BV21.0084 Verslag commissie Ruimte van 18 mei 2021

VERSLAG Commissie Ruimte BV21.0084 Datum vergadering

: 18 mei 2021

Digitaal aanwezig via Teams: Commissieleden: Leefbaar 3B : Henk Meester, Jan Pieter Blonk, Georgine Zwinkels Wouter Hoppenbrouwer (agendapunt 6.e) VVD : Mauriel van As, Matthijs Machielse CDA : Hans van der Stelt, Charles van Harn WIJ Lansingerland : Jan Jumelet, Jan Alsemgeest CU : Kees Willem Markus, Arjen Hofman D66 : Michiel Muis, Ronald van der Stad GroenLinks : Marko Ruijtenberg, Menno Duk PvdA : Petra Verhoef, Valmir Xhemaili Wethouders : Simon Fortuyn, Kathy Arends, Jan Willem van den Beukel en Ankie van Tatenhove (agendapunt 6.e) Aanwezig in de raadszaal: Voorzitter : Nelleke Bouman Commissiegriffier : Karin Koemans 1. Opening en mededelingen voorzitter De voorzitter, om 19.30 uur: Dames en heren, ben ik te verstaan? Ja, ik zie geknik. Op dit vroege tijdstip, half acht, een ieder heel hartelijk welkom. Alle leden van de commissie ruimte, zo na het reces en dat was wel even lekker, denk ik, voor menigeen. Het weer zat niet altijd veel mee, maar even er tussenuit is altijd wel lekker. Ook de wethouders hartelijk welkom en degenen, die afgestemd hebben op de uitzending van vanavond. Allereerst de opening bij deze. De mededelingen. Ik heb geen berichten van verhindering gezien, maar voordat ik verder ga, gaan we het ritueel maar weer even doen van: wie zijn er allemaal aanwezig? Ik heb al een heleboel gezichten gezien.

De heer Alsemgeest, de heer Van As, de heer Blonk, de heer Duk, de heer Van Harn, de heer Hofman, de heer Jumelet, de heer Machielse, de heer Markus, de heer Meester, de heer Muis, de heer Van der Stad, de heer Van der Stelt, mevrouw Verhoef, mevrouw Zwinkels: aanwezig. Waar is de heer Xhemaili? Zou hij zich vergist hebben in de tijd? Mevrouw Verhoef: Ik ga er achteraan. De voorzitter: Heeft de heer Hoppenbrouwer zich al aangemeld? Die staat wel genoteerd voor een agendapunt. Mevrouw Zwinkels: Hij komt wel. De voorzitter: Dan gaan we dat later noteren. Dank u wel. De heer Ruijtenberg: Ik wilde graag mede delen, dat ook ik aanwezig ben bij de vergadering. De voorzitter: U staat nog niet genoteerd, maar bij deze. Dan moet ik iets instellen, dat ik een ieder die straks iets gaat zetten ook ga zien. Ja, de digitale vergadering. 2. Insprekers De voorzitter: Wij hebben insprekers vanavond. Er heeft zich een drietal insprekers gemeld. Op twee kom ik zo terug, maar we hebben eerst de heer Wilde. Hij wil graag iets melden over het punt ruimtelijke adaptatie strategie. Op de twee andere heren kom ik zo, nadat ik de heer Wilde de gelegenheid heb gegeven om er iets over te vragen. Inspreker 1: De heer Wilde: Goedenavond, dank u wel dat ik deze kans krijg om wat te zeggen over de ruimtelijke adaptatie strategie.

Ik spreek vanavond met name in mijn rol als voorzitter van Lansingerland Samen Duurzaam, het duurzaamheidsplatform van de bewoners van Lansingerland, om de verbinding te leggen samen met de gemeente, maatschappelijke organisaties en bedrijven om meer te bewerkstelligen op het gebied van talloze thema’s op duurzaamheid. Met die blik hebben wij gekeken naar de ruimtelijke adaptatie strategie. Laten we beginnen met het positieve. We zijn blij, dat er een plan ligt. Het is goed dat hier aandacht voor is bij de gemeente. Goed ook, dat er niet alleen wordt gekeken naar klimaatadaptatie, maar ook mitigatie en goed dat er een focus is op zowel hitte, droogte als

1/41

wateroverlast. Waar we wat minder blij mee zijn, is dat we compleet de urgentie missen in dit stuk. We zitten al volledig in klimaatverandering en het lijkt alsof we aan het plannen zijn van een nieuwe wijk of wat dan ook, allemaal heel ver weg, 2050 is uiteindelijk het doel, dat we willen bereiken, dus we missen heel erg de urgentie hierin. Dat in combinatie met het feit, dat we als bewoners met name die A13/A16 verbinding zien, een enorme kaalslag aan bomen. Wij proberen als platform nu al anderhalf jaar met de gemeente samen ervoor te zorgen, dat er veel meer bomen komen in de gemeente Lansingerland, ook voor de redenen, die allemaal worden genoemd in het plan ruimtelijke adaptatie strategie. Maar het lukt ons niet om ervoor te zorgen, dat er nu eindelijk wat meer bomen komen. Al de zorg die men dan heeft bij de gemeente om een boom te planen en wie gaat dat dan onderhouden, hoe dan ook, daar hebben we allemaal oplossingen voor, maar toch blijkt het gewoon heel lastig te zijn. Dus wij zouden echt het college willen oproepen om zich echt in te zetten om veel sneller aan de slag te gaan en ook aan de bewoners te laten zien, dat men deze thema’s enorm serieus neemt en dat we niet kunnen wachten tot 2050 voordat alles oké is. Dat we nu beginnen met bomen planten en meer groen in de wijk.

Dat is niet alleen mooi om het klimaat wat aangenamer te houden in deze gemeente, maar ook voor de biodiversiteit en ons watersysteem en ook voor de bomen en ook voor zoveel andere punten, die dat oplevert. Mijn vraag is echt om nog eens heel goed te kijken: maak het smart, focus op meer korte termijn doelen. Dat zou ons heel erg blij maken. Dank u wel. De heer Jumelet, WIJ: Dank voor de inspraak uiteraard. Dank voor de positieve woorden, maar anderzijds ook meer de waarschuwing tussen aanhalingstekens. In hoeverre zijn jullie nou ook betrokken geweest bij de totstandkoming van deze strategie? U geeft aan, dat u toch een aantal inwoners vertegenwoordigt. Het gaat ook over de omgeving van onze inwoners. In hoeverre zijn jullie betrokken geweest bij de totstandkoming van de strategie? De heer Wilde: We zijn niet betrokken geweest bij deze strategie. Een paar dagen geleden heb ik hem voor het eerst gezien. Mevrouw Zwinkels, L3B: Meneer Wilde, bedankt voor uw inspreken. U wilt meer bomen. Dan neem ik aan dat u en de groep waar u voorzitter van bent ook nagedacht heeft over de vraag waar u graag bomen zou willen. Heeft u ideeën van: daar kunnen veel meer bomen komen? Er zijn plekken waar ze op dit moment verdwijnen, allemaal bij die A16. Maar heeft u er ook al over nagedacht waar u graag meer bomen zou willen zien? De heer Wilde: Ja, daar hebben we over nagedacht.

Daar hebben we ook verschillende keren met de gemeente over gesproken, of het mogelijk is, en dat blijkt iedere keer toch wel heel lastig te zijn. Nogmaals, de ambtenaren zijn wel heel welwillend om met ons te praten en mee te denken, maar men vangt het toch altijd weer terug in bepaalde regels: dat kan niet daar, dat is nu eenmaal zo, er is geen budget voor, groenbeheer, noem maar op. We hebben heel veel ideeën waar de bomen kunnen komen, we hebben ook ideeën over circulaire voedselstraten en allemaal hele mooie ideeën. Het enige wat tot nu toe tot stand is gekomen, is de pluktuin bij Bergschenhoek, bij de tennisbaan, daar hebben we een groot plukbos. We willen veel meer van dit soort projecten opzetten en ook de bewoners betrekken bij dit verhaal. Bij de vogelbuurt hebben we meegedacht: hoe maken we nu zo’n buurt vogelvriendelijk? Maar het lukt ons nu gewoon niet om daar een actieve rol in te spelen ook al was dat wel in het begin afgesproken, dat we dat samen met Rotta zouden doen. Dus we zijn heel welwillend en we willen heel graag, maar het lukt gewoon niet. Nogmaals, dat ligt niet zozeer aan de ambtenaren, maar het ligt meer aan de regels en het systeem hoe het nu zit. Ik vrees door de urgentie waar we nu in zitten, dat dit soort regeltjes ons niet verder gaan helpen.

