BV20.0178 Verslag commissie Ruimte van 1 december 2020

Wat we ook zien, is dat de verhuisbewegingen dus vooral ook binnen Bleiswijk plaats vinden en niet zozeer vanuit de andere twee kernen naar Bleiswijk toe. Om deze reden is het ook veel logischer om vooral de behoefte van de mensen in Bergschenhoek en Bleiswijk in de dorpen zelf te voorzien en de behoefte voor Bleiswijk hierin goed te faciliteren. Dan geeft natuurlijk ook de bouw en het gefaseerde de mensen in Bleiswijk de kans, of moeten we dan ook breder bouwen? We willen vooral de woningen voor die specifieke behoefte van Bleiswijk, dat is ook echt een andere behoefte dan bijvoorbeeld vanuit de regio. Voor Bleiswijk zijn dat echt gelijkvloerse woningen, appartementen, starterswoningen, maar vooral voor de senioren is dat een specifieke behoefte. Vanuit de regio is er vooral behoefte aan gezinswoningen. Daarom is het ook belangrijk om gestaag die woningen

11/29

toe te voegen, zodat de kans voor de behoefte van Bleiswijk ook echt voorzien kan worden. Want als je in één keer die wijken bouwt, dan wordt het best wel gevuld, maar het is onze verwachting dat je dan niet aansluit bij het proces van de vraag van Bleiswijk. Door de heer Van der Stad werd eigenlijk een heel mooie vraag gesteld: wat betekent dat nou concreet aan de Lange Vaart, die entree? Hij zag al het vrijheidsbeeld of een heel groot gebouw voor zich. Dat zie ik ook weleens voor me, dat is prachtig, dat soort gebouwen, maar dat lijkt me nou niet wenselijk in Bleiswijk. Nee, wat daar echt mee bedoeld wordt, is dat het goed aan moet sluiten bij Bleiswijk. Als je het dan hebt over de entree, dat dat zichtbaar moet zijn, ja, dan denken wij aan een appartementengebouw van meerdere lagen en zeker niet hoogbouw. Het is niet, zoals nu ook in het stuk staat, dat wij uitgaan van metershoge gebouwen. Het moet echt goed aansluiten op de bestaande woningen aldaar. Ook zijn er veel vragen gesteld, vanuit de CU en ook D66 heeft er aandacht voor gevraagd, over de vorm van participatie. U heeft kunnen lezen, dat we in een heel vroeg stadium de bewoners hebben uitgenodigd. Er is echt heel erg goed op gereageerd, er waren ongelooflijk veel bezoekers op de digitale sessies. Aan de Lange Vaart wel 30 en aan de Merenweg zo’n 80 omwonenden. Er is heel veel betrokkenheid bij deze gebieden.

U heeft in algemene termen kunnen lezen wat de inbreng was en dat willen we ook meenemen in de ontwikkeling. Verder zien wij in het proces voor ons, dat in alle fases de betrokkenheid groot gaat zijn. Dat komt ook in de volgende fase verder tot u, hoe dat precies eruit gaat zien, maar denkt u aan klankbordgroepen, een website, digitale en papieren nieuwsbrieven, informatieavonden, dus een heel breed scala van verschillende vormen van de bewoners betrekken en mee laten denken. De heer Van der Stad vroeg: is het dan ook mee beslissen? U heeft als raad de beslissingsbevoegdheid van dit soort documenten. Dit document, het masterplan en ook het bestemmingsplan, het omgevingsplan. Daarin hoort u als volksvertegenwoordiger natuurlijk ook de wens van de direct betrokkenen, zoals de bewoners, maar ook 3B of de ontwikkelaar, die u ook goed kan meenemen en uiteraard nemen we die ook mee, maar de echte beslisbevoegdheid ligt natuurlijk bij u. De heer Duk had het nog over Sinterklaas. We zijn aan de vooravond van Sinterklaas en dat is natuurlijk een prachtige periode, u heeft nog een kind en natuurlijk fantastisch om het daar over te hebben. Aan de ene kant wil je natuurlijk een verlanglijstje, die dan ook gehonoreerd wordt door Sinterklaas en niet dat je stiekem mee genomen wordt naar Spanje. Eerst wil ik wat recht zetten aan de heer Duk.

De projectleider heeft mij gevraagd om aan u wat recht te zetten. Dat heeft te maken met duurzaamheid. Op de beeldvormende avond heeft hij bevestigd geantwoord op de vraag of ook de openbare verlichting in de wijk meedoet als onderdeel van de energieneutrale wijk. Dat is niet het geval. In de nota van uitgangspunten zetten wij echt in op de woningen, nul energie per woning. In de wijk bedoelen we dan dat sommige woningen qua ligging soms minder aantrekkelijk zijn voor zonne-energie. Dan zou de ene woning meer kunnen opleveren en de andere minder gunstig zijn. Met het totaal van al die woningen willen we dan een neutrale wijk hebben, dus van al die woningen. Dat is de lijn, die we hetzelfde hanteren als in Wilderszijde. Dat wilde ik nog aan u recht zetten. Dat heeft de projectleider mij gevraagd om dat aan u te doen. U stelde ook nog wel de vraag: hebben de ontwikkelaars nou ook een mooi verlanglijstje? Wat is nou de toets qua financiële haalbaarheid. Ja, uiteraard toetst de gemeente dat ook zelf goed. We hebben zelf ook een goede indruk wat het mag kosten en daarin zijn we natuurlijk niet afhankelijk van ontwikkelaars. Uiteraard moeten we nog wel nader onderzoeken de warmte voor het gebied, maar dat komt in de volgende periode aan de orde om dat te onderzoeken. De heer Xhemaili gaf in zijn bijdrage aan: wij zien graag meer sociaal.

Dat is een belangrijke voor u om naar te streven en het is natuurlijk aan de gemeenteraad om uiteindelijk in het masterplan aan te geven wat het kader gaat worden daarover. U vraagt ook: zou er meer verdichting kunnen, zou men meer de hoogbouw in willen? Wij zien nu echt een richting aan de Lange Vaart, zo’n 200 woningen, passend bij de vorm van Bleiswijk. In het andere gebied 500-700 woningen, dat moet natuurlijk wel nader onderzocht worden. Wij zien niet, dat wij heel sterk de hoogte in gaan, omdat we dat minder recht vinden doen aan het karakter, dat nu in Bleiswijk is, dat zo gewaardeerd wordt en wat men graag zo wil houden in de te ontwikkelen wijken. U stelde ook nog een goede vraag: wordt er nog rekening gehouden, als je deze 2 wijken bouwt, met scholen, verenigingen. Ja, juist, dat we dit gaan toevoegen, maakt dat het vitaal blijft. Als we niet gaan bouwen, dan ligt er een risico juist voor het verenigingsleven of juist voor de winkels of juist voor de scholen, want we gaan te maken krijgen met een hele sterke vergrijzing in Bleiswijk. Het is dus vooral belangrijk om dat op niveau te houden door het toevoegen van de doorstroom van senioren en een mogelijkheid voor starters. Als de doorstroom er is, de woningen die vrij komen, dat daar gezinnen komen met kinderen, die dan ook gebruik maken van de sportverenigingen en van de scholen natuurlijk.

Ik denk dat ik redelijk de eerste termijn heb kunnen beantwoorden, anders hoor ik dat graag in de tweede termijn. Dank u wel. De voorzitter: De heer Markus heeft aan u allen nog een vraag gesteld, misschien kunt u dat in de tweede termijn nog even mee nemen. Tweede termijn

12/29

De heer Meester, L3B: Uit de discussie van de collegae en ook de wethouder heb ik drie punten, waar ik nog even aandacht aan wil geven. In de eerste plaats de opmerking van collega Machielse over dat de uitkomst nul zou moeten zijn. Nu kan je een heel eind daarin komen door met projectontwikkelaars af te spreken, dat ze in een project zowel woningen, waar ze aardig wat aan kunnen verdienen als woningen waar ze weinig winst op maken, te gaan bouwen. Op die manier kan je een hele hoop regelen. Maar wij zitten er toch wat anders in dan de VVD. Wij vinden dat maatschappelijk welzijn ook een waarde heeft en dat mag best wat geld kosten. Als het maatschappelijk welzijn bevorderd wordt doordat wij als gemeente een bijdrage moeten leveren, dan hebben wij daar geen moeite mee. Dan ten aanzien van het tempo. De heer Jumelet wilde hoog tempo maken en ik heb ook anderen dat horen zeggen. Ik vond het nou juist zo aantrekkelijk, dat het doel van het temporiseren, wat in mijn ogen nog eens uitstekend is uitgelegd door de wethouder, ik ga dat nu niet doen, maar ik vond het juist een heel creatieve oplossing van onze wens om zoveel mogelijk voor onze eigen inwoners te bouwen. U heeft ook van de wethouder gehoord, dat er vanuit de andere dorpen weinig behoefte is om naar Bleiswijk te verhuizen, terwijl Bleiswijkers graag in hun dorp willen blijven.

