Begroting 2025 (1)

34

Beleidsindicatoren Ruimtelijk Domein Indicator

Eenheid

Periode

Gemiddelde WOZ-waarde

x €1.000

2024

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2023

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

%

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron CBS - Waarde onroerende zaken

Waarde Landsmeer Benchmark Waarde Benchmark 580

Nederland

379

1,8

Nederland

9,1

2024

Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research CBS Bevolkingsstatistiek

84,8

Nederland

70,4

€

2024

COELO - Atlas lokale lasten

1.310

Nederland

911

€

2024

COELO - Atlas lokale lasten

1437

Nederland

994

35

Beleidsstukken

Bij dit programma horen de volgende beleidsstukken:                                    

Beleidsuitgangspunten Wegbeheer gemeente Landsmeer (beleidsvisie op wegbeheer; raadsbesluit 18 mei 2017). Beheerplan Wegen 2018-2022. Beleidsplan Openbare Verlichting 2020-2028. Mobiliteitsvisie 2018-2022. Waterplan Landsmeer 2016-2026. Beschoeiingenbeheerplan. Gemeentelijk rioleringsplan 2018-2023 "Samen water ruimte geven". Verordening aansluitvoorwaarden riolering Landsmeer 2012. Verordening afvoer hemelwater en grondwater Landsmeer. Verordening op het beheer en het gebruik van de gemeentelijke begraafplaatsen voor de gemeente Landsmeer (2023) Beleidskader VTH en VTH-strategie. Toekomstvisie 2025. Economische Visie Zaanstreek-Waterland 2018-2022. Groenbeleidsplan 2021-2031 Speelbeleidsplan Samen Beter Buiten Spelen 2017-2022. Diverse bestemmingsplannen voor gehele grondgebied. Woonvisie Landsmeer 2016-2024. Huisvestingsverordening 2020. (nieuwe verordening is reeds vastgesteld maar nog niet in werking getreden) Verordening Startersleningen 2017. Welstandsnota 2012. Wabobeleidsplan 2020. Bouwverordening 2012. MJOP (Meerjarenonderhoudsplan) gemeentelijke gebouwen 2022-2025 Archeologie beleid 2011. Erfgoedverordening 2010. Verordening op de monumentencommissie 2005. Duurzaamheidsvisie 2018-2024.

Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021-2026 Standplaatsenbeleid 2012 Marktverordening / marktreglement 2019 Uitvoeringsprogramma Wabo 2022 Beleidskaders woningbouwprogramma (2021) Parkeernota Landsmeer (2021-2025) Regionale detailhandelsvisie Zaanstreek-Waterland (2022) Visie waterrecreatie Zaanstreek-Waterland (2021) Woonakkoord regio Zaanstreek-Waterland 2021-2025

36

Verbonden partijen

Bij dit programma horen de volgende verbonden partijen: - Recreatieschap Twiske-Waterland - Vervoerregio Amsterdam - Omgevingsdienst IJmond

37

Sociaal Domein Portefeuillehouder

Wethouder B. ten Have Wethouder N. Bonenkamp (Kunst & Cultuur en Sport)

Missie

Het sociaal domein faciliteert de sociale basisvoorzieningen. Ook biedt het, als een inwoner niet (meer) zelfredzaam is en het ook met het eigen informele netwerk niet mogelijk is, ondersteuning op diverse levensgebieden. De gemeente zet zich er samen met andere organisaties voor in dat kinderen zich ontwikkelen tot gezonde jongeren en zelfstandige volwassenen, dat volwassenen zelfstandig kunnen functioneren en senioren vitaal en zelfredzaam blijven.