Ik zou iedereen toch eens op willen roepen om goed te kijken naar de regels, hoe ze nu zijn, en kijken: wat is echt nodig en hoe kunnen we de transitie naar een veel groener Lansingerland versnellen? Niet alleen maar plannen maken, waar we uiteindelijk klimaatadaptief willen zijn in 2050, want tegen die tijd zien Nederland en Lansingerland er totaal anders uit. Dan zijn deze plannen misschien niet eens meer zo actueel. Dat vrees ik. Ik zoek echt de urgentie. De heer Duk, GL: Dank aan de heer Wilde voor deze inspraak. Eigenlijk wilde ik exact hetzelfde vragen als de vorige vragensteller, maar ik word toch nog getriggerd. Hoe vindt u dat de gemeente creatiever kan omgaan met de regels, die nu de bomen beletten, hoe die kunnen worden ontweken, zal ik maar zeggen. De heer Wilde: De belangrijkste reden die wij horen is dat er budgetten moeten zijn voor het beheer van die bomen. Die budgetten zijn er niet en daarom worden er geen bomen geplant. Terwijl ik denk dat als we gewoon zeggen in een bepaalde wijk met bepaalde bewoners: hier komt een mooie boom, zijn jullie bereid om die boom te adopteren als wijk? Dan zou daar ontzettend enthousiast op worden gereageerd. Sterker nog, dan heb je heel erg die verbinding met duurzaamheid. Dat is niet iets vanuit de gemeente, het is iets van ons allemaal. Dus ik denk dat het ook een heel mooie sociale rol kan spelen.

Dat hebben we ook gezien met onze pluktuin. Zo denken we dat we dat op tal van plekken in Lansingerland voor elkaar kunnen krijgen. Als de gemeente zegt: kom met een serieus plan, laat ons dan zien waar dat dan kan, dan wil ik zeker nog een keer komen met die plannen. We hebben al meerdere suggesties gedaan en dat is helaas op niets uit gelopen. Ja, ik wil dat zeker nog een keer bekijken.

2/41

De heer Van der Stelt, CDA: Dank aan de heer Wilde voor zijn inspraak. U vindt het verhaal nog te weinig smart, zegt u. Maar is u bekend, dat deze adaptatiestrategie nog gevolgd wordt door een uitvoeringsagenda, die dan natuurlijk een stuk smarter moet zijn. Ik mag hopen dat uw betrokkenheid daarbij in ieder geval geregeld gaat worden. Dat lijkt me hartstikke goed. De heer Wilde: Absoluut. Ik wil zeker meedenken. Ik heb begrepen, dat die agenda nog komt, dus ik wil zeker meedenken, uiteraard, ook mijn collega’s. Dus heel veel dank voor deze vraag. Nogmaals, het is goed dat er nu een uitvoeringsagenda komt, maar de urgentie wil ik echt nog benadrukken. We kunnen niet alleen maar praten over: in 2030 gaat dit gebeuren en in 2040 dit. Want mensen zien nu, dat die bomen verdwenen zijn en maken zich daar zorgen over: wat komt er voor terug? Als je pas over 5 of 6 jaar begint met bomen planten, dan is dat nu niet zichtbaar. Ik zou ook aan de perceptie willen werken als gemeente, dat we ons echt inzetten voor een goede gemeente en niet alleen maar in plannen, maar laat dat nu zien door op verschillende plekken in Lansingerland aan de slag te gaan. Dat speelt zeker een rol. Mevrouw Verhoef, PvdA: Dank u wel voor uw inspraak. Ik zat te rommelen met mijn camera, dus als ik een vraag stel, waar u al iets over heeft gezegd, dan spijt me dat bij voorbaat. Ik heb twee korte vragen.

U had het over regels, die belemmerend zouden zijn. Bedoelt u daarmee landelijke regels of lokale regels? En mijn tweede vraag is: ik zie overal bij het Rottemeren gebied, maar ook langs het fietspad op de Landscheiding bordjes staan met de tekst: kan hier een boom komen? Heeft u daar wat mee van doen? Kunt u daar iets meer over zeggen? De heer Wilde: Het zijn met name lokale regels, voor zover ik heb begrepen. Wij werken bijvoorbeeld met meerbomen.nu die actief met verschillende gemeenten samen werkt om bomen te planten. Het ligt met name aan de lokale regels waarom men zegt: dat is lastig. Dan die borden. Er zijn inderdaad 48 borden geplaatst de afgelopen weken, ook rondom moederdag om er moeder aarde van te maken en eigenlijk om mensen zich er bewust van te maken hoe mooi het is om een boom te hebben en wat het allemaal voor voordelen heeft. Er was ook een column in de Heraut. Eigenlijk hebben we wel 100 redenen waarom bomen een goed idee is, maar ik heb me even gehouden tot de top 10 redenen daarvoor. Ik denk dat daar heel veel kansen liggen en ook verantwoordelijkheid bij ons allemaal. De voorzitter: Dan zijn er verder geen vragenstellers meer. Meneer Wilde, dank voor uw inbreng en toelichting. Het agendapunt zal vanavond besproken worden, dan kunt u het e.e.a. aanhoren. 3. Vaststelling verslag vorige vergadering d.d.

6 april 2021 De voorzitter: Zijn daar nog op- of aanmerking over gekomen? Ik kijk even naar links. Nee. Dan is het bij deze vast gesteld. 4. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Ik ga even verwijzen naar een brief van gisterenmiddag, die u gekregen heeft, omtrent het agendapunt 6.a vaststellen bestemmingsplan woningbouwlocatie Treurniet. Dat heeft u allemaal kunnen lezen. De strekking van het geheel is dat het deze avond, tenzij u er anders over beslist, niet behandeld zal worden. Het voorstel wordt gedaan om dat te verschuiven naar 8 juni. De heer Blonk: Mooi dat er overeenstemming is met omwonenden, de vereniging Houd de maalderij leefbaar. Dat die twee lagen er bovenop wordt terug gebracht naar één, dat staat niet in de brief, maar ik heb het wel gehoord. Dus hiermee is een hele grote hobbel weg genomen. Maar we zijn er nog niet. Ik wil de wethouders hier voor de komende weken toch wat over meegeven. Dat is het volgende. Ik wil er bij de wethouder op aandringen, dat u wel serieus slagerij De Rooij mee neemt in deze participatie bij deze ontwikkeling. De bestaanszekerheid van deze slagerij staat op het spel. Ik wil dat graag nader duiden, als dat nu mag. De voorzitter: Dan zitten we al bijna bij de behandeling van dat punt. De heer Blonk: Ik wil het ook wel bij de actualiteiten uit de commissie doen.

Dat maakt mij niet uit, die mogelijkheid heb ik ook. Het mag van de agenda af, maar ik wil dan bij agendapunt 7.b nog even uitleggen wat ik met de slager wil. De voorzitter: Ik zet uw naam bij de actualiteiten uit de commissie. Even verder beluisteren hoe u tegen deze brief aankijkt, of er eenstemmigheid is t.a.v. 8 juni. De heer Alsemgeest: Een klein beetje inhakend op wat de heer Blonk zei. Hij heeft al wat gehoord in het wandelgangeninformatiesysteem, zoals dat zo keurig heet, wat wij natuurlijk allemaal niet weten. Zou de wethouder een klein tipje van de sluier kunnen oplichten over wat er precies gaande is, want we hebben ons als fracties toch voorbereid op dit mooie punt. Misschien is het ook wel een beetje een heikel punt. Wat kunnen we een beetje verwachten in juni? Of moeten we het hele bestemmingsplan weer opnieuw lezen? Ik wil me ook even scharen achter de heer Blonk met het verhaal van de slager, maar ik laat hem daar graag het woord over voeren. De voorzitter: Zijn er nog andere leden van de commissie die hier iets over willen zeggen? Nee. Dan is het de vraag wat we nu doen met de vraag van de heer Alsemgeest: waar gaat het dan nu om? Kunnen we dat bij het agendapunt naar voren brengen? De heer Markus: Actualiteiten uit het college. De voorzitter: Dat lijkt me ook wel een goede. De wethouder luistert toch mee, dan kan ze zich daar alvast even op voorbereiden.

