Agendabundel

Bundel - BAC - Begeleidingscommissie Accountant Controle van 26 november 2025 Agenda bijlagen Concept-agenda Begeleidingscommissie Accountant Controle 26 november 2025 1 Opening en mededelingen 2 Vaststelling agenda 3 Verslag vorige BAC vergadering [BV25.0087] Verslag van de BAC op 17 september 2025 5 Resultaat interimcontrole 2025 door accountant BDO / Boardletter Ieder jaar verricht de accountant, ter voorbereiding op de controle van de jaarstukken, een interim-controle. Het resultaat van de interimcontrole wordt voorgelegd aan het college. Dossier 3003 voorblad [U25.04842] RIB: Collegereactie op Boardletter 2025 van BDO [I25.18897] Boardletter 2025 Gemeente Lansingerland door BDO 6 Normen- en toetsingskader rechtmatigheid 2025 Dossier 3095 voorblad [BR2500086] Normen- en toetsingskader rechtmatigheid 2025 [T25.07066] Normen- en toetsingskader rechtmatigheid, T25.07066 7 Frauderesponsplan [U25.04444] Raadsinformatiebrief: Frauderesponsplan [T25.01858] Frauderesponsplan Lansingerland 2025 8 Controleverordening 2025 Dossier 2952 voorblad [BR2500073] Controleverordening 2025 [T25.06170] Controleverordening 2025 9 Rondvraag en sluiting

Agenda BAC - Begeleidingscommissie Accountant Controle Datum

26-11-2025

Tijd

20:00 - 23:00

Locatie

Raadzaal

Voorzitter

Matthijs Machielse (Raad)

1

Opening en mededelingen

2

Vaststelling agenda

3

Verslag vorige BAC vergadering

5

Resultaat interimcontrole 2025 door accountant BDO / Boardletter

6

Normen- en toetsingskader rechtmatigheid 2025

7

Frauderesponsplan

8

Controleverordening 2025

9

Rondvraag en sluiting

VERSLAG Begeleidingscommissie Accountantscontrole

Corsanummer

: BV25.0087

Datum vergadering

: 17 september 2025

Aanwezig in de raadszaal Commissieleden Leefbaar 3B WIJ Lansingerland CDA D66 PvdA

: Johan Philippens : Ton Jansen : Job Halkes : Erik Jonker : Hamid Azzouzi

Voorzitter Commissiegriffier Ambtelijk

: Matthijs Machielse : Lianne van den Houten : Wanda Bouwmeester : Marko Voorspuij : Arne Koole

Accountant Afwezig

D66 : Ronald van der Stad CU : Kees-Willem Markus VOOR Lansingerland : Petrine van Olst VVD : Ed van Santen GroenLinks : Marko Ruijtenberg 1. Opening en Mededelingen De voorzitter: Dames en heren, een goedenavond. Hartelijk welkom. Het is 17 september, tijd voor de commissie BAC, de Begeleidingscommissie Accountantscontrole. Hartelijk welkom ook, mijnheer Arne Koole, namens BDO Accountants. Hartelijk welkom ook, ambtelijke ondersteuning. Fijn dat u ook allemaal thuis kijkt deze avond. Wij zijn blij met uw komst, ook digitaal. Oh, de griffier meldt mij dat we op dit moment nul kijkers hebben thuis. Mocht u dit terugkijken, hartelijk dank daarvoor. 2. Insprekers De voorzitter: Wij hebben vanavond geen volle agenda, maar we gaan wel gauw beginnen met agendapunt 2, de insprekers. Die zijn niet gemeld. 3. Vaststelling agenda en inventarisatie rondvragen De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 3, het vaststellen van de agenda. Wat ik voor u heb vanavond is het dienstverleningsplan van de accountant. Gaan we het met die agenda doen? Ik zie instemmend geknik, dus dat gaan wij doen.

1/7

4. Verslag vorige BAC vergadering De voorzitter: Gaan we over naar agendapunt 4, het verslag van de vorige vergadering van deze commissie. Dat was op 4 juni. Op dat verslag zijn geen opmerkingen binnengekomen. Kunnen we dat dan ook nu vaststellen? Wederom instemmend geknik. Dat is dan bij deze ook vastgesteld. 5. Dienstverleningsplan 2026 De voorzitter: Gaan we naar agendapunt 5, het dienstverleningsplan. Er staat hier 2026, maar dat gaat over de jaarrekening van 2025. De accountant heeft een dienstverleningsplan opgesteld. Dat komt nu ook in beeld. Dat wordt eerst even kort toegelicht door de heer Arne Koole. Krijgt u zo het woord voor. Daarna kunnen alle commissieleden hun wensen, bedenkingen, opmerkingen, vragen meegeven. Dan wil ik u graag het woord geven. Even op de microfoon, alstublieft. Ik zet hem wel voor u aan. U heeft het woord. Nu zet u hem weer uit. De heer Koole: Dank u wel, voorzitter. Bedankt ook dat ik even een toelichting mag geven op ons dienstverleningsplan. Ik noem hem ook weleens, ons controleplan. Maar hierin vatten we eigenlijk samen hoe we voornemens zijn om de jaarrekeningcontrole dit jaar in te steken en vragen we u bijvoorbeeld ook straks om speerpunten mee te geven, aandachtspunten, voor ons accountants. Ik zal u inderdaad, zoals de voorzitter aankondigde, even kort meenemen in ons plan.

Hij is niet zo heel uitgebreid, dus ik denk dat we daar samen best snel doorheen kunnen bladeren. Misschien meteen even zo een stukje fast forward naar slide nummer 4, hoofdstuk 1, ervaring afgelopen jaar, dus goed om dat ook even mee te nemen. Evaluatie, we hebben op 17 juli voor het zomerreces al met de ambtelijke organisatie de jaarrekeningcontrole van 2024 ambtelijk geëvalueerd. Dat doen we elk jaar. En ik zeg, dat doen we elk jaar, maar dit jaar was natuurlijk de eerste keer, want vorig jaar 2024 was de eerste keer dat wij het genoegen hadden om jullie jaarrekening te mogen controleren. Eigenlijk onze gezamenlijke afdronk, als ik dat zo mag zeggen, is dat we een hele prettige en constructieve eerstejaarscontrole hebben gedraaid. Natuurlijk zijn wij kritisch, is de organisatie ook kritisch, dus hebben we echt wel een paar thema's benoemd waar we in samenwerking dan wel dit jaar nog weer in willen verbeteren. Dus dat is denk ik even vanuit een stukje evaluatie, ervaring van afgelopen jaar. Hoofdstuk 2, dat heb ik genoemd, top aandachtspunten voor 2025. Daar zie je dus dat we vanuit onze eerstejaarscontrole afgelopen jaar, maar ook vanuit de aanloop van deze controle, een aantal aandachtspunten hebben benoemd wat we dit jaar ook gewoon weer wat extra aandacht willen geven. Ik noem er even een paar.

Dus bijvoorbeeld het inkoopproces, dus het stukje autorisatie van inkoopfacturen is er eentje. De beheersing rondom aanbestedingen. Ik weet niet of u het kan herinneren, maar voor vorig jaar kwam er best wel, uiteindelijk onderaan de streep, een best wel grote onrechtmatigheid vanuit die aanbestedingen. Dus dat is wat de organisatie natuurlijk sterk monitort. Maar daaraan doen wij vrolijk mee. En bijvoorbeeld het derde, de beheersing van de IT-omgeving, dat vinden wij ook een belangrijk aandachtspunt waar we met de organisatie op in zullen zoemen. Rechts in de kolom, die wil ik eigenlijk niet allemaal opnoemen, maar dat zijn een aantal aandachtspunten die eigenlijk voor alle gemeenten in het land, alle accountants van gemeenten in het land, belangrijk zijn. Maar misschien rechtsonder een vraag voor u. En dat is, heeft u als BAC nog aandachtspunten voor ons? Dus buiten die aandachtspunten die ik net al even noemde, de aandachtspunten die voor alle gemeenten gelden, ziet u nog bepaalde thema's waarin u ons wilt vragen om nog even extra de aandacht op te vestigen, zodat we dat ook in onze volgende rapportages weer mee kunnen nemen naar u? De voorzitter: Daar gaan we gelijk op kunnen reageren.