Overigens ben ik het wel met de heer Markus eens, dat we zo snel mogelijk moeten beginnen. Wat mij betreft moeten we wel heel efficiënt werken in de voorbereidingstijd, maar daarna kan het opleveren best uitgesmeerd worden over een langere periode. Mijn derde punt is de hoogbouw. De heer Xhemaili zegt: er zijn in Bleiswijk al flats van 7 hoog. Ik moet u zeggen: ik zat destijds in de gemeenteraad van Bleiswijk en nog steeds vind ik het heel jammer, dat ik dat niet heb kunnen tegenhouden, want ik vind het niet zo mooi, het past eigenlijk niet zo in het dorp. Ik vind dat we dat niet meer moeten doen. De wethouder heeft al aangegeven, dat ze dat niet wil. Dat was het wat mij betreft. De heer Machielse, VVD: Ik sluit me wederom grotendeels aan bij de woorden van de heer Meester. Dank ook aan de wethouder voor haar beantwoording in de eerste termijn. Ten aanzien van het tempo, denk ik dat we vooral tempo moeten maken met het uitwerken van de plannen en dat onderdeel daarvan kan zijn hoe snel we vervolgens gaan realiseren. Sneller is altijd beter, maar ook tot op zekere hoogte. Laten we er ook niet aan voorbij gaan wat er allemaal moet gaan gebeuren en wat er allemaal geregeld moet worden. Ik noemde al een aantal zorgen in mijn eerste termijn. Laten we daar wel de tijd voor nemen.

Ik hoorde dat we na de zomer volgend jaar het masterplan wellicht al kunnen verwachten, dat lijkt me een prima tijdspad. Laten we dan ook nader met elkaar kijken of we die ontwikkeling daadwerkelijk zien. Verder rest mij niets dan te blijven bij wat ik in mijn eerste termijn al zei. Wat de VVD betreft kan deze nota van uitgangspunten als hamerstuk naar de volgende raadsvergadering. De heer Van Harn, CDA: Dank aan de wethouder voor haar beantwoording. Volgens mij heb ik antwoorden gekregen op de vragen, die ik gesteld had. Dank daarvoor. Rest mij nog reacties te geven op de vraag van de CU. In principe ben ik het ermee eens. Versnellen als het kan, maar dan wel met de nodige zorgvuldigheid. Dat lijkt me een goede zaak. Het is alweer te lang geleden, dat er dergelijke projecten in Bleiswijk geweest zijn. Ik sta er achter wanneer we eerder zouden kunnen starten, maar nogmaals: met zorgvuldigheid. Dan de vraag van de VVD over betaalbaarheid. Ja, op dit moment is dat best wel vroeg om deze vraag te stellen, want we zien op dit moment ook hoe het met Wilderszijde gaat. Dat gaat ook op en neer en dat is in een veel verdere fase. Ik denk dat het moeilijk te beantwoorden is, maar de lijn zoals de heer Meester dat verwoordde, het maatschappelijk welzijn en dan zeker de calimero onder de drie kernen, daar kan ik me wel in vinden.

Dan was er eerst nog een vraag over de N209 van de VVD, maar daar is inmiddels al zoveel over gezegd, dat ik denk dat wethouder Fortuyn die boodschap wel heeft meegekregen. Rest mij om te zeggen, dat het ook voor ons zeker een hamerstuk kan zijn en dat we uitzien naar het masterplan. Dan hoop ik, tweede helft 2021, dat het dan niet december wordt, maar juli. Dank u wel. De heer Jumelet, WIJ: Om maar gelijk te beginnen bij de vraag, die de VVD stelde over betaalbaarheid. Ik zei in de eerste termijn: hoge ambities. Maar goed, we moeten ook goed kijken naar het financiële kader, waarbinnen we dit kunnen doen. In die zin, vind ik dat we heel realistisch moeten zijn. Niet tegen de achtergrond van Wilderszijde, want dat heeft een aparte geschiedenis. In die zin moet je bezien wat er in Bleiswijk op stapel staat. Laten we alsjeblieft wel realistisch zijn over de betaalbaarheid. Ambities kunnen natuurlijk niet onbeperkt zijn. In die zin moeten we ook wel voorzichtig zijn met wat we willen, of het inderdaad ook betaalbaar is. De brief van de provincie heb ik al genoemd. Ik blijf me toch afvragen, ook in het licht van de temporisering, die met name toch gepredikt wordt, in hoeverre dat realistisch is, om de temporisering voor te staan met de eisen die de provincie ons gaat stellen.

Dan wringt wat mij betreft ook wel de schoen bij de uitspraak van de wethouder, dat we niet bouwen voor de behoefte van Berkel en Bleiswijk. We hebben het over de behoefte van Lansingerland en de regio, zoals u zelf ook in het stuk aangeeft. Ik vraag me af in hoeverre je nog heel erg vrij bent straks met het bod, dat we nu gaan doen wellicht richting de provincie n.a.v. haar schrijven j.l. Ik vraag me af in hoeverre dat houdbaar is, zoals u dat aangeeft. Ik blijf het toch heel bijzonder vinden, dat we zo focussen op één kern als we een bouwopgave daar neerleggen van 700 en 200 woningen, dus 900 woningen, substantiële

13/29

bouwlocaties, dat je dat alleen voor één kern doet. Voor mij is dat niet realistisch. We moeten ons realiseren, dat er een bredere woonbehoefte is dan alleen in Bleiswijk. Het idee van de CU spreekt mij zeer aan, omdat je de behoefte ziet aan starterswoningen en seniorenwoningen, want die is groot. Daar waar je kan versnellen, zou dat natuurlijk fantastisch zijn, zeker op gronden, die je al in bezit hebt als gemeente. Het lijkt wel alsof er een soort tegenstelling is tussen snelheid en kwaliteit. Volgens mij is de bouwwereld heel erg goed in staat om snel kwalitatief goede woningen neer te zetten, die passend zijn in haar omgeving. Volgens mij moeten we niet de tegenstelling creëren van snelheid versus kwaliteit. Hetgeen de CU zegt, de gronden die nu in bezit zijn, laten we die wellicht snel benutten. Ik weet niet in hoeverre de wethouder daar nog op zou kunnen of willen reageren. Tenslotte, de wethouder zei het al een klein beetje: laten we ons zeker voor de locatie Merenweg niet voor ontsluiting alleen focussen op de N209, maar ook verkennen of er andere ontsluitingen mogelijk zijn om niet terecht te komen in een soort flessenhals, die heet N209, waardoor je uiteindelijk een soort verkeersinfarct creëert aan de voorkant. Ik hoop van harte dat de wethouder breder wil kijken dan de N209. Ik dank u wel.

De heer Markus, CU: Dank aan de collega’s voor de beantwoording op onze vraag. De heer Jumelet gaf het al aan: ik ben ook benieuwd wat de reactie van het college is. De wethouder geeft een helder tijdspad aan. Als ik even doorreken en we ergens in 2023 kunnen starten met de bouw, dan betekent dat dat de eerste bewoners er eind 2023 of 2024 erin kunnen. Dat duurt nog heel lang vanaf nu, terwijl de noodzaak er zeker al is, dus ik vraag me af in hoeverre het college bereid is om goed en kritisch te kijken in hoeverre er bij gronden, die we al in bezit hebben, mogelijkheden liggen tot versnelling. Nogmaals, de planvorming moet zorgvuldig, dat snappen wij, maar wellicht kunnen we bepaalde locaties alvast naar voren trekken en daar bijvoorbeeld al eerder starten met het bestemmingsplan of dat soort zaken. Daarop graag een reactie van het college. Op de VVD hadden wij in de eerste termijn gereageerd, over de financiën, dat er wat ons betreft best geïnvesteerd mag worden in Bleiswijk. Volgens mij hebben wij daarmee alle vragen beantwoord. Dank u wel. De heer Van der Stad, D66: Al met al een goede nota waarin we ons kunnen vinden. We zijn heel blij met het antwoord van de wethouder, dat ook de Lange Vaart zal aansluiten met de omgeving. Wat betreft participatie zijn we blij met het brede scala aan instrumenten, dat zal worden ingezet.