Mevrouw Arends zetten we even bij dat agendapunt. Even voor u allen: ik zei net bij de insprekers dat zich voor vanavond twee insprekers hadden gemeld t.a.v. het punt woningbouwlocatie

3/41

Treurniet. Dat was de heer De Rooij, waar de heer Blonk net al naar verwees, en dat was de heer Wildschut. Mocht vanavond dit agendapunt niet doorgaan, dan zullen beide heren sowieso ook inspreken op 8 juni. Dan is dat al bij u bekend. Met uw instemming gaat punt 6.a van de agenda af, dat wordt dan 8 juni. Inventarisatie rondvraag: De voorzitter: Ik heb het nodige langs zien vliegen. Wie meldt zich? De heer Blonk: Ik wil graag bij de rondvraag een vraag stellen t.a.v. de stand van zaken Driehoek Noordpolder. Als de wethouder er bij de actualiteiten uit het college een mededeling over doet, dan kan ik die vraag ook daar wel neerleggen, dan hoeft het niet in de rondvraag. De heer Duk: Ik heb een rondvraag over de verlichting in de fietstunnel onder de A12. De heer Alsemgeest: Ik heb een rondvraag betreffende de gerealiseerde sociale woningbouw in Parq Verde aan de Hoeksekade in Bergschenhoek. De heer Muis: Ik heb een rondvraag over de weidebloembuurt en het verbroken contact daar tussen de bewonersvereniging en de gemeente. De voorzitter: Helder. We hebben vier rondvragen tenzij. 5.

Bespreekpunten: 5.a Informatievoorziening en verloop van proces omtrent verduurzaming zwembad de Windas De heer Duk, GL: Een motie pas na 6 jaar willen uitvoeren, hier pas over informeren nadat ik hier op door ben gaan vragen, deze maar voor de helft en het maar nipt voor de eindstreep uitvoeren nadat heeft aangegeven, dat dat sneller moet en een deadline heeft gesteld, een toezegging doen dat er op een bepaalde datum een uitwerking zou worden gegeven, maar deze datum vervolgens met een jaar overschrijden, de raad niet actief informeren dat deze datum niet gehaald wordt, niet actief informeren dat er twijfels zijn over de juistheid van het eerder gedeelde onderzoek, niet actief een nieuwe datum geven waarop de uitwerking gedeeld zal worden: het resulteerde bij mij in de conclusie dat de wethouder aan koud watervrees doet. Daarmee druk ik mij mild uit. Je zou ook kunnen zeggen, dat het getuigt van minachting van de raad, dat een college niet op tijd vragen van mij beantwoordt, moties op lange termijn schuift en toezeggingen niet nakomt. In de ogen van onze fractie schaadt dit het vertrouwen.

Toch heeft GL er op dit moment voor gekozen om geen interpellatiedebat aan te vragen, we willen het college de kans geven na het oordeel van deze commissie om te erkennen dat er fouten zijn gemaakt in de informatievoorziening, dat er niet voldoende urgentie bij de uitvoering van dit raadsinitiatief heeft gelegen en dat er voldoende opties zijn geweest om aan te geven dat de toezegging niet op tijd kan worden nagekomen. Het college geeft aan in haar brief van vorige week, dat kwaliteit voor gaat op snelheid. En al deel ik deze mening, zet ik mijn twijfels bij de noodzaak van een overschrijding van een jaar en wil ik erop wijzen, dat de kwaliteit van informatie niet beperkt mag blijven bij het delen van één onderzoek per twee jaar, maar ook zou moeten bestaan uit het delen van de voortgang. Daarom de volgende vragen aan de commissie. Wat is uw oordeel over het met u gedeelde feitenrelaas over de moties, toezeggingen en informatie aan de raad? Welke conclusies vindt u dat het college hieruit dient te trekken? Vindt de commissie dat zij gedurende het proces altijd actief, tijdig en volledig is geïnformeerd? Tenslotte. Het gaat in de landelijke politiek op dit moment veel over macht en tegenmacht. Over informatievoorziening aan de volksvertegenwoordigers. Ook lokaal zou het hierover moeten gaan.

Ik agendeer nu dit onderwerp, maar dit had ook over elk ander raadsinitiatief kunnen zijn gegaan uit elke andere partij. Om in de toekomst voldoende, juiste en tijdige informatie te krijgen en om te voorkomen dat raadsinitiatieven achter in een la terecht komen, is het nu van belang om een duidelijk signaal te geven aan het college. Dank u wel. De voorzitter: Ik ga van groot naar klein en dat zal bij alle agendapunten zijn, dus dan kunt u zich daar op voorbereiden. De heer Blonk, L3B: De heer Duk heeft twee vragen gesteld, maar in de schriftelijke aankondiging staan er zes. Ik houd me even aan die zes vragen, dat lijkt me wat handiger. Die ga ik even langs. Vindt de commissie dat de moties 22017-054 en 2018-027 tijdig en volledig zijn uitgevoerd? Nee, dat is niet het geval. Vindt de commissie dat de toezegging 2019-109 is nagekomen? Nee, dat is niet het geval. Zou in de kaderbrief van 2021 komen. Deze is niet geschreven, maar dat betekent niet dat het toegezegde onderwerp dan kan blijven liggen. Wat had het college moeten doen met de toezegging, toen bleek dat de kaderbrief 2021 niet zou worden geschreven? Op dat moment had dat onderwerp gewoon opgepakt moeten worden. Vindt de commissie dat zij gedurende het proces altijd actief, tijdig en volledig is geïnformeerd? Nee, dat is niet het geval, omdat het proces heeft stilgelegen. Niemand was er, denk ik, mee bezig.

Volgens het onderzoek van Sweco kan er in 20 jaar 4.600 ton minder CO2 worden uitgestoten en een miljoen euro worden bespaard door full electric te gaan, de toegezegde technische en financiële uitwerking laat nu een jaar langer op zich wachten dan is toegezegd. Hoe kijkt de commissie daar naar? Mijn reactie namens L3B is, dat het heel erg jammer is dat het zo gelopen is en zonde van de tijd. Welke lessen zou het college moeten trekken over de omgang met de raad? Alerter te zijn met de uitvoering van

4/41

moties en toezeggingen. Deze door GL in november 2017 aangekaarte zaak loopt dus al 3,5 jaar. Mijn vraag aan de wethouder is: wat is de oorzaak van deze vertraging, hoe en wanneer wordt dat nu opgepakt? Dank u wel. De heer Van As, VVD: Ik kan me in grote lijnen wel aansluiten bij de vorige spreker. Ik ga toch even de vragen langs, die de heer Duk schriftelijk heeft ingediend in plaats van de vragen die hij net stelde, want aan de hand daarvan hebben we het ook voorbereid. Ik hoor wat woorden als ‘minachting van de raad’ ‘weinig vertrouwen’. Ik vind dat wel scherp gesteld, zwaar, vooropgesteld, maar daar kom ik zo wel op terug bij het doorlopen van de vragen. Zijn de moties tijdig en volledig uitgevoerd? Als je echt heel scherp kijkt: ja, dan zijn ze op zich wel uitgevoerd, maar dat had wel beter gekund. Is de toezegging voldoende nagekomen? Nee, ik denk het niet. Daar sluit ik me aan bij de vorige spreker. Waar ik wel over heb nagedacht, is dat er in 2020 ook andere omstandigheden waren, een mondiale crisis. Ik kan me voorstellen, dat dit niet de hoogste prioriteit gehad heeft. Zoals het college stelt: zorgvuldigheid boven snelheid. Ja, maar daar had best informeren bij gepast. Meer informeren dan nu gebeurd is. Wat had het college moeten doen met de toezegging? Dat is eigenlijk: informeren. Er zijn misschien verzachtende omstandigheden.

Ik ben heel benieuwd naar de reactie van de wethouder daarover, hoe die hier tegenaan kijkt. Maar hier hadden we wel beter geïnformeerd kunnen worden, denken wij. Zijn wij tijdens het proces tijdig, actief en volledig geïnformeerd? Eigenlijk ook niet dus. Dat volgt uit wat ik net zei. Ik denk in het proces dat we wel geïnformeerd zijn, tijdig en volledig, althans in die zin: niets gemist. Kijkende naar de periode van 3,5 jaar verder vanaf de motie van GL, achteraf kijk je een koe in zijn kont zeggen ze weleens, maar dat is natuurlijk wel een behoorlijke periode. Er is nog niet veel gebeurd volgens mij. Puntje 5, er kan in 20 jaar tijd 4.600 ton CO2 worden bespaard en een miljoen euro. Ja, daar kun je volgens mij niet tegen zijn. Dat is natuurlijk wel zonde, hoe langer het duurt. Hoe eerder hoe beter in dat opzicht. Welke lessen zou het college moeten trekken? Ik vind die erg belerend gesteld. Ongetwijfeld positief kritisch bedoeld, zo wil ik hem in ieder geval benaderen met de beste intenties. In het algemeen vinden wij dat de raad voldoende en tijdig wordt geïnformeerd. Bij het achterwege blijven van de kaderbrief had wel betere informering plaats kunnen vinden. Ik ben benieuwd hoe de wethouder daar naar kijkt, maar wat ons betreft zou dat beter kunnen. We kunnen ons goed indenken, dat er overigens wel andere onderwerpen waren, die op dat moment prioriteit hadden.

