BV21.0115 Verslag gezamenlijke commissies Kaderbrief

VERSLAG Gez. commissies ruimte/AB/samenleving Kadernota BV21.0115 Datum vergadering

: 23 juni 2021

Digitaal aanwezig via Teams: Commissieleden: Leefbaar 3B : Don van Doorn, Machiel Crielaard, Marjolein Gielis, Henk Meester, Leon Erwich, Johan Philippens VVD : Alexander Kuipers, Nathalie van Bakel, Marloes Draak, Eric Kampinga, Ed van Santen, Mauriel van As, Matthijs Machielse, Edwin Vervaet CDA : Matthijs Ruitenberg, Nelleke Bouman, Hans van der Stelt, Dave Bergwerff, Terence Buitendijk CU : Kees-Willem Markus, Paul Lieverse WIJ Lansingerland : Leon Hoek, Petrine van Olst, Jan Jumelet, Dianne van Heusen D66 : Ineke den Heijer, Erik Jonker, Michiel Muis. GroenLinks : Marko Ruijtenberg, Menno Duk PvdA : Petra Verhoef, Hamid Azzouzi Burgemeester Wethouders

: Pieter van de Stadt : Jan-Willem van den Beukel, Simon Fortuyn, Kathy Arends, Ankie van Tatenhove

Aanwezig in de raadszaal: Voorzitter : Jan Pieter Blonk Commissiegriffier : Lianne van den Houten Afwezig Leefbaar 3B CDA CU GroenLinks

: Wouter Hoppenbrouwer, Georgine Zwinkels : Frans Ammerlaan : Jurjen Dieleman : Selgei Gabin

1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 17.00 uur: Goedenavond collega’s, collegeleden. We gaan kijken wie er aanwezig zijn voordat ik de vergadering open. We gaan het lijstje even langs. Mevrouw Van Bakel, de heer Bergwerff, mevrouw Bouman, de heer Crielaard, de heer Van Doorn, mevrouw Draak, de heer Erwich, mevrouw Gielis, mevrouw Den Heijer, de heer Jonker, de heer Jumelet, de heer Kampinga, de heer Kuipers, de heer Lieverse, de heer Machielse, de heer Markus, de heer Meester, de heer Muis, mevrouw Van Olst, de heer Ruijtenberg, de heer Ruitenberg, de heer Van Santen, de heer Van der Stelt, mevrouw Verhoef: aanwezig. De heer Duk: Ik neem vandaag de plaats van mevrouw Gabin in. De voorzitter: De heer Hoek komt later. De heer Philippens komt later. Mevrouw Zwinkels geen reactie. Nu ga ik naar de lijst van duo-raadsleden. Ik noem ze allemaal op, want we weten niet zeker wie er allemaal zijn, dus ik ga ze gewoon langs. De heer Vervaet, de heer Buitendijk, mevrouw Van Heusen, de heer Duk, de heer Azzouzi: aanwezig. De heer Pat El, de heer Van Harn, de heer Van Ingen, de heer Buijs, mevrouw Van Hagen, de heer Alsemgeest, de heer Hofman, de heer Van der Stad, de heer Weerheijm, mevrouw Heijblom, de heer Oord, de heer Vermeulen, de heer Van Amersfoort, de heer Xhemaili (niet aanwezig, MJ). De heer Van As, VVD: Even voor de goede orde. U heeft mij niet opgenoemd.

U bent er vanuit gegaan, denk ik, dat ik er niet bij zou zijn, maar ik ben ook aanwezig. De voorzitter: Heb ik u overgeslagen? U heeft zich aangemeld, duidelijk. De voorzitter: Ik open de vergadering van de commissie algemeen bestuur, de gezamenlijke vergadering in het kader van de kadernota. Goedemiddag, welkom raadsleden, duo-raadsleden, burgemeester,

1/36

wethouders, ambtenaren, medewerkers en de griffie en last but not least de kijkers en luisteraars van de webcast. Vandaag een gezamenlijke oordeelsvormende commissievergadering betreffende de kadernota 2022. Het college heeft gisteren in de loop van de middag via de griffie een brief naar de raad gestuurd betreffende Horti Science. En aan het begin van de avond nog een brief betreffende de meicirculaire. Beide brieven kunt u betrekken bij de woordvoering over de kadernota. De spreektijden zijn 10 minuten eerste termijn, 5 minuten tweede termijn. De volgorde van spreken zal zijn van de grootste fractie naar de kleinste. Na de eerste termijn van de commissie is er een schorsing van 30 minuten. Interrupties mogen in de tweede termijn van de commissie en het college. Berichten van verhindering zijn er van de heer Hoppenbrouwer, de heer Hoek sluit later aan, de heer Dieleman, de heer Van As, mevrouw Gabin en de heer Ammerlaan, hij wordt vervangen door de heer Buitendijk. De heer Kampinga: De heer Van As heeft zich aangemeld. De heer Ruijtenberg: U heeft de heer Van As als afwezig benoemd, maar de heer Van As is luid en duidelijk aanwezig. De heer Van As: Nog steeds. De voorzitter: Bedankt voor het opmerken van de fout van mijn kant. Heb ik nu alle aanwezigen? Ik denk het wel. Als het niet zo is: steek uw vinger op en meld u dan als het niet goed is. 2.

Insprekers De voorzitter: Er hebben zich geen insprekers gemeld. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering N.v.t. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Akkoord met deze agenda? Ja, dat is het geval. Inventarisatie rondvraag: De voorzitter: Rondvragen zijn er niet aangemeld bij de griffie. 5. Bespreekpunten: De voorzitter: Bespreekstukken zijn er niet. 6. Stukken ter advisering aan de raad: 6.a Kadernota 2022-2025 De voorzitter: Wethouder Van den Beukel heeft mij vanmiddag gevraagd of hij voorafgaand aan de eerste termijn van de commissie heel kort het woord mag voeren over de meicirculaire. Wethouder Van den Beukel: Dank voor deze gelegenheid. Ik zal me niet uitspreken over de kadernota, dat zou niet passend zijn, maar wel even over brieven die u helaas laat hebben bereikt, wel onvermijdelijk laat u hebben bereikt. Om u die 15 kantjes toch heel kort samen te vatten en een beetje duiding te geven even dit moment. Er is voortdurend nieuws uit Den Haag. Sterkers, ervaringsdeskundigen op het vlak van openbare financiën zeggen: we kennen geen periode in de recente geschiedenis, dat het zo turbulent was op dit vlak, als het gaat om de openbare financiën, die worden bestierd vanuit Den Haag. Dat is een gegeven, dat al een tijdje parten speelt. Sterker, het heeft ons er vorig jaar toe genoodzaakt om geen kadernota te maken.

Dat hangt ook samen met de coronapandemie, dat is allemaal wel begrijpelijk, alleen is het voor ons lastig. De kadernota zelf, zoals erin staat te lezen, is vastgeprikt medio april dit jaar. Op blz.3 staat dat verwoord. Dat betekent dat er nadien nog ontwikkelingen zijn, onvermijdelijk. Allereerst was er de zomerrapportage, gelukkig heeft die geen structurele effecten, maar er stond een PM. En er stond ook vermeld: de meicirculaire zou impact kunnen hebben. Nou, de meicirculaire is later verschenen, moest goed worden geanalyseerd, want het is een hoop ingewikkelde materie, 100 A4-tjes. Vervolgens zien we daarvan een effect en ook een structureel effect. Nu zou je daarvan een beetje in de war kunnen raken. Ik denk dat het niet nodig is. Dat wil ik even kort neerzetten. De kadernota is altijd een momentopname. Na dat moment veranderen er weer zaken. Zo zien we nu op basis van de meicirculaire en ook op basis van het vierde corona steunpakket, dat het erop lijkt alsof we in 2022 een paar ton meevaller hebben en voor de jaren erna weer een paar ton tegenvallers. Je zou kunnen zeggen: goed nieuws. Als je wat verder vooruit kijkt, zou je kunnen zeggen: slecht nieuws. Dat kan allebei. Tegelijkertijd geef ik u op een briefje, tenminste, ik heb het niet opgeschreven, maar wel in wat nette formuleringen, dat er over een maand weer nieuws zal zijn.

