal van het college over wat we met de Eneco-gelden kunnen, maar ook wat we er niet mee kunnen. Helder is dat het aflossen van schulden wel kan, maar niet zo heel veel oplevert. Daarom rijst bij ons nog wel de vraag waarom de aflossing van de schulden nog steeds op nummer 1 staat in het rijtje van aanwenden van de Eneco-gelden.

Via de Eneco-gelden kan het college wel haar eigen bank hebben om kortdurende leningen te financieren, maar het effect daarvan op de begroting is ook vrijwel nihil. Op korte termijn is het niet mogelijk om een volledige oplossing te vinden voor het wegvallen van de dividenden, maar het is goed dat een deel van het Eneco-geld gebruikt gaat worden, wat ons betreft, om aandelen in Stedin te verwerven. Dat is dan nog niet voldoende voor de dividendderving en meer herkapitalisatie van Stedin is in de toekomst mogelijk een goede optie. Over de onderzochte opties voor de aanwending, de 4 opties die genoemd werden in de brief, is al veel gezegd, maar ook mijn fractie vindt dat de derde optie het investeren in duurzaamheid met een financieel resultaat, in de lijn van de heer Ruitenberg van het CDA, die dat als eerste opperde, dat het best nog wel verder onderzoek mag hebben, om te kijken of die optie toch mogelijk is. Op korte termijn is dat niet een reële optie gebleken volgens het college, maar wij zouden toch graag zien dat dat nog verder onderzocht wordt in de toekomst, in het komende jaar, door het nieuwe college of daarvoor als het kan. Ook het vierde punt, het opstarten van een woningbedrijf of participeren in een woningbouwfonds. Wij vinden het bijzonder jammer, dat het college dat noemt als een niet reële optie, althans, niet bij het presenteren van de aankomende kadernota.

Wij zouden ook daarbij graag zien, dat dat wel verder wordt uitgezocht, ook al kost dat misschien tijd. Er liggen goede andere voorbeelden van gemeenten, zoals Rijswijk, net door de heer Ruijtenberg van GL genoemd, die weldegelijk voor de gemeente een rol zien om in de bouw van woningen te co-financieren bijvoorbeeld. Dus voor onze fractie is dat ook heel belangrijk. Wij zien dat ook het bouwen, of er een bijdrage aan leveren, dat dat kan, dat zien wij ook als een maatschappelijke investering. De weg is nu vrij, althans, die wordt vrij gemaakt om die Eneco-middelen te gaan inzetten voor maatschappelijke investeringen. De brief geeft daar allerlei uitleg over. We vinden het goed, dat er rekening wordt gehouden met de opbrengst uit het toekomstperspectiefbijeenkomsten. We vinden het ook goed, dat het debat over die maatschappelijke doelen grotendeels in de nieuwe politieke periode, dus na de verkiezingen, wordt

7/29

gevoerd. We weten dat in de tussentijd deze raad ook nog wel met voorstellen kan komen, dat er een gesprek over gevoerd kan worden, maar het lijkt ons wel goed, zoals ook wordt voorgesteld, om het naar de volgende periode te tillen in grote lijnen. Het proces is ons nog niet helemaal helder. Net als een aantal andere fracties willen we graag, dat het toetsingskader wordt vast gesteld door de raad, dus via een raadsbesluit. Dus we zouden graag van het college daar een voorstel voor krijgen op basis van de inbreng, die nu in dit debat wordt opgehaald. Maar ook het proces, hoe het precies gaat lopen zodra er een duidelijk kader is vast gesteld, vinden we nog niet helder, dus we zouden graag nog wat opheldering krijgen van de wethouder. Er wordt gesproken over een projectplan. Er wordt gesproken over burgerparticipatie, die in het projectplan vorm moet krijgen, maar wie stelt dat projectplan dan op? Wordt ook dat plan vast gesteld? Dat willen we graag helder hebben. Er is door de CU geopperd om een integraal keuzepakket straks te hebben, zodat de beslissingen integraal gemaakt kunnen worden over de bestedingen van dat geld. Wij vragen ons af of dat wijs is.