Speerpunten Maatschappelijke ondersteuning Omschrijving speerpunt Iedereen moet volwaardig deel kunnen nemen aan de samenleving. De gemeente zorgt ervoor dat de sociale basisvoorzieningen beschikbaar en bekend zijn. Wat willen we bereiken? Eenzaamheid voorkomen, bespreekbaar maken en samenwerken om eenzaamheid te verminderen. Wat gaan we daar voor doen? - Preventie: we ontwikkelen een aanpak om eenzaamheid onder jongeren bespreekbaar te maken en evalueren die. - We communiceren regelmatig over het onderwerp eenzaamheid. - We werken samen met onze partners aan initiatieven om eenzaamheid te verminderen. Wat willen we bereiken? We zetten ons ervoor in dat nog meer inwoners mee kunnen doen door Landsmeer dementievriendelijk te maken, woningen indien nodig aan te passen, vrijwilligers te koesteren en mantelzorgers te ondersteunen. Wat gaan we daar voor doen? - We werken samen met onze partners aan een dementievriendelijke samenleving. - We bedanken onze vrijwilligers - We ondersteunen mantelzorgers en breiden waar mogelijk het aanbod uit.

Armoede en schulden Omschrijving speerpunt Armoede en schulden vormen een groeiend probleem in onze samenleving. Leven in armoede en het hebben van schulden zorgen voor schaamte, stress en depressie. Wat willen we bereiken? 38

Inkomensondersteuning aanbieden aan wie daarvoor in aanmerking komt en problematische schulden voorkomen. Wat gaan we daar voor doen? - We communiceren regelmatig over regelingen voor mensen met een smalle beurs. - We zetten in op preventie als het gaat om gezondheid, zorg, armoede en/of schulden.

Werk en inkomen Omschrijving speerpunt Financiële zelfredzaamheid is belangrijk om te kunnen participeren in de samenleving. Werk is één van de manieren om de financiële zelfredzaamheid te verhogen. Naast inkomen geeft werk ritme, structuur en zelfvertrouwen. Ook voor mensen voor wie het vinden van betaald werk minder vanzelfsprekend is, bijvoorbeeld mensen met een beperking of chronische ziekte, heeft werk een positief effect op de mentale en fysieke gezondheid. Wat willen we bereiken? Uitstroom van bijstandsgerechtigden naar werk of sociale activering waardoor het totale aantal inwoners in de bijstand niet groeit of in ieder geval zo laag mogelijk blijft. Wat gaan we daar voor doen? - In samenwerking met onze uitvoeringspartners, het lokale speelveld en de regio gaan we mensen met een uitkering begeleiden naar werk. Ook begeleiden van werk naar werk hoort hierbij. In 2025 moet er een Regionaal Werkbedrijf gerealiseerd worden. Er wordt waar mogelijk, lokaal en regionaal door een netwerk van gemeenten, UWV en sociale partners (onderwijs, vakorganisaties, werkgeversorganisaties) samengewerkt om deze doelstellingen te behalen.

Volksgezondheid Omschrijving speerpunt De GGD is een uitvoeringsorganisatie van het lokale volksgezondheidsbeleid, welke direct aansluit bij ons ambtenarenapparaat. Het is van maatschappelijk belang dat de GGD toekomstbestendig wordt, met behulp van de besteding van de incidentele impuls. Voor onder ander ‘gezondheidsbevordering’ en ‘sociale basis’ is door het rijk een Brede SPUK-regeling ter beschikking gesteld. Wat willen we bereiken? - De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. Wat gaan we daar voor doen? - Wij doen actief mee aan de landelijke en regionale preventiecampagnes. - We zorgen voor de uitvoering van de Brede SPUK met de volgende aandachtsgebieden; valpreventie, overgewicht, mentale weerbaarheid, kansrijke start en problematisch alcohol- en middelengebruik. Wat willen we bereiken? - Een toekomstbestendige GGD met een aantal algemene en specifieke taken die invulling geeft aan (een deel van) ons beleid. Wat gaan we daar voor doen? 39