Misschien hebben we dan de gemeente-cao bijvoorbeeld. Misschien zijn er twee partijen in Den Haag, die erin zijn geslaagd om de formatie samen tot stand te brengen, is er nieuws over de opschalingskorting. 1 juli komt er weer nieuws over de vraag of het incidentele geld voor de jeugd toch structureel of incidenteel gelabeld mag worden. Dus dit nieuws zal blijven, zoals het er nu ook is. Het voorstel van het college is dan ook om ons niet hierdoor van de wijs te laten brengen. De kadernota is immers ook niet meer en niet minder dan een kader op basis van een momentopname om in september

2/36

vanzelfsprekend bij de begroting alle dan bekende informatie te verwerken tot een nieuw beeld. Dat nieuwe beeld zal afwijken van het huidige beeld, substantieel waarschijnlijk niet. We zullen u in elk geval wel steeds op de hoogte houden van nieuwe informatie, zoals we dat gisteren ook hebben gedaan. Het voorstel van het college is om de kadernota gewoon te behandelen, uw gevoelens mee te nemen en in september die integrale afweging te maken. Dat even in het kort over de meicirculaire. Vervolgens had u mij gevraagd om ook kort iets te zeggen over de Horti Science brief, die gisteren is verschenen. Dat doe ik ook graag in een klein notendopje. In de kaderbrief zit een voorstel voor plegen van een incidentele investering 3 jaar op rij, 3 keer € 1,2mln in Horti Science. In de kadernota was daar werkruimte voor, want het moet nu eenmaal toch een beperkt ding blijven. Het is eigenlijk een kaderbrief, zoals die heet in onze P&C cyclus. Het dijt uit naar een nota, zo gaat dat nu eenmaal. Om toch wat meer woorden daaraan te wijden, is die brief verschenen. Idealiter zouden we als college de Horti Science visie en uitvoeringsagenda, waar dit budget voor bedoeld is, allang met u hebben gedeeld. Dan weet u namelijk, en dan kunt u erover mee praten, wat die agenda is waar het budget voor bedoeld is.

Echter, soms gaan er dingen zoals je idealiter normaal zou willen hebben, want die Horti Science visie is in de maak, dat is ook met u gecommuniceerd, maar hij komt in september naar de collegetafel en vervolgens naar u toe. Dus de exacte bouwstenen, de exacte onderbouwing van dit bedrag, die komt tot u, zeker bij de begroting. Voor dit moment hebben we de details kunnen geven, die we aan u hebben kunnen geven in de brief en ook in de kadernota. Die zijn in lijn met de keuze van Lansingerland ook in de positionering, dat is de brief van februari j.l. om bekend te willen staan als Lansingerland Home of Horti Science. De kaartjes die verschijnen van de regio, waarin een witte vlek staat: Lansingerland. Tussen Delft en Zoetermeer. Dat is uw gemeente en daar gebeurt iets. Nee, die gemeente staat te boek en gaat steeds meer te boek staan als Home of Horti Science. Dat is een keuze, ook van u als raad. Om die keuze nu substance te geven, in goed Nederlands, hoort daar een uitvoeringsagenda bij ten bedrage van nu, indicatief, maximaal € 1,2mln 3 jaar op rij. Dat is inhoudelijk even het verhaal bij die Horti Science investering.

Procedureel wil ik er nog één ding over toevoegen, is het de gedachte van het college en zo is het ook geduid in de laatste alinea, dat het goed zou kunnen passen bij het afwegingskader, dat u nog moet gaan vast stellen, waar u zich nog over gaat buigen, dat heet Enecoafwegingskader. Dat staat volgende week op de rol, daar heeft u een eigen proces te lopen als raad. Vanuit het college beredeneerd zou het goed passen vanuit de Eneco-middelen. Als u niettemin tot het oordeel zou komen om dat tot nader orde te doen vanuit de algemene reserve, even goede vrienden. Dit is de eerste gedachte van het college. Tot zover enkele woorden. Eerste termijn De heer Van Doorn, L3B: De fractie van L3B gaf tijdens de begrotingsbehandeling van vorig jaar al aan, dat de financiële uitdagingen voor Lansingerland hardnekkig zullen blijken te zijn en dat deze door een bij meerderheid wegkijkende landelijke politiek alleen maar zouden toenemen. Het moet me toch van het hart, dat onze landelijke politieke leiding nog altijd zich als een onbetrouwbare partner opstelt, aangezien zij ondanks alle uitspraken en keiharde feiten, die worden overlegd, de door gedecentraliseerde taken nog altijd niet structureel wil vergoeden.

Arrogant gedrag van politici wat mij betreft, die vooral bezig zijn met zichzelf of het uitschakelen van hen die kritisch zijn en zich, zo blijkt, nauwelijks bekommeren om wat hun gedrag voor effect heeft hier op straat. Een aanzienlijk deel, niet alles, maar een aanzienlijk deel van onze financiële problemen en bijbehorende noodzakelijke ombuigingen, die we vanavond bespreken, zouden per direct verdwijnen als Den Haag gaat betalen voor wat zij bij ons besteld hebben. Een tweetal vragen. Op welke wijze kunnen wij conform art.108 lid 3 van de gemeentewet de reële kosten, die we als gemeente maken bij de uitvoering van mede bewindstaken rechtstreeks door het rijk laten vergoeden? Het zogenaamde gevaar van deze rekeningen direct doorsturen, is dat het rijk aanvullende eisen zal stellen aan de uitvoering, maar de impact van hun huidige houding is ook onverantwoord groot. Is dit een knop, die wij in voldoende mate benutten? De tweede vraag. Zijn het college en de collega’s in de raad het met de fractie van L3B eens, dat er ook echt doorgepakt moet worden op de met enorme steun aangenomen motie ‘zonder geld geen gemeente’ van raden in verzet. Door de deur naar Den Haag ook daadwerkelijk te sluiten en taken neer te leggen als zij financieel niet over de brug komen.

De impact van het voorgaande geeft direct, de wethouder haalde dat in zijn intro ook al aan, de lastigheid van deze kadernota aan. Enerzijds zien we op grond van nu beschikbare informatie, dat ondanks de voorgestelde ombuigingen het tekort meerjarig gezien nog altijd in de miljoenen loopt. En anderzijds ontbreekt er nog zoveel informatie en zekerheid, dat we hier op dit moment nauwelijks harde conclusies om onomkeerbare besluiten aan kunnen verbinden. Belangrijke en invloedrijke momenten zijn in ieder geval de septembercirculaire en als het een vruchtbare zomer gaat worden de uitkomsten van de kabinetsformatie. Het is in ieder geval van belang om dit gegeven kader op te nemen en om in EK-termen te blijven: rust aan de bal te houden. De fractie van L3B is dan ook van mening, dat we conform het uitgangspunt van grof naar fijn nog niet klaar zijn met het bepalen van die kaders. Is het college dit met de fractie van L3B eens? Uit de introducerende introductie van de wethouder zinspeelde hij al, volgens mij, op een proces richting begroting om dat te doen, maar ik ga

3/36

het toch nog officieel in deze bespreking vragen, om dit de komende maanden onder de noemer actualiteiten uit het college een vast item te maken in de verschillende commissies. En dan elkaar actief te informeren, niet alleen maar brieven en memo’s, maar vooral ook gewoon mondeling en mee nemen in welke informatie vrij komt. Graag een reactie van de overige fracties op de vraag hoe zij kijken naar de doorpak op dat uitgangspunt van grof naar fijn, om dat te blijven continueren met elkaar. Dit alles neemt echter niet weg dat wij met de wetenschap van nu toch zoveel mogelijk richting moeten geven om tot een sluitende begroting te komen, zodat we het heft in eigen handen houden in plaats van dat we het over moeten dragen aan een toezichthoudende provincie. Hoewel de mate waarin we per beleidsveld moeten ombuigen dus nog vraagt om verdere verfijning, is de ombuiging als maatregel onvermijdelijk en kan de fractie van L3B instemmen met de uitgangspunten en de hieruit voortvloeiende keuze deze op een verantwoorde wijze te verdelen over meerdere beleidsvelden. Het zal echter niemand verbazen, dat L3B extra pijn in de buik heeft van de ombuigingen, die de beeldkwaliteit van de openbare ruimte, het ambitieniveau van de dienstverlening, waaronder ook de dreigende sluiting van de servicebalie in Bleiswijk, het OZB-tarief voor woningen en de veiligheid raken.