Als het inderdaad uitgesmeerd gaat worden over een lange periode, dan moet je wel een heel erg vooruitziende blik hebben, dus wij zouden liever per keer met het afwegingskader bij de hand voor een heel belangrijk doel, waar we het met zijn allen over eens zijn, zouden wij die investeringen vanuit de Eneco-gelden willen doen en niet in één keer zeggen: we doen het zo en zo, we verdelen het zo. Want dat is volgens mij heel lastig. Ook die € 5mln per jaar, om het daar op af te toppen, vinden we ook niet handig, want € 10mln kan in één keer voor een heel langdurig heel mooi doel weldegelijk een heel mooie besteding zijn. Horti Science is genoemd. We hebben al eerder aangegeven bij het debat vorige week over de kadernota: wij staan wel achter die investering in Horti Science. Het gaat om belangrijke innovatie, werkgelegenheid, de economische positie van Lansingerland. En we hebben ook de indruk gekregen van de wethouder, dat het onwenselijk is om die investering, die cofinanciering in Horti Science van onze gemeente uit te stellen en daar hechten wij waarde aan, aan de inschatting van de wethouder, en we willen niet dat we die kans mis lopen om Horti Science een succes te laten worden. Dan ga ik nog heel even naar het toetsingskader. Het allereerste punt, dat genoemd wordt van de criteria voor afweging, is de mate waarin het publiek belang wordt gediend.

Dat is natuurlijk heel belangrijk als eerste punt. Het is wel heel subjectief, want wij vinden woningbouw daaronder vallen, dus dat wordt nog een stevig debat. Maar dan later bij de inhoudelijke afwegingen wordt er gezegd: de mate waarin wordt bijgedragen aan belangrijke opgaven. Mevrouw De Heijer van D66 noemde al de global goals. Daaraan gekoppeld wil ik dan zeggen: ja, dat vinden wij ook een goede manier om daar een keuze in te maken. Dan vallen zaken als woningbouw en duurzaamheid er zeker duidelijk onder. Nog één punt over de financiële afweging. Heel groen wordt gemaakt de mate waarin de investering zichzelf terugverdient. Hoe meer rendabel hoe groener. Dat vinden we eigenlijk niet handig, want een maatschappelijke investering hoeft zich per definitie terug te verdienen. En de multiplier, ook belangrijk. Dat zie je ook bij Horti Science. Gezamenlijk investeren in een groot maatschappelijk doel, daar heb je wat aan. Dank u wel. De voorzitter: Wethouder, u heeft veel positieve reacties gehoord. Ik ook, dus u heeft ze ook gehoord. Er zijn nogal wat vragen en opvattingen van fracties. Het verzoek daar op in te gaan. Beantwoording college Wethouder Van den Beukel: Dank voor de complimenten.

Het zijn een hoop bladzijden geworden en dan schrik je even als wethouder, als je dat ziet uitdijen en uitdijen, maar hieruit blijkt dat het soms nodig is en soms behulpzaam is om gewoon een uitgebreide brief te schrijven, omdat daar de discussie gewoon beter van wordt. Dus het is mooi, dat u dat ook zo ziet en heeft ervaren. Een veelheid aan opmerkingen en vragen, op dit moment heel passend bij dit belangrijke vraagstuk. Eigenlijk zou ik deze avond willen beschouwen als een vorm van toetsing van de richting die het college voorstaat. Die toetsing, er komen heel veel geluiden uit uw raad, ook diverse geluiden, soms zelfs tegengesteld, en ik denk dat die heel waardevol zijn om nu op te reageren, maar ook om mee terug te nemen. Ik hoor eigenlijk ook eensgezindheid bij u over het proces. Het proces zou dan moeten zijn, en het college sluit zich daarbij aan, om na vanavond eventueel nog aangevuld met specifieke kanttekeningen deze brief om te vormen tot een toetsingskader, dat zo snel als mogelijk na de vakantie te agenderen, liefst tijdens het zomerreces aan u te doen toekomen, zodat vervolgens de raad daarop een klap kan geven. Vervolgens is meteen de vraag, ik begin maar even bij het einde dan komen we vanzelf weer bij het begin: van wie zou er een voorstel moeten komen voor het verdere proces van komen tot initiatieven ter toetsing en van de burgerparticipatie daarbij.