Middels het antwoord van de wethouder begrijpen we echter, dat er niet zal worden meebeslist door inwoners. Wij verwachten wel, dat er een gedragen voorstel tot ons zal komen, waarin ieders belang zo goed mogelijk mee is gedekt, dan hoeven we achteraf niets te repareren of te blokkeren. Dank u. De heer Duk, GL: Het voorstel van de PvdA om 8 etages hoogbouw in deze wijk te bouwen is wat GL betreft niet aan de orde. Inspreker had het over 3 etages en komt daarmee veel dichter in de buurt van wat er ruimtelijk past in dit gebied, wat betreft GL. Verdichting levert meer woningen op, wat fijn is, maar past niet in het dorpse karakter van Bleiswijk. Als men over de Hoefweg komt aanfietsen, wil men de kerktoren boven het dorp zien uitsteken en niet een woontoren. Hoe mooi het uitzicht ook vanuit die woningen is, het uitzicht op die woningen weegt wat ons betreft zwaarder. De heer Xhemaili: Niet een vraag, maar meer een toelichting, ook naar de rest van de collega raadsleden. Met hoogbouw bedoel ik niet 8 of 9 etages hoog. Met hoogbouw bedoel ik echt 3 woonlagen op elkaar gestapeld à la De Tuinen. Dat zijn volgens mij geen 8 etages woningen of appartementen. Dat bedoel ik dus met hoogbouw. In mijn tweede termijn kom ik daarop terug.

De heer Duk: Dank u wel voor deze verhelderende opmerking, want ik meen mij toch te herinneren uit een vorige termijn, dat u het over 8 woonlagen had, maar gelukkig heb ik hem dan verkeerd begrepen. Wat betreft de vraag over het percentage sociale huurwoningen: onze partij heeft altijd ingezet op minimaal 30% en is blij, dat het lijkt dat de provincie nu ook op die lijn zit en dat ook van ons vraagt. Ik heb de gegevens over woningbouw in Bleiswijk er nog eens bij gepakt en schrok me rot. De gemiddelde woning, die het afgelopen jaar is verkocht, kostte meer dan een half miljoen euro in Bleiswijk. Verder zijn er nog geen 30 woningen verkocht. Snel goedkope en betaalbare woningen bouwen is dus echt van belang, dat dat iets mag kosten, ligt dan ook voor de hand, gezien de maatschappelijke waarde die dat oplevert. Wat betreft de duurzaamheid: het voorliggende stuk is duidelijk, de ambitie is nul op de meter woningen. Dat betekent dus dat elke woning nul op de meter is. De wethouder heeft het nu over gemiddeld nul op de meter over de hele wijk, terwijl inderdaad tijdens de beeldvorming werd gesproken over energieneutraal op wijkniveau inclusief de voorzieningen.

Ik waardeer het, dat de wethouder hier verheldering over wilde geven, maar toch zie ik graag een schriftelijke verheldering op dit punt, omdat ik zie dat er ruimte is tussen mijn lezing en de woorden van de wethouder, zeker ook als het gaat over opwekking de warmte. Daarna is wat ons betreft er sprake van een hamerstuk. Dank u wel. De heer Xhemaili, PvdA: In mijn eerste termijn heb ik al benoemd, dat versnellen een prima uitgangspunt is. Als dat wat extraatjes kost, ziet mijn fractie geen bezwaar. Ook werd gezegd dat gebouwd wordt om primair aan behoefte te voldoen en dat is sociaal bouwen en betaalbaar wonen. We leven nog steeds in een verzorgingsstaat en het is primair een taak van de gemeente om dat te realiseren. We hebben veel

14/29

behoefte aan starters- en seniorenwoningen. Dit sluit aan bij mijn vraag, die nog niet beantwoord is door de wethouder en ook door de CU is benoemd. Over grondpolitiek. Door grondpolitiek te bedrijven, kunnen wij als gemeente zelf initiatief nemen en regie voeren bij de realisatie van woningbouw, dus niet alles bij de ontwikkelaars laten. Gaat de wethouder grondpolitiek bedrijven om de snelheid van het bouwen naar voren te behalen. Terugkomend op de hoogbouw: het is dus niet de bedoeling om een flat van 8 of 9 etages neer te zetten in Bleiswijk. Mijn vraag was meer: hoe kunnen we kijken, net als bij De Tuinen, wat is overigens zeer mooie appartementen vind, die goed in het Bleiswijkse dorpse karakter passen, om die ook te realiseren bij de Lange Vaart en de Merenweg. Dus niet 6, 7, 8, 9 of 10 etages hoog, maar echt max 3 of 4 in de hoogte gaan om juist de verdichting te bewerkstelligen, die echt broodnodig is in de behoefte voor starters en senioren. Daarnaast ook minstens 50% sociaal bereikbaar. Dank u wel. Wat onze fractie betreft geen hamerstuk voor nu. We gaan 1 of 2 amendementen indienen tijdens de raad. Dank u wel. De voorzitter: Er zijn nog wat vragen aan de wethouder over het bouwen van woningen, gelet op de brief van de provincie, de temporisering en misschien versnelling in het geheel. En nog een vraag van de heer Duk.

Wethouder Arends: Voor de verandering begin ik even bij de heer Xhemaili en dan ga ik naar boven toe voor de variatie. De heer Xhemaili benadrukte nogmaals het percentage sociaal. Voor deze fase is dat nog echt niet nodig. Dat komt uitgebreid aan de orde naar het masterplan toe. De bandbreedte, die nu wordt voorgesteld is 40-50% betaalbaar. Daarin heeft u nog alle ruimte om daar een keuze binnen die marge te maken. Dus het percentage sociaal kan richting het masterplan nog een goede plek krijgen. Over de hoogte heeft u nog wat toelichting gegeven aan uw collega’s. Daar zijn beelden over gewisseld. Daar is nu niet een uitgangspunt voor, hoeveel verdiepingen of hoeveel meters, dat komt natuurlijk ook in een volgende fase. Wel hoor ik iedereen zeggen: het moet wel passen bij het dorpse karakter en aansluiting op de wijken met de andere bebouwing. Dat is juist een belangrijk uitgangspunt van de nota van uitgangspunten. De heer Xhemaili is nog terecht ingegaan op zijn vraag over het grondbeleid. Is dat vooral faciliterend of gaan we dat actief doen? De lijn is dat het faciliterend zal zijn en indien nodig en wenselijk, de heer Meester noemde dat ook, dan kunnen we daar een actief grondbeleid in doen, maar de eerste lijn is faciliterend. De heer Duk vroeg heel terecht: wil de wethouder het nog schriftelijk bevestigen? Natuurlijk wil ik dat, dus dat zeg ik u ook toe.

Dat komt naar u toe voor de raadsvergadering. Dan kunt u dat lezen. Over het proces, het dilemma van snelheid en aan de andere kant het temporiseren. Ik hoor vooral, dat u de voorbereidingsfase versneld wil. We willen natuurlijk echt wel de zorgvuldigheid en kwaliteit en ook de participatie, die we met elkaar heel belangrijk vinden. Zoals het nu voor ligt proberen we de tweede helft van 2021 het masterplan. Dan vraagt het qua procedure een jaar naar het bestemmingsplan. Dat kan ook niet sneller, wetmatig gezien. U kent waarschijnlijk de projectleider, die is heel voortvarend en ik ga ervan uit, dat hij dat ook zeker in Bleiswijk gaat doen. Wat wel heel belangrijk is, u stelde: u heeft toch zelf ook nog gronden? Dat klopt? Kunt u dat niet eerst zelf ontwikkelen? De heer Markus: Ik was iets te snel, sorry, maar ik dacht dat de wethouder ging afronden, maar ze begint nu over de eigen gronden. Ik houd het vraagteken nog even bij mij, excuses. Wethouder Arends: Daar wilde ik natuurlijk inderdaad op komen. Wat belangrijk is: dat we echt eerst een eindbeeld met elkaar schetsen. Het is namelijk ook afhankelijk van de gronden, die wij zelf hebben, ook richting de ontsluiting. Ons beeld is wel, dat dat wel over gebieden moet, waar ontwikkelende partijen in zitten ofwel particuliere eigenaren. Daar zijn we wel mede afhankelijk van, voor die goede ontsluiting, om dat te realiseren.