Zeer belangrijke speerpunten van de L3Bfractie, waar we vanaf 2018 fors op hebben kunnen investeren. Die lijn hadden wij natuurlijk graag voort gezet, want we zijn nog lang niet klaar. L3B zal er dan ook alles aan doen om de noodzakelijke en wat ons betreft tijdelijke stap terug in deze investeringen zo klein mogelijk te houden. Want laten we wel wezen: er lopen nog steeds extra BOA’s op straat om onze veiligheid. Een investering van € 1,4mln in de buitenruime gaat niet terug naar nul, maar reduceren we op een redelijk verantwoorde wijze met enkele tonnen, dus het is niet zo, dat we helemaal terug naar af gaan. Dankzij jarenlang verstandig financieel beleid is Lansingerland ook gewoon een gezonde en krachtige gemeente geworden, die heel goed in staat blijkt om zelfstandig door deze crisis te komen. Wat de fractie van L3B betreft blijven we kritisch en creatief zoeken naar dekkingsvoorstellen en mogelijkheden. Dat gezegd hebbende, wil de fractie van L3B graag weten wat het college nodig heeft om de voorbereiding van de invoering van forenzenbelasting met maximale urgentie op te kunnen pakken, zodat we bij de begrotingsbehandeling een besluit kunnen nemen of invoering loont.

Overigens heeft de gemeente Bladel recent een onderzoek gedaan op welke wijze de niet in de gemeente ingeschreven arbeidsmigranten, waar bij die forenzen vergoeding naar werd verwezen, belasting kunnen betalen, zodat de lasten van gemeentelijke voorzieningen zoals een zwembad, sportvelden en de buitenruimte eerlijk verdeeld worden over de gebruikers. In plaats van forenzen belasting hebben zij net als bij een buurgemeente de oplossing gevonden in een verblijfsbelasting via de verordening toeristenbelasting. Ik ken verder de details niet, het stond overigens in het Eindhovens Dagblad, maar mogelijk kan de wethouder dit onderzoek betrekken bij de inventarisatie van mogelijkheden in Lansingerland. Nog even terug naar het uitgangspunt van grof naar fijn, maar nu in relatie tot het vooruit blijven kijken en blijven investeren. Ook hier ging de wethouder tijdens zijn intro al op in, maar ik wil ook nog wel benadrukken in deze eerste termijn, dat de fractie van L3B van mening is, dat we in relatie tot Horti Science ook hier nog een spade dieper moeten.

L3B onderschrijft deze voor Lansingerland zeer belangrijke ambitie en beseft ook, dat doorontwikkeling geld kost, behoorlijk wat geld, maar de fractie van L3B wil nut en noodzaak ook beslist niet ter discussie stellen, maar ziet de opgevoerde bedragen van 3 keer € 1,2mln als een nog grove richtinggevende raming, die om verdere verfijning vraagt. Dit kan na bespreking en vast stelling van de uit te werken ambitie. Ik begrijp, dat er in september een notitie ligt, maar ik zou dat toch concreter willen hebben. We kijken uit naar die kennismaking op 14 juli, die in de brief genoemd werd, zodat we met de samenwerkingspartners een spade dieper kunnen en elkaar leren kennen en meer gevoel bij die ambitie krijgen, maar we willen ook wel graag willen weten van het college op wat voor manier en bij voorkeur ruim voor de begrotingsbehandeling concreet met elkaar daarover in gesprek raken, zodat we daar nog meer gevoel bij kunnen krijgen en ook duiding van de kosten krijgen. Daarnaast, ook daar werd al op ingegaan, maar ik ga het toch noemen, is er nog een ander, niet volledig doorlopen proces en dat is de besteding van de Eneco-gelden. In een voorstel werd het voorstel gedaan om het te dekken vanuit Enecogelden, die ambitie Horti Science, maar L3B wil dat we eerst het afwegingskader bespreken om te kijken of die kaders matchen tussen raad en college.

Het staat volgende week op de agenda, dus dat kan prima. We hebben ook de voorkeur om dat afwegingskader daarna ook vast te laten stellen in de gemeenteraad. L3B zou hier graag een reactie op willen krijgen van zowel het college als de andere fracties, want dat zou betekenen, dat we op het gebied van dekking nog wat moeten doen. Tenslotte: veel waardering voor de wijze waarop het college en het ambtelijk apparaat dit jaar de raad op een zeer transparante wijze heeft meegenomen in de scenario’s en in de verschillende zoekgebieden. Het heeft veel inzicht gegeven en vertrouwen gegeven in het doorlopen afwegingsproces en de raad in staat gesteld het zelf goed te kunnen doen. De fractie van L3B gelooft in de kracht van Lansingerland en heeft de overtuiging dat we alleen door intensief samenwerken, ik noemde al die verdere verfijning met elkaar om het proces verder uit te lopen, zowel in de raad, maar ook met de partners in Lansingerland, sterker uit deze situatie komen. Dank u wel. De heer Machielse, VVD: Wat een bizarre situatie is het toch, waar we in zitten. Digitaal in één van de belangrijkste debatten van het jaar. Gelukkig lijkt de trend nu gekeerd en gaan de coronacijfers de

4/36

goede kant op. Maar wat een veerkracht heeft Lansingerland laten zien de afgelopen anderhalf jaar. De VVD is dankbaar voor de enorme inspanningen van de landelijke overheid, GGD’s, ziekenhuizen en de gezondheid die we met elkaar hebben gekregen, maar ook zeker dankbaar voor en trots op hoe onze Lansingerlandse ondernemers met alle maatregelen en aanpassingen de afgelopen tijd hun ondernemingen draaiend hebben gehouden. En trots op hoe de Lansingerlandse samenleving hierin samen heeft opgetrokken. En nu de laatste kadernota van deze raadsperiode alweer. Een bijzonder lastige kadernota door de bezuinigingsopgave en de druk die vanuit allerlei kanten op Lansingerland toeneemt. En dat nu we in deze coronacrisis zitten. En toch ook een begroting, waarin we zien dat de VVD in het college zit. De VVD fractie heeft deze kaderbrief met instemming gelezen, want de afweging is verdraaid lastig. € 2,5mln ombuigen, terwijl we willen investeren in onze samenleving en de lokale lasten in de hand willen houden. Deze voorliggende kaders voor de komende begroting betekenen voor ons twee dingen. Allereerst: bewust bezuinigen. Met ruim € 1,5mln aan gerichte ombuigingen en bezuinigingen toch recht blijven doen aan dit groene woonhart tussen de steden. En daarnaast de lasten verdelen met investeringen in Stedin met een mooi rendement en zo beperkt mogelijke lasten voor onze inwoners.

Want hierdoor is de begroting voor volgend jaar in evenwicht. Het weerstandsvermogen blijft op peil en de schuldenpositie neemt verder af. Tegelijk blijven we een groot aantal investeringen in onze gemeenschap doen en realiseren we veel politieke wensen van onze kiezers. Dat gaat alleen, omdat we met dit college al 3 jaar investeren in de samenleving en de financiën op orde houden. Ik ken geen gemeente in Zuid-Holland die ons dit zo na doet en in balans een nieuwe begroting voorstelt. Maar onze groene woonhart tussen de steden staat wel onder druk. Van Bleiswijk, Berkel en Bergschenhoek tot aan de Rotte en het buurtschap Kruisweg, overal neemt de druk toe. Aan deze raad, uw raadscommissie, om de juiste afwegingen te maken voor de inmiddels ruim 63.000 inwoners, die onze mooie gemeente rijk is. Geen eenvoudige opgave, dus dat verdient uitgangspunten, die de VVD ook de komende jaren zal blijven hanteren. Want Lansinterland groeit de komende jaren in een passend tempo naar uiteindelijk maximaal 75.000 inwoners. We versterken onze dienstverlening, voorzieningen, infrastructuur en houden ons huishoudboekje op orde. We koesteren ons dorpse karakter ingepast in de parkachtige omgeving van de polders, het Annie M.G. Schmidtpark, de Groenzoom en de Rottemeren.