2/7

De heer Jonker: Een verduidelijkende vraag stellen, mag dat? Er staat bij de aandachtspunten staat, opeenvolging van de uitkomsten, opvolging van de uitkomsten gap-analyse tussen BIO en NIS2. Is dat tussen BIO en NIS2 of is dat de gap tussen BIO en NIS, van die twee, BIO en NIS2 met de gemeente waar je staat? Dat begreep ik niet gelijk. De voorzitter: Mijnheer Koole. De heer Koole: Dan snijdt u meteen even een technisch onderwerp aan. BIO en NIS2, dat gaat over het stukje cybersecurity. De heer Jonker: Het goede nieuws is, ik weet wat het is. Ik bedoelde alleen, is het een gap tussen BIO en de gemeente en NIS2 en de gemeente? Of is het een gap tussen BIO en NIS2? De heer Koole: BIO is de voorloper van NIS2, dus de organisatie is druk bezig geweest om eigenlijk die slag te maken van het oude BIO naar de nieuwe, wat strengere, vereisten van NIS2. Daar zijn ze afgelopen jaar, eigenlijk jaren, al mee bezig geweest. Afgelopen jaar hebben we dat ook met elkaar besproken van, dit is waar de gemeente mee bezig is geweest en dit jaar pakken we die handschoenen eigenlijk weer op om even te kijken, waar staan we nu in die verbeterslag die we moeten en wilden maken. De voorzitter: Oké. Zijn er dan direct al aandachtspunten vanuit de commissie? Niet allemaal tegelijk. We kunnen dat inderdaad, zoals de commissiegriffier mij influistert, concluderen als tevredenheid over wat er voor ligt.

Wilt u verder gaan met het volgende hoofdstuk? De heer Koole: Ja, dat is goed. Misschien om die toch even af te concluderen, want we hebben al vanuit onze controle en perspectieven natuurlijk een aantal aandachtspunten. Een aantal die bij elke gemeente speelt. U ziet, verder komen we ook op de significante risico's uit. U kunt gerust zijn dat we de belangrijkste zaken echt wel eruit pikken. Mocht u in de periode hierna, de komende weken, maanden nog iets denken van, dat zou ik toch wel fijn vinden als de accountant nog even in de controle een extra blik op werpt. Schroom ook niet om dat even bij ons te brengen in bijvoorbeeld de volgende vergadering van de BAC. Maar voor nu gaan we het doen met degenen die we dan zelf naar voren hadden gebracht. Dan ga ik meteen door naar het volgende hoofdstuk. Dat is uw BDO-team. Er staan een drietal gezichten. Dat is niet het hele BDO-team wat de jaarrekening van Lansingerland mag controleren, maar nou wel even, hoe zeg ik dat nou niet stom, maar even de bovenste drie van het kernteam. Zo noem ik het, het kernteam. Dus nou, ik Arne Koole, als eindverantwoordelijke accountant en ook aanspreekpunt voor u, de BAC, de raad en ook de griffie. Mijn rechterhand Jan Willem, hij kon er vandaag niet bij zijn. Maar dat is bijvoorbeeld dan het aanspreekpunt meer voor het college, directie, maar ook voor de concerncontroller die achter ons zit.

Dan hebben we nog onze junior manager Felicia, die stuurt het team aan en die is operationeel ook onze contact. Dus zo ziet even het BDO-team eruit, om daar u ook even in mee te nemen. Schakel ik door naar hoofdstuk 4. Dat heet, planning en aanpak. We zitten hier as we speak om ons dienstverleningsplan te bespreken. Dus we staan in die zin aan de start van de controle. Dat is ook weer niet helemaal waar, omdat we met elkaar eigenlijk al wel weer een voortvarende start hebben gemaakt. De interimcontrole wordt eigenlijk as we speak gestart. Volgende week loopt die ook nog. En dat gaat straks weer uitmonden in wat wij noemen, het rapport, rapportage van interimbevindingen. Ook wel de managementletter. Die zullen we dan in de BAC van, ik meen, begin november bespreken. Eind november. Ja, boardletter, zo noemen we hem, de boardletter. Eind november zullen we die bespreken. Vervolgens komen we in het voorjaar weer terug voor dat wat wij noemen de eindejaarscontrole. Dan krijgen we als het goed is ook weer een jaarrekening voor onze neus die

3/7

wij mogen controleren. En aan het eind van de jaarrekeningcontrole komen we hopelijk weer met een goedkeurende controleverklaring en het accountantsverslag waarin wij onze observaties en bevindingen toelichten. Dan pak ik even door naar het stukje controleaanpak en significante risico's. Daar hebben we drie significante risico's genoemd. Meteen goed om even te beginnen met het bericht, die eerste uit de drie risico's die ik daar opsom, dat is een risico, in het mooi Nederlands, management override of controls. Dus ook wel het risico dat het management de beheersing doorbreekt. Dat is vanuit de controlestandaard een verplicht significant risico. Dus elke organisatie die elke accountant controleert in Nederland, die heeft dat als significant risico. Dus even om te waarborgen, schrik niet. Het is niet dat wij daar indicaties voor hebben, maar dat is gewoon een significant risico die we altijd als zodanig meenemen. Het tweede risico, dat is de waardering van de bouwgronden. Dat is eigenlijk wat we in de sector ook altijd aanmerken als significant risico. Komt omdat het veel toekomstmuziek, schattingen, nog te maken kosten, nog te realiseren opbrengsten, de komende jaren met bepaalde parameters. Waarvan altijd de vraag is, hoe gaat het in de toekomst uitwerken. Dus vanuit dat schattingsaspect nemen we dat ook mee als significant risico.

En dan de derde, dat is het risico rondom ongeautoriseerde handelingen in de IT-systemen. Met name vanuit het aspect superusers. Dat was eigenlijk een risico wat we vanuit het voorgaand jaar hebben meegenomen. Nu weet ik dat de organisatie daar dit jaar al mee aan de slag is geweest. Dus straks bij die interim controle gaan we even het net ophalen van die superusers. Dus dat zijn dan de accounts met uitgebreide rechten. Hoeveel zijn dat er nog en wat zijn dan de rechten? Daar gaan we gewoon weer even naar kijken om te kijken of dat risico nog wel echt significant is of misschien wel naar beneden afgeschaald kan worden. Maar dat zetje, die drie risico's, dat zijn dus wat wij noemen in mooi accountantsjargon, de significante risico's. Volgend stukje is de materialiteit. Dus dat is eigenlijk de kam waarmee wij de jaarrekening controleren. In de wetgeving is daar, en elke gemeente doen we dan met, tegenwoordig, 2 procent van de totale lasten. Dat komt dan uit op 4,5 miljoen. Dat betekent dus, stel dat de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden optellen tot die 4,5 miljoen of daarboven, dan zou dat leiden tot een anders dan goedkeurende verklaring. Dat was voorgaand jaar niet het geval, dat verwachten we dit jaar ook niet. Maar dat is dan de grens. En daaronder noem ik dan nog even de rapporteringstolerantie. Die is 200.000.

Dat betekent dat elke fout en onzekerheid die we aantreffen boven de 200.000, die nemen wij mee in onze accountantsverslag, in onze rapportage, zodat u dat ook kan zien. Dat is het stukje materialiteit. Dan ga ik door naar, denk ik, alweer het laatste hoofdstuk van ons dienstverleningsplan. Dat is namelijk de natuurlijke adviesfunctie. Even een kort beschrijven van hoe wij die ook willen gaan inkleden. Een belangrijk onderdeel daarvan is bijvoorbeeld die speerpunten. Heeft u mij net niet meegegeven, maar ik zei al, die kunt u nog meegeven in de komende tijd. Waar ik ook met de griffie even van gedachten heb gewisseld. We krijgen natuurlijk komend voorjaar de verkiezingen. Toen hebben we met elkaar bekokstoofd, het zou toch heel erg leuk zijn als we straks voor de nieuwe raad in samenwerking met de organisatie ook even een workshop kunnen geven en de nieuwe raadsleden straks ook weer wegwijs maken in thema's van, hoe lees je nou een begroting, hoe lees je een jaarrekening, hoe werkt nou ook alweer die P&C-cyclus, wat doet die accountant eigenlijk? Even zulk soort thema's om dat de revue te laten passeren in zo'n workshop. Dus dat is hoogstwaarschijnlijk een onderdeel wat we komend voorjaar een plekje gaan geven. We hebben ook nog even gebrainstormd over een andere workshop die misschien nog in dit najaar, aan het einde van dit jaar, nog een plekje zou kunnen krijgen.