Dat neemt niet weg, dat dit gewoon een groot dossier is en het loopt al lang. Hier moet aandacht voor blijven. Dank u wel. De heer Van der Stelt, CDA: Ook ik kan me grotendeels aansluiten bij het betoog van de heer Blonk en vorige spreker. Ik ga het dan ook niet helemaal herhalen. Ik zal proberen het heel kort en krachtig samen te vatten. Het is niet goed, dat moties, die we aannemen, een beetje op zijn beloop lijken gelaten te worden. Dat lijkt hier het geval. Dingen moeten gewoon tijdig worden afgehandeld en de raad moet daar goed over worden geïnformeerd. Daar is het ook niet helemaal goed in gegaan, dus dat deel ik ook met de heer Duk. Ook al vertraagt de voortgang om moverende redenen, dan stel je daar de raad van in kennis. Er kunnen heel goede redenen zijn. Ik denk, zoals vorige spreker ook al aangaf, dat het te maken heeft met andere prioriteiten, waardoor dit wat achter is geraakt, maar ik kan natuurlijk niet voor het college spreken, dat horen we wel. Ik hoop dat alsnog de uitwerking van de moties toch snel verder gestalte kan krijgen en dat we dit van het lijstje kunnen afstrepen. Dank u. De heer Jumelet, WIJ: Omwille van de tijd kan ik zeggen, dat ik me bij de beantwoording, zoals meneer Blonk aangaf, volledig kan scharen, wat ook andere sprekers doen. Het is toch wel heel jammer, dat de raad eigenlijk niet goed is geïnformeerd over de voortgang.

Wellicht zijn er andere prioriteiten gesteld, maar had dan ook als college terug gekomen naar de raad en gezegd: hier hebben we nu op dit moment geen tijd, capaciteit of wat dan ook voor. De raad tast eigenlijk gewoon in het duister over wat de redenen zijn. Dat betreuren we ten zeerste. Met name ook, omdat het eigenlijk allemaal niet zo ingewikkeld lijkt om deze slag te maken bij het zwembad. Het had heel mooi geweest als wij vrij snel na 2017 die slag hadden kunnen maken. Nu lijkt het erop, dat we duurzaamheid heel hoog op de agenda hebben staan, maar als het op uitvoering aankomt, dan laten we het een beetje op zijn beloop. Ik hoop niet dat dat het verhaal is, want dan wordt het een papieren tijger. Ik hoop van harte dat de wethouder zo meteen in zijn beantwoording aangeeft dat het met grote prioriteit wordt opgepakt en zo snel mogelijk wordt afgehandeld, zodat we dit jaar dit punt kunnen afronden. Dank u wel. De heer Markus, CU: Er is al veel gezegd en veel herhaald. We zitten gelukkig allemaal goed op één lijn. Heel kort en goed: moties en toezeggingen moeten gewoon nagekomen worden. Ik bedoel, dat is gewoon een feit, dat moet gewoon te allen tijde gebeuren. Als er goede redenen zijn om dat niet te doen, dan moet je de raad daar gewoon over informeren. Niet nadat er vragen zijn gesteld, maar dat moet je gewoon proactief doen.

Dat is heel simpel, dat is niet zo ingewikkeld, dat is gewoon de manier waarop we met elkaar werken en met elkaar omgaan, dus dat lijkt me heel helder en duidelijk. Ik heb het weleens vaker gezegd, ook tegen het college: als er geen voortgang is, meldt dat dan ook gewoon. We

5/41

hebben een actualiteitenoverzicht. Zeg gewoon: beste GL, of beste raad, uw motie is zeker nog onder de aandacht, maar de prioriteit ligt even anders, we hebben even 2 maanden geen voortgang geboekt. Prima. Dan kunnen we op basis daarvan altijd nog zeggen: we willen het wel prioriteren, dus laat dat en dat maar liggen. Dan kun je met elkaar het goede gesprek aangaan. Dan weten we prima wat er speelt en wat er aan de hand is. De les voor het college is: informeer ook als er geen voortgang is. Geen nieuws kan voor de raad wel nieuws zijn. Laten we die les met elkaar trekken. Dat hoeven geen ellenlange brieven te zijn, dat kunnen een paar zinnen zijn in het actualiteitenoverzicht, dat hoeft allemaal niet ingewikkeld. Ik wil het ook niet groter maken dan het is. Om het nu over macht en tegenmacht te hebben, dat gaat me veel te ver op basis van deze discussie. Nogmaals, laten we de verduurzaming van de Windas zeer snel oppakken, want elke maand dat we het niet doen, gaat er inderdaad CO2 de lucht in, wat gewoon zonde is en wat opgepakt had kunnen worden. Dus altijd informeren, ook als het college denkt, dat er geen nieuws is. Dat kan voor de raad nog steeds nieuws zijn, laat dat een wijze les zijn. Snel aan de slag met de verduurzaming van de Windas. Dank u wel. De heer Van der Stad, D66: Goed dat proces omtrent de verduurzaming van zwembad de Windas door GL wordt geagendeerd.

We zijn het ook eens met de bewoording van GL vanavond. Er is geen enkele aanleiding om te vertragen in dit dossier en zonder recente beantwoording van het college kregen wij als D66 fractie ook het idee, dat er bewust en onnodig wordt vertraagd. Het verrichte onderzoek naar de verduurzaming van zwembad de Windas is glashelder. Investeer en bespaar over 20 jaar tot een miljoen euro, maar ook tot 6.000 ton CO2. Een update op dit dossier hadden wij graag eerder actief vanuit het college mogen vernemen, maar gezien de beantwoording van afgelopen week wachten wij graag het voorstel van het college af. Nog in het kort de beantwoording van de vragen van GL. Nee. Nee. Anticiperend handelen. Nee. Onnodig. En de laatste vraag wordt gesteld aan het college zelf. Tot zover. De heer Xhemaili, PvdA: Excuus voor mijn latere binnenstappen. Mijn collega mevrouw Verhoef gaat het woord voeren. De voorzitter: Dan zal ik noteren, dat u aanwezig bent. Mevrouw Verhoef, PvdA: Er is al veel gezegd. Laat duidelijk zijn, dat ook de PvdA zich schaart achter de woordvoering en ook de manier waarop dit bespreekstuk onder de aandacht is gebracht door de fractie van GL. Er is heel veel moeite gedaan door deze fractie en ook door vele andere fracties om het college aan te sporen om het zwembad te verduurzamen en om daar vaart achter te zetten.

Als je kijkt naar de reeks aan momenten, waarop wij hebben moeten rappelleren, informatie hebben moeten opvragen om dit uitgevoerd te laten worden door het college, dan is dat toch echt irritant en onacceptabel lang. Dat is vervelend en dat laat niet zien, dat duurzaamheid als een prioriteit wordt gezien. We hebben natuurlijk een crisis gehad, of nog steeds, dat kun je als een excuus zien, maar ik vind dat we in het algemeen verduurzaming wel urgent moeten behandelen. Ik even de vragen langs lopen. Nee, de moties zijn niet tijdig en volledig uitgevoerd. Dat is het antwoord op vraag 1. Vraag 2: nee, de toezegging is nog niet nagekomen. Vraag 3: we hadden graag tussentijds gerapporteerd gekregen, geïnformeerd geworden, ook al is die kaderbrief niet gekomen. Vraag 4: nee, niet tijdig en niet vaak genoeg. Vraag 5 geeft eigenlijk aan wat de verduurzaming of de CO2 vermindering kan zijn, de impact van deze verduurzaming van het zwembad is groot. Dat had wat ons betreft dus wel prioriteit moeten hebben. Ik heb daar nog wel een vraag over aan de wethouder. In de brief, in de beantwoording wordt aangegeven, dat er een second opinion is nodig geacht. Op zich kunnen wij daar achter staan. Het gaat om een groot bedrag, ook wel om technisch lastige zaken, al we dat zo lezen. Er staat dat in het tweede kwartaal van 2021 de resultaten komen van beide onderzoeken, dus ook de second opinion.