Dus weet ook, college, dat wanneer deze uitgangspunten in het geding komen al dan niet in de regio u fors tegendruk moet geven, maar daarbij onze volle steun heeft. Ten aanzien van de lokale lasten zit ons echter wel iets dwars. Waar het nieuwe tarief voor OZB niet-woningen eerder zal ingaan dan vorig jaar voorzien, een prima voorstel omdat dit gepaard gaat met een steunpakket voor lokale ondernemers, die getroffen zijn door de coronacrisis, stelt het college voor de opbrengst uit de OZB woningen met ruim € 200.000 te verhogen. Dat zit ons niet lekker. Zeker niet, gelet op het feit dat we in 2020 ruim € 370.000 meer OZB hebben opgehaald dan we hadden begroot. Een opbrengst, waar deze raad niet om heeft gevraagd. Daarom zal de VVD met een voorstel komen, dat zullen wij morgen doen bij het bespreken van de jaarstukken, om het teveel in 2020 te gebruiken voor een eenmalige compensatie, nu we nog in deze coronacrisis zitten, voor de heffing volgend jaar. Daarnaast is er in deze kadernota naar goed gebruik in deze gemeente nog geen rekening gehouden met o.a. de meicirculaire, de verhoging van het rijksbudget jeugdhulp en de herijking van het gemeentefonds.

De structurele financiële ruimte, die dit mogelijk gaat bieden, zullen we pas zien na de begroting dit najaar, maar we geven het college vast mee, dat voor de VVD-fractie de ambitie naar structureel lage lokale lasten absoluut niet weg is. Toch, er zit nog veel onzekerheid in de financiën van de komende jaren. De coronacrisis is nog niet voorbij en we wachten met vele gemeenten op de uitkomst van de landelijke formatie en wat dit voor onze financiën gaat betekenen. De VVD ondersteunt daarom de richting van het college naar een structurele ombuiging. Daar hebben we ook de komende jaren met een nieuwe raad en een nieuw college profijt van. Wie er ook aan de lat komt te staan in het nieuwe college, Lansingerland moet bestuurd worden met een visie voor de lange termijn. Tot slot op het gebied van financiën moet ons nog van het hart, dat de aanblijvende en ditmaal zelfs geïndexeerde hondenbelasting ons een doorn in het oog is. Gelukkig werken onze landelijke collega’s aan een voorstel om de hondenbelasting op termijn definitief weg te nemen. Een goede zaak. Daarnaast is de VVD-fractie erg tevreden, dat de OZB-gebruikersdeel voor de niet-woningen eindelijk wordt afgeschaft. Simpele en begrijpelijke lokale heffingen, dat zouden meer gemeenten moeten doen. De VVD-fractie begrijpt de keuzes van het college om strakker te sturen op instroom WMO en jeugd.

Strakker te sturen op reeds toegekende jeugdhulp en intensiever te zoeken naar de juiste hulp. Stoppen met het Nieuwe Wij is pijnlijk, maar logisch. De investering levert, zeker in deze coronatijd, niet de gewenst opbrengst op. Dan moet daarmee worden gestopt. We zijn ook tevreden over de keuze voor beperking van de inzet op re-integratievoorzieningen. Minder kosten voor trajecten voor mensen met een lange afstand tot de arbeidsmarkt en dus effectief inzetten van de middelen die we hebben, zodat mensen met een goede kans op een baan op de korte of middellange termijn die ook krijgen. In de kadernota staat dat geprobeerd is dusdanige keuzes te maken, dat de meest kwetsbare personen worden ontzien. Een uitstekend principe. Wel hebben we een vraag aan de wethouder over bijvoorbeeld de dienstverlening en processen kostendekkend inrichten. Het voorstel van het college is om de kosten medische keuring gehandicaptenparkeerplaats door de aanvrager te laten betalen. Voor mensen met en fysieke beperking kan een laag in komen ook aan de orde zijn. En voor zo’n persoon is € 90 dan een hoog bedrag. Als de

5/36

medische keuring een formele eis is en iemand overduidelijk gebonden is aan bijvoorbeeld een rolstoel, dan is het toch een paarse krokodil, die we aan het creëren zijn. Een andere investering die door zal gaan is de inzet op schuldhulpverlening. Bij goede resultaten kijken we graag naar een meerjarige dekking hiervoor, al is ook dat aan een nieuw college en een nieuwe raad. Maar wel bijzonder goed, dat de inzet op deze hulpverlening nu gaat beginnen met de uitwerking van deze kadernota. Ook in de fysieke omgeving worden gerichte keuzes gemaakt. De VVD heeft grote moeite met het naar beneden bijstellen van de kwaliteit buitenruimte, maar toch, in vergelijking met de bezuiniging hierop van enkele jaren geleden is het bedrag nu veel kleiner. Daarom verwachten we dat de wethouder slim met dit budget om kan gaan om de buitenruimte toch als positief visitekaartje te laten zijn als gemeente. Hoe ziet de wethouder dat? Kunnen we tijdig bijsturen om te voorkomen dat we een grote desinvestering zouden doen in onze openbare ruimte? Ook de investeringen in mobiliteit gaan door. Erg belangrijk, want onze inwoners reizen wat af. Is het niet per fiets of OV, is het wel per auto. Met de gepaste groei naar maximaal 75.000 inwoners zijn een goede doorstroming en daarbij behorende investeringen essentieel. Dat dit college hierin blijft investeren stemt de VVD positief.

We kijken ook uit naar de bespreking van het masterplan en de verkeerscirculatie. Wel rekenen we er hier op, dat ook de laatste verkeersonveilige situaties worden meegenomen, zoals de Bergweg Noord en de Jacob Marislaan. Maar ook hier hebben we zaken om trots op te zijn, zoals de grote aanpassingen aan de rotondes van de Klapwijkseweg de afgelopen jaren. Ik noemde het u al: je kan wel merken dat de VVD in het college zit. Waarin de investeringen ook door gaan is onze woningbouw. Erg belangrijk voor al onze inwoners, die willen doorstromen, jongeren die uit huis willen, empty nesters en iedereen die op zoek is naar een woning. Hoe sterker we ons middensegment vertegenwoordigen, in het betaalbaar segment bouwen en snelheid maken, vooral dat laatste, hoe beter het is. Wel blijven we deze plannen toetsen aan het dorpse karakter, want zoals gezegd: daar staan we voor. Laten we ook eerlijk zijn. We hebben als Lansingerland echt niet stil gezeten de afgelopen jaren. Overal waar ik kijk in onze gemeente staan nieuwe huizen of wordt gebouwd. Maar ook dan neemt de druk toe. Kijk eens naar de afwegingen die te maken zijn in participatietrajecten en nieuwbouw. De grens lijkt op bepaalde plekken echt wel bereikt, juist ook voor onze inwoners. Daarom staat de Lansingerlandse VVD voor een maximum aantal van 75.000 inwoners in onze gemeente. Dan is de rek qua groei eruit.

De druk neemt ook toe op het gebied van veiligheid. Ondermijning en zware, al dan niet georganiseerde, misdaad komt vaker voor in deze gemeente. Maar ook het gebruik van drank en drugs onder jongeren blijft toenemen. Recentelijk lijkt ook het aantal woninginbraken weer toe te nemen, een ontwikkeling die gekeerd moet worden. Erg belangrijk, dat er in deze kadernota geen bezuinigingen op ondermijning en handhaving worden voorgesteld. Dat ondersteunt de VVD van harte. Tot slot moet mij persoonlijk iets van het hart. De afgelopen weken hebben de lokale en regionale kranten bol gestaan van berichten van de oppositie in deze raad. Hierin zijn termen gebruikt, waar ik graag afstand van wil nemen en waarin ik mijzelf en mijn fractie totaal niet herken. De beelden, die geschetst worden over het bestuur van Lansingerland en de prioriteiten, die we hierin stellen, passen mij niet en passen naar mijn mening niemand in deze raad. Wellicht dat het digitaal vergaderen niet heeft geholpen de afgelopen anderhalf jaar. Maar laten we niet uit het oog verliezen met welk doel we hier allemaal zitten. Om Lansingerland weer een stukje mooier te maken. Ik hoop, dat we dat ook terugzien in de moties en amendementen, die mogelijk op deze kadernota volgen. De druk neemt toe en dat vereist gerichte maatregelen.