Toen mijn voorganger nog op deze stoel zat, toen heb ik begrepen, dat de raad nadrukkelijk heeft aangegeven: wij willen graag hier de touwtjes in handen hebben over deze Eneco-middelen. Het gaat over generaties heen, het gaat over raden heen, prima dat het college mee denkt, maar uiteindelijk is het ons kader en ook onze ideeën. Ik sta er zeer wel voor open, het college, om het plan waar het een paar keer over is gegaan voor het creëren van die ideeën te maken. We hebben in de brief opgeschreven, dat we het mooi zouden vinden om na vast stelling van het kader met uw griffie over te spreken en met de griffie een voorstel tot stand te brengen. Dus als u daarin de lead wil nemen als raad, fantastisch. Als u daar een rol in verwacht van het college, ook uitstekend. Dan zou het

8/29

er ongeveer uitzien zoals ik dat nu zeg. Dan zou er een avond worden belegd à la de beleidsaccenten avond. Even praktisch: met inspiratie en met geeltje en met stemmen, op basis daarvan misschien wel een lange lijst met investeringsideeën tot stand komt. En vervolgens is het ook een gezamenlijke opgave om die te prioriteren en om die te laten uitwerken, dan waarschijnlijk door het college, zodat die initiatieven, en dat zullen ze niet allemaal zijn, dat zal een selectie zijn, ze zullen ook niet allemaal nu zijn, die vervolgens uit te werken ter opname in de begroting. Zo op hoofdlijnen zou het college een voorstel in elkaar kunnen schroeven, maar als u daarin de lead wilt nemen als raad via de griffie, ik zie mevrouw Van den Houten knikken naar de voorzitter, maar als u daarin de lead wilt nemen als raad, dan is dat natuurlijk ook uitstekend. Dat even over het proces op hoofdlijnen om mee te beginnen. Maar er is heel veel meer gezegd dan alleen dat, dus ik wil de fracties toch één voor één langs lopen en sommige onderwerpen wat groeperen. De heer Van Doorn heeft behartigenswaardige zaken gezegd over duurzaamheid en het ogenschijnlijke gemak waarmee het college dat af serveert. Ik denk dat er voor een deel sprake is van begripsverwarring of een misverstand of een onhandige formulering onzerzijds.

Wat het college heeft geconstateerd de periode tijdens de bestuursopdracht is dat investeringen in duurzaamheid heel goed zijn, natuurlijk, voor de samenleving, voor het milieu en wat dies meer zij en ook een financieel rendement kunnen hebben. Maar als je alleen op zoek bent naar financieel rendement, dat kom je bij een duurzaamheidslening van een koude kermis thuis. Het financieel rendement daarop is nul, want de opbrengst van de leningen die we verstrekken is nodig voor het beheer van het fonds. Dus hebben we heel realistisch en nuchter in willen zijn, dat in veel gevallen je daar niet rijk van wordt. Ik wil niet zeggen, dat het onverstandig is, maar de formulering die is gekozen in de brief is dat wanneer je alleen streeft naar een financieel doel we daar niet teveel van mogen verwachten. Niettemin, het is zeker zo, we hebben bij de hand gehad bij het Windas-voorstel, dat de wens in eerste instantie om de Windas te verduurzamen ook een financieel rendement heeft.

Dus ik houd het zeer wel voor mogelijk om bijvoorbeeld een bepaald bedrag af te zonderen, als u dat wilt, uit de Eneco-middelen, ik maak het even heel praktisch, om daar een sticker op te zetten energietransitie of duurzaamheid, want daar heeft u aan gerefereerd, en vervolgens de opdracht te geven om investeringen à la de Windas en zonnepanelen op een parkeerplaats, dat voorbeeld heb ik gehoord, u noemt het maar, om die vervolgens uit te werken en die hebben een maatschappelijk doel en ook een financieel doel. Dus daar is de weg nog volstrekt voor vrij. Maar even in de categorie: we moeten ons dividend goed maken, hebben we daarin geen grote klappers kunnen onderscheiden. Dat is wat in de brief is opgeschreven, dus zo is het bedoeld. Maar nogmaals, investeringen in duurzaamheid gewoon om een primair maatschappelijk doel en secundair met een financieel doel, dat kan natuurlijk zeker. Een ander punt van de heer Van Doorn ging over het risico, dat we een te grote broek aantrekken. Dat ziet het college inderdaad ook. Dat ziet het college zeker op het moment dat we nu de Eneco-middelen verkeerd zouden aanwenden. We zouden in de verleiding kunnen komen om te zeggen: alle investeringen in doodnormale infrastructuur gaan we uit de Eneco-middelen doen via een kapitaallastenreserve en op een zeker moment loopt het er weer uit en dat zien we dan wel weer.