Sowieso vinden we het voor de visie en het grotere integrale beeld per gebied, we hebben twee gebieden om tot ontwikkeling te komen, daar willen we wel eerst een eindbeeld met elkaar hebben, maar dan kan er natuurlijk wel gekeken worden of het makkelijker is om eerst op de grondpositie van de gemeente te bouwen of dat dat juist in een ander gebied is. We willen natuurlijk ook niet tijdens de bouw en alle voorbereidingen, dat omwonenden langdurig bouwterreinen voor zich hebben. Dat moet ook wel goed aangepast worden, waar er mensen in de omgeving wonen. De vragen, die het CDA gesteld heeft hierover, zijn beantwoord. Mogelijk kunt u die daar nog op terug lezen, want het college heeft daar uitgebreid antwoord op gegeven, met name over gronden snel benutten, die de gemeente heeft. De heer Markus: Ik snap het relaas, dat je soms over andere gronden moet, maar langs de Lijsterlaan hebben we natuurlijk gewoon een strook liggen. Geldt die afweging, die u net vertelde, daar ook voor? Wethouder Arends: Die Lijsterlaan weet ik ook en daarvan zou je denken: daar kan je zo oprijden, over de weg die daar is, dus dat lijkt heel simpel. Maar wat ik ook noem, aan de ene kant de ontsluiting, maar ook rondom een eindbeeld met elkaar hebben en ook het programma, het percentage sociaal, het percentage betaalbaar, groen, water, ja, dat is echt wel een gebiedsontwikkeling.

Je wil daar niet kleine hapjes uit halen, wel in de fase daarna, wat je dan eerst tot ontwikkeling laat uitkomen. Dan kan ik me voorstellen, dat dat mogelijk wel van de gemeentegrond is, maar dat kan ik ook nog niet voorzien. Maar ik pleit er wel voor en ik hoop ook, dat u dat met mij vind, dat dat totaalbeeld, de kwaliteit en de zorgvuldigheid ook echt nodig zijn voor deze twee laatste ontwikkelingsmogelijkheden nog in Bleiswijk. De heer Jumelet zei: er is toch een bredere woningbehoefte? Ja, dat is er zeker.

15/29

Natuurlijk ook voor Bergschenhoek. We gaan natuurlijk een hele grote wijk in Bergschenhoek bouwen, Wilderszijde, en natuurlijk ook in Berkel, Westpolder wordt natuurlijk ook nog verder uitgebouwd aan de andere kant van het OV-station. Daarin gaan we natuurlijk voorzien, want er is een brede behoefte aan woningen in de andere twee kernen. De heer Jumelet vroeg aandacht voor de brief en het bod. Voor de fase, waarin we nu zitten met het percentage betaalbaar hoeven we daar in deze fase niet eerst op te wachten. De heer Jumelet: Even over uw vorige punt. U noemde de locaties in Bergschenhoek en Berkel. Daar hebben we de zinsnede opgenomen dat we voor de lokale behoefte bouwen. We bouwen daar toch ook voor de behoefte van Lansingerland en de regio. Ik vind uw vergelijking wat mank gaan. Waarom zeg je in Berkel: voor Lansingerland en de regio. In Bergschenhoek: voor Lansingerland en de regio. En in Bleiswijk: we bouwen voor Bleiswijk en de regio. Dan denk ik: volgens mij gaat het hier ergens mank. Toch? Of heb ik het dan verkeerd. Wethouder Arends: Laten we niets mank laten lopen, want dat loopt zo ingewikkeld. Volgens mij weten we dat zowel binnen Lansingerland er een woonbehoefte is, met een andere typologie. Vanuit de regio is er veel behoefte. Wat wij zien is dat het aantal verhuisbewegingen in Bleiswijk er echt heel anders uitzien dan in de andere twee kernen.

We zien heel weinig verhuisbewegingen van Bergschenhoek of van Berkel, want daarin wordt voorzien vanuit die twee kernen. In Bleiswijk zien we vooral een interne verhuizing. Maar natuurlijk, wij zeggen ook: je hebt ook nieuwe aanwas nodig. Dat mag natuurlijk ook vanuit Bergschenhoek. We gaan niet een hek erom heen zetten of tegen de verkopende partij zeggen: er mag echt niemand uit Bergschenhoek daar komen. Alleen, wij zien dat gedrag van de mensen zelf niet in de afgelopen periode. De heer Jumelet: Op het moment dat je bouwt voor senioren en voor starters, kan ik het me voorstellen, door het gebrek aan bijvoorbeeld seniorenwoningen en starterswoningen in de twee kernen Berkel en Bergschenhoek, dat wellicht starters en senioren zeggen: dat is zo aantrekkelijk om in die omgeving te wonen. Wellicht is het juist kansrijker om voor starters woningen te realiseren en voor senioren woningen te realiseren, op het moment dat je wat meer volume kan creëren vanuit heel Lansingerland. Elk aanbod heeft natuurlijk zijn eigen vraag. De vraag is dan ook: op het moment dat u starterswoningen en seniorenwoningen realiseert in Bleiswijk op basis van de woonvisie en mensen gaan inschrijven, dan mag je toch niet tegen Bergschenhoekers zeggen, dat een Bleiswijker voor gaat? Daarom vind ik het zo ingewikkeld, dat u zo concentreert op Bleiswijk.

Als het aanbod er is, is de vraag veel breder dan Bleiswijk. Wellicht komen er meer mensen vanuit elders in aanmerking dan mensen uit Bleiswijk. Is het dan niet een foute voorstelling van zaken, dat wil ik eigenlijk niet zeggen, want dan lijkt het alsof je iets fout doet. Wekt u geen verwachtingen in Bleiswijk, die u wellicht niet waar kan maken? Begrijpt u wat ik bedoel? Wethouder Arends: Ik begrijp zeker wat u bedoelt. U herkent, dat er ook behoefte is aan seniorenwoningen voor mensen, die nu in Berkel wonen en mensen, die in Bergschenhoek wonen. Daarin willen we ook voorzien, ook in de woonprogramma’s, die we daar aan het ontwikkelen zijn. Wat wij zien, is dat de verhuisbewegingen minimaal is vanuit de twee kernen en we zien een hele sterke verhuisbeweging en behoefte in Bleiswijk. Terecht, wij zetten nergens een hek omheen. De heer Jumelet: Dat heeft toch ook te maken met het aanbod? De voorzitter: Ik denk dat uw punt helder is. Wethouder Arends: Wat wij zien in de behoefte van Bleiswijk, willen we ook voorzien, want we zien daar een heel sterke cohesie en verhuisbewegingen vooral binnen Bleiswijk. Die gaan nu ook niet elders heen, ze blijven in grote gezinswoningen. Die doorstroming is daar heel erg belangrijk voor het vitaal houden van de toekomst van Bleiswijk. Vandaar ook deze gefaseerdheid.

Aan de ene kant willen we voorzien in de behoefte die daar is en aan de andere kant het toevoegen van gezinswoningen, die uit de regio kunnen komen. Natuurlijk, als iemand uit Lansingerland daar wil komen, dan kan dat natuurlijk ook. De ervaring van wij zien, is dat hierop gebaseerd, volgens mij ook passend voor Bleiswijk. De heer Xhemaili: Ik ben het toch niet helemaal eens met de wethouder. Ik sluit me aan bij de heer Jumelet. Er wordt gezegd, dat de verhuisbewegingen enkel binnen Bleiswijk gebeuren. Maar als je kijkt naar het woningaanbod in Bleiswijk, dat is minimaal. Het aanbod om te verhuizen naar Bleiswijk is er niet. Als dat toeneemt, kan je wel een verhuisbeweging krijgen binnen Lansingerland en zelfs buiten Lansingerland. Ik snap de focus voor Bleiswijk zelf wel, maar ik denk, dat dit vraagstuk veel breder ligt dan alleen Bleiswijk. Het ligt Lansingerland-breed en het ligt ook regio-breed. Huiszoekende, senioren, starters, ouderen, net afgestudeerden, niet uitsluiten in de huizentocht. Ik snap dat u dat niet wilt bereiken daarmee, maar we moeten er toch voor waken, dat we dat niet zo uitstralen.