Mijn vraag is: is dat echt voor het zomerreces? Klopt het inderdaad, wat ik lees, dat het niet een 100% besparing kan zijn van elektraverbruik en dat er ook nog een stukje gasverbruik zal zijn? Tot slot, beter en vaker informeren, dat is wat we hieruit kunnen leren, of in ieder geval: het college kan het daaruit leren. Ik hoop dat we echt nu snel vaart maken op dit dossier. Ik hoor dat ook graag van de wethouder dadelijk terug. Dank u wel. De voorzitter: Ik vraag me af welke wethouder het gaat beantwoorden. Wethouder Fortuyn vanwege het zwembad of wethouder Van den Beukel vanwege de verduurzaming? Ik heb veel vragen gehoord en het antwoord nee, nee, nee. Er is nog een vraag over proactieve informatieverstrekking. En de vraag over het second opinion? Welke wethouder gaat zich hier even over buigen? Wethouder Fortuyn: Er is ook een vraag of scenario A niet uitgevoerd kan worden. Ik heb met u mee geschreven. Dank u wel, dat u een recapitulatie gemaakt heeft. Goedenavond dames en heren van de commissie ruimte. Ik sta hier niet vol trots voor u om even te vertellen, dat we het allemaal zo fantastisch gedaan hebben. Laat ik daar maar direct mee beginnen. Ik ben het er ook mee eens, dat als er een motie is, dan moet je het gaan uitvoeren en dan moet je het nakomen.

Zoals gesteld is ook door WIJ, tussen plan en uitvoering, we zijn heel goed in beleid maken, maar in de uitvoering wil het nog weleens een keer mis gaan. Dat klopt ook wel. Meneer Blonk vraagt naar de oorzaken. Ik kan allerlei oorzaken over 3,5 jaar aangeven, maar ik denk dat het niet zo gek veel toevoegt aan vanavond, want het

6/41

gaat uiteindelijk om het resultaat. Het meer informeren, ja, ik ben het volstrekt met u eens. Het is vaak een zoektocht. Je informeert heel veel en tegelijkertijd informeer je te weinig. Meneer Markus zegt ook: geen nieuws van jullie, kan wel nieuws voor ons zijn. Ik denk dat dat een waarheid is als een koe. Dat onderken ik ook. Ik zie dat wij hier met elkaar niet het goede proces hebben doorlopen. Meneer Duk, ik ken u heel erg goed, u komt met grote woorden als koud water vrees en minachting. Het laatste wat ik minacht, meneer Duk, is u als raadslid, u als commissie en sowieso de raad in zijn algemeenheid. De grootste fout, die je kan maken is minachting van je gemeentebestuur, wat feitelijk ook je baas is, dus het lijkt me niet handig om dat te doen en dat willen we ook niet. Laten we daar helder in zijn. Erkennen van fouten in dit dossier, ik ga er niet moeilijk over doen: dit heeft gewoon niet goed gelopen. Dit is niet goed gelopen. Laat ik daar helder in zijn. Dit had scherper gemoeten. De heer Blonk vraagt naar de oorzaken. Nogmaals, daar kunnen we het over hebben, daar kunnen we allerlei details doen, maar het is gewoon niet goed gelopen. Miskenning van de urgentie, daar wil ik even bij stil staan. Mevrouw Verhoef begon daar ook over. Ik hoorde ook een inspreker iets zeggen over bomen planten.

Ja, het zijn allemaal ambities, het zijn plannen, het zijn wensen, je kan ze uitvoeren, daar heb je geld voor nodig, maar los daarvan: wij doen als gemeente al heel veel. De afdeling duurzaamheid, oftewel de afdeling Van den Beukel, zijn de beleidsinstrumenten. Beleid wordt daar gemaakt. Vervolgens wordt beleid vertaald in uitvoering. Als u ziet wat wij in de afgelopen jaren met elkaar bereikt hebben op het maatschappelijk vastgoed, de voetbalvelden, de LED-verlichting et cetera. Er zijn ruim 1.000 panelen geplaatst, de scholen hebben we aangepakt. We doen verschrikkelijk veel aan de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en maatschappelijk vastgoed en we zijn heel grote stappen aan het zetten. Dat wil ik toch wel even gezegd hebben. We hebben het nu over het onderwerp de Windas, een heel belangrijke. Eens dat het geagendeerd wordt en dat het opgebracht wordt. Maar wees wel bewust, dat we heel veel doen. In het kwartaaloverzicht van meneer Van den Beukel, de afdeling duurzaamheid, kunt u ook goed zien wat we al doen of wat we gaan doen. Ik denk dat daar ook oog voor moet zijn en niet alleen de focus op wat niet gebeurd is. Dat wil ik toch wel even geadresseerd hebben. Ja, het kan altijd sneller. Ja, L3B staat voor realistisch duurzaam en GL, als ik dat spectrum even mag noemen, die staat voor maximaal gaan.

Dus het is altijd toch het evenwicht en de balans zoeken met elkaar. De kwaliteit van informatie: ja, ik ben het ermee eens, dit moet gewoon beter. Maar dat geldt voor meer dossiers, er moet gewoon eerder geschakeld worden. Zoals de heer Markus aangaf: geen nieuws kan nieuw voor de gemeenteraad zijn. In die zin onderken ik dat. In dat verband, ik zal het niet letterlijk doen, want ik zit hier ook maar een beetje in mijn eentje, maar een boetekleed heb ik achter me hangen, ik kan hem aantrekken. Ik trek een boetekleed aan, omdat dit gewoon niet goed gelopen is. Klaar. Daar wil ik ook geen discussie meer over hebben. Het is gewoon niet goed gegaan, ik erken dat. Niet alleen ik, maar het college erkent dat ook. Dan het goede nieuws. Volgende week dinsdag komt in het college ter tafel het voorstel m.b.t. de verduurzaming van de Windas. We gaan daar grote resultaten in bereiken. Aan u is uiteraard het besluit om het voorstel van het college te volgen. Als u daar met u allen ja tegen zegt, dan kunnen we de eerste stappen dit jaar zetten. De eerste stappen zullen voornamelijk zonnepanelen zijn. Met de PVT panelen zal er een ander proces gelopen worden, omdat het een meer internationale markt is met zonnepanelen, dat is een veel grotere markt in Nederland. Dan kunnen we de eerste stappen zetten om grote resultaten te boeken.

Zoals in de beantwoording naar de heer Duk is aangegeven: dan praten we over 875 zonnepanelen. We gaan dan op jaarbasis gemiddeld 352 mW creëren. Dat is pakweg 3% van de windmolen, die er moet komen. Overdrijf het ook weer niet, je moet even alles in zijn verhouding zien. Maar goed, 3% van die megawatt molen die provincie wil. En we gaan daar toch een grote reductie mee bereiken van 70% in elektriciteit. En wat de PVT aangaat: 100.000 m3 gas. Als je bedenkt dat het gemiddelde huishouden zo’n beetje 1.500 tot 2.000 m3 gas gebruikt, dan zouden we behoorlijk wat huishoudens daarmee kunnen voorzien. Het totale pakket komt naar u toe na volgende week. Ik hoop het dan op korte termijn met u te kunnen bespreken en dat we dan ook echt stappen in de uitvoering kunnen zetten om met elkaar de Windas te verduurzamen. Er bleef nog één vraag hangen, van mevrouw Verhoef. Kan A, dus compleet energieneutraal: nee, dat kan niet. Dat heeft alles te maken met de technologische ontwikkelingen. Het heeft ook met de continuïteit te maken, met het voortbestaan van al je activiteiten in het zwembad. Maar daar komen we op terug in het B&W voorstel. Ik hoop, dat ik hiermee naar tevredenheid van de commissie de beantwoording heb gedaan van de gestelde vragen en de toezegging, die ik doe.