Ook wel even gebrainstormd op wat voor thema's dat zouden kunnen zijn. Cybersecurity is iets wat eventjes genoemd werd als relevant thema. Dus dat noem ik even voor nu. Dat hebben we nog niet in steen gegraveerd, maar dat is wel iets wat een beetje boven de markt hangt. Dus dat denk ik even als een stukje reflectie op hoe wij de natuurlijke adviesfunctie willen vormgeven. Dus ik denk, voorzitter, dit was eigenlijk mijn toelichting. Ik ben reuze benieuwd of daar nog vragen, opmerkingen of andere soorten toespraken over zijn.

4/7

De voorzitter: Ik ben net zo goed als u daar erg benieuwd naar. We gaan beginnen bij de heer Azzouzi, PvdA. De heer Azzouzi: Dank u wel, voorzitter. Ik had een vraag over het sociaal domein en de onzekerheden daarin. U noemt ook dat dat een risico kan zijn om geen goedkeurende verklaring af te geven. Maar voor mij is het nog niet duidelijk, wat is de norm? Hoe groot is die kans en hoe kunnen wij dat voorkomen? De voorzitter: Mijnheer Koole. De heer Koole: Zal ik die meteen beantwoorden? Die kans is niet zo heel groot, acht ik. Ik heb hem er even bijgepakt, ons accountantsverslag van voorgaand jaar, daar hebben wij een onzekerheid gerapporteerd van 668.000 in het kader van het sociaal domein. Stel dat die dit jaar in dezelfde orde van grootte zou zijn, dan kan je die makkelijk hebben. Want ik noemde net in die materialiteit, die 4,5 miljoen, daar zit die echt nog wel onder. Waarom ik hem toch ergens in het stuk, ik weet niet precies waar dat stond, maar ik heb inderdaad ergens beschreven van, let op, de onzekerheden in het sociaal domein, daardoor wordt er… Nee hoor, hoeft niet. Nee hoor, wat mij betreft in ieder geval niet. Maar ik heb die opmerking even gemaakt, omdat vroeger, tot en met vorig jaar, werden die onzekerheden anders gewogen. Dus je had een grens voor fouten van 1 procent en een grens voor onzekerheden van 3 procent.

En dit jaar in den lande hebben ze dat losgelaten en worden fouten en onzekerheden bij elkaar opgeteld en dan heb je een grens van 2 procent. Concreet vertaald, dus er zijn gemeenten in den lande die best wel veel onzekerheden hadden in het kader van het sociaal domein rondom het aspect prestatielevering, daar hebben we het dan over van, dat ze hebben niet voldoende zekerheid gekregen over dat aspect prestatielevering. Maar bij die gemeenten, waar die onzekerheden in één keer bij die fouten worden opgeteld en dan tegen die 2 procent grens aan wordt gehouden, daar is best wel de kans dat die er overheen schiet. En dan kom je op die anders dan goedkeurende verklaring. Maar nogmaals, even terug naar Lansingerland, orde van grootte van vorig jaar, dan heb je dit jaar helemaal niet, dan heb je helemaal geen probleem. De voorzitter: Nog een vervolgvraag daarover? De heer Azzouzi: Ik had een andere vraag. Het gaat mij om de ervaring aan het begin met de samenwerking. Vorig jaar hebben we gezien dat er extra werk is verricht en daar stond wel wat over. Hoe kunnen wij dan helpen als organisatie om de accountant zijn werk goed te kunnen doen zonder extra kosten? De heer Koole: Ja, klopt. Er is aan het eind van het afgelopen jaar wel even een discussie geweest met elkaar over meerwerk hebben we het dan over.

Laat ik meteen even zeggen, meerwerk zit niemand op te wachten, wij ook niet, jullie ook niet. Dus zowel jullie als raad, maar ook de ambtelijke organisatie en wij als accountant, die zitten daar dus niet op te wachten. Dus we hebben nu juist in die evaluatie met de ambtelijke organisatie ook juist bedacht van, wat zijn dan de thema's waar we nou extra tijd aan hebben moeten besteden en hoe gaan we nou voorkomen dat we daar nou volgend jaar weer extra tijd aan zouden moeten besteden. Dus nogmaals, we hebben echt een harde ambitie om dat meerwerk zo weer omlaag te brengen. De voorzitter: Mijnheer Jansen.

5/7

De heer Jansen: Dank u wel, voorzitter. Dank u wel voor de vraag, mijnheer Azzouzi. Ik had dezelfde vraag, maar uw antwoord vind ik toch een beetje zwak, laat ik het zo zeggen. Gewoon duidelijk, ja of nee, zijn er harde afspraken gemaakt met de organisatie over wat, wanneer, hoe aangeleverd moet worden? De heer Koole: Het antwoord op die vraag is, ja. De heer Jansen: Weten we ook van elkaar, en dat is ook dan een vraag aan de controller, dat we het dan over hetzelfde hebben, dat uw verwachtingen en wat de organisatie denkt, dat dat aligned is. U kunt het beantwoorden, maar dat hoor ik ook graag van de controller. De voorzitter: Dat mag wat mij betreft gelijk. Kan daar een antwoord op gegeven worden? Mevrouw Bouwmeester. Mevrouw Bouwmeester: Die intentie is inderdaad identiek. Dus wij zeggen daar ook, ja, op. En ik geef er wel een nuancering bij, omdat je nooit weet, is er ziekte? Is er uitval? Zijn er vacatures? Komt er opeens vanuit het Rijk een konijn uit de hoge hoed? We weten het niet. Maar met de kennis die we nu hebben, is het antwoord inderdaad, ja. De voorzitter: Helder. Dank voor dat antwoord. Andere vragen? De heer Koole: Mag ik daar misschien nog even op aanvullen? Bedankt, Wanda, inderdaad voor die toelichting, die nuance. Zo is het ook. Dus we hebben echt wel de intentie om dat meerwerk weer terug naar nul te brengen.

Tegelijkertijd is ook het eerlijke antwoord, je weet niet wat ons te wachten staat. Dus er gebeuren soms dingen gewoon in Lansingerland, of gewoon in den lande, die impact hebben op de jaarrekeningcontrole. Dan is de vraag van, op het moment dat wij extra tijd bezig zijn, omdat wij onze controle niet handig inrichten, of omdat wij gewoon teamwisselingen of dat soort dingen, ga ik u niet eens mee belasten natuurlijk. Maar op het moment dat er iets gebeurt in Lansingerland wat wij niet hadden kunnen voorzien, dan vind ik het wel fair om nog steeds dat gesprek natuurlijk met zowel de organisatie als met de BAC aan te gaan van, daar hangt een kostenplaatje aan. Wij hadden het niet kunnen voorzien. Jullie zitten er ook niet op te wachten. Maar om wel het gesprek met elkaar daar in alle transparantie over te blijven voeren. De voorzitter: Dank voor die aanvulling. Ik zie geen vervolgvraag van de heer Jansen, dus ik denk dat dat voldoende is beantwoord. Dank u wel. Andere vragen van de commissieleden? En overigens mag u ook op dit moment nog speerpunten meegeven of aanvullingen doen. Het is nog niet te laat daarvoor. Mijnheer Van Santen. De heer Van Santen: Ik heb geen speerpunten dan degenen die er al staan, dus dank daarvoor. Ik had net nog heel eventjes voor de vergadering overlegd met de ambtelijke organisatie, want dit is voor de eerste keer dat we dit op deze manier doen.

Dus ik was even benieuwd, dat was mijn vraag aan de ambtelijke organisatie, is dat nou omdat we een nieuwe accountant hebben? Of als er volgend jaar een andere accountant is, is het dan ook zo? Het antwoord was, dat gaan we vanaf nu altijd zo doen, ongeacht welke accountant. Ik denk dat dat goed is, dat we van tevoren zien van, waar gaat de accountant op letten, dat we nog wat dingen mee kunnen geven, et cetera. Dus ja, dat is het enige wat ik mee wil geven, voorzitter, dat ik blij ben met dit punt. Het zou mooi zijn natuurlijk als we dat op een of andere manier wat efficiënter in de vergadercyclus kunnen meenemen in plaats van één punt. Maar goed, dat is voor de volgende keer. Dat noopt denk ik niet tot een reactie, toch? Dan ga ik naar de heer Jonker.