De heer Jumelet: Volgens mij realiseren wij een andere werkelijkheid straks door een groter aanbod te doen van woningen, 900 in aantal met een heel duidelijk segment van seniorenwoningen en starterswoningen, waardoor er dan wel de mogelijkheid is om richting Bleiswijk te gaan. Door het beperkte aantal bewegingen in Bleiswijk geeft dat een ander beeld, dan dat je straks zou bewerkstelligen met een groter aanbod van seniorenwoningen en starterswoningen. Daarom ben ik bang, dat we een redenatie hebben, die niet past bij de werkelijkheid, die zich straks voor gaat doen. Daarin kunnen we van mening verschillen. Wethouder Arends: Ik ga nog even kort in op de heer Xhemaili en dan ga ik nog iets zeggen over de woonbehoefte, maar ik zal het kort houden, want misschien verschillen wij daarin of we zien hoe het in de toekomst zal gaan. Ik ben het wel heel erg eens met de heer Xhemaili. Als je geen andere typologie hebt in Bleiswijk, dan is de doorstroom ook niet mogelijk. Dat is nou precies wat we willen creëren door appartementen, gelijkvloerse woningen. We hebben een behoefteonderzoek gedaan bij alle inwoners in Bleiswijk. De inspreker heeft dat ook bevestigd vanuit de

16/29

seniorenklankbordgroep: die behoefte is er, bouw vooral een andere typologie, want wij willen heel graag in Bleiswijk blijven wonen. Dat willen we precies gaan voorzien. Ten aanzien van: als je aanbod creëert, dan wordt het gevuld. We zien, dat de verhuisbewegingen van de andere twee kernen vooral in die twee kernen is als daar ruimte is voor woningen en niet zozeer in Bleiswijk. Ook bij de behoeftevraag, ook onder jongeren, ook onder senioren, eigenlijk alle inwoners zijn bevraagd, dan zien we vooral de starters, die echt heel graag in Bleiswijk willen blijven. Wat we in de andere kernen zien, dat speelt wel meer in Bergschenhoek en in Berkel, maar dat komt ook nog in de woonvisie naar u toe, dan zien veel jongeren, die eerst naar de stad gaan en dan weer terug keren. Je ziet, dat de Bleiswijkers toch langer in Bleiswijk willen wonen ook al gaan ze misschien studeren, dus daar zien we echt wel iets anders in. Dat is wel typerend en anders dan we in de andere twee kernen zien. Dat is van oudsher ook veel meer Vinex en Bleiswijk is van oudsher gewoon van de eigen groei geweest. Meer kan ik er ook niet van maken. Ik hoop, dat ik toch iedereen bediend heb met de vragen, die ze aan mij gesteld hebben. Dank u wel. De voorzitter: Ik ga even terug naar de heer Xhemaili. Van velen het ik gehoord, dat het een hamerstuk is, maar ik heb u twee keer het woord amendement horen zeggen.

Waar zou dat amendement dan over gaan? De heer Xhemaili: Dat zou gaan over minimaal 50% sociaal bereikbare woningen. En waarschijnlijk ook een amendement of een motie over niet hoogbouw, maar 3 of 4 lagen gestapeld. De voorzitter: Helder, dan weten we waar het over gaat, welke amendementen we kunnen verwachten. 6.b Verordening Duurzaamheidslening Gemeente Lansingerland Mevrouw Verhoef, PvdA: U gaat altijd zo rap van het ene naar het andere agendapunt en dan ineens ben ik aan de beurt. Als het over sociaal bouwen gaat, blijf ik heel alert. We gaan het nu hebben over het revolverend fonds. Ik denk dat met mij heel veel andere fracties ook blij zijn, dat nu eindelijk die verordening voor dat revolverend fonds voor ons ligt en dat we daar een besluit over kunnen nemen, zodat we ook echt kunnen beginnen met het geven, het verstrekken, van leningen. Eigenlijk doet een andere partij dat voor ons, zodat de burgers die eigenaar zijn van een pand of een huis of een woning huren, dat die aan verduurzaming van dat pand kunnen gaan werken, dat ze daar een lening voor kunnen krijgen. Dat helpt uiteindelijk Lansingerland om de duurzaamheidsdoelen te gaan halen. Dus goed nieuws. We hebben gekeken naar deze verordening. In grote lijnen ziet dat er eigenlijk heel goed uit. Ik heb wel een aantal aandachtspunten en ook nog een aantal vragen voor de wethouder en ook voor de andere fracties.

Ik kom allereerst bij de vraag aan het college: heeft het college enig idee van het animo, dat er zal zijn voor de aanvragen voor een lening uit dat fonds? Ik weet wel, dat in de tekst staat geschreven, dat dat eigenlijk nog vrij onduidelijk is, maar mijn vraag is eigenlijk: hoe zorgt het college ervoor, dat dat animo ook echt goed omhoog gaat? Want dat helpt uiteindelijk onze duurzaamheidsdoelen te bereiken. Een tweede vraag is aan de andere fracties en dan grijp ik even terug op een aantal moties, die zijn ingediend in deze raad in de afgelopen jaren. In juli 2018 was er een motie van de PvdA/GL/WIJ en die heette ‘sociale energietransitie’. Die motie haalde het niet, maar het ging er eigenlijk om: we willen zorgen dat ook inwoners met een laag inkomen mee kunnen gaan in de energietransitie richting duurzame energie. Maar in 2019, in juli, was er een unaniem aangenomen motie en die heette ‘energiebesparing voor iedereen’. Daar hoort natuurlijk ook bij het verduurzamen van een woning om zo de energieverbruikskosten te drukken en dus ook energie-armoede tegen te gaan. Maar dan kom ik bij mijn vraag. Dit gaat dus om een lening en een lening betaal je terug.

Staan fracties toch nog open om in de verordening iets op te nemen, dat mensen met een laag inkomen een deel van de lening na zoveel jaren voor een deel of geheel kwijt gescholden zouden kunnen worden? Dat is een vraag aan de andere fracties. Ten derde heb ik een punt van zorg en dat gaat over het feit, dat in principe mensen die een woning huren wel in de verordening zijn opgenomen, dus ze kunnen in aanmerking komen voor zo’n lening, maar tegelijkertijd zegt het college in de toelichting, dat 3B Wonen zich er zorgen over maakt, dat individuele huurders zich zullen wenden tot dat fonds en dat het een rommeltje kan worden en dat 3B er wat grip over gaat verliezen, want men huurt een woning en is geen eigenaar. Mijn vraag is: hoe kunnen we ervoor zorgen, dat er ook een optie is, dat huurders zich in een collectief verenigen en dan als collectief van huurders een lening aanvragen? Hoe kunnen we dat faciliteren in overleg met 3B Wonen? Dat is een vraag aan de wethouder, of ze daar al over heeft nagedacht. Ik zeg zij, maar ik denk, dat wethouder Fortuyn hierover gaat. De voorzitter: Het is wethouder Van den Beukel. Mevrouw Verhoef: Precies, ik gooi allerlei zaken door elkaar, maar het is inderdaad wethouder Van den Beukel. Ik zou graag daar een antwoord op krijgen. Daar wil ik het voor nu bij laten. Dank u wel.

De heer Duk, GL: Voor ons ligt een voorstel, waar de financiële risico’s voor de gemeente laag, de maatschappelijke waarde hoog en de financiële voordelen voor de inwoners groot zijn. Een prima voorstel dus, daar kan ik kort over zijn. Daarom wil ik mijn bijdrage beperken tot 2 opmerkingen en natuurlijk het beantwoorden van de vraag van de PvdA. Het voorliggende voorstel beperkt zich tot enkel inwoners en worden ondernemers uitgesloten. Dit is in tegenstelling tot wat er in de kaderbrief stond. Betekent dit dan ook, dat verhuurders van woningen hier ook voor zijn uitgesloten? Het lijkt ons namelijk

17/29

juist van belang, dat verhuurders hier wel gebruik van kunnen maken. Het opnemen van punt 2 van art.2. doen vragen bij mij rijzen. Het feit, dat er maatwerk moet worden gecreëerd voor de woningen in de Havenbuurt doet mij denken, dat er een zeer uitgebreide lijst van maatregelen, die voor deze lening in aanmerking komen, toch niet verstrekkend genoeg is. Graag een toezegging van de wethouder, dat woningen, waarbij vergelijkbare plannen worden gepresenteerd, mogen rekenen op de hardheidsclausule, de mogelijkheid om af te wijken van de regeling, toch tot een positief besluit over te gaan. Dan de vraag van de PvdA. Wat GL betreft, zou het bedrag, dat terugbetaald dient te worden nooit hoger moeten zijn dan het bedrag dat bespaard wordt door de maatregel, waar deze lening voor is. Daarmee is het dus een kostenbesparing voor de inwoner. Mocht blijken, dat het toch niet voldoende is, dan zou ik me inderdaad kunnen voorstellen, dat je zegt: een gedeelte daarvan betalen we als gemeente. Maar daar wil ik dan wel eerst meer over horen, wanneer daar behoefte aan is. Het is bijzonder om een maand voor de regeling in werking treedt hierover in de commissie te spreken.