Nogmaals, het boetekleed aantrekken, de eerstvolgende fysieke vergadering zal ik hem fysiek aantrekken, zodat u dat kunt zien. Vervolgens hopen wij in de komende vergadering het raadsvoorstel aan u voor te leggen met hopelijk uw positieve instemming. De voorzitter: De toezegging is genoteerd. Ik heb nog wel even een vraag. De laatste vraag van mevrouw Verhoef t.a.v. de second opinion. Is die bij deze beantwoord door u? Wethouder Fortuyn: De second opinion is uitgewerkt en is onderdeel van het raadsvoorstel, dat straks komt. Tweede termijn De heer Duk, GL: Ik ben eigenlijk heel, heel, heel erg blij met de woorden van de heer Fortuyn. Ik word hier hoopvol van. Ik ben echt heel blij en ik hoop oprecht, dat nu hij dit boetekleed heeft aangedaan er

7/41

van zal leren. Ik heb wel een ander punt. Met het raadsvoorstel, dat gaat komen, zal niet het volledige gasverbruik worden opgelost. Maar de doelstelling in de visie duurzaamheid is dat we in 2035 volledig van het gas af zijn. De levensduur van een installatie als deze is 20 tot 25 jaar. Daarmee halen we dus nu al niet de doelstelling om van het gas af te gaan, tenzij er in het raadsvoorstel, dat er gaat komen, staat hoe wij in 2035 ook met het zwembad volledig van het gas af zijn. Ik hoop heel erg, dat het college dat mee zal nemen in het raadsvoorstel. Voor de rest ben ik helemaal blij. Dank u wel. De heer Blonk, L3B: Ik ben tevreden met de antwoorden die gegeven zijn door de wethouder en ook door de collegae. Nog één reactie op de tweede termijn van de heer Duk. Ik denk dat het een illusie is te veronderstellen dat in 2035 heel Lansingerland van het gas af is, maar daar kom ik straks bij de RES op terug. De heer Van As, VVD: Uitstekende beantwoording. Ook al had ik dat letterlijke boetekleed best een keer willen zien, vind ik het wel heel fraai dat u dat heeft aangetrokken. Dank u wel. De heer Duk, GL: Een opmerking over de opmerking van de heer Blonk. Het gaat niet over ‘geheel Lansingerland van het gas af in 2030’. Maar het gaat erom, dat in de duurzaamheidsvisie staat, dat het gemeentelijk vastgoed in 2035 volledig van het gas af zou zijn.

Dit is een voorstel, dat de heer Blonk zelf heeft goedgekeurd. De heer Van der Stelt, CDA: Ik dank wethouder Fortuyn voor zijn glasheldere antwoord en toelichting. Fijn, dat de heer Duk gelukkig is daarmee. Hartstikke mooi. De heer Jumelet, WIJ: Het is niet alleen meneer Duk, die er gelukkig mee is, maar het is de raad die er gelukkig mee moet zijn, omdat het een motie was, die wij hebben aangenomen als raad. We hebben een uitgangspunt vast gesteld rondom het gemeentelijk vastgoed, dat meneer Duk net nog memoreerde. In die zin is de blijdschap, hoop ik, raadsbreed. De beantwoording van de wethouder was helder. Ik begrijp, dat hij niet veel behoefte heeft om terug te kijken. Maar wellicht is het wel goed als hij dat kleed toch nog om de schouders heeft hangen, om dan toch wellicht binnen het college of anderszins na te denken over de vraag hoe dit heeft kunnen gebeuren, dat het zo lang heeft moeten duren voordat er een voorstel komt. Want wellicht had de afgelopen jaren wellicht wat CO2 bespaard kunnen worden. Maar goed, dat is achteraf. Ik ben blij dat komende dinsdag dus blijkbaar er een voorstel ligt in het college, dat wellicht in juni of juli naar de raad komt. Blij met de uitkomst. Dank u wel.

De heer Markus, CU: Ik keek al uit naar de fysieke vergaderingen, maar nu ik de toezegging van de wethouder heb, dat hij tijdens de eerste fysieke vergadering met een boetekleed binnen komt lopen, nu kan ik niet wachten tot we weer fysiek bij elkaar zitten. Ik zou dit wel graag als toezegging genoteerd willen hebben, want ik wil het wel zien. De wethouder heeft ook beloofd, dat hij vanaf nu proactief toezeggingen gaat nakomen, dus mocht dat niet zo zijn, dan krijgen we vast een kattenbelletje waarom er geen boetekleed is. Maar alle gekheid op een stokje: ik waardeer de beantwoording van de wethouder. Helder. Mooi, dat het op deze manier kan. We zijn ook blij. GL heeft dit ter sprake gebracht en als GL tevreden is, dan zijn wij ook tevreden. Ik zeg niet, dat ik dat dan altijd ben, maar op duurzaamheidsvlak kunnen we elkaar daarin zeker helpen. Dus snel aan de slag. We zien het raadsvoorstel rondom het zwembad wel verschijnen. De heer Van der Stad, D66: Geen toevoegingen. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ook ik ben blij met de beantwoording van de wethouder. Wat mij betreft is het geen boetekleed, dat hij de volgende keer aan doet als we hem fysiek gaan ontmoeten, maar dat mag een superman cape zijn, die wappert in de wind. Hij zegt het zelf al: we doen al veel als gemeente, we hebben al bij gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed stappen gemaakt met de verduurzaming.

Volgens mij zit er onder het boetekleed een superman cape, die mag hij wat mij betreft aan blijven houden. Dan nog heel even over het politieke spectrum en alle duurzaamheidsleuzen, die daarbij horen. Maximaal duurzaam voor GL, realistisch duurzaam voor L3B. Voor de PvdA is het betaalbare en toegankelijke energietransitie voor iedereen met goede burgerparticipatie. Dank u wel. Wethouder Fortuyn: Even een reactie op de heer Duk m.b.t. gasloos maken van maatschappelijk vastgoed. Ik wil niet teveel uit de school klappen, maar in het voorstel gaan we daar aandacht aan besteden. U zult ook zien, dat we er een goed financieringsmodel voor hebben. We komen daar nog even over te praten. Ik ben blij met de woorden van mevrouw Verhoef, want ik zit toch een beetje te twijfelen om mijn contacten met de Rooms Katholieke Kerk weer aan te trekken, want die zijn wat verwaterd. Ik ken nog wat mensen in het klooster, dus ik was al bezig om een pij en sandalen te organiseren, maar een superman pakje zou wellicht ook wel passen. Ik ben er nog niet helemaal uit,

8/41

maar ik zie die toezegging graag op papier terug. We treffen elkaar wel daar waar we elkaar fysiek tegen komen en ik zal u verrassen. Daar wilde ik het bij laten. De voorzitter: We hebben de toezegging gekregen, dat wij op korte termijn een raadsvoorstel krijgen en dan wordt dit item weer eens een keer tegen het lamplicht gehouden. 6. Stukken ter advisering aan de raad: 6.a Vaststellen bestemmingsplan 'Woningbouwlocatie Treurniet' Dit agendapunt is van de agenda gehaald. 6.b Vaststelling bestemmingsplan ‘Westpolder/Bolwerk - Will van Kralingensingel 89’ Mevrouw Zwinkels, L3B: De vaststelling bestemmingsplan Westpolder/Bolwerk. Er zijn geen zienswijzen ingediend, het is een particulier initiatief tot het bouwen (…..) huizen. L3B is altijd voor het bouwen van drie huizen. Voor zover we hebben kunnen zien, zijn er geen ontsluitingsperikelen. Dus voor ons wordt het een hamerstuk. De heer Machielse, VVD: Dit bestemmingsplan is voor ons een hamerstuk. Niet perse omdat er wel of geen zienswijzen zijn, maar meer omdat we het gewoon een prima plan vinden en een mooi stukje ontwikkeling in de punt van de gouden griffelbuurt. Daar wil ik het bij laten. Dank u wel. De heer Van Harn, CDA: Het betreft hier een klein bestemmingsplan, waar drie nieuwe woningen gebouwd gaan worden op een particulier perceel.

De ontwikkeling van die woningen is niet in strijd met rijk, provincie of gemeentebeleid. Ook de ontwikkelcombinatie Westpolder/Bolwerk is akkoord met de voorgestelde ontwikkeling. Daarnaast zijn er ook geen zienswijzen ingediend op dit ontwerpplan. Resumerend: de CDA-fractie kan van harte instemmen met dit ontwerp bestemmingsplan. Dank u wel. De heer Alsemgeest, WIJ: Ook wij kunnen instemmen met dit voorstel. Het is voor ons een hamerstuk. Dank u wel. De heer Hofman, CU: Voor ons is het niet anders. Er ligt hier een goed plan voor en wij kunnen er van harte mee instemmen. Een hamerstuk. De heer Van der Stad, D66: Het is een prima plan. Voor ons ook een hamerstuk. De heer Ruijtenberg, GL: Maximale duurzaamheid, dat is een term die ik ga onthouden voor over een maand of 10 ongeveer. Het is wel een goed tipje van de heer Fortuyn. In het kader van maximale duurzaamheid kunnen wij ook instemmen met het bestemmingsplan. Zoals al eerder gezegd: het is een klein plan. En wij zijn vooral verheugd over de duurzaamheid. De woningen voldoen aan gasloos bouwen, er wordt iets gedaan met klimaatadaptatie, volgens mij is overal rekening mee gehouden, dus het krijgt onze volledige instemming. Mevrouw Verhoef, PvdA: Ook de PvdA-fractie kan volledig instemmen. Het plan is goed toegelicht. We zien er verder geen issues bij, dus we kunnen dit ook als hamerstuk zetten.