6/7

De heer Jonker: Nog even in aanvulling, ik vervang de heer Ronald van der Stad. Hij had mij ook nog wat vragen meegegeven over het meerwerk, maar die zijn in voldoende mate gesteld. Onder andere met dank ook aan de heer Azzouzi. Dus daar heb ik voor de rest geen vragen over. Dus daar wil ik het bij laten. De voorzitter: Helder, dank u wel. Dan gaan we een laatste rondje. Zijn er nog vragen, speerpunten, aanvullingen? Mag wat mij betreft ook vanuit de organisatie nog? Al jullie input zit er al in, neem ik aan eigenlijk, dus dat scheelt dan weer. Dan sluiten wij de bespreking van het dienstverleningsplan, het heet hier, nogmaals, 2026, maar het gaat over het jaar 2025. Die bespreking sluiten we af. Hartelijk dank voor de toelichting en de komst, mijnheer Koole. Dank aan alle commissieleden. 6. Rondvraag en sluiting De voorzitter: Dan ga ik over naar agendapunt 6. Dat is de sluiting van deze vergadering. Wil ik u allen hartelijk danken.

7/7

BAC - Begeleidingscommissie Accountant Controle Dossiernummer

3003

Vertrouwelijk

Nee

Vergaderdatum

26 november 2025

Agendapunt

5

Titel

Resultaat interimcontrole 2025 door accountant BDO / Boardletter

Organisatieonderdeel

4. Concernstaf

Bijlagen [U25.04842] RIB: Collegereactie op Boardletter 2025 van BDO [I25.18897] Boardletter 2025 Gemeente Lansingerland door BDO Geagendeerd

Vergaderdatum

B&W

18 november 2025

BAC - Begeleidingscommissie

26 november 2025

Accountant Controle Toelichting Ieder jaar verricht de accountant, ter voorbereiding op de controle van de jaarstukken, een interim-controle. Het resultaat van de interimcontrole wordt voorgelegd aan het college. Voorgesteld besluit

De leden van de Gemeenteraad Postbus 1 2650 AA BERKEL EN RODENRIJS

Van

College van B&W

Onderwerp

Collegereactie Boardletter 2025

Datum

18 november 2025

Ons kenmerk

U25.04842

Geachte raadsleden,

Op 13 oktober ontvingen wij de Boardletter 2025 (I25.199897) van de accountant als resultaat van de door hen uitgevoerde interimcontrole. Deze vindt ter voorbereiding op de jaarrekeningcontrole plaats. Interim-controle 2025 Ieder jaar verricht de accountant, ter voorbereiding op de controle van de jaarstukken, een interim­ controle. Tijdens de interim-controle beoordeelt de accountant de interne procedures en beheersings­ maatregelen en wordt onderzocht in hoeverre de onderkende risico's worden afgedekt. De interimcontrole heeft als doel aanwijzingen te geven voor het continue proces van veranderen en verbeteren, ter verhoging van de kwaliteit van de organisatie (en de jaarrekening). Dit is de tweede interim-controle die uitgevoerd is door de nieuwe accountant BDO. Accountant BDO heeft voor u de Boardletter 2025 opgesteld die u ter informatie ontvangt. In deze boardletter staan de hoofdlijnen van de bevindingen die de accountant heeft geconstateerd. Via de boardletter wordt u uitgenodigd uw kaderstellende en controlerende rol te vervullen. In deze brief hebben wij onze algemene reactie op de Boardletter 2025 verwoord. Tegelijk geven wij aan op welke wijze wij met de bevindingen aan de slag gaan. Hierin nemen wij ook de bevindingen uit eerdere jaren mee.

De Concernstaf agendeert de opvolging van de bevindingen tweemaal per jaar in de In control gesprekken die op management- en directieniveau plaatsvinden en bewaakt daarmee dat de aanbeve­ lingen daadwerkelijk tijdig en adequaat worden geïmplementeerd. Algemeen beeld 2025 Ook dit jaar constateert BDO dat de medewerking als plezierig en constructief wordt ervaren. In deze tweede interimcontrole constateert BDO dat de interne beheersing en controleomgeving, voor zover relevant voor de jaarrekeningcontrole, van voldoende niveau is, rekening houdend met de werkzaam­ heden van de VIC achteraf. Daarnaast constateert BDO dat we zichtbaar werken aan verbetering. 1/3

Van de door BDO geconstateerde bevindingen in 2024 zijn er zes afgehandeld. Daarnaast zijn drie ‘oude’ bevindingen afgehandeld en is er zichtbaar gewerkt aan frauderisicobeheersing. Dat zijn positieve ontwikkelingen in de professionalisering van de organisatie In het onderstaande geven we een korte reactie op de belangrijkste ontwikkelingen, bevindingen en aanbevelingen van de accountant. Rechtmatigheidsverantwoording We kunnen nog stappen zetten als het gaat om het aanbestedingsproces. De spendanalyse laat over de eerste zes maanden van 2025 zien dat in het aanbestedingsproces onrechtmatigheden zitten die grotendeels het gevolg zijn van oude dossiers. Ten aanzien van inburgering en de participatiewet zijn kleine onrechtmatigheid zichtbaar. In de andere processen zijn over de eerste vijf maanden geen onrechtmatigheden geconstateerd. Via het project Contractenbank worden maatregelen getroffen om onrechtmatigheden te verminderen via een centraal overzicht van de contracten die de gemeente afsluit waar contractbeheer en monitoring onderdeel van is. Over 2027 worden hiervan de resultaten zichtbaar. Wijzigen als gevolg van notities van de commissie BBV De commissie BBV heeft een aantal notities uitgebracht die gevolgen hebben voor ons.

De notitie Rente van de commissie BBV heeft een verhoogde rentetoerekening tot gevolg met mogelijk een negatief effect op de verwachte eindwaarde van verschillende grondexploitaties met daarbij een mogelijke positief effect op de exploitatie. Dit is verwerkt in de geactualiseerde Financiële verordening 2025 net als de notitie Overhead van de commissie BBV. NIS2 en de Cyberbeveiligingswet BDO heeft, mede op basis van de IT-audit, adviezen gegeven over de implementatie van NIS2 en de Cyberbeveiligingswet. Daarbij wordt ook geconstateerd dat wij vergevorderd zijn met de implementatie van elementen van NIS2 en de cyberbeveiligingswet. Van belang is om dit actief en continu te monitoren en te toetsen zodat duidelijk blijft of wordt voldaan aan de nieuwe vereisten. APPA-voorziening, de Wet DBA Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel is besloten dat ook de APPA pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden per 1 januari 2028. In november 2025 komt de commissie BBV met een standpunt. In de boardletter 2024 constateerde BDO al dat we de gevolgen van de wet DBA goed in beeld hebben. Met het verrichten van een interne audit zijn de risico’s in beeld gebracht en afspraken gemaakt over vervolgstappen.

Bleizo Voor de gronden van Bleizo beschikt de Gemeenschappelijke Regeling (GR Bleizo) over een grond­ exploitatie, gericht op uitgifte van de gronden als bedrijventerrein. De GR Bleizo actualiseert deze voor het boekjaar 2026. Beide gemeenteraden worden zoals gebruikelijk in het voorjaar van 2026 in de gelegenheid gesteld hierop een zienswijze in te dienen, waarna de GR Bleizo de grondexploitatie vaststelt. Na vaststelling van de ontwikkelstrategie door beide gemeenteraden, worden de uitgangspunten voor de gebiedsontwikkeling vertaald naar een hierop gebaseerde grondexploitatie (woon-werkgebied). 2/3

Voorwaarde hiervoor is het door provincie Zuid-Holland mogelijk maken van de gebiedsontwikkeling Bleizo in het provinciaal omgevingsbeleid. In de bestuursovereenkomst zijn hierover afspraken gemaakt. Op dit moment is Bleizo, in de ontwerp herziening 2025 van het provinciaal omgevingsbeleid, nog aangeduid als zoeklocatie windenergie. Provinciale Staten van Zuid-Holland besluiten naar verwachting medio 2026 over de vaststelling van het provinciaal omgevingsbeleid. Op dat moment bestaat duidelijk­ heid over de mogelijkheid van wonen- en werken op Bleizo. Wij houden u hierover ook op de hoogte met de periodieke raadsinformatiebrieven over de uitvoering van de bestuursovereenkomst. Uw raad ontvangt de volgende raadsinformatiebrief hierover naar verwachting omstreeks 26 november. Bevindingen en de opvolging daarvan Er zijn vanuit de eerdere managementletter(s) 10 bevindingen structureel geborgd en daarmee afgerond. In de interim-controle 2025 is er 1 nieuwe bevindingen geconstateerd op processen. Daarnaast zijn er 5 bevindingen ten aanzien van de IT-controls. De IT bevindingen zijn niet allemaal nieuw, wel specifieker. In totaal zijn er 18 op te pakken bevindingen. Als college hebben we, op advies van de directie, besloten om de meeste bevindingen de komende tijd op te volgen. Niet alles zal gereed zijn voor de controle van de jaarstukken.