Ik hoop, dat het college de mogelijkheden van deze lening in de komende maand en daarna zoveel mogelijk kenbaar maakt aan de inwoners, want we hebben een mooi bedrag hiervoor beschikbaar en we zouden het heel graag willen, dat deze ook daadwerkelijk gebruikt wordt. Dank u wel. De heer Muis, D66: Ik ben niet zo bang, dat er geen gebruik gemaakt zal worden van deze regeling. Het is een goede uitwerking van een mooi initiatief. Fijn, dat we als gemeente nu ook een duurzaamheidslening voor onze inwoners aan kunnen bieden. Vooral ook voor inwoners, die graag willen verduurzamen, maar een kleine beurs hebben. Ik kom er zo op terug, ook n.a.v. de vraag van de PvdA. Voor ons ligt de verordening. Wij kunnen ermee leven, dat het alleen voor inwoners is en niet voor ondernemers. Wel is het goed om naast deze duurzaamheidslening binnen het programma duurzaamheid te blijven kijken op welke ander wijze wij ondernemers ondersteuning kunnen bieden en hen ook te vragen waar zij behoefte aan hebben en of er gaten zitten tussen landelijke en lokale regelingen. Ook goed, dat deelname mogelijk is zowel woningeigenaren als huurders. Het is de vraag of de aanname dat inwoners met een kleine beurs weinig aan zullen vragen klopt. Dit is waarschijnlijk erg afhankelijk van de terugverdientijd van de investeringen en de terugbetaalvoorwaarden. GL zei daar ook al iets over.

De terugverdientijd is natuurlijk wel belangrijk voor het doen van een investering, een lening. Wij vinden hier niets over terug. Wij vermoeden, dat de SVN hierover gaat, maar dat horen we graag van de wethouder, hoeveel ruimte dat biedt om de investering terug te verdienen, zodat het ook voor mensen met een kleine beurs interessant wordt. Uit eigen ervaring bij één van de grootste woningcorporaties in de gemeente Den Haag weet ik dat het complex is, wanneer gewenste maatregelen onder de verantwoordelijkheid van de verhuurder vallen, de woningcorporatie in dat geval. Zijn er al duidelijke afspraken gemaakt met 3B Wonen? Is mijn vraag aan de wethouder. Uit het voorstel spreekt helaas nog weinig enthousiasme van 3B Wonen, terwijl je juist zou verwachten, dat ze blij zouden zijn met de mogelijkheden tot investering van verbetering van hun woningvoorraad. Hoewel we begrijpen, dat we ondernemers uitsluiten, lijkt het uitsluiten van VvE’s, en ik neem aan dat hiermee wordt bedoeld verenigingen van eigenaren, niet logisch. Het gaat hierbij om een collectief van bewoners, het biedt juist voordelen om gezamenlijk grote investeringen te doen of kunnen doen. We horen graag van het college waarom zij niet zouden mogen deelnemen en/of ze dit willen heroverwegen of waarom niet, wat de redenen zijn om het niet te doen. Liever wel.

Ook is het logisch, dat we moeten betalen voor de administratie aan de SVN. Het is goed dat die kosten worden afgeroomd van het rentepercentage. Over de resterende rente-inkomsten wordt in het voorstel gezegd, dat we deze eventueel kunnen inzetten voor nieuwe leningen, maar we begrijpen ook, dat SVN niet alles regelt en dat er ook kosten zijn voor de gemeente. Die kosten zijn nu ingeschat op 8 uur per week en zijn misschien deels te financieren uit de resterende rente-inkomsten. Daar hoor ik ook graag de wethouder over. Overigens denk ik wel, dat er massaal gebruik gemaakt gaat worden van deze regeling, dus dat je in het begin vooral meer capaciteit nodig hebt dan 8 uur per week. Goed dat in de communicatie samenwerking wordt gezocht met NLS en Opgewekt in Nederland. Graag een antwoord op de gestelde vragen. Dank u wel. De heer Hofman, CU: Zoals we eerder voorstander waren van dit fonds voor duurzaamheidsleningen toen we de duurzaamheidsvisie bespraken, zo zijn we dat nu nog steeds. Goed om te zien, dat de verordening nu klaar is voor gebruik. Hopelijk binnenkort ook in begrijpelijke taal voor burgers, die we er warm voor proberen te maken. We hopen, dat het aanslaat en dat we in onze gemeente veel burgers middels deze regeling weten te enthousiasmeren om hun huizen te verduurzamen. We zien dat er in het voorstel serieus is gekeken naar mensen met een kleine portemonnee.

Dit, naar wij aannemen, als uitvoering van de motie ‘energie-armoede’. Het is helaas niet gelukt, of het lukt waarschijnlijk vrij slecht. Het is teleurstellend om te vernemen, dat 3B Wonen de regeling uitdrukkelijk niet ziet zitten. Met dit fonds gaan we voornamelijk mensen met hogere inkomens met koopwoningen bedienen. Graag zien we in andere duurzaamheidsinitiatieven ook uitdrukkelijk door de gemeente vermeld hoe ook mensen met lagere inkomens hieraan kunnen deelnemen. Ik haak gelijk even in op de vraag, die de PvdA stelt over kwijtschelding bij mensen met een kleinere portemonnee. In het voorstel wordt gerept over niet-inbare leningen. Op het moment dat je een lening afsluit en hij is op een gegeven moment niet meer inbaar,

18/29

omdat je om wat voor reden dan ook in financiële problemen bent geraakt, dan biedt de regeling daar mijns inziens al wel aangrijpingspunten toe, maar daar wil ik ook even de wethouder over horen. Ik hoor andere partijen erg enthousiast zijn over het te verwachten animo van de regeling. Wat ons betreft is het toch even kijken hoe de regeling het gaat doen onder eigenaren van huizen. De aangeboden rente is namelijk hoger dan de meeste hypotheken. Eigenaren, die de mogelijkheid hebben om duurzaamheidsmaatregelen in een extra hypotheek op te nemen, zullen daarom wellicht niet snel kiezen voor deze lening. Kan de wethouder aangeven wat de aantrekkelijkheid van deze lening is voor deze doelgroep? Tot slot zouden we aan de wethouder willen vragen hoe we de regeling gaan evalueren. Wij stellen hierbij een evaluatiemoment in het voorjaar van 2021 voor. Ook willen we van de wethouder weten wanneer hij de regeling een succes vindt en wat een drempelwaarde zou kunnen zijn om de regeling te stoppen wegens te weinig animo. Dat is het wat ons betreft in de eerste termijn. Dank u wel. De heer Jumelet, WIJ: Ik heb eigenlijk twee punten. Dat is met name het punt, dat de PvdA opbracht rondom de minder kapitaalkrachtigen of mensen met een laag inkomen.

Om uitvoering te geven aan de motie destijds had ik verwacht, dat er wellicht ook in de regeling zou zitten, dat bij een kleinere lening, want het gaat toch over de wat kleinere woningen, dat dan wel 100% lening wordt verstrekt en bij wat grotere woningen, wat duurdere woningen, waar mensen met een hoger inkomen zitten, bijvoorbeeld maar een gedeelte zou worden gefinancierd. Met name om de lagere inkomens meer te bereiken. Op de vraag, die mevrouw Verhoef stelde over het niet terug hoeven te betalen: ik vind dat eigenlijk een heel ander onderwerp en die zou ik eigenlijk wel een keer apart willen bediscussiëren, wellicht in de context van: hoe stimuleer je nou wellicht op andere wijze de verduurzaming in brede zin? Om het nu te koppelen aan de leningen vind ik lastig, want dan moet je ook op gaan nemen wat een laag inkomen is. Wanneer mag je het dan inderdaad zien als een gift en wanneer moet je toch gewoon het volledige bedrag terug betalen? Dat is één. Twee. Dat punt wil ik even starten met artikel 8 in de verordening, art.8.b, waar staat: de werkelijke kosten zijn naar zijn oordeel in redelijke verhouding staan tot het verkrijgen van het resultaat. Dat is een afwijzingsgrond om de lening niet te verstrekken.