Wethouder Arends: Wat ik wil melden? Dat ik heel blij ben met alle inbreng van de fracties en dat we als hamerstuk door gaan. De particuliere initiatiefnemer is daar natuurlijk zeer verheugd op. Dank jullie wel allemaal. Ik zal de waardering overbrengen aan de betreffende ambtenaar. Dank u wel. De voorzitter: Een tweede termijn niet nodig, want ik heb diverse keren ‘hamerstuk’ gehoord. Dus bij deze een hamerstuk voor de raadsagenda. 6.c Regionale Energie Strategie (RES 1.0) De heer Blonk, L3B: In Nederland wordt jaarlijks ongeveer 60 miljard m3 aardgas verbruikt. Een vijfde deel, 12 miljard m3 gebruiken de huishoudens en 48 miljard m3 door bedrijven en energiecentrales, die elektriciteit maken. De vraag is en blijft natuurlijk: kunnen we wel van het aardgas af? Volledig af? Natuurlijk moet er aanzienlijk verminderd worden, maar kunnen we er volledig af? Dat is, gezien alle info die wekelijks in sociale media, tv en radio aan de orde komt, totaal geen gelopen race. Wanneer kunnen we gefaseerd en in welke mate van het aardgas af gaan? Daar wordt in feite onvoldoende op in gegaan in deze RES, terwijl dat een heet hangijzer is van de bovenste plank. Een exit strategie ten aanzien van aardgas heb ik niet gezien. Dat kan niet anders betekenen, dan dat het concept ‘van gas los’ niet reëel is. Even naar de RES.

Drie ankers zitten er met name in: warmte, elektriciteit en duurzame brandstoffen. Warmte: een prima tekst. Isoleren, benutten restwarmte, aardwarmte, uitstekend. Warmte/koude

9/41

opslag, aquathermie en nog een aantal van dat soort dingen, allemaal hartstikke goed, keihard mee aan de gang gaan. Dat is heel goed. Dan kom ik bij elektriciteit. Zonnepanelen, zoveel mogelijk op daken van woningen, bedrijven en glastuinbouw. Toppie, zou ik zeggen. Dat moeten we doen. Dadelijk op het zwembad, daar komen ze ook, maar er zijn nog veel meer gebouwen, bedrijven, glastuinbouw, waar je heel veel zonnepanelen kwijt kunt. Het tweede, een ander onderdeel van elektriciteit in die RES, betreft de windturbines. En dat ligt in toenemende mate gevoelig in Nederland, zodat je het gat niet kunt dichten met alleen maar wind en zonne-energie. Waterstof is ook zo’n pijler van duurzame brandstof, waterstof is ook geen grondstof. Waterstof is prima, maar dat moet wel gemaakt worden en dat kost verrekte veel elektriciteit. In de RES staat terecht: zorg ervoor dat de transitie haalbaar en betaalbaar kan zijn. Het is erg belangrijk, dat de energietransitie dus haalbaar en betaalbaar is voor iedereen in Lansingerland en zeker ook voor inkomens met een laag inkomen. In de RES zouden wij graag een exit strategie opgenomen willen hebben t.a.v. de afbouw van het aardgas met een tijdpad en een mate van afbouw en de haalbaarheid daarvan. Wij overwegen daarvoor een amendement in de raad. Dank u wel.

De heer Machielse, VVD: De RES aanpak is onderdeel van het klimaatakkoord, dat zich richt op 2030. Voor een ingrijpende energietransitie is die periode echter veel te kort voor de VVD. Bijvoorbeeld: kernenergie vormt op dit moment geen onderdeel van het klimaatakkoord en van de RES. Maar laten we eerlijk zijn: de kans is groot dat kernenergie vanaf 2035 wel een belangrijke rol gaat spelen. Dan ligt het niet erg voor de hand om tot 2030 onze schaarse ruimte vol te zetten met windturbines en zonneparken. De nu landelijk nieuw te vormen regering zal wellicht het klimaatakkoord op diverse onderdelen nog gaan herzien. Verwacht mag worden de planhorizon dan ook verlengd wordt naar 2050 of nog verder. Die verwachting van de herziening van het klimaatakkoord zal consequenties hebben voor de RES, ook in onze regio. Ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe de wethouder daar naar kijkt. Met andere woorden: wat is dan nog relevant van de nu voorliggende RES 1.0? De RES focust op 3 thema’s. Collega Blonk noemde ze zojuist ook al. Op die transitie visie warmte heeft de VVD een vergelijkbare visie aan die van L3B. Aardgas wordt alom gezien als de ideale transitiebrandstof naar een CO2-vrije energievoorziening. De VVD is dan ook tegenstander van het rigoureus van het aardgas afkoppelen van woonwijken, zoals voorgesteld in het klimaatakkoord.

Wij kiezen veel liever voor een hybride oplossing, waarbij onze aardgas infrastructuur zo lang als mogelijk benut blijft en wellicht onderdeel kan zijn van een extra strategie. De gewenste emissiereductie wordt dan nog altijd gerealiseerd door het terugdringen van de warmtevraag middels woningisolatie, energiezuinige nieuwbouw et cetera. De VVD is van mening, dat deze hybride route echt opgenomen moet worden in onze transitievisie warmte, want in de huidige is dat niet het geval. We overwegen ook om daarvoor met een amendement te komen. Bovendien is in onze transitievisie warmte uit gegaan van een warmtelevering vanuit Rotterdam via de leiding over oost. Een groot deel van Bleiswijk werd aangewezen als proeftuin voor een warmtenet, maar die leiding is in de voorliggende RES evenwel niet meer actueel. Op het gebied van elektriciteit is de VVD van mening, dat de regie over deze sector primair zaak is van de nationale overheid. Bij de verdere verduurzaming van de sector is de inzet van aardgas, wind op zee, kernenergie en waterstof van cruciale betekenis, zeker naar 2050 toe. In onze dichtbevolkte regio en gemeente zien wij geen plaats voor nieuwe windturbines en voor zonneparken in het landelijk gebied. Daarentegen zijn we groot voorstander van de verdere ontwikkeling van zonnedaken in de gebouwde omgeving en in het kassengebied, zoals ook wordt voorgesteld in deze RES.

Dus wat dat betreft onze steun. Op het gebied van brandstoffen stelt de RES dat schaarse, duurzame brandstof, zoals waterstof, slechts ingezet moeten worden voor hoogwaardige toepassingen. Daar schrikken wij wel een beetje van. Dat de gebouwde omgeving als sluitstuk komt in dit beeld. Kennelijk worden huishoudens in deze RES dus niet gezien als hoogwaardige toepassing en hoogwaardig doel. Best merkwaardig. Juist in onze visie op een hybride route zou die afzetmarkt geweldig gegarandeerd zijn met 8 miljoen huishoudens in Nederland, terwijl de distributie eveneens verzekerd is, namelijk het bestaande aardgasnet, één van de beste ter wereld. Bovendien is de toekomstige kostprijs ontwikkeling van waterstof wellicht wel zo gunstig, dat de impact op de energiekosten van huishoudens beperkt is. We zijn daarom van mening, dat ook de gebouwde omgeving gezien moet worden als hoogwaardige toepassing binnen het geheel van schaarse brandstoffen. Dus wethouder, gooi deze deur alstublieft niet dicht in de verdere uitwerking en opvolging. Tot slot zijn wij van mening, dat in de zoektocht naar de diverse opties in de toekomst een aantal criteria gesteld moet worden, een aantal uitgangspunten. Dat hebben we eerder gedaan en ik ga ze nog een keer noemen voor u. Want we blijven kijken naar de kosteneffectiviteit, bijvoorbeeld in euro’s per vermeende ton CO2.