Enerzijds omdat deze bevindingen niet de hoogste prioriteit hebben en anderzijds om werkdruk te spreiden. Hierin hebben we een kosten baten afweging gemaakt. Bevindingen 2024

2024

2025

Afvoeren - gerealiseerd Onderhanden PSA Onder handen BDO Parkeren/vertragen/niet uitvoeren BDO

4

10

TOTAAL

2026

4 14 0

1 15 2

18

18

2027

De Boardletter 2025 en onze reactie hierop kunt u indien gewenst bespreken in de commissie BAC van 26 november 2025.

Met een vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Lansingerland

Mickel Beckers Gemeentesecretaris

Jules Bijl Burgemeester

Bijlage(n):

»

Boardletter 2025 3/3

13 OKTOBER 2025

CONCEPT BOARDLETTER 2025

Gemeente Lansingerland

BDO Audit ft Assurance B.V., Weena 764, 3014 DA Rotterdam, www.bdo.nl

Aan: Gemeente Lansingerland T.a.v. de gemeenteraad Tobias Asserlaan 1 2662 SB BERGSCHENHOEK

Rotterdam, 13 oktober 2025 Kenmerk: AK/JWB/RAxxx

4

S k

Geachte leden van de gemeenteraad, In het kader van de door u aan ons verstrekte opdracht tot controle van de jaarrekening 2025 van gemeente Lansingerland brengen wij met deze boardletter verslag uit over onze bevindingen naar aanleiding van onze interimcontrole. Voor een nadere omschrijving van onze opdracht, de reikwijdte en aanpak van onze controle en overige afspraken verwijzen wij naar de opdrachtbevestiging en ons dienstverleningsplan. De samenwerking met de ambtelijke organisatie is door ons als constructief en plezierig ervaren. Deze boardletter bevat onze belangrijkste observaties en bevindingen ten aanzien van de processen binnen gemeente Lansingerland en de daarin opgenomen beheersingssystemen. In deze rapportage richten wij ons met name op mogelijke verbeterpunten in de bedrijfsvoering en de processen die wij hebben onderzocht in het kader van de controle van de jaarrekening. Dit heeft tot doel een bijdrage te leveren aan de interne beheersing en het zelfcontrolerend vermogen binnen de organisatie. Tijdens onze bezoeken aan gemeente Lansingerland komen wij ook in aanraking met andere ontwikkelingen van de organisatie en bedrijfsvoering. We bespreken graag een aantal van die andere ontwikkelingen met u. In deze boardletter besteden we daarom ook aandacht aan ontwikkelingen op andere gebieden dan de processen. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn.

Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Met vriendelijke groet, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,

F.P. (Arne) Koole MSc RA Partner

3

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

Inhoudsopgave

01

02

03

Dashboard interim-controle

Ontwikkelingen en aandachtspunten

Observaties en bevindingen interim-controle

4

4=1

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

1. Dashboard interim-controle

1.1 Dashboard interim-controle

5

4=1

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

UW INTERNE BEHEERSING

ONTWIKKELINGEN Ŭ AANDACHTSPUNTEN

We hebben wederom een constructieve samenwerking ervaren. De kwaliteit van de oplevering is goed Voor boekjaar 2025 zijn wij voor de tweede keer de controlerend accountant van gemeente Lansingerland. De samenwerking is door ons weer als constructief en plezierig ervaren. De kwaliteit en tijdigheid van de oplevering zijn (goed) op orde. Daarnaast constateren wij dat we elkaar steeds beter weten te vinden, ook als het gaat om zaken die wat verder weg staan van de controle van de jaarrekening, zoals ontwikkelingen in specifieke grondexploitaties.

Aandachtspunten jaarrekening 2025 zijn het beperken van onzekerheden binnen het sociaal domein en besluitvorming in het kader van GR Bleizo V Vanaf 2025 worden fouten en onzekerheden bij elkaar opgeteld. Voorgaand jaar was nog sprake onzekerheden in het sociaal domein (C 0,7 miljoen). Wij adviseren het college een besluit te nemen over wel I niet (verder) beperken van de onzekerheden. V Van belang is dat de GR Bleizo na vaststelling van de nieuwe ontwikkelstrategie in 2026 beschikt over een (geactualiseerde) grondexploitatieberekening die gebaseerd is op de meest actuele en geformaliseerde uitgangspunten.

De interne beheersing is van voldoende niveau De processen en gerelateerde beheersingsmaatregelen zijn niet veel gewijzigd t.o.v. vorig jaar. We concluderen dat de interne beheersing en controleomgeving van gemeente Lansingerland, voor zover relevant voor de jaarrekeningcontrole, van voldoende niveau is, rekening houdend met de werkzaamheden van de VIC achteraf. Er wordt zichtbaar gewerkt aan verbetering We constateren dat gemeente Lansingerland actief aan de slag is en gaat met de opvolging van onze bevindingen. Daarnaast zien we dat de gemeente prioriteit geeft aan de doorontwikkeling van de organisatie. Dit zien we bijvoorbeeld terug bij de implementatie van het 3-lijnenmodel binnen een aantal teams en het project om te komen tot een contractenbank en verplichtingenadministratie. Conform vorig jaar blijven wij aandacht vragen voor het minimaliseren van gebruikers in de lijnorganisatie met superuserrechten (met prioriteit).

Geen (aanwijzingen of signalen van) fraude en non-compliance geïdentificeerd V De gemeente heeft corruptierisico’s toegevoegd aan de frauderisicoanalyse. Daarnaast is een frauderesponsplan opgesteld. Dit zijn sterke ontwikkelingen. V Om de frauderisicoanalyse verder te verbeteren raden we het college aan om de motivering achter de risicoclassificatie (kans * impact) met meer diepgang uit te werken. Onze inschatting is dat dit niet direct tot andere conclusies zal leiden. Ontwikkelingen in wet- en regelgeving zien toe op CybetfNIS2 en de APPA-voorziening V Lansingerland heeft een volwassen fundament voor informatiebeveiliging, waarbij meerdere elementen aantoonbaar zijn ingericht dat in lijn ligt met wetgeving. Enkele aspecten resteren die aandacht vereisen mede t.b.v. het verhogen van de digitale weerbaarheid. V Commissie BBV komt dit najaar met een bericht over de impact van de gewijzigde pensioenstelsel op de APPA-voorziening.

RECHTMATIGHEIDSVERANTWOORDING EN VIC

BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN MATERIELE PROCESSEN

In het kader van de rechtmatigheidsverantwoording heeft de gemeente acties ondernomen om aanbestedingsonrechtmatigheden te verlagen V De gemeenteraad van gemeente Lansingerland heeft de verantwoordingsgrens in de aangepaste verordening voor 2025 vastgesteld op 2% (2024: 2%). De verantwoordingsgrens komt daarmee, op basis van de begroting, uit op C 4,5 miljoen (2024: C 4,8 miljoen). De rapportagegrens is bepaald op C 200.000. V In de rechtmatigheidsverantwoording 2024 heeft het college van gemeente Lansingerland aangeven dat de in de jaarrekening 2024 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen, voornamelijk het gevolg zijn van aanbestedingsonrechtmatigheden. We zien dat de gemeente acties heeft ondernomen om de aanbestedingsonrechtmatigheden in het vervolg te minimaliseren (grotendeels onderhanden): ^ Het herstellen van bevindingen en onrechtmatigheden (waar mogelijk); ^ Het verminderen van (nieuwe) onrechtmatigheden door de implementatie van een verplichtingenadministratie en contractenbank, het werken aan bewustwording in de organisatie en het (verder) implementeren van het 3-lijnenmodel (zie hieronder).