Waarom haal ik dat punt aan? Omdat bij de argumenten in het raadsvoorstel staat dat de duurzaamheidslening bijdraagt aan de doelstellingen uit de visie Lansingerland Duurzaam. Mijn vraag aan de wethouder is: hoe gaat u nou beoordelen of de maatregelen, die worden genomen of die voorzien zijn door het aangaan van de lening, of die daadwerkelijk in voldoende mate bijdragen aan de doelstellingen, die wij hebben met elkaar? Ik heb weleens in eerdere discussie gezegd: de euro, die je investeert brengt die voldoende CO2 reductie of een voldoende bijdrage aan de doelstellingen die wij hebben? Hoe ga je nou beoordelen of er voldoende bijdrage is aan de doelstellingen, omdat je het een afwijzingsgrond maakt. Ik ben benieuwd hoe de wethouder dat ziet. Dat was hem even. Dank u wel. De heer Van der Stelt, CDA: Dank aan het college voor dit heldere stuk, dit heldere voorstel. We zijn blij, dat het er ligt, de uitwerking. We hebben ook veel vertrouwen, dat dat op deze wijze met SVN goed uitgevoerd kan worden. Tegelijkertijd hebben wij ook wel een paar vragen. In die zin kan ik ook aansluiten bij de woorden van de heer Muis. Hoe het nou toch zit met de opvatting van 3B Wonen met name? Daar hoor ik graag de opvatting van de wethouder over. Voor het overige denken wij, dat hier veel belangstelling voor zal bestaan.

Vanzelfsprekend kun je natuurlijk ook zelf naar de bank gaan en misschien met een vergelijkbaar percentage een soortgelijke lening krijgen, maar dat zal toch voor veel mensen verschillend uitpakken, daarom zijn we blij dat dit product er ligt om maar zo te zeggen. Dit draagt natuurlijk absoluut bij aan de duurzaamheidsdoelstellingen voor onze gemeente. Dat is het in de eerste termijn. De heer Machielse, VVD: Ik kan eigenlijk grotendeels aansluiten bij voorgaande sprekers. Er leven nogal wat zorgen over hoe dit nu uiteindelijk in de uitvoering zal gaan, maar dat mag natuurlijk geen tekort doen aan het an sich mooie doel om inwoners te ondersteunen bij investeringen in de verduurzaming van hun woningen. Toch moet me wel even van het hart, dat we ons wel bewust moeten zijn van waar we eigenlijk aan beginnen. Geld uitlenen aan inwoners om te investeren in hun woning, daar hebben we over het algemeen banken voor. Als we ons als gemeente op dat terrein gaan begeven, en ik zou willen vragen hoe de wethouder daar naar kijkt, dan moeten we daar eigenlijk wel een verd.. goede reden voor hebben, want dan moeten het nu klaarblijkelijk grote issues zijn voor inwoners om duurzaamheidsmaatregelen gefinancierd te krijgen. Dan zou je nog kunnen zeggen: oké, wij gaan daar een rol in spelen. Maar het is natuurlijk niet helemaal eerlijk.

Wij hebben veel interessantere leencondities dan marktpartijen om geld aan te trekken. Daarnaast hoeven wij helemaal geen winst te maken, sterker nog, als we verlies maken zouden we dat ook nog wel kunnen dekken in de exploitatie. Dus wij kunnen het aanbieden voor zeer concurrerende tarieven in een markt die van marktpartijen is. Ik herinner mij de afgelopen raadsvergadering, waar wij spraken over de algemeen belangverklaring om afval op te halen bij scholen. Daar hebben we klaarblijkelijk een algemeen belang voor nodig. Maar om € 5mln uit te lenen aan inwoners om te investeren in duurzaamheid hebben we geen algemeen belangverklaring nodig. Dat vond ik eigenlijk een heel gek iets, dus ik wilde eigenlijk weten hoe de

19/29

wethouder daar naar kijkt, maar toen ging ik die uitvoeringsregels nog eens nader lezen en toen viel bij mij het kwartje wel, waarom mogelijk bij bepaalde inwoners er nu geen dekking gevonden kan worden bij marktpartijen. Wat ik mis in de huidige lijst met toetsingscriteria en uitvoering: hoe borgen wij nu, en dat wil ik echt graag van de wethouder horen, dat als ik als inwoner een aanvraag indien voor € 20.000, ik heb een aantal offertes voor maatregelen, dat past, ik ben kredietwaardig, dat past, hoe borgen wij nu, dat ik daadwerkelijk € 20.000 ga investeren in die duurzame maatregelen? Want dat is het onderdeel van de doelstelling, die wij er als gemeente achter hangen. Dat is ook onderdeel van de zekerheid, die we willen hebben om het terug te verdienen, dat het uiteindelijk een soort besparing is voor inwoners, dat ze daarmee een stuk terug verdienen en dat het voor het goede doel is, voor de duurzaamheid van onze gemeente, maar ik mis dat in de hele verordening. Daar staat gewoon: als de procedure wordt gevolgd, er wordt een offerte aangeleverd, er wordt een financiële toetsing gedaan en die zijn beide positief, dan wordt het geld over gemaakt.

Terwijl bij een bank, als ik mijn hypotheek zou willen verhogen om zo’n investering te doen, dan zet de hypotheekverstrekker dat in een depot, waar ik daadwerkelijk de factuur van de zonnepanelen-installateur of warmtepomp-installateur naar toe kan sturen en dan betalen zij die uit. Dan is geborgd voor die financiële instelling, dat het geld ook daadwerkelijk wordt besteed aan die duurzaamheidsmaatregelen. Dat mis ik eigenlijk in onze huidige verordening, hoe we dat kunnen borgen. Misschien staat het er niet en doen we het wel, dan hoor ik dat ook graag van de wethouder. Maar anders maak ik me daar echt wel zorgen om. Eigenlijk wil ik het daarbij laten in de eerste termijn, want daar zal toch het e.e.a. van af gaan hangen. De heer Blonk, L3B: Er is al heel veel gezegd, maar ik heb ook nog dingen, die ik wil neerleggen. Ik begin wat simpel. De rente op de lening is 1,6%. Hoe lang staat dat vast? Dat heb ik niet gezien, maar dat is wel belangrijk. De verwachting is dat de kosten van de lening lager zijn dan de jaarlijkse besparing op de energie. Mijn vraag is: is dat ook zo als de salderingsregeling vervalt? Dat gaat een behoorlijke aderlating worden als dat verandert. In die zin, als dat echt zo is, dat de kosten voor die lening altijd lager zijn dan de energiebesparing, dan is dat natuurlijk ook t.a.v. armoedeval, energie-armoede, dan is daar geen sprake van.

In die zin, wil ik de vraag van de PvdA toch even weg zetten, omdat ik daar op dit moment niet mee aan de gang kan. In de praktijk, lage inkomens. Ik verwacht niet, en dat schrijft het college ook, dat veel mensen, die een huurhuis hebben, tussen de € 2.500 en € 25.000 zullen gaan lenen. Want ja, je gaat toch wel even nadenken. Een zonnepaneel verdien je in pakweg 5 of 6 jaar terug en je woont daar bijvoorbeeld wat korter, dan ben jij vervolgens je investering kwijt en het plezier heb je er niet van, want dat is voor de volgende bewoner. Dus je gaat je knopen tellen of je dat echt wilt doen. Wat ik zie, is dat 3B Wonen heel veel doet t.a.v. energiemaatregelen voor zijn woningen. Bij nieuwbouw zijn het allemaal nul op de meter woningen. Bij staande bouw: een heleboel heeft er zonnepanelen en worden er maatregelen genomen t.a.v. isolatie. Ik begrijp best wel, dat het voor een woningcorporatie veel makkelijker is om het op die manier te doen. En dan een klein beetje huurverhoging te financieren, waarbij je energiebesparing hoger is en dat je er per saldo beter uitkomt. In die zin moet ik 3B Wonen wel steunen, dat zij niet staan te trappelen om dat te doen. Dan kom ik terug op de mogelijkheden voor mensen, die weinig verdienen. Bij de mensen die een eigen huis hebben, zal de groep wat kleiner zijn dan bij mensen die huren.

Ik weet niet hoe die verhouding is, maar ik heb niet het idee, dat mensen met een koophuis het niet zullen kunnen terugbetalen, tenzij hun huis onder water staat, maar die tijd is een beetje voorbij, want dat hebben we bijna niet meer in vergelijking met 10 jaar geleden. Waar ik me dan wel zorgen om maak, is dat er vanochtend in Binnenlands Bestuur staat, dat er een maatschappelijke kosten/baten analyse is gedaan in Brabant van 2 regio’s. Daar staat met dikke letter boven het artikel: duurzame warmte gaat geld kosten. Ze hebben dat allemaal uitgezocht. Wij moeten ons niet blind staren op het feit, dat de maatregelen die wij nemen t.a.v. de energietransitie, dat ze per definitie financieel voordeel hebben. Nee, zeggen zij, let op: duurzame warmte gaat geld kosten. Ik wil die punten toch nog even mee geven in het geheel, terwijl ik wel vind, dat de verordening er goed uitziet. Wij zullen ook voor die verordening gaan stemmen, zo simpel is het, maar ik wilde toch nog even deze punten mee geven. Dank u wel. De voorzitter: Volgens mij heeft u vanuit elke fractie wel één of twee vragen gekregen, dus ik hoop dat u dat in een snel tempo er doorheen kan krijgen, gelet op het tijdstip waar we nu zitten.