De nu voorliggende kaders voor de begroting bieden dat op vele fronten en met een paar accenten kan de Lansingerlandse VVD hiermee instemmen. We moeten en willen vooruit, maar wel op een verantwoorde manier. Dank u wel. De heer Ruitenberg, CDA: Vandaag hebben wij het debat over alweer de laatste kaderbrief van deze raadsperiode. De volgende kaderbrief zal door de nieuwe gemeenteraad worden vastgesteld. Dit is een kaderbrief, die gemengde gevoelens oproept, want er wordt voorgesteld om stevig in te grijpen en voor ruim € 2,5mln aan structurele maatregelen te nemen. Terwijl we tegelijkertijd een zeer goed gevulde spaarpot hebben dankzij het succesvolle grondbeleid en dankzij de verkoop van de aandelen Eneco. Dat is iets wat lastig uit te leggen is en toch is het onze taak, die van het college en de raad gezamenlijk om dat te doen. Op basis van onze huidige kennis, ook op basis van de meicirculaire, staat het CDA achter het voorstel van het college om ervoor te gaan de begroting in 2022 structureel sluitend te maken. Er is een maar: mocht er in het kader van de compensatie, die het rijk aan de gemeenten gaat geven voor de jeugdzorg, een variant komen die langjarig en structureel compensatie biedt, dan willen wij kijken op welke wijze wij daarmee om gaan. Daarmee bedoel ik niet een eenmalige bijdrage voor 2022, dat is de variant die ik tot nu toe heb gehoord.

Uiteraard volledig eens met de heer Van Doorn: goed om het oog op de bal te houden en te kijken wat de nieuwe ontwikkelingen zijn en op basis daarvan gepaste maatregelen te nemen richting de begroting. Deze kaderbrief vol met maatregelen neemt niet weg dat het ook goed is op stil te staan bij alles wat er in de afgelopen jaren gerealiseerd is. Dat is heel veel. Het voorzieningenaanbod en de kwaliteit van wonen in Lansingerland is indrukwekkend hoog. Dat is ook de reden waarom veel mensen graag in Lansingerland willen blijven wonen of komen wonen en dat ondanks de coronacrisis en alles wat daarmee samenhing, ik hoef de warme woorden van de heer Machielse aan onze inwoners en onze ondernemers niet te herhalen, daar kan iedereen achter staan. Ik wil ook

6/36

complimenten aan het college geven over het proces rondom deze kadernota. Ik zit nu ruim 14 jaar in de gemeenteraad en dit is het meest uitgebreide, intensieve en zorgvuldige kadernotaproces, dat ik tot nu toe heb meegemaakt. Het inzicht in de financiële uitdaging, het inzicht in de begrotingsknoppen waaraan gedraaid zou kunnen worden en de latere bijwerking daarvan en vervolgens de verwerking van die maatregelen in de kadernota, het geeft heel inzichtelijk heel volgordelijk het proces aan. In ieder geval de CDA-fractie voelt zich daardoor zeer goed bediend. Ombuigen en het nemen van maatregelen zijn woorden die in debatten vaak klinken en waarschijnlijk ook vandaag. Maar belangrijk voor ons als raadsleden is te doordenken wat het effect is van die maatregelen op de samenleving, met name op de meest kwetsbare mensen in de samenleving, die meer dan anderen de hulp van de overheid nodig hebben. De CDA-fractie heeft daarom op basis van de uitgangspunten solidariteit, gespreide verantwoordelijkheid, rentmeesterschap en publieke gerechtigheid de maatregelen beoordeeld. Dat doen we eigenlijk bij iedere kadernota en begroting en bij ieder voorstel speelt het mee, maar juist nu vind ik het belangrijk om aan te geven op welke wijze wij als lokale christendemocraten lokaal invulling geven aan de uitgangspunten van de christendemocratie.

Bij solidariteit kijken we of er niet een beperkte kwetsbare groep is, die door de maatregelen onevenwichtig hard geraakt wordt. Bij gespreide verantwoordelijkheid houden we scherp in de gaten, dat de overheid geen taken op zich neemt, die de samenleving of de markt ook zonder de overheid kan invullen en dat we op basis van vertrouwen omgaan met onze samenleving en niet op basis van bureaucratie. Bij rentmeesterschap kijken we naar de toekomst, of een maatregel duurzaam is voor zowel natuur en omgeving als qua financiële haalbaarheid. Bij publieke gerechtigheid beoordelen we of de gemeente nog in staat blijft om aan inwoners de zekerheid te geven van het goed en adequaat uitvoeren van haar basistaken en het eerlijk en gelijkwaardig behandelen van onze inwoners. Dit betekent concreet, dat er voorstellen zijn, die op basis van onze uitgangspunten absoluut onbespreekbaar zijn. In het overzicht van de begrotingsknoppen en de daaruit volgende maatregelen zaten die er zeker tussen. Maar wij prijzen ons gelukkig dat deze voorstellen niet door het college zijn opgenomen in de voorgestelde maatregelen in de kadernota. Dat neemt niet weg, daar zal ik niet omheen lopen, dat er maatregelen tussen zitten, die ronduit pijnlijk zijn. Ombuigen doet altijd pijn, maar sommige maatregelen meer dan andere. Ik ga een aantal voorbeelden daarvan aanhalen.

Allereerst 30% kortere afhaaltijden en openingstijden van het gemeentehuis en het sluiten van de Snip. Kort samengevat: het servicepunt in Bleiswijk dicht en het gemeentehuis alleen nog open tussen 12.00 uur en 17.00 uur op de werkdagen. Het CDA vindt het belangrijk, dat de gemeente een goede basis dienstverlening heeft voor alle inwoners. Ook na corona zullen er nog inwoners in Lansingerland zijn, die een baan hebben op werkdagen tussen 9.00 uur en 17.00 uur en die dus om iets met de gemeente te regelen dan een vrije dag op moeten nemen. Dat vinden wij ongewenst. Wij willen daarom gaan voorstellen, we overwegen daarvoor een motie in te dienen, om te kijken of er budgetneutraal een uitruil mogelijk is, dat er minimaal ook op een moment een avondopenstelling is dan wel een dagdeel in het weekend. Processen kostendekkend inrichten. Eigenlijk hetzelfde punt dat ook de heer Machielse aanhaalde. Een medische keuring voor gehandicaptenparkeerkaart wordt niet meer vergoed. We hebben na technische vragen vast gesteld, dat er ook in de bijzondere bijstand, waarvan wij dachten dat het een reddingsboei zou zijn voor deze mensen, maar dat was niet aan de orde. Wij vinden dat een harde maatregel, die erg in grijpt bij een kwetsbare groep mensen, precies die categorie die je eigenlijk niet zou willen doen.

Mensen voelen zich dan misschien vanwege financiële redenen terughoudend om een gehandicapten parkeerkaart aan te vragen, zullen daarom minder goed kunnen meedoen in de samenleving met wellicht aan het einde isolatie en eenzaamheid. Wij willen dus dat die maatregel op een manier wordt ingevoerd, dat er wel een dekking gevonden kan worden voor deze kwetsbare groep. Dan de OZB verhoging, ook al door de heer Van Doorn en de heer Machielse aangehaald, voor bedrijven en inwoners. Hoewel de economie het behoorlijk goed doet na corona, zijn er nog genoeg bedrijven en inwoners, die het financieel moeilijk hebben. Een OZB verhoging raakt iedereen even hard en het is in die zin eigenlijk een hele zure maatregel. Daartegenover staat de compensatieregeling ten behoeve van bedrijven en kwetsbare mensen van € 500.000, lezen wij. Dat is een goed idee, maar nog wel wat vaag als concept in deze kadernota. Hoe ziet het college de verdere implementatie voor zich? € 5ton lijkt veel, maar er moet niet al te veel bureaucratie omheen komen, want dan is het zo op voordat inwoners er iets aan hebben gehad.