Gemeente Lansingerland heeft in 2024 en 2025 de interne beheersing verder verbeterd. Van de openstaande bevindingen vanuit voorgaand jaar zijn er enkele bevindingen (deels) opgevolgd en wordt nog gewerkt aan de opvolging van enkele bevindingen. We hebben deze interim-controle een nieuwe bevinding geïdentificeerd (zie paragraaf 3.3).

Gemeente Lansingerland beschikt over een goed functionerende VIC. Op een aantal aspecten kan de kracht/meerwaarde van de VIC verhoogd worden. Ons advies om de meerwaarde en kracht van de VIC verder te verhogen: V Het concreet (en zichtbaar) vertalen van het normenkader naar het toetsingskader. V Gemeente Lansingerland maakt bij de uitvoering van de VIC-werkzaamheden in beperkte mate gebruik van innovatieve (AI-)tools of data-analyse. Daarnaast kan binnen een aantal kernprocessen efficiënter gewerkt worden door aan te sluiten op de verhoging van de materialiteit waardoor de omvang van steekproeven verlaagd kan worden.

Er resteren twee eerder gerapporteerde bevindingen met prioriteit ‘hoog’ Memoriaalboekingen - Binnen de gemeente is een proces geformaliseerd waarbij handmatige boekingen door twee functionarissen (financial control) worden geaccordeerd. Deze functiescheiding wordt in de administratie echter niet afgedwongen en de onderbouwing van die handmatige boeking wordt niet zichtbaar getoetst. Wel vindt er achteraf een VIC-controle plaats (vanaf 2025 ook via een risicogerichte data-analyse).

V

V

Inkopen en aanbesteden - Niet altijd zichtbare beoordeling van de prestatielevering in de lijn en niet altijd zichtbare centrale beheersmaatregelen m.b.t. (Europese) aanbestedingen.

6

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

2. Ontwikkelingen en aandachtspunten

2.1

Aandachtspunten jaarrekening 2025

2.2 Ontwikkelingen in relevante wet- en regelgeving

7

4=1

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

2.1 Aandachtspunten jaarrekening 2025 (1) In december 2025 zal de aangepaste financiële verordening en controleverordening ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd worden om aan te sluiten op de wijzigingen in het BBV en het BADO. De materialiteit voor gemeenten is verhoogd naar 2% Vanaf boekjaar 2025 is de wettelijke controlegrens voor de accountant verhoogd van ^ naar 2%. Voor gemeente Lansingerland komt dit, op basis van de begroting, uit op een controlegrens van C 4,5 miljoen. Deze wijziging betreft tevens de samenvoeging van de controlegrens van ^ voor fouten en 3% voor onzekerheden tot één norm van 2%. De omvangsbasis is gelijk aan de totale lasten van gemeente Lansingerland, exclusief de toevoegingen aan de reserves. In november 2025 zal de, in dit kader aangepaste, financiële verordening en controleverordening ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd worden. In 2024 was het oordeel van het college in de rechtmatigheidsverantwoording; ‘onrechtmatig’. Het college heeft hierop maatregelen genomen om onrechtmatigheden naar de toekomst toe te verkleinen Het wetgevingstraject rondom de rechtmatigheidsverantwoording (verder: RMV) is voor gemeenten afgerond op 21 maart 2025.

Naar aanleiding van de afgeronde wijzigingen in het BBV wijzigt vanaf boekjaar 2025 het maximum van de door de raad vastgestelde verantwoordingen naar 2% van de lasten exclusief dotaties aan reserves. Dit is gelijk aan de wettelijke materialiteit die in het kader van de jaarrekeningcontrole over 2025 door ons wordt gehanteerd (zie voorgaande paragraaf). Gemeente Lansingerland hanteerde al een verantwoordingsgrens van 2%. De rapportagegrens bedraagt conform voorgaande jaren C 200.000. In december 2025 zal de, in dit kader aangepaste, financiële verordening en controleverordening ter vaststelling aan de gemeenteraad voorgelegd worden. In de RMV 2024 heeft het college van Lansingerland verantwoord dat de in de jaarrekening 2024 verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen, voornamelijk het gevolg zijn van aanbestedingsonrechtmatigheden. Verderop in deze boardletter hebben wij aanbevelingen beschreven om aanbestedingsonrechtmatigheden in de toekomst te voorkomen. Wij zien dat gemeente Lansingerland (stap voor stap) actief bezig is om aanbestedingsonrechtmatigheden te verkleinen.

Voor de komende jaren staan in dit kader o.a. de volgende acties gepland: ^ Het herstellen van bevindingen en onrechtmatigheden (waar mogelijk); ^ Het verminderen van (nieuwe) onrechtmatigheden door de implementatie van een contractenbank en onderzoek naar een verplichtingenadministratie/ contractenbank, het werken aan bewustwording in de organisatie en het (verder) implementeren van het 3-lijnenmodel. Opvolging van deze acties is nog onderhanden. In ons accountantsverslag zullen wij rapporteren over de status van de opvolging en aanbevelingen in dit kader. Wij adviseren het college een besluit te nemen over wel I niet (verder) beperken van de onzekerheden in het sociaal domein (2024: C 0,7 miljoen) In 2024 had gemeente Lansingerland totaal C 17,9 miljoen lasten Wmo en Jeugzorg, bij C 15,3 miljoen van deze lasten was een productieverantwoording met controleverklaring. Daarnaast heeft de gemeente andere maatregelen getroffen waarmee zij waarborgt dat de prestatie voor deze lasten ook geleverd wordt. Deze maatregelen waren echter niet voldoende om de onzekerheden te beperken tot nihil. Daarom rapporteerden wij in ons accountantsverslag 2024 een onzekerheid van C 0,7 miljoen. Door de wijziging van de BADO en BBV vanaf verslagjaar 2025 geldt er voor onzekerheden geen aparte materialiteitsgrens meer; onzekerheden worden opgeteld bij de fouten.

Landelijk is bij een aantal gemeenten sprake van omvangrijke onzekerheden bij de Wmo en/of Jeugdzorg, omdat zijzelf geen controle op prestatielevering uitvoeren en de onzekerheden niet worden ondervangen door productieverantwoordingen en goedkeurende controleverklaring vanuit zorgaanbieders. Omvangrijke onzekerheden kunnen (in combinatie met ongecorrigeerde fouten uit de jaarrekeningcontrole) de materialiteit overschrijden. Als de materialiteit wordt overschreden, zal de gemeente alsnog werkzaamheden moeten uitvoeren om de onzekerheden te reduceren. Een herstelactie kan de bestuurlijke agenda en de jaarrekening(controle) beïnvloeden.

8

4=1

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

2.1 Aandachtspunten jaarrekening 2025 (2) Aandacht voor beperken onzekerheden m.b.t. prestatielevering Wmo en Jeugd en GR Bleizo.

Gemeente Lansingerland ontvangt vanuit de grotere zorgaanbieders productieverklaringen met controleverklaringen. Daarmee wordt voor deze grotere zorgaanbieders reeds zekerheid verkregen over het aspect prestatielevering. Maatregelen die gemeente Lansingerland kan inzetten om onzekerheden (verder) te beperken zijn: * Zichtbare toetsing in proces (vastgelegd contactmoment na afgifte beschikking); ^ Zichtbare toetsing in proces bij herindicatie en exitgesprekken; ^ Signalen uit eigen bijdrage worden opgepakt; ^ Signalen uit accountgesprekken met zorgaanbieders worden opgepakt; ^ Cliëntervaringsonderzoeken worden uitgevoerd en zichtbaar vastgelegd (er is bijvoorbeeld een 'belprotocol’); ^ Betrouwbare klachtenregistratie en procedure aanwezig; ^ Uitvoeren van controles bij zorgaanbieders zelf (risicogericht); ^ De VIC doet controles op bovenstaande maatregelen. Gemeente Lansingerland heeft preventief maatregelen genomen om de onzekerheden in het kader van de prestatielevering Wmo en Jeugd grotendeels te mitigeren. Wij adviseren het college een besluit te nemen over wel I niet (verder) beperken van de onzekerheden. Van belang is dat de GR Bleizo na vaststelling van de nieuwe ontwikkelstrategie in 2026 beschikt over een (geactualiseerde) grondexploitatieberekening die gebaseerd is op de meest actuele en geformaliseerde uitgangspunten.