- Het College zet zich in om sturing te geven aan de GGD in het algemeen bestuur

Onderwijs en jeugd Omschrijving speerpunt Iedereen moet volwaardig deel kunnen nemen aan de samenleving. Daarom bekijken we vanaf de geboorte waar extra ondersteuning nodig is op wat thuis en op school wordt geboden. We investeren in preventie, advies en lichte vormen van ondersteuning om zwaardere jeugdzorg te voorkomen. We investeren met die ambitie zowel in de lokale basiszorg als in de (regionale) samenwerking tussen organisaties en overheden voor specialistische zorg. Wat willen we bereiken? We voeren de Hervormingsagenda Jeugd door. Wat gaan we daar voor doen? - Zowel lokaal als regionaal (Zaanstreek Waterland) geven we invulling aan de Hervormingsagenda. Wat willen we bereiken? Wij hebben extra oog voor opgroeiende jeugd en jongeren in Landsmeer als onderdeel van preventief jeugdbeleid. Daarbij hoort zowel stimuleren als begrenzen. Wat gaan we daar voor doen? - We ontwikkelen met jongeren in Landsmeer nieuwe initiatieven en breiden ons aanbod eventueel structureel uit. - We werken aan het behouden van een goede samenwerking tussen jongerenwerk, BOA’s , politie en overige betrokkenen. - We gaan een haalbaarheidsonderzoek doen naar een jongerenhuiskamer.

Onderwijs en onderwijshuisvesting Omschrijving speerpunt Alle kinderen in de gemeente Landsmeer hebben recht op goed onderwijs en dito onderwijshuisvesting. Het College wil dit realiseren in gebouwen met een gezond binnenklimaat, die ook duurzaam zijn. Hiervoor is in overleg met de vier schoolbesturen voor alle zes basisscholen een Integraal Huisvestingsplan opgesteld, conform de door de raad vastgestelde uitgangspunten. Het IHP heeft een looptijd van twaalf jaar. Wat willen we bereiken? Kwalitatieve huisvesting met een goed binnenklimaat voor alle zes basisscholen in Landsmeer en Den Ilp. Wat gaan we daar voor doen? - We geven een verdere invulling aan het in 2024 vastgestelde IHP.

40

Sport en cultuur Omschrijving speerpunt Sport en Cultuur zijn belangrijke pijlers voor een vitale Landsmeerse samenleving en dragen bij aan de economische ontwikkeling van de gemeente en de sociaal-maatschappelijke ontwikkeling van haar inwoners. Het veelzijdige verenigingsleven verdient daarom alle aandacht van de gemeente. Wat willen we bereiken? Dat Landsmeerder, Ilpers en Purmerlanders actief en/of passief deelnemen in de samenleving via sport- en cultuurverenigingen. Wat gaan we daar voor doen? - De verenigingen sterker maken. De verenigingen moeten uit eigen kracht activiteiten ontplooien. Indien nodig ondersteunen we daarbij gericht. We nemen deel aan de sportadviesraad en beheercie. ICL. - We ontwikkelen een sportbeleid. - De samenwerking tussen sportverenigingen stimuleren en hen helpen om zich verder te ontwikkelen tot ‘multifunctionele speler’ in de lokale samenleving, onder andere via het Sportakkoord 2.0. Wat willen we bereiken? Eigentijdse en duurzame huisvesting en accommodaties voor verenigingen. Wat gaan we daar voor doen? - We gaan een gemeentelijk accommodatiebeleid ontwikkelen wat nodig is om deze doelstelling te bereiken. Er is hierbij een link met het opstellen en uitwerken van de omgevingsvisie. Wat willen we bereiken? Landsmeer behoudt een gevarieerd, herkenbaar en toegankelijk kunst- en cultuuraanbod.

Wat gaan we daar voor doen? - In aanloop naar het 700-jarig bestaan worden de mogelijkheden van een kunstroute onderzocht in samenhang met toerisme en recreatie.