Dan ben je eigenlijk jezelf een beetje voor de gek aan het houden. Het zou ook strijdig zijn met de nota reserves en voorzieningen, dan ga je een te grote broek aantrekken en dan kom je van een koude kermis thuis. Dat risico moeten we inderdaad niet opzoeken. Het voorstel van het college is dan ook om dat niet te doen om die reden, om geen gaten te dichten te komende jaren, maar echt het geld aan te wenden voor grote maatschappelijke investeringen, waar we langjarig plezier van hebben. Diverse fracties hebben gevraagd te reageren op het concrete voorstel van de heer Van Doorn om gewoon te zeggen: € 5mln per jaar of iets dergelijks. Ik heb overigens ook gehoord van de heer Dieleman dat hij suggereert: we moeten één integrale afweging maken, vervolgens mag het per jaar uitgegeven worden, maar er moet één moment zijn waarop we bepalen wat we doen met het totale budget. Dat zijn toch twee met elkaar strijdige zaken. Zoals het college ernaar kijkt, bent u natuurlijk aan het stuur als raad. Als een meerderheid van u zegt: we willen anno 2021, dit najaar, in de sessie waar de heer Van den Beukel het over heeft, het complete overzicht en we vinden het verstandig om het totale bedrag, dat zou na het voorstel van het college exclusief Horti Science € 113 mln bedragen.

We hebben al de moed om die € 113mln te beleggen via 20 naar A, 20 naar B, 20 naar C en daarmee het totale budget te voteren, dan kan dat. Ik heb het open gelaten als college. We hebben alleen gezegd: het lijkt ons verstandig om nu enkele aanwendingen te kiezen, dus niet niets, dat is misschien een misverstand dat bij sommigen leeft, we hebben niet gezegd allemaal aan de volgende raad en college, anders hadden we ook geen voorstel gedaan over Horti Science, om maar een dwarsstraat te noemen. Maar we hebben gezegd: we doen er nu goed aan om enkele urgente opgaven echt van een antwoord te voorzien en die gewoon te bedienen met Eneco-middelen, maar veel ruimte nog open te laten voor volgende colleges. Het tempo waarop het zou kunnen, ik zou persoonlijk de inhoud leidend willen laten zijn. En de urgentie, die bepaalde vraagstukken hebben, ook dan willen gebruiken om een keuze te maken. Dus als iets investeringsklaar is om dan te zeggen: we hebben nu typisch zo’n project, dat zich heel goed leent hiervoor. Dan de burgerparticipatie: daar is het e.e.a. over opgeschreven, ook in de brief, hoe we daar als college naar kijken. Mevrouw Den Heijer heb ik met zoveel woorden haar instemming mee horen betuigen, om echt als college en raad de verantwoordelijkheid te nemen om op basis van uw achterbannen en de kennis van het college de zoekrichtingen te bepalen en vervolgens op

9/29

projectniveau die burgerparticipatie te gaan vormgeven, omdat het dan de concreetheid krijgt die meestal passend is voor specifieke burgerparticipatie. Dus richting de heer Van Doorn zeg ik: de gedachte die u naar voren brengt is op dit moment niet de gedachte waar het college op dit moment zit. Niet omdat we tegen burgerparticipatie zijn, welnee, maar omdat we denken dat het in de volgende fase, als u de hoofdzoekrichting heeft bepaald, om dan die burgerparticipatie een goede plek te geven. U mist de kostenspecificatie van Horti Science en ook de toetsing. Laat ik dan de toetsing ter hand nemen. In de brief, die is verstuurd op 22 juni aan uw raad over Horti Science, daar is toch een vorm van toetsing opgenomen. Die is alleen kennelijk niet op de manier opgenomen, dat u hem ook herkend heeft als een toetsing, constateer ik maar. Specifiek onderaan blz.3 staat: we hebben de Horti Science visie langs de lat van dit kader, er wordt verwezen naar het toetsingskader, gelegd. De 3 criteria voor afweging, die eerste 3, scoren groen. Kortom: hij kwalificeert überhaupt de toetsing. Vervolgens hebben we gezegd: de inhoudelijke weging, die 5 aspecten, daar zien we tenminste 4 groene scores. En de financiële weging, ja, daar scoort die licht groen. Dus daar hebben we een kwalificatie aan willen geven, maar hij blijft wel een beetje hoog over, dat is waar.

