Monitor RES Noord-Holland Zuid

De analyses in deze monitor zijn in mei 2022 uitgevoerd door Liander. De resultaten per regio betreffen een momentopname en geven een globaal inzicht in de mogelijkheden en/of de indicatieve werkzaamheden aan de elektriciteitsinfrastructuur die alvorens realisatie van een zoekgebied benodigd zijn. Energieprojecten inpassen in elektriciteitsinfrastructuur is complex en van veel factoren afhankelijk waardoor er in het huidige stadium, waarbij er vaak nog onduidelijkheid is over de exacte invulling van zoekgebieden, geen sluitende analyse kan worden gegeven. Deze resultaten zijn dan ook bedoeld om globaal inzicht te geven over de termijnen van uitvoerbaarheid van een RES-zoekgebied. Daarnaast kunnen opwekontwikkelingen in de regio die buiten een vastgesteld zoekgebied worden ontwikkeld van invloed zijn op de infrastructurele haalbaarheid / tijdslijnen van de zoekgebieden zoals vastgesteld in de RES 1.0.

Concretiseren van zoekgebieden en randvoorwaarden heeft effect op resultaten De inzichten zijn opgesteld aan de hand van de door de regio vastgestelde opwekvermogens (in de RES 1.0). Gezien dit (overwegend) de maximale opwekpotentie betreft van een zoekgebied, is het goed om te beseffen dat het bijstellen van de opwekvermogens, of het zoekgebied opdelen in meerdere projecten van invloed is op de resultaten. Aanpassen van vermogens in een zoekgebied kan dus leiden tot een ander inzicht vanuit de elektriciteitsinfrastructuur. Ook systeemefficiënte-maatregelen (vraag/ aanbod combineren, cable pooling (zon en wind op een aansluiting), clusteren zon/ wind-opwekking etc.) toepassen biedt kansen. Dit kan de haalbaarheid vergroten, de kosten verlagen en ervoor zorgen dat er minder (openbare) ruimte nodig is voor infrastructurele uitbreidingen. Bij het verder concretiseren van een zoekgebied, zal voor een verfijnd inzicht op elektriciteitsinfrastructuur altijd met de netbeheerder de (on)mogelijkheden moeten worden besproken. Daarnaast zijn voor het behalen van de genoemde indicatieve doorlooptijden naast de netbeheerder ook overheden/gemeenten aan zet. Enerzijds

Eerste RES-Monitor

in het concretiseren van de zoekgebieden en anderzijds in het efficiënt doorlopen van processtappen. Het doorlopen van soepele procedurele (vergunning-)trajecten en het verkrijgen van openbare ruimte is essentieel om de elektriciteitsinfrastructuur zo snel als mogelijk te kunnen uitbreiden.

Zon op grote daken niet in analyse In de huidige analyse van Liander is zon op dak (nog) niet meegenomen. Reden hiervoor is dat de meeste zon op dak projecten direct worden aangesloten op het laagspanningsof het middenspanningsnet. De complexiteit daarbij is dat het vaak nog onduidelijk is waar (op welke gebouwen) en hoeveel vermogen er zal worden aangesloten. Daarnaast gebeurt er op dit moment veel met betrekking tot teruglevering op dit niveau. Dit leidt ertoe dat huidige inzichten snel verouderen. Een inzicht van vandaag kan morgen alweer anders zijn omdat bijvoorbeeld op een dak ernaast zonnepanelen neergelegd zijn. Voor de volgende monitor probeert Liander meer inzicht te geven in zon op dak. Op projectniveau zal bij concretisering van het zoekgebied altijd een specifieke quickscan moeten worden aangevraagd bij de netbeheerder om de haalbaarheid te toetsen.

Noord-Holland Zuid

64

Kansen en knelpunten per deelregio

De grote hoeveelheid extra capaciteit die de afgelopen jaren is aangevraagd, heeft er toe geleid dat delen van het elektriciteitsnet vol zijn voor levering en/of teruglevering (drukte op het elektriciteitsnet). We spreken dan van een capaciteitsknelpunt. Het elektriciteitsnet moet uitgebreid worden om extra vermogen (capaciteit) te kunnen verwerken.

Knelpunten en kansen in beeld Per zoekgebied is gekeken of capaciteit beschikbaar is, velden (“stopcontacten”) beschikbaar zijn en of er kansen zijn voor systeemefficiëntie. Dit wordt aangegeven met gekleurde vormen achter het zoekgebied. Een groene rechthoek geeft aan dat er momenteel geen knelpunt is, een rode cirkel geeft aan dat er momenteel wel een knelpunt is en een oranje driehoek geeft aan dat er deels een knelpunt is. Oftewel, er is op dit moment een knelpunt maar door aanpassingen aan het zoekgebied zou dit (deels) opgelost kunnen worden.