Wat betreft het samenvoegen van een eigenarendeel en het gebruikersdeel: deze maatregel steunt het CDA aan de basis, maar wij vragen het college wel om samen met de SVHW zeker te stellen, dat eigenaren deze heffing kunnen doorbelasten aan de gebruikers, anders is deze maatregel een grote verschuiving van de belastingdruk van gebruiker naar eigenaar en dat past niet bij een betrouwbare overheid. Onze grootste zorg in deze kaderbrief zit in de toekomst. Ondanks de maatregelen, die we nu nemen, behoorlijk pijnlijke maatregelen, zien we dat het structurele tekort in 2025 nog steeds op € 3,2mln staat. Bij de verwerking van de meicirculaire wordt dat beeld zelfs nog wat slechter. Het is geen goed rentmeesterschap om zonder echt scherp te hebben hoe dit nu komt deze rekening door te schuiven naar de volgende raad. Wij moeten nu al pijnlijke maatregelen nemen voor € 2,5mln, maar daarmee is het laaghangend en hooghangend fruit al geplukt. Onze opvolgers zullen draconische maatregelen moeten nemen als je nog eens € 3,2mln structureel wil besparen. Diverse keren heb ik de technische vragen

7/36

rondes geprobeerd om scherp te krijgen wat nu de oorzaak is, maar het bleef vaag. Ik lees echter in de antwoorden op de technische vragen van de heer Azzouzi van de PvdA, waarvoor dank, dat het voor het grootste gedeelte in het meerjaren investeringsplan zit, oftewel het MIP. Dit zijn investeringen in de voorzieningen in onze gemeente, zowel de technisch noodzakelijke investeringen, de vervangingsinvesteringen als de nieuwe investeringen. En in het minder toerekenen van uren overhead aan de grondexploitaties. Dit antwoord baart mij zorgen. Het heeft dus niet te maken met de jeugdzorg en de WMO, maar met specifieke Lansingerlandse investeringen. We zullen in de toekomst minder grondexploitaties hebben om ieder jaar door te belasten om de eenvoudige reden, dat de gemeente geen actief grondbeleid meer voert en er minder nieuwe grondexploitaties bij zullen komen. In veel wijken die destijds vanuit een grondexploitatie zijn opgezet komen vervangingsinvesteringen voor beschoeiingen, wegen en groen, straks allemaal in onze eigen exploitatie. Kortom: we worden een beheergemeente met bijbehorende kosten. Dit zijn dus ook geen eenmalige zaken voor 2025, dit zal doorlopen.

De vraag is dan ook: kunnen we nog iets doen om ervoor te zorgen dat onze opvolgers niet hoeven te kiezen voor een OZB-verhoging van honderden euro’s per huishouden of een mega bezuiniging? Zijn er investeringen of andere beleidskeuzes, die wij nog kunnen aanpassen, zodat we het tekort van 2025 en latere jaren wat verlagen? Wij vragen aan het college om hier uitgebreid op in te gaan en de mogelijkheden hiervoor aan de raad te presenteren voor de begrotingsbehandeling. Expliciet gaan we het college vragen om uit te zoeken of het instrument van een kapitaaldekkingsreserve voor een deel van deze investeringen waar onder in ieder geval het cultuurhuis Blok B. Hiervoor zal het CDA een motie indienen tijdens de raadsvergadering. Wij maken ons namelijk steeds meer zorgen over de betaalbaarheid van het cultuurhuis op de lange termijn. Dank u wel. Mevrouw Van Olst, WIJ: In het raadsvoorstel dat voor ligt wordt ons gevraagd het kader voor de meerjarenbegroting vast te stellen. Deze nota of brief is hiermee dus echt een heel belangrijk document, omdat juist hierop de begroting wordt gebaseerd. Het adagium, dat wordt genoemd in deze brief, better safe than sorry, spreekt WIJ zeker aan. Laten we wijs omgaan met onze middelen en de rekening zeker niet doorschuiven naar volgende generaties.

Dit adagium gaat in het voorliggende verhaal op voor de korte termijn, maar voor de lange termijn wil ik een ander engels gezegde hanteren, namelijk: penny wise, pound foolish. Want door nu te stoppen met bijvoorbeeld het Nieuwe Wij, wat wij natuurlijk een goede naam vinden, en/of andere re-integratietrajecten bespaar je op de korte termijn inderdaad geld, maar je maakt het voor de mensen, die juist extra hulp kunnen gebruiken, het nog moeilijker en je biedt minder perspectief in de toekomst. Want als deze mensen een baan vinden door het succes van het traject van het Nieuwe Wij, dan hebben we daar als maatschappij op de lange duur allemaal wat aan. Nog een voorbeeld is het afschalen van het groenonderhoud. Wat willen we nu? Willen we mooi, goed onderhouden openbare ruimten? Zeker in tijden van veel thuis recreatie. Of willen we dit nu weer afbreken? Waardoor een ander beeld ontstaat, waar vervolgens weer op moet worden ingehaald, omdat we er toch met zijn allen er weer netjes bij willen zitten. En vooral nu. Kortom: onrust en gedoe en wellicht onnodig. Het lijkt zeer op de korte termijn gericht en het lijkt niet nodig. Sterker nog, het blijkt dus niet nodig n.a.v. de brief die we hebben ontvangen. Inmiddels is helder, dat er nog e.e.a. verwacht wordt vanuit het rijk.

Al op 31 mei of 1 juni leerde een snelle berekening dat € 1,3mld te verdelen was en dat het dus voor Lansingerland een aanzienlijk bedrag zou opleveren. Waar vorige week nog geschermd werd met dat we moesten wachten tot er een nieuw kabinet gevormd was, is er nu dus een brief van maar liefst 15 kantjes, waaruit blijkt, dat het allemaal reuze mee valt. Incidenteel geld is er volop, voor met name Horti Science wordt in de kadernota een voorschot genomen op de Eneco-gelden. Ook dit komt te vroeg, want we zijn niet geïnformeerd hierover. Gisteren ontvingen we de brief. Wij kunnen best begrijpen, dat dit een goed idee is voor onze gemeente, maar het lijkt nu allemaal vlugvlug, want de kadernota moet erdoor. Zo ook de brief over de Eneco-gelden met de verhullende titel ‘afloop bestuursopdracht herziening’. Het was een hele speurtocht om hem te vinden. Deze brief wordt dus pas in de commissie AB van volgende week behandeld. Nogmaals: te laat dus. Of de kadernota komt te vroeg. Al met al een hele speurtocht door allerlei systemen en brieven heen. De vraag is: kan dit nou niet anders? Dit is een vraag die ieder jaar ter sprake komt en we hebben geprobeerd met een motie daar wat meer duidelijkheid in te krijgen. We zijn inderdaad goed meegenomen en dat kunnen we allemaal heel erg waarderen, maar het eindproduct, de kadernota dus, lijkt te vroeg opgeleverd te zijn.

Het is voor ons nog te onduidelijk wat er gaat komen. Daarom overwegen wij sterk om nu dus geen beslissing te nemen over de kadernota. Er zijn teveel onzekerheden in het geheel. Wij zouden er voorstander van zijn om in ieder geval de verwerking van de meicirculaire af te wachten en het besluit over de kadernota op te schuiven naar het moment dat wel duidelijk is hoeveel er onze kant op komt. Dit blijkt dus nu duidelijk te zijn. De vraag aan de wethouder is: komt er nu een nieuwe kadernota? Want dit kan in ieder geval onrust voorkomen en schept het kader veel scherper dan nu het geval is. Dank u wel. De heer Markus, CU: Nadat er vorig jaar geen kaderbrief of –nota is verschenen vanwege grote onzekerheden, die er toen waren, zijn we nu een jaar verder. Een bijzonder jaar. Wie had ooit gedacht dat een virus de hele wereld zo lang in zijn greep kon houden? Het maakt ons bewust van het feit, dat de

8/36

wereld niet maakbaar is en dat niet alles is te sturen in de richting die we willen. Leven in afhankelijkheid is zo makkelijk nog niet. Maar nu een jaar verder ligt er wel een kaderbrief. Een kaderbrief met als titel ‘Lansingerland verantwoord vooruit’. Er is een opgave om het tekort van € 2,5mln weg te werken in 2022. Het college wil niet vooruit schuiven en het tekort nu weg werken, zodat een volgend college niet met de problemen wordt opgezadeld. Een uitgangspunt, dat wij prima kunnen onderschrijven. Ook de overige uitgangspunten, die zijn vermeld en aan de basis staan van deze kaderbrief, onderschrijven wij. We complimenteren het college met de gevolgde methodiek van grof naar fijn en voor met name het heldere begrotingsknoppendocument. De heer Ruitenberg gaf het al aan: ook in mijn lange carrière in Lansingerland heb ik zo’n dergelijk document nog nooit gezien. Ik denk dat er zeker een nietje doorheen gaat en in de kast gelegd gaat worden om goed te onthouden voor latere, mogelijke bezuinigingsronden. Een prima proces tot nu toe wat ons betreft. Het college schrijft dat zij het adagium huldigen van better safe than sorry. Mijn voorgangster sprak er ook al over. Dat is uiteraard een prachtig adagium. Overigens is het niet echt jip-en-janneke taal, maar dat terzijde. Het omschreef misschien wel het beste het gevoel van ons bij deze kadernota.