Dat past overigens ook wel een beetje. Ten eerste bij de mate waarin het voorstel is uitgewerkt. Ik denk inderdaad dat het heel passend is, ik heb het ook eerder gezegd bij de kadernota, om dit van een betere, nadere uitwerking te voorzien. Dat is ook het voornemen van het college om dat richting de begroting te doen. In die zin was het een voorschot op het afwegingskader, dat realiseren we ons terdege, alleen, het college is graag proactief. We hebben het afwegingskader naar u willen sturen en zelf bedacht: als wij het er tegen aan houden, dan zouden wij verwachten dat t.z.t. als u het afwegingskader vast stelt, dat dit er goed in past. Maar the proof of the pudding is in the eating, zei de heer Ruitenberg van het CDA. Dus het is inderdaad een hypothese op het vaststellen van het toetsingskader dat nog moet komen. Dus voor een deel heeft het te maken met het feit, dat het plan nog maar beperkt uitgewerkt is, maar voor een ander deel heeft het ook te maken met hetgeen je kunt bereiken met de criteria. We kunnen nog heel veel subcriteria maken. De SDG’s zouden een prima leidraad kunnen zijn. De SDG’s zijn een manier om te kwalificeren wat maatschappelijke doelen zijn. Maar dan nog, de energietransitie. Als dat nou een criterium is, hoe bepaal je dan vervolgens daarbinnen nog of de ene investering beter is dan de andere investering.

Als bij de energietransitie versus iets aan cultuur versus iets aan wonen versus iets aan gezondheid, hoe verhoudt zich het één tot het ander? Daar altijd een politiek oordeel volgens mij, volgens het college, nodig zijn. En een politiek oordeel is natuurlijk in eerste instantie aan u als raad en het college heeft ook haar gedachten, maar gelet op het feit, dat u aan het stuur wilde zitten, heeft het college geen hele lange pijplijn aangelegd van voorstellen voor de Eneco-middelen. Als u daar om vraagt, gaan we er heel graag mee aan de slag, want ideeën hebben we voldoende en wensen ook, maar voor dit moment hebben we alleen als grote urgentie gezien het voorstel om te investeren in Stedin, de boeterentereserve hieruit te dekken en een stuk Horti Science investering, die we echt noodzakelijk zien hieruit te dekken. Dan hebben we onszelf even beperkt in het doen van andere voorstellen, maar als u ons uitnodigt nemen we die hand heel graag aan. De fractie van de VVD heeft een aantal specifieke vragen gesteld: hoe kijken we er nou tegen aan, dat we maar beperkt in staat zijn gebleken om een financieel rendement te maken. Dat is natuurlijk jammer, een kater heeft de heer Van Santen het genoemd. Ik zit hier niet met een kater, maar ik had liever heel veel meer direct financieel rendement kunnen regelen voor u.

Overigens, het nieuws van de dag wil ik met u delen en dat is dat de Stedin teller toch heeft doorgetikt. Afgelopen vrijdag is helder geworden bij de aandeelhoudersvergadering van Stedin hoeveel meer wij hebben kunnen investeren in dat cumulatie preferent dividend dan waar we recht op hebben. En dat blijkt toch heel veel te zijn, namelijk jaarlijks kunnen we dividend uit kunnen trekken van € 385.000. Ietsje minder dan de € 4ton waar we maximaal rekening mee hadden gehouden, maar heel dicht daar bij, dus dat is goed nieuws. Daar is het college in elk geval zeer verheugd mee en ik denk dat we er allemaal blij mee mogen zijn, want dat scheelt gewoon weer bezuinigen. Uiteindelijk zijn het structurele inkomsten en die kunnen we goed gebruiken. Hadden we meer willen hebben, meneer van Santen heeft daaraan gerefereerd. Ja, natuurlijk. Het college ziet dit ook als een permanente opdracht. We hebben wel de bestuursopdracht hiermee afgesloten, is gecommuniceerd, maar het is een permanente opdracht voor ons als college om binnen de kaders, die we zien, dus investeren in nutsbedrijven o.a. om te kijken: kunnen we meer financieel rendement maken? Dus dat is een uitdaging en dat blijft een uitdaging voor ons als college.