Beantwoording college Wethouder Van den Beukel: Zal ik de inleiding over ijsberen achterwege laten? Dan memoreer ik wel even kort, dat mijn kinderen geen schaatstochten hebben meegemaakt. De Molentocht was in 2012 voor het laatst en dat heeft wel iets te maken met klimaatverandering. U staat me vast toe om hier toch even te benoemen, dat het inmiddels volgens het KNMI hier 2 graden warmer is dan 100 jaar geleden in Nederland. Daaruit volgt, dat het belangrijk is om minder fossiele brandstoffen te verbruiken, dat is goed voor het klimaat, dat is goed voor de economie, want Haitsma, waar ik vroeger mijn schaatsen kocht, die doet ook goede zaken met warmtepompen. En de firma Rodenburg idem. Het is ook goed voor het

20/29

comfort, want een energiezuinig huis is mee comfortabel dan een tochtend huis. En het is ook goed voor onze energie-onafhankelijkheid, want er komt steeds meer gas uit Rusland en andere dictatoriale regimes. Daar willen we ook vanaf. Kortom, het is heel goed dat veel van onze inwoners volop aan het investeren zijn in energiebesparing en ook in het opwekken van eigen energie. Als ik door mijn straat in Berkel rijd, dan zie ik steeds meer zonnepanelen. Dat is heel goed nieuws. Tegelijkertijd is het zo, dat ook een heleboel inwoners van de gemeente, of het nou huurders zijn of eigenaar/bewoners, nog tegen drempels aanlopen, hindernissen ervaren bij het verduurzamen van hun eigen huis en dat is jammer. Daar willen we wat aan doen, waar inderdaad een rol ligt voor ons, zeg ik in de richting van de heer Machielse. Ik kom zo op zijn vraag. Dat het overigens goed gaat, blijkt ook uit het feit, dat inmiddels ongeveer de 750e energiebespaarbox wordt uitgereikt vanuit de energiewinkel in Berkel. Dat vindt gretig aftrek. Dus even op alle vragen over animo: ik maak me daar geen zorgen over. Bij de energiewinkel blijkt dat er buitengewoon veel vraag naar is. Het moet wel een beetje goedkoop zijn, zo zijn Hollanders en Lansingerlanders dan ook weer en daar helpt dit inderdaad bij. Even voor de referentie: een lening voor duurzaamheidsmaatregelen bij de ING kost ongeveer 4,5% rente.

Wat we zien in de praktijk, is dat het voor mensen een te hoge drempel is om zo’n lening aan te gaan. Dus dat zeg ik richting de heer Machielse: nee, het is inderdaad bijzonder om als overheid in deze markt te stappen. Je zou wensen, dat de markt dit zelf oppakt. Alleen, de realiteit is dat dit hele kleine leningen zijn, relatief. Die hele kleine leningen zijn voor grote organisaties als de ABN en ING enorm onaantrekkelijk, heel duur. We zien dat hier echt een rol voor de overheid ligt. Dat zien niet alleen wij, dat zien bijna 100 gemeenten in Nederland, waar dit gebeurt. Er wordt goed gebruik van gemaakt in Zuidplas, in Krimpen en andere gemeenten, die deze regeling een aantal jaren geleden in het leven hebben geroepen. Ik heb gezegd: deze regeling stellen we voor als college en ik merk bij u allen daar groot draagvlak voor. Dat is heel fijn. Wel zijn er veel terechte en logische vragen. Het is ook een regeling met veel aspecten. Ik probeer ze staccato langs te lopen, u heeft mij gewezen op de tijd. Over animo heb ik het gehad. Hoe zorgen we ervoor, dat er nog meer animo komt? Hoe bevorderen we dat nou? Ik denk dat onze samenwerking met de lokale energie-coöperatie Nieuw Lansinger Stroom er echt een belangrijke rol in kan spelen.

Ik zal er zelf op toezien, dat we wat dat betreft heel goed aansluiten bij bestaande kanalen waarlangs mensen zich laten informeren over duurzaamheid, energie en dat soort dingen. Het heeft geen zin om als gemeente zelf je campagne op te starten, we doen dat echt in de context van de campagne die we samen uitvoeren, de campagne Opgewekt in Lansingerland. Ik roep trouwens iedereen, die dat nog niet is, op om lid te worden van de Facebook-groep Opgewekt in Lansingerland. De bedoeling is dat er echt een gemeenschap ontstaat rond dat thema, waardoor mensen elkaar enthousiast maken. Uit de praktijk blijkt dat dat de beste manier is om je huis te verduurzamen, als je weet wie het ook heeft gedaan, dan kan je daar leentjebuur spelen. Een specifieke vraag: kan een collectief van huurders een aanvraag doen? Het antwoord daarop is: ja, mits ze wel uiteindelijk individueel het formulier invullen. Natuurlijk kunnen mensen zich samen organiseren, samen een plan maken, ik denk dat dat alleen maar verstandig is, maar uiteindelijk is een lening een individuele aangelegenheid. Zo werkt dat nu eenmaal in juridische zin, dus daar kunnen we niets aan veranderen. Kan 3B Wonen misschien een gemeenschap van huurders bij elkaar brengen, die allemaal individueel zo’n aanvraag doen? Zeker, dat kan. We hebben daarover geen specifieke afspraak met 3B Wonen.

3B Wonen is een zelfstandige organisatie, ik respecteer hun autonomie, ik respecteer ook hun zorg als het gaat over huurders, die misschien maatregelen treffen zonder overleg met de verhuurder. Die zorg hebben we ook een plekje gegeven in de verordening, zoals u heeft gezien. In het stroomschema staat, dat als je als huurder een lening wil aanvragen, dat je dan een akkoord van je verhuurder moet overhandigen. Daarmee borgen we, dat die afstemming weldegelijk heeft plaats gevonden. Maar verder hebben we met 3B Wonen een goede verstandhouding in het algemeen, ook hierover, dus ik verwacht niet, dat zij hier afwijzend tegenover staan. Dat hebben ze niet kenbaar gemaakt, dus volgens mij trekken we hierin prima samen op. Het is wel zo, dat investeringen in sociale huurwoningen, de verduurzaming daarvan, dat financiert 3B Wonen primair zelf. Ze hebben een goed en ambitieus programma als het gaat over duurzaamheid, u ziet dat waarschijnlijk in uw eigen omgeving, en daar komt het gros van de financiering dan ook vandaan. Ik denk dat dat zo zal blijven, maar er zijn veel andere huurders in Lansingerland, die niet sociaal huren, en zij zullen hier wel gebruik van gaan maken, denk ik. Ik ben daar niet negatief over. Een vraag over kwijtschelden kwam ook naar voren. De idee van de lening is, dat het een revolverend fonds is.

Dus kwijtschelden bij voorbaat past natuurlijk niet in die gedachte. Ik hoor u er ook niet toe oproepen, maar dit is wel een lening en een lening willen we ook niet aan mensen aansmeren, die dat eigenlijk niet kunnen dragen. Daar hoort wel een bepaalde zorgvuldigheid bij, dat is allemaal wettelijk geregeld, dat je geen leningen aan mensen verstrekt, die dat niet kunnen dragen. Het hoeft in beginsel ook niet het geval te zijn, los even van draagkracht, omdat het zo is, dat deze maatregelen, waar de lening op ziet, bewezen effectieve maatregelen zijn, waarvan je inderdaad de verwachting mag hebben, dat die zichzelf terug verdienen of meer dan terug verdienen. Maar uiteindelijk kan het zo zijn, het is wel een heel klein percentage blijkt uit de ervaring van al die 100 gemeenten, dat er een keer iemand tussen zit, die niet de lening kan terug betalen. Ja, dan geldt natuurlijk dat we hier geen gekke incassobureaus op mensen afsturen. Er geldt hier een sociale regeling, maar tegelijkertijd proberen we natuurlijk wel het geld terug te krijgen en