De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Bleizo is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Zoetermeer en Lansingerland, waarbij de GR verantwoordelijk is voor de uitvoering van de grondexploitatie Bleizo. Op dit moment wordt de grondexploitatie (GREX) berekend op basis van bedrijfsterreinen.

Er zijn echter signalen dat het project zich zal ontwikkelen tot een gemengd project, waarbij naast bedrijfsterreinen ook woningbouw wordt gerealiseerd. Formeel is hierover nog geen besluit genomen door het algemeen bestuur van de GR Bleizo en de gemeentelijke raden. Het is te verwachten dat dit besluit op 31 december 2025 nog niet genomen zal zijn. Indien wordt gekozen voor een gemengd project, zal de financiële positie van de GREX naar verwachting verslechteren, aangezien hiermee extra kosten gepaard gaan, zoals voor voorzieningen, infrastructuur en nutsleidingen. De gemeenten werken aan het opstellen van de ontwikkelstrategie voor BleizoWest. Doel van de ontwikkelstrategie is om inzichtelijk te maken op welke wijze de gemeenten Bleizo-West op een verantwoorde, haalbare en voortvarende manier kunnen ontwikkelen. De planning was erop gericht om de ontwikkelstrategie eind 2025 gereed te hebben voor besluitvorming in beide gemeenten. Deze planning, met een doorlooptijd van zes maanden, blijkt niet haalbaar. De planvorming van deze omvangrijke gebiedsontwikkeling vraagt meer tijd, aanvullende onderzoeken zijn nodig en de gemeenten willen meer tijd nemen om dit samen te doen met externe stakeholders. Naar verwachting wordt de ontwikkelstrategie, na de gemeenteraadsverkiezingen, in het najaar van 2026 ter besluitvorming aan beide gemeenteraden voorgelegd.

Van belang is dat de GR Bleizo na vaststelling van de nieuwe ontwikkelstrategie in 2026 beschikt over een (geactualiseerde) grondexploitatieberekening die gebaseerd is op de meest actuele en geformaliseerde uitgangspunten.

9

4=1

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

2.2 Ontwikkelingen in relevante wet- en regelgeving (1) Wij adviseren het college acties in het kader van NIS2 en Cyberbeveiligingswet verder te formaliseren. Hierdoor wordt tevens de digitale weerbaarheid van gemeente Lansingerland structureel en toekomstbestendig versterkt. Gemeente Lansingerland heeft op hoofdlijnen een volwassen fundament gelegd voor informatiebeveiliging, waarbij meerdere elementen aantoonbaar zijn ingericht dat in lijn ligt met de NIS2 en Cyberbeveiligingswet Vorig jaar hebben we in onze boardletter uitgebreid gerapporteerd over de implementatie van de NIS2 (Network and Information Security 2) richtlijn en welke stappen gemeente Lansingerland in dit kader nog moest zetten. Onderstaand geven wij een update over de huidige stand van zaken en sluiten we af met de meest urgentie acties in het kader van de implementatie van NIS2 & Cyberbeveiligingswet. Gemeente Lansingerland heeft op hoofdlijnen een volwassen fundament gelegd voor informatiebeveiliging, waarbij meerdere elementen aantoonbaar zijn ingericht dat in lijn ligt met de NIS2 en Cyberbeveiligingswet. Zo is er een gedocumenteerd en gecommuniceerd informatiebeveiligingsbeleid dat periodiek wordt herzien en zijn de rollen van CISO en ISO belegd met een duidelijke scheiding van verantwoordelijkheden ten opzichte van de IT-afdeling en de rest van de organisatie.

Hiermee wordt invulling gegeven aan het 3-lijnenmodel. Daarnaast is er structurele aandacht voor bewustwording en training onder de ambtenaren van gemeente Lansingerland, waaronder phishingcampagnes en awareness programma’s. Gemeente Lansingerland voert periodiek risicoanalyses uit, inclusief penetratietesten en vulnerability scans, en beschikt over procedures voor logische en fysieke toegang tot kritieke systemen. Het netwerk is gesegmenteerd ten aanzien van web-facing applicaties en systemen worden voorzien van de laatste patches. Logging en monitoring zijn operationeel ingericht en er is een incidentmanagementproces aanwezig dat in de praktijk wordt toegepast. Naast deze positieve basis zijn er enkele aspecten die aandacht vereisen in het kader van compliance met NIS2 en het verhogen van de digitale weerbaarheid Hoewel er een dataclassificatie aanwezig is, ontbreekt een actuele en integrale mapping van systemen en kroonjuwelen. Er is geen formeel beleid voor leveranciersrelaties. Omdat NIS2 expliciet de nadruk legt op

ketenverantwoordelijkheid en risicobeheersing bij leveranciers dient dit ontwikkeld te worden. Ondanks de aanwezigheid van een uitwijkplan, hebben wij begrepen dat een gedocumenteerd IT continuïteitsplan ontbreekt. Hoewel er sprake is van monitoring via FortiCloud en IDS-functionaliteit is de detectiecapaciteit voor security-incidenten nog niet aantoonbaar integraal ingericht. Dit is een aandachtspunt gezien de verscherpte eisen vanuit NIS2 op het gebied van incidentdetectie en respons. De NIS2-richtlijn vereist dat organisaties een risico-gebaseerde aanpak hanteren, waarbij niet alleen interne processen maar ook externe afhankelijkheden (zoals leveranciers en ketenpartners) worden meegenomen in het beveiligingsbeleid. De BIO sluit hierop aan door het loslaten van vaste BBN-niveaus en het centraal stellen van risicomanagement en proportionaliteit. Gemeenten worden geacht hun leveranciers te classificeren op basis van cyberrisico en hierop passende maatregelen te treffen. Lansingerland doet dit op systeemniveau. Daarnaast wordt verwacht dat de gemeente hun detectie- en responscapaciteit aantoonbaar versterken en continu verbeteren. Wij adviseren op basis van onze inzichten: * Een herijking van de kroonjuwelen; ^ Een formeel beleid op te stellen voor het beheer van leveranciersrelaties (incl.

koppelingen met derde partijen); ^ Een formeel BCP te implementeren dat jaarlijks wordt getest (incl. een IT continuïteitsplan); ^ Te starten met een risico-gebaseerde leveranciersanalyse en beveiligingsmaatregelen af stemmen op de impact en afhankelijkheid van externe partijen. NIS2 is nog niet werking getreden, desondanks is gemeente Lansingerland vergevorderd met de implementatie van de elementen van NIS2 en Cyberbeveiligingswet. Hiermee wordt tevens de digitale weerbaarheid van de organisatie structureel en toekomstbestendig versterkt. Wij raden aan om dit actief en continu te monitoren en blijvend te toetsen of er wordt voldaan aan vereisten vanuit de NIS2 en Cyberbeveiligingswet.

4=1

10 BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

2.2 Ontwikkelingen in relevante wet- en regelgeving (2) Update: enkele relevante ontwikkelingen voor gemeente Lansingerland m.b.t. de APPA-voorziening, de Wet DBA en de Notitie Rente van de commissie BBV. De commissie BBV zal in november 2025 met een standpunt komen inzake de voorziening voor pensioenaanspraken van politieke ambtsdragers Met de invoering van het nieuwe pensioenstelsel is besloten dat ook de APPApensioenaanspraken van politieke ambtsdragers in een pensioenfonds ondergebracht moeten worden per 1 januari 2028. Het ministerie van Binnenlandse zaken heeft een onderzoek gedaan of de huidige pensioenvoorzieningen toereikend zijn voor de overdracht per 1 januari 2028. De gemeenten die hieraan mee hebben gewerkt, hebben een individuele brief ontvangen waarin verschillende bedragen worden genoemd, zoals het benodigd vermogen per 1 januari 2025 en een herberekening van de voorziening 2024. Gemeente Lansingerland heeft meegedaan aan dit onderzoek. De brief kan tot vragen leiden op welke manier de gemeente hier in de jaarrekening 2025 mee om moet gaan. Wij hebben van de commissie BBV begrepen dat zij hierover in november 2025 met een standpunt komen. Gemeente Lansingerland heeft de kwalificatie van arbeidsrelaties (Wet DBA) en de bijbehorende risico’s voldoende in beeld Sinds de introductie van de Wet DBA in 2016 is sprake van een handhavingsmoratorium.