Knelpunt capaciteit De economie van Nederland groeit door en de energietransitie versnelt verder. De toename van de vraag naar elektriciteit en de snelle opkomst van duurzame energie zorgen ervoor dat het druk is op het elektriciteitsnet.

Knelpunt velden Een elektriciteitsstation is een essentiële schakel in het elektriciteitsnet die verbinding maakt tussen twee of meer elektriciteitsnetten en het aansluitpunt vormt voor grote stroomvragers of opwekkers door middel van velden (zgn. ‘stopcontacten’). Een elektriciteitsstation is uitgerust met een bepaald aantal velden. Doordat er de afgelopen jaren steeds meer grote elektriciteitsvragers en -opwekkers zijn bijgekomen is het aantal vrije velden op elektriciteitsstations beperkt en in sommige gevallen zelfs uitgeput. In het laatste geval zullen eerst velden op het elektriciteitsstation moeten worden bijgebouwd. De complexiteit hierbij is dat de ruimte op een elektriciteitsstation beperkt is en velden forse afmetingen kennen waardoor dit niet zomaar kan worden ingepast.

Eerste RES-Monitor

Kansen voor systeemefficiëntie Als laatste is per zoekgebied een inschatting gemaakt of er kansen zijn voor systeemefficiëntie (bijv. beter benutten van restcapaciteit op bestaande netten, energievraag- en aanbod combineren en clusteren van duurzame opwekprojecten). Een vinkje geeft aan dat er kansen zijn. Bij een leeg veld zijn er vooralsnog geen kansen geïdentificeerd, dat wil nog niet zeggen dat ze er niet zijn. Dit vergt nader onderzoek. Voor meer informatie over systeemefficiëntie zie de website van Netbeheer Nederland.

Noord-Holland Zuid

65

Mogelijke aansluitperiode per deelregio Volgordelijkheid aansluiten zoekgebieden in drie perioden De analyse richt zich op drie perioden. Zoekgebieden die op dit moment al aangesloten kunnen worden, zoekgebieden die naar verwachting tussen 2023 en 2027 kunnen worden aangesloten en zoekgebieden die naar verwachting tussen 2027 en 2030 kunnen worden aangesloten.

een bestaand elektriciteitsstation of het toevoegen van velden (“stopcontanten”) aan een elektriciteitsstation neemt gemiddeld 2 tot 5 jaar in beslag. Indien er op dit moment geen capaciteit beschikbaar is of te weinig velden beschikbaar zijn, is dit knelpunt naar verwachting in de periode 2023 tot en met 2027 opgelost. Het bouwen van een nieuw elektriciteitsstation neemt gemiddeld 6 tot 10 jaar in beslag. Zoals eerder benoemd zijn voor het behalen van de genoemde indicatieve doorlooptijden naast de netbeheerder ook overheden/ gemeenten aan zet.

Deze perioden zijn gekoppeld aan de verwachte tijd die de netbeheerder nodig heeft om de benodigde werkzaamheden te realiseren.

Werkzaamheden Liander De verwachte periode waarin een aansluiting op het elektriciteitsnet mogelijk is hangt samen met de doorlooptijd van werkzaamheden van de netbeheerder. Het uitbreiden van

Eerste RES-Monitor

Noord-Holland Zuid

66

Toelichting warmte Eerste RES-Monitor

Noord-Holland Zuid

67

Toelichting opbouw warmtevraag Klimaat- en energieverkenning (KEV) 2022 Voor een nadere toelichting op de trends in warmtevraag verwijzen we naar het KEVrapport dat in oktober 2022 uitkomt. De KEV 2021 is online in te zien.

Verbruik hernieuwbare warmte gebouwde omgeving ontbreekt Een component die in deze warmtevraag ontbreekt is het verbruik van hernieuwbare warmte specifiek binnen de gebouwde omgeving. Het totaalverbruik van hernieuwbare warmte per regio is wel bekend, dit omvat echter ook de landbouw en industriesector. Met het oog op de ontwikkelingen in hernieuwbaar warmteaanbod is het van belang om een beter beeld te krijgen van hernieuwbaar warmteverbruik binnen de gebouwde omgeving.

Opbouw van warmtevraag Het warmtevraag cijfer van de gebouwde omgeving is opgebouwd uit drie elementen. De belangrijkste component hiervan is het aardgasverbruik van de gebouwde omgeving. Hieronder valt het gasverbruik van woningen, de publieke dienstensector en de commerciële dienstensector. De twee aanvullende componenten zijn schattingen van het warmteverbruik van woningen op stadswarmte en het warmteverbruik van woningen op houtkachels.