Maar vooral ook de kosten voor huishoudens en bedrijven, niet alleen in geld, maar ook in complexiteit en mate van overlast tijdens de aanleg. Daarna, als het eenmaal aangelegd is, is het belangrijk dat er een leveringszekerheid is in het systeem zit voor vele jaren, maar dat er ook een keuzevrijheid blijft voor de consument binnen dat wettelijk kader om een energievoorziening te hebben, die bijdraagt aan de regionale energiestrategie, maar ook past bij zijn of haar persoonlijke voorkeur en keuzes. Dank u wel. De heer Van der Stelt, CDA: Ik kan aan de ene kant opnieuw wel aansluiten bij vorige sprekers, maar ik wil toch wel zeggen, dat het voorstel, dat hier ligt wel op onze steun kan rekenen. We hebben het hier

10/41

over de RES 1.0, het is in de verste verte nog niet af. We komen hier nog genoegzaam over te spreken, dat gaven vorige sprekers ook wel aan. Mij moet wel een beetje van het hart, dat ik het een lastig proces vind. We doen dit niet in ons uppie, we doen dit met vele partijen. Ook de nationale overheid moet er ook bij betrokken zijn. We raken hier aan thema’s, die volop in ontwikkeling zijn. Kernenergie, waterstof werden ook genoemd. We krijgen nu iets voorgelegd, waar we een besluit over moeten nemen, wat we moeten vast stellen, maar waarvan we tegelijkertijd weten dat het een verder begin is van een voortgaande discussie. Kijkend naar het proces, dat we tot nu toe hebben bewandeld, de invloed die we hebben gehad, de betrokkenheid van allerlei stakeholders en het resultaat dat er nu ligt, vinden wij dat we met deze RES 1.0 wel uit de voeten kunnen, maar wel met de kanttekening, die ik net heb gemaakt, dat er nog heel veel open einden zijn, die maken dat we nog vele discussies moeten voeren over welke richting we uiteindelijk uit gaan. Voor nu zeg ik: dit kan wat ons betreft geaccordeerd worden en op basis hiervan kunnen we het gesprek verder voeren. De heer Jumelet, WIJ: De voorgaande sprekers van meneer Blonk tot en met meneer Van der Stelt hebben heel waardevolle dingen aangegeven, waar wij ook over nagedacht hebben en ook wel die mening zijn toegedaan.

Ik wil een aantal opmerkingen daarbij aanvullen. Dat zijn de volgende. Zoals u waarschijnlijk wel bekend in de oren zal klinken, is ook voor Lansingerland in de totale RES maar ook in de RES zelf: waar komen we nu vandaan en waar gaan we naar toe in 2030 en 2050? Met name ook omdat de getallen, we hebben een dringende discussie gehad met wethouder Abee daarover in de raad toen wij tot twee maal toe daarover een motie indienden, van: waar komen we nu vandaan cijfermatig? Waar gaan wij naar toe in 2030? Wanneer zijn we in 2030 als Lansingerland maar ook als regio succesvol? En in 2050 idem. Dat is één. Twee. Er werd door de collega’s aangegeven: haalbaarheid en betaalbaarheid. Daar voegen wij nog een derde aan toe en dat is: voorspelbaarheid. Wij hebben een aantal maanden of jaren geleden een bijeenkomst gehad met verschillende inwoners van Lansingerland. Dat ging toen met name over het duurzaamheidsverhaal, dat hier toch eigenlijk ook wel een beetje aan gelinkt is natuurlijk. De mensen zijn natuurlijk heel erg geïnteresseerd: wat betekent dat nou voor mij? Dan heb je het inderdaad over die haalbaarheid.

Op het moment dat je een huis bezit, recent stond in het AD een aardig artikel van een leverancier van CV-ketels, de naam ben ik heel even kwijt, maar het is een bekende naam, die zei: heel veel huizen van 1980 zijn lastig om van het gas af te halen, dan moet je toch wel heel grote investeringen doen. Volgens een ander onderzoek, dat een half jaar geleden gepubliceerd is, zou dat toch in de tienduizenden euro’s gaan lopen. Die CV-firma zei: we zijn nu bezig met waterstof. Dat je waterstof kan doen i.p.v. gas. Dat is wat de heer Machielse ook aangaf: die hele ontwikkeling gaat natuurlijk heel snel, waarbij waterstof ook een bijzondere plek in gaat nemen. Niet alleen voor de industrie, maar wellicht ook voor de woningbouw. De vraag is, en dat lees ik niet terug in het stuk, in hoeverre die flexibiliteit erin zit van ontwikkelingen, zodat die ok een plek kunnen krijgen en waarbij ook de voorspelbaarheid voor onze inwoners, in de zin van betaalbaarheid, haalbaarheid, ook aan de orde kan zijn. Dus in die zin een derde ding eraan toevoegen: voorspelbaarheid. Waarbij flexibiliteit voor ontwikkelingen wellicht ook veel meer aan de orde kan zijn dan we nu wellicht voorzien. In het stuk zelf wordt ook heel erg geattendeerd op communicatie. Dat is natuurlijk uitermate belangrijk, want als het goed is zijn we als samenleving heel erg bezig met duurzaamheid.

Mensen kijken toch ook wel met een schuin oog: wat gebeurt er nu eigenlijk, ook in mijn wijk? Ik denk dat wij als gemeente, maar ook de regio, heel erg moet investeren in communicatie richting de inwoners, zodat de voorspelbaarheid een beetje aanwezig kan zijn: wanneer kan ik nu verwachten dat mijn wijk aan de beurt is als het gaat om. Wat de heer Machielse ook aangaf: Bleiswijk stond erop voor de warmterotonde, maar de leiding over oost gaat niet door. Wat betekent dat dan voor Bleiswijk? Gaan er dan andere maatregelen gelden? Die voorspelbaarheid is wel heel erg belangrijk. Het andere punt, dat wij toch nog steeds missen en dat heb ik op eerdere momenten ook aangegeven: een risicoparagraaf. Er wordt wel hier en daar iets gesproken over risico’s en voorwaarden, maar we missen eigenlijk een hele expliciete risicoparagraaf in de RES. Misschien hebben we er overheen gelezen, dat zou kunnen, maar wij zijn het niet tegen gekomen. Waarom zeg ik dat? Het is net al gezegd: de locaties voor windenergie in onze gemeente, het verzet in Nederland op land lijkt vergroot te worden richting windenergie. Dus dat betekent ook voor je RES, dat je wellicht daar ook risico loopt in de zin van dat je daar geen gebruik van kan maken.

Wat betekent dat dan voor je plannenmakerij richting RES 2.0 en RES 3.0? Het hele sentiment rondom waterstof kan veranderen, maar ook bijvoorbeeld ook wellicht in de toekomst het sentiment rondom kernenergie, wat ook meneer Machielse aangaf. In die zin ook wel de risico’s van de aannames die erin zitten. Wat zou het kunnen betekenen als het sentiment binnen de samenleving omslaat of anders wordt rondom een aantal oplossingsrichtingen? Tenslotte, en dat moet mij toch een klein beetje van het hart: wat wij vreemd vonden met name in de samenvatting en misschien is het een hele rare vraag, maar ik stel hem toch, op blz.5 wordt gesproken over het aantal inwoners, het aantal mensen per vierkante meter, maar ook over het aantal nationaliteiten. Betekent dat nou dat als we meer nationaliteiten hebben, dat wij dan iets anders gaan doen? Ik vond het een beetje raar, dat er nationaliteiten genoemd werden alsof dat een factor is, die van betekenis is voor de RES 1.0. Voegt dat nou iets toe of niet? Dat was hem even wat mij betreft. Dank u wel.

11/41

De heer Hofman, CU: Een goede zaak, dat we vandaag over de RES kunnen spreken. Goed om te zien, dat we met 27 andere overheden erin slagen om ons te organiseren op het gebied van duurzame warmte, elektriciteit en brandstof. We kiezen ervoor om samen af te stemmen in plaats van af te wachten wat voor aanwijzing de provincie over ons uitstort en dat is erg positief. Consensus in deze RES is wel lokaal draagvlak voor maatregelen dan ook erg goed, is onze insteek en onze indruk. Deze RES sluit ook aan bij het duurzaamheidsbeleid dat we als gemeente al voorstaan. Erg goed. Om die reden zal de CU het raadsvoorstel dan ook steunen. Wat wel een punt van aandacht is, en dat is ook al gememoreerd door de heer Van der Stelt, is de complexiteit van het geheel. Het is een grote kluwen aan stukken en het is lastig om het te positioneren. We zijn hier als raad in 3 jaar tijd redelijk aan gewend geraakt en hopelijk snappen we het nu allemaal. Als de Heraut hier volgende week een stuk over schrijft, dan kan ik me zomaar een stuk voorstellen met een onbegrijpelijke titel als ‘de RES, vast heel belangrijk’ waarna een poging gedaan wordt om te duiden wat we nu eigenlijk gaan besluiten. Hier kan de gemeente in de communicatie richting burgers en mogelijk ook richting media een goede rol spelen.