En het onderzoek naar erfpacht, waaraan u heeft gerefereerd, dat zou daaraan een bijdrage kunnen gaan leveren, want erfpacht zijn jaarlijkse inkomsten, maar om erfpacht te kunnen gaan incasseren, moet je misschien wel grond aanhouden of aankopen, dus dat zou dan misschien kunnen of moeten uit Eneco middelen. Dus het is een permanente opdracht, zeg ik richting de heer Van Santen. Hij was alleen bevreesd voor een soort dubbele klap, dat je bij het benutten van de Eneco-middelen om te investeren in een bepaald kapitaalgoed, het cultuurhuis is weleens genoemd recent, dat je vervolgens jaarlijks de kapitaallasten daarvan ten laste laat gaan van het structurele saldo. Zo is het gelukkig niet, dat is juist de charme van een kapitaallastenreserve, dat je wat dat betreft één keer afrekent, dus die vrees is niet gegrond. De voorzitter: U bent nogal lang van stof en u geeft veel info, maar misschien er mogelijkheden om het wat compacter aan te bieden in tijd. Wethouder Van den Beukel: Ik zal het me aantrekken, ik zie het als een aanmoediging. De vraag over subcriteria neem ik ter harte en ter overweging van de heer Van

10/29

Santen van de VVD. Graag een concreet raadsvoorstel over Horti Science, dat zou wat het college betreft het voorstel zijn, dat onderdeel uitmaakt van de begroting, maar als u het separaat wenst, en meer van u wenst het separaat, dan is dat heel wel mogelijk. Het kan overigens ook, een beetje smaakverschil, als onderdeel van de Horti Science visie en de uitvoeringsagenda. Maar dat u hier een klap op wilt geven en een oordeel over wilt geven, dat spreekt voor zich, dus het zal niet bij een briefje tussendoor gaan, dat zal een voorstel zijn op de manier, die ik heb benoemd. Kortheidshalve, bij het CDA heb ik al gesproken over de duurzaamheid, dat we daar goed naar kunnen blijven kijken, maar dan wel met een prima maatschappelijk rendement en secundair ook met een financieel rendement. Dus een goede gedachte. Dat geldt ook voor het Rottemerengebied. Ik wil daar ook een misverstand, zo dat mocht bestaan, uit de wereld helpen. Het afwegingskader, zoals het college dat heeft voorgesteld op basis van wat u aan het college heeft meegegeven in die ronde, zegt niet: de investeringen moeten financieel rendement hebben. Het zijn geen knock-out criteria in slecht Nederlands. Er staat slechts in het afwegingskader: die financiële afweging kent geen harde uitsluitingscriteria, maar hoe groener hoe kansrijker. Het blijft niettemin wederom, ik val in herhaling, een politiek oordeel dat u velt.

Als u zegt: het maatschappelijk rendement is hiervan zodanig aantrekkelijk, dat het financieel rendement ons niets interesseert, dan is dat uw volste recht en ook iets waar het toetsingskader prima zich toe zou verhouden. De fractie van WIJ vraagt om een bevestiging, dat de provincie alleen kijkt naar de inkomenstoets en geen vermogenstoets. Ja, dat klopt. Ik zou willen dat het anders was, mevrouw Van Olst, maar dat is hoe het werkt. De gemeente Dordrecht, daar hebben we naar gekeken, ook naar de gemeente Rijswijk, heel veel gemeenten, dat is natuurlijk het voordeel van de verkoop van Eneco, je hebt veel vergelijkingsmateriaal. We zien ook voorbeelden, die we niet willen nadoen, maar ook voorbeelden waar we lering uit getrokken hebben. Ik zal ook nog specifiek zelf naar Dordrecht kijken, maar de zaken die bekend zijn hebben we al verwerkt in dit raadsvoorstel. De fractie van de CU bepleit één moment van integrale afweging. Dat is hoe u het hebben wilt, maar ik heb ervan aangegeven, dat vanuit het idee van het college we er goed aan zouden doen om nog deze raadsperiode dit voorstel te doen, om de Horti Science visie eraan te toetsen, en ook een beperkt aantal andere voorstellen. Die kunnen van u komen, die kunnen van het college komen, die kunnen in een sessie tot stand komen, maar om het totale bedrag nu te beleggen, dat zou niet onze gedachte zijn.