Dit betekent dat de Belastingdienst niet controleert en handhaaft op het bestaan van een dienstbetrekking, tenzij sprake is van kwaadwillendheid. Vanaf 1 januari 2025 is het handhavingsmoratorium vervallen en gaat de Belastingdienst weer volledig handhaven. Er kunnen dus naheffingsrisico’s ontstaan. Organisaties die werken met zelfstandigen die eigenlijk werknemer zijn, lopen financiële risico’s. Zo is er vanaf 1 januari 2025 sprake van een naheffingsrisico vanuit de Belastingdienst. Ook kunnen zelfstandigen die eigenlijk werknemer zijn vorderingen instellen op grond van arbeidsrechtelijke verplichtingen en kunnen verplichte pensioenregelingen leiden tot pensioenvorderingen. Om dergelijke risico’s te voorkomen is het voor organisaties die zelfstandigen inhuren van belang om de huidige inhuur van zelfstandigen en het inhuurproces onder de loep te nemen.

Gemeente Lansingerland heeft in april een inhuuraudit uitgevoerd om vast te stellen welke risico’s de gemeente loopt. Hiermee heeft de gemeente de risico’s voldoende in beeld. Gemeente Lansingerland verwacht eind van het jaar met een standpuntennotitie te komen waarbij rekening wordt gehouden met de herziene Notitie Rente (commissie BBV) De belangrijkste wijziging uit de notitie rente betreft een aanpassing in de toerekening van de rentelasten aan de grondexploitaties. Met ingang van boekjaar 2025 wordt voor grondexploitaties geen onderscheid meer gemaakt in het BBV, waardoor de rentetoerekening plaatsvindt op basis van de reguliere omslagrente (feitelijk 2%). Voor gemeente Lansingerland leidt dit tot een verhoogde rentetoerekening die een negatief (en positief) effect heeft op de verwachte eindwaarde van de verschillende grondexploitaties. Gemeente Lansingerland heeft werksessies ingepland om het proces rondom actualisatie van de grondexploitaties te evalueren, waarbij ook rekening wordt gehouden met toerekening van Vennootschapsbelasting en de Notitie Rente. De verwachting is dat eind van het jaar een standpuntennotitie aan het college wordt aangeboden. Er is sinds kort een model beschikbaar om restwaarde te berekenen bij circulaire bouw Invest NL heeft een model ontwikkeld waarmee de restwaarde van een actief bepaald kan worden bij circulaire bouw.

Dit model/ deze berekening kan onder andere in de transitie van de onderwijshuisvesting een uitgangspunt vormen voor bepaling van de restwaarde van de betreffende gebouwen. Een aantal gemeenten zijn hiermee aan het experimenteren. Omdat circulair bouwen ook speelt bij gemeente Lansingerland geven wij de toepassing van dit model in de toekomst graag als aandachtspunt mee.

11

BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

3. Observaties en bevindingen interimcontrole 3.1

Controleaanpak en aandacht voor fraude, corruptie en non-compliance

3.2 Onze werkzaamheden bij de processen

3.3 Overzicht van onze bevindingen bij de processen

3.4 Overzicht van onze bevindingen t.a.v. de IT

3.5 Verbijzonderde Interne Controle

4=1

12 BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

3.1 Controleaanpak en aandacht voor fraude, corruptie en non-compliance (1) Belangrijke aandachtspunten in de controle: management override, (onjuiste) waardering grondexploitaties en gebruikers in de lijnorganisatie met superuserrechten. De belangrijke aandachtspunten in liggen in lijn met vorig jaar. Het doel van de jaarrekeningcontrole is om een oordeel tot uitdrukking te brengen over de getrouwheid van de jaarrekening van gemeente Lansingerland De controle heeft onder meer betrekking op het overwegen van de interne beheersing die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening, teneinde controlewerkzaamheden op te zetten die in de gegeven omstandigheden passend zijn, maar niet met het doel om een oordeel te geven over de effectiviteit van de interne beheersing. Het gaat hierbij niet alleen om de kwaliteit van de accountantscontrole, maar ook over de wijze waarop gemeente Lansingerland hiervan kan profiteren. Op basis van onze bevindingen bij deze werkzaamheden, geven wij, in het kader van onze natuurlijke adviesfunctie, in deze boardletter aanbevelingen over de opzet van de administratieve organisatie en berichten wij u over vastgestelde tekortkomingen in de uitvoering daarvan en in hoeverre corrigerende maatregelen door het management zijn genomen.

De aangelegenheden waarover wij rapporteren, betreffen die tekortkomingen die tijdens de controle zijn geïdentificeerd en waarvan wij van mening zijn dat deze voldoende belangrijk zijn om verslag van te doen. Op basis van onze initiële risico-inschatting zien wij twee verhoogde risico’s voor de jaarrekeningcontrole 2025 In het kader van de controle van de jaarrekening 2025 en onze aanpak hebben wij een zogenaamde initiële risico-inschatting gemaakt. Wij zien de volgende belangrijke aandachtspunten bij de controle van de jaarrekening van gemeente Lansingerland (niet limitatief):

Het risico van management override of internal controls: In onze controlestandaarden (NV COS) wordt expliciet het risico van management override (bewuste beïnvloeding door het college, de directie of het management van de jaarcijfers) als een verplicht significant risico benoemd. Als accountant moeten wij in onze werkzaamheden hier specifiek aandacht aan besteden. Om het risico te mitigeren, beoordelen wij schattingsprocessen en verrichten we controlewerkzaamheden rondom memoriaalboekingen (handmatige boekingen). ^ Het risico van onjuiste waardering bouwgronden in exploitatie: gemeente Lansingerland heeft een omvangrijke grondportefeuille en daarnaast is sprake van verschillende schattingselementen.

*

In onze controleverklaring rapporteren wij over de belangrijke frauderisico’s en de inschatting van het college om risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen Voor zover sprake is van belangrijke frauderisico’s zullen wij in onze controleverklaring bij de jaarrekening 2025 rapporteren welke werkzaamheden wij hebben uitgevoerd om de belangrijke frauderisico’s te mitigeren. Daarnaast rapporteren wij in onze controleverklaring over de inschatting van het college van gemeente Lansingerland om de risico’s vanuit de bedrijfsvoering financieel op te vangen en welke werkzaamheden wij op de inschatting van het college hebben uitgevoerd.

4=1

13 BOARDLETTER 2025 - GEMEENTE LANSINGERLAND

3.1 Controleaanpak en aandacht voor fraude, corruptie en non-compliance (2) Gemeente Lansingerland heeft de basis op orde en toont verbetering. Verdere verbetering is mogelijk door de motivering achter de risicoclassificatie (kans * impact) met meer diepgang uit te werken. Onze bevindingen ten aanzien van fraude(risicobeheersing) en corruptie Organisaties in het publieke domein zoals gemeente Lansingerland worden geconfronteerd met uiteenlopende uitdagingen, waaronder schaarste aan personeel en middelen, de impact van social media en de voortschrijdende digitalisering en automatisering. In deze dynamische omgeving is het cruciaal dat organisaties zich positioneren als stabiele en betrouwbare partners. Het publieke vertrouwen is daarbij van groot belang. Fraude kan aanzienlijke gevolgen hebben, niet alleen financieel maar ook op het gebied van reputatie. Een doeltreffende inrichting van frauderisicobeheersing bestaat minimaal uit de volgende onderdelen: een up-todate fraude- en corruptiebeleid, een doorlopende frauderisicoanalyse, doeltreffend werkende maatregelen voor het beheersen van frauderisico’s, het monitoren van de goede werking van de beheersmaatregelen en een actueel frauderesponsplan. ONZE BEVINDINGEN IN HET KADER VAN FRAUDE(RISICOBEHEERSING) EN CORRUPTIE Aandachtsgebieden