Het vertrekpunt van het college was € 2,5mln voor 2022. Een onzeker vertrekpunt, want landelijk speelt er van alles en duidelijkheid vanuit de rijksoverheid als het gaat om het gemeentefonds, het compensatiegeld ontbreekt totaal. Gemeenten zitten met de problemen, want alle gemeenten worden geconfronteerd met grote tekorten. Better safe than sorry, zegt het college. Dat herkennen wij. Maar hoe zeker zijn de kaders die wij nu vast stellen? Natuurlijk snappen we goed, dat onzekerheden bij een begrotingsproces horen, maar onzekerheden in tijden waarin er tekorten zijn, is extra gevaarlijk. Zetten we nu geen bezuinigingsproces in gang, terwijl het tekort toch mee blijkt te vallen? Hiermee bedoel ik niet de meicirculaire, want deze lijkt met alle toelichting op zich goed verwerkt te worden. Sterker nog, de meicirculaire laat voor 2022 een plus zien, maar voor de jaren erna een forse min. Ik doel u wel op de extra rijksmiddelen, die worden verstrekt in het kader van de jeugdzorg. Als deze er komen, is er dan nog wel een tekort? Of komen er in de septembercirculaire nog allerlei andere konijnen uit de rijksoverheidhoed? Oftewel: de genoemde kaders, zijn die wel safe? Moeten we niet halverwege 2022 heel vaak sorry zeggen voor de bezuinigingen, die niet nodig bleken te zijn? Of omdat we te weinig hebben bezuinigd.

Gaan we hier de rest van de middag en avond in debat over keuzes qua ombuigingen, terwijl deze discussie misschien over een paar maanden achterhaald is? In de presentatie over de kadernota, maar ook in de brief over de meicirculaire komt deze worsteling ook terug als reactie vanuit het college. We zijn ook blij, dat het college aangeeft dat zij eind augustus / begin september ook met elkaar weer in gesprek gaat hoe om te gaan met mogelijk extra gelden of minder gelden. We roepen het college op om ons mee te nemen in dit proces. We snappen dat deze kadernota er nu ligt, want je moet uiteindelijk een kadernota een keer opschrijven met de gegevens, die je nu hebt en die zijn veranderd. Houd ons op de hoogte. Ik vond de gedachte van de heer Van Doorn, om dat te doen bij de actualiteiten uit het college en commissies, maar in de zomervakantie zijn er weinig commissies, dus wellicht moet het op een andere manier, maar houd ons op de hoogte, zodat we ook goed weten wat er aan nieuwe gegevens en nieuwe zaken binnen komt. Zoals de naam al zegt, betreft het een kaderbrief. Zoals aangegeven kunnen we de uitgangspunten van deze kaderbrief van harte ondersteunen. De financiën van alle gemeenten, dus ook die van ons, zijn de komende jaren onzeker en daarbij hoort van onze kant een solide financieel beleid. Als er dan bezuinigd moet worden, dan op beleid en niet op uitvoering.

Hetzelfde beleid in stand houden, maar korten op uitvoering vinden wij niet haalbaar. We zijn dan ook blij, dat dit één van de uitgangspunten is die gehanteerd wordt. Maar bij een solide financieel beleid hoort soms ook, dat er pijnlijke maar noodzakelijke keuzes gemaakt moeten worden en daarvoor nemen wij zeker onze verantwoordelijkheid. Als blijkt dat het voorgestelde pakket aan ombuigingen, dat in deze kadernota wordt gepresenteerd, toch doorgevoerd moeten worden, dan kunnen we daarmee instemmen. Vinden wij dit leuk? Zeker niet. De eerste partij die bezuinigingen en lastenverzwaring leuk vindt, moet nog opgericht worden. Een soort PvdB wordt het dan. Wij denken wel, dat dit pakket past bij onze visie op Lansingerland. Met dit pakket kunnen we blijven investeren in Lansingerland. We blijven investeren in nieuwe scholen, schuldhulpverlening, duurzaamheid, maar ook sport en woningbouw. Daarnaast blijft ons fantastische voorzieningenniveau in stand en we blijven investeren in sport- en cultuurverenigingen. Dat maakt ons trots, dat we ook in mindere financiële tijden als gemeente dit nog kunnen doen. Veel gemeenten kunnen ons dat niet nazeggen en daarom moet helaas voor hen wel gekort worden op investeringen of moeten zwembaden of andere voorzieningen gesloten worden. Op een aantal punten nog vragen of zorgen. Allereerst de investering Horti Science, daar is al het e.e.a.

over gezegd. Een prachtig initiatief, inhoudelijk zien we daar ook zeker de meerwaarde van in. Met het gevolgde proces hebben wij wel wat moeite. Het is al eerder genoemd: er is nog geen besluit genomen over de Eneco-gelden en daarnaast wordt er al vooruitlopend op een visie geld gereserveerd. Graag een reflectie van het college op het gevolgde proces. Sommige partijen hebben zich al uitgesproken en ik ben benieuwd wat de rest van de raad hiervan vindt. Dan wordt er ook gekeken naar de openingstijden. Het CDA gaf het ook al aan. Op zich prima, dat we naar een lager serviceniveau gaan. Dat doet natuurlijk ook pijn, maar ik denk dat het prima op deze manier werkt. Maar voor juist de mensen, die overdag lastig kunnen, is het heel lastig om spullen in het gemeentehuis op te halen, dus als er nog geruild kan worden, budgetneutraal, tussen een

9/36

middag en een avond of een middag en een weekend, lijkt ons dat een prima keuze. Dus wij gaan graag mee in de motie die het CDA daarover in wil dienen. Dan wordt er ook gesproken over het schrappen van het Lansingerlands Initiatief. Op zich hebben we daar geen enkele moeite mee. Wij vinden wel, dat is echt wel een voorwaarde, dat in de nota burgerparticipatie het uitdaagrecht, het vroegere right to challenge, echt goed vorm gegeven gaat worden. Graag een reactie van het college hierop, want het activeren en intensiveren van hetgeen onze inwoners kunnen doen is echt een belangrijk onderdeel hiervan. Er wordt ook gesproken over kostendekkendheid. Niet omdat één van onze fractieleden volgend jaar gaat trouwen, maar even over de leges van de huwelijken. Geen enkele moeite dat dit kostendekkend wordt gemaakt, maar wij vroegen ons af of het ook geldt voor het geregistreerd partnerschap. Dan de ombuiging sociaal domein. Dit zijn zaken waar we uiteraard moeite mee hebben. We zijn in ieder geval blij, dat het sociaal beleid, dat we als Lansingerland hanteren, kan blijven bestaan. Dat we oog houden voor degenen, die echt onze zorg en aandacht hard nodig hebben. Ons inziens zijn de genoemde ombuigingen passend binnen onze visie op een krachtige samenleving en een gezond leven. Natuurlijk zien we liever geen ombuigingen op dit vlak.

Wellicht is het ook niet nodig, maar dat horen we in september wel. We willen hier nogmaals benadrukken, dat maatwerk juist als er sprake zou zijn van ombuiging belangrijk blijft. Kijk naar de vraag en de persoon en niet altijd naar de regels. Deze oproep hebben we al vaker gedaan, maar die herhalen we hier nogmaals. Dan wordt er ook gesproken over ‘economie terug naar de basis’. Bij een vorige bezuinigingsopgave hebben we op dit vlak ontzettend veel bezuinigd en ook teveel bezuinigd. Ik kan me herinneren, dat we niet eens meer een ambtenaar economie hadden en dat heeft ons best parten gespeeld. Nu hoor ik graag van het college of met de voorgestelde ombuiging en middelen, die er zijn, we nog in staat zijn om als ontwikkelende gemeente nieuwe bedrijven, maar juist ook de bestaande bedrijven, te faciliteren. Blijven we voor hen een aantrekkelijke partner om mee samen te werken? Dan een belangrijk onderwerp: duurzaamheid. Uit de benchmark blijkt dat we als Lansingerland meer dan gemiddeld uitgeven aan duurzaamheid. Nu is een benchmark geen doel op zich, maar het is wel goed om te vernemen, dat ons uitgavenniveau zeker niet onder het gemiddelde zit. Nogmaals, veel of weinig geld, het gaat er uiteindelijk om wat je met het geld gaat doen. Het antwoord van het college is: focus op de grootste impact. Dit door concentreren, normaliseren en toevertrouwen.