Eerste RES-Monitor

Noord-Holland Zuid

68

Bronnen

Eerste RES-Monitor

Noord-Holland Zuid

69

Elektriciteit • Bestaande opwekking - Wind: Windstats, peildatum: 16 juni 2022, voor Amsterdam: 15 september 2022

Elektriciteitsinfrastructuur - Voor berekening van de potentie is gerekend conform de uitgangspunten van het ‘Begrippenkader RES’ van het Nationaal

- Zon (zowel op daken als op veld): CBS, peildatum:

Programma RES, maart 2022. Voor Amsterdam

31 mei 2022, voor Amsterdam zijn gegevens van

zijn gegevens van de deelregio gebruikt van Q2

de deelregio gebruikt van Q2 2022.

2022.

- Voor de deelregio’s Gooi en Vechtstreek en

- Voor de berekening van de potentie is tevens gerekend met de deelregionale uitgangspunten

data beschikbaar over de bestaande duurzame

van de RES 1.0 ten aanzien van realisatiegraad van

opwekking bij het CBS.

zoekgebieden tot 2030.

- Wind: Provincie Noord-Holland, peildatum: 16 juni 2022 - Zon (zowel op daken als op veld): RVO (obv.

Proces - De status van de zoekgebieden is afgeleid uit de Gebiedspaspoorten RES zoekgebieden (incl. check

Zaanstreek/Waterland is geen of onvolledige

• Pijplijn

- Analyse Liander o.b.v. potentie zoekgebieden RES 1.0

• Elektriciteitsverbruik - Klimaatmonitor, peildatum 3 augustus 2022 - Voor de deelregio’s Kop van Noord-Holland, Amstelland, IJmond & Zuid-Kennemerland en

beschikte SDE-subsidie) peildatum: 19 mei 2022.

voor de RES-regio Noord-Holland Zuid is niet alle

Voor Amsterdam zijn gegevens van de deelregio

data tussen 2018 en 2020 ontsloten.

met deelregio’s).

Warmte • Warmtevraag - Klimaatmonitor, peildatum 17 augustus 2022

• Warmteaanbod en warmtenetten - Warmtedataregister, peildatum 8 juli 2022

• Woningen - Hoofdverwarmingsinstallatie: klimaatmonitor, peildatum 11 juli 2022

gebruikt van Q2 2022. - Pijplijn wordt ‘gewogen’ meegenomen om

- Energielabels: Klimaatmonitor en VNG,

rekening te houden met projecten die niet

peildatum 11 juli 2022 - Gasloos: Klimaatmonitor, peildatum 11 juli 2022.

worden gerealiseerd. Wind telt voor 99% mee, zon

Dashboard Energietransitie NH, peildatum

voor 60% (conform methodiek RES 1.0)

• Potentie

september 2022.

• TVW en Kansrijke startbuurten

- Wind en zon op veld: Gebiedspaspoorten RES zoekgebieden & RES 1.0 (incl. check met

- Provincie Noord-Holland: 8 juli 2022

deelregio’s), peildatum: 15 juni 2022 - Zon op daken: RES 1.0 (incl. achterliggende data), 2 april 2021

Eerste RES-Monitor

Noord-Holland Zuid

70

Verantwoording Deze RES-monitor geeft inzicht in de groei van zonneen windenergie op land, de mogelijkheden op het elektriciteitsnet en de ontwikkelingen in warmtevraag en -aanbod. In de monitor staan naast de cijfers van de energieregio Noord-Holland Zuid ook de cijfers van de deelregio’s. De RES-monitor is gebaseerd op reeds beschikbare informatie. De belangrijkste bronnen zijn de gebiedspaspoorten (RES-viewer), de Klimaatmonitor en het Warmtedataregister. Voor informatie over de elektriciteitsinfrastructuur is samengewerkt met de netbeheerder (Liander).

Colofon Analyse en ondersteuning: Decisio Generation.Energy Design: Beautiful Minds Meer informatie is te vinden op www.energieregionh.nl

Oktober 2022

Eerste RES-Monitor

Disclaimer copyright De samenstellers van dit document hebben datgene gedaan wat redelijkerwijs van hen kan worden gevergd om de rechten van de auteursrechthebbende op de beelden te regelen volgens de wettelijke bepalingen. Degenen die menen rechten te kunnen doen gelden, kunnen zich alsnog tot de samenstellers van het uitvoeringsprogramma wenden. Graag nemen wij dan de juiste bronvermelding op en zullen op verzoek zo snel mogelijk informatie en beeldmateriaal verwijderen indien daarvoor gegronde redenen bestaan. Disclaimer inhoud De inhoud hiervan is met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld. Aan de inhoud van dit document kunnen geen rechten worden ontleend. De programmaorganisatie kan niet aansprakelijk worden gesteld voor schade die voortkomt uit informatie in dit document.

Noord-Holland Zuid

71