Prachtige termen allemaal, maar we hebben er wel zorgen over. Duurzaamheid kan wat ons betreft alleen een succes worden als je iedereen, bedrijven en inwoners, op een goede manier meeneemt. Focus op de grootste CO2 uitstoot is op zich logisch, maar we willen niet dat bewoners en andere mensen, die er minder bij betrokken zijn, uit het oog worden verloren. Graag hier een reactie op van het college. Want nogmaals: verduurzamen kan alleen als je iedereen goed mee neemt. Dit zeker in combinatie met het toevertrouwen. Prima om meer over te laten aan bewonersinitiatieven, maar nogmaals, dit kan alleen door iedereen steeds weer te wijzen op het belang van duurzaam leven en iedereen goed mee te nemen. Kortom: als het doorgaat een pijnlijke ombuiging, maar we horen graag hoe de wethouder aankijkt tegen onze zorgen. De lastenverzwaring wordt aangegeven, dat is voor ons absoluut geen no-go. Ik denk dat we hiermee nog binnen de perken blijven en zeker ook de compensatieregeling kan soelaas bieden voor hen die problemen gaan kennen door deze verhoging, mogelijk. Het CDA begon erover, om nu alleen te kijken naar volgend jaar, dat is wel heel kort denkend. We zien in 2024 en 2025 de tekorten fors oplopen. Het is al aangegeven: dat komt met name door ons meerjaren investeringsprogramma. Daar moeten we op ingrijpen nu het nog kan.

Als we daar pas over een jaar of over 2 jaar over na gaan denken, dan zit je voor een voldongen feit. Dus de oproep van het CDA om na te denken over goede oplossingen met kapitaallastenreserve en andere zaken, die pakken wij graag op. Wij zijn ook benieuwd hoe andere partijen hier tegenaan kijken, want wij vinden echt, dat dit het moment is om daar waar het kan op in te grijpen. Samenvattend. Het worden nog onzekere maanden richting de begroting. We willen graag actief op de hoogte gehouden worden over de ontwikkelingen. We zijn ook bereid, als het moet, onze verantwoordelijkheid te nemen voor een solide financieel beleid. Maar het belangrijkste is, dat we met elkaar werken aan hetgeen waardevol is voor Lansingerland. Laten we oog hebben voor elkaar, zeker voor degenen, die extra aandacht nodig hebben. Onze blik gericht op een duurzame en mooie toekomst. We wensen het college en het ambtelijk apparaat, alle collega fracties en iedereen die betrokken is bij alles wat er speelt in onze samenleving Gods zegen en veel wijsheid toe. Dank u wel. Mevrouw Den Heijer, D66: Ja, er is veel te zeggen over deze kadernota en de weg ernaartoe. Tot gisteren toe eigenlijk houdt het ons constant in haar grip. We zijn op zich blij, dat er een kadernota ligt. Vorig jaar hebben we die gemist en dat zette ons als raad ook een beetje op achterstand.

We zijn tevreden met het proces, we hebben het vaker gehoord, richting de kadernota. We voelen ons meegenomen. Het is wel een ontzettende bak aan informatie, die toch ook wel heel veel tijd kost om het allemaal goed te begrijpen. Dat laat je weer nadenken over hoe je je rol als raad op deze manier het beste kan invullen, maar dat is een ander vraagstuk eigenlijk. Lastig is natuurlijk dat op het laatste moment dan zoveel essentiële informatie komt. Dat maakt de discussie vandaag wel lastiger, niet gemakkelijker, maar hopelijk komen we toch met elkaar tot goede afwegingen deze middag en avond. Er zijn ook al wat dingen over gezegd, waar we het met elkaar over moeten hebben. Dan de kadernota zelf, daar richt ik

10/36

me nu even op. We hebben een paar opmerkingen vooraf voordat ik verder naar de inhoud ga. Wat opvalt, is dat deze kadernota eigenlijk vooral gaat over wat we het komend jaar niet gaan doen en niet zozeer wat we het komende jaar wel zouden willen gaan doen. Het is erg geredeneerd vanuit het geld, dat we dus minder hebben, en daardoor missen we echt die visie. Als fractie van D66 hebben we dat gemist in deze kadernota. Dus we kunnen eigenlijk bijna niet reageren op kaders, maar het wordt meer een discussie over bezuinigingen. Een bezuinigingennota dus. Ik gebruik bewust dit woord, want in de nota wordt gesproken over ombuigingen. Op zich is dat leuk bedacht, maar niet helemaal passend. Bij ombuigingen denk ik dat het geld ergens anders aan wordt besteed, maar dat is niet zo, want het wordt gewoon niet besteed. Wat verder opvalt is ook al vaker genoemd, is dat er veel onzekerheden onder deze kadernota liggen. Hoe gaan we om met de Eneco-middelen, wat is het voorstel voor Horti Science, wat voor ons als een konijn uit de hoge hoed kwam, maar dat kwam ook doordat er heel veel informatie is aangestuurd, waardoor ik het gemist heb, maar het was wel een verrassing. En komt er nog compensatie van het rijk voor de stijgende kosten? We moeten het hiermee doen en ik snap ook het voorgerechtje van de wethouder.

Voor andere raadsleden in algemeen bestuur: dat wordt vaker gedaan in deze commissie, dat we een voorgerechtje van de wethouder krijgen, voordat we iets gaan behandelen. Maar het is en blijft schieten op een bewegend doel, als we het hebben over deze kadernota en dat maakt het niet eenvoudig. Dat vooraf. Dan naar de inhoud. Onze reactie en bedenkingen op de kadernota, zoals die voor ligt, willen we doen langs 5 lijnen. (..) Dat de financiën op orde zijn. Wij willen duurzaamheid een plek blijven geven in onze gemeente. We willen een sociaal Lansingerland zijn en blijven. We willen sterker met elkaar uit de coronacrisis komen. En we willen heldere communicatie en participatie met de inwoners. Als we kijken naar het eerste kader, het op orde hebben van de financiën, dan onderschrijven wij de uitgangspunten zoals ze in de kadernota zijn beschreven. Ook wij hebben de wens voor een sluitende begroting op te leveren. Wij zeggen: niet alleen in 2022 sluitend, maar meerjarig sluitend. Wij vinden nog steeds dat verhoging van belastinggeld voor inwoners niet de gemeentelijke melkkoe moet worden, maar het lijkt wel of het college deze weg aan het bewandelen is en blijft bewandelen, bijvoorbeeld door trouwen duurder te maken en invaliden zelfs hun eigen kaart te laten betalen.

Misschien kan je je bij het eerste voorstel nog iets voorstellen, maar het verhogen van de invalideparkeerplaatsen is voor ons een weg, die we niet willen bewandelen. Dan de verhoging van de OZB, waardoor de lokale lasten weer omhoog gaan. We zitten hier boven het landelijk gemiddelde en dat is niet wenselijk en niet in lijn met wat dit college zich voornam in 2018. We vinden het niet goed, dat je beloften doet en die vervolgens niet waar maakt. Ons tweede kader is duurzaamheid een plek blijven geven. Wij vinden opgaven rond duurzaamheid, denk ik, anders dan het college. De opgave is groot en we staan niet op het punt om dat af te gaan bouwen. Zo is energietransitie niet alleen een technische uitdaging, maar ook sociaal maatschappelijk. De CU zei het al even. Het is niet alleen waar we de grootste CO2 winst gaan halen, het is ook om de mensen mee te nemen. We delen dus niet de mening van het college, die o.a. stelt dat het restproces minder belangrijk is. De betrokkenheid van de inwoners is essentieel voor het draagvlak voor alle maatregelen, die we moeten nemen. Denk aan de windopgave en de opgave voor aardgasvrije wijken. Daar tegenover staan natuurlijk wel incidentele duurzaamheidsinvesteringen, die wij op zich zouden kunnen steunen en zelfs de investering in Stedin, die we al besloten hebben.