41

Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000

Rekening

Begroting

begroting voor

Mutatie

Begroting

Meerjarenraming

Sociaal domein

2023

2024

2025

2025

2025

2026

2027

2028

4.01 Basis jeugd

-676

-942

-1.409

708

-701

-727

-667

-667

4.02 Basis sport/cultuur

-1.399

-1.672

-1.766

84

-1.682

-1.752

-1.803

-2.082

4.03 Basis volwassenen

-1.663

-1.884

-1.467

-339

-1.806

-1.780

-1.711

-1.711

4.04 Maatwerk jeugd

-3.177

-3.211

-3.286

-6

-3.291

-3.255

-3.255

-3.256

4.05 Maatwerk jeugd / NIA/ Kernteam Toegang 4.06 Maatwerk participatie

-85

-93

-73

59

-14

-14

-14

-14

-4.119

-3.909

-3.855

-1.157

-5.012

-3.699

-3.705

-3.706

4.07 Maatwerk WMO

-1.821

-1.565

-1.769

124

-1.645

-1.621

-1.598

-1.598

-160

-259

-313

-275

-588

-588

-587

-587

-13.100 211

-13.535 160

-13.937 160

-802 0

-14.739 160

-13.436 159

-13.341 112

-13.621 112

4.02 Basis sport/cultuur

354

185

189

-1

188

187

181

181

4.03 Basis volwassenen

122

122

105

0

105

75

0

0

4.04 Maatwerk jeugd

2

2

2

0

2

2

2

2

4.05 Maatwerk jeugd / NIA/ Kernteam Toegang 4.06 Maatwerk participatie

0

0

0

0

0

0

0

0

2.465

2.108

2.049

1.456

3.505

2.049

2.048

2.048

4.07 Maatwerk WMO

48

48

48

0

48

48

48

48

4.08 Toegang

14

10

10

0

10

10

10

10

3.215

2.636

2.564

1.454

4.019

2.529

2.401

2.401

4.08 Toegang Totaal lasten 4.01 Basis jeugd

Totaal baten

42

Saldo Toevoeging reserves

-9.885 0

-10.899 0

-11.372 0

652 0

-10.720 0

-10.907 0

-10.940 0

-11.220 0

Onttrekking reserves

223

0

0

0

0

0

0

0

Saldo reserves

223

0

0

0

0

0

0

0

-9.662

-10.899

-11.372

652

-10.720

-10.907

-10.940

-11.220

Saldo na mutaties reserves

43

Bedragen * € 1.000 In onderstaande tabel zijn alle afwijkingen > 25K opgenomen en nader toegelicht Omschrijving

2025

2026

2027

2028

4.01 Basis jeugd Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028

228

238

248

248

20

28

35

35

51

62

62

62

-Actualisatie formatiebegroting 2025-2028

39

44

49

49

-Actualisatie kapitaallasten MIP 2025-2028

89

377

258

-93

-Actualisatie kapitaallasten Staat C - begroting 20252028

-40

-40

-39

33

-58

-58

-58

-58

37

51

64

64

158

170

183

183

-69

-70

-70

-70

-Actualisatie formatiebegroting 2025-2028

100

110

120

120

-Budgetwijzigingen jeugd

-96

-96

-96

-96

-Jeugdreclassering/ bescherming

100

100

100

100

-Jeugdbescherming

-65

-65

-65

-65

-Jeugdhulp regionale behandeling dyslexie

-36

-36

-36

-36

-Jeugd Lokale inkoop

17

17

18

18

55

55

55

55

357

363

369

369

-1.067

0

0

0

Indexatie -Terugdraaien indexatie materiële consumptie Nieuw beleid -Stichting Kind en Muziek 4.02 Basis sport/cultuur Autonome ontwikkelingen

Bestaand beleid -ICL Facilitair Indexatie -Terugdraaien indexatie materiële consumptie 4.03 Basis volwassenen Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 Bestaand beleid -Ophoging bijdrage GGD ZW 4.04 Maatwerk jeugd Autonome ontwikkelingen

Structureel besluit uit 2e Berap

4.05 Maatwerk jeugd / NIA/ Kernteam Toegang Structureel besluit uit 2e Berap -NIA Jeugdhulp met verblijf (niet ingekocht aanbod) 4.06 Maatwerk participatie Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 -Actualisatie kapitaallasten Staat C - begroting 20252028 44

Bestaand beleid -Overige correcties (Upload 6)

-150

-150

-150

-150

-Budgetophoging uitvoeringskosten Participatiewet

-25

-25

-25

-25

-SPUK A16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

1.206

0

0

0

30

34

38

38

-49

-130

-109

-109

82

110

139

139

25

25

25

25

-320

-319

-319

-319

-ICT kosten 3D

27

27

27

27

Overige bijstellen programma

6

22

40

40

652

844

863

584

4.07 Maatwerk WMO Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 Bestaand beleid -Budgetwijzigingen WMO Indexatie -Terugdraaien indexatie materiële consumptie Structureel besluit uit 2e Berap -Vervoer hulpmiddelen 4.08 Toegang Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 Structureel besluit uit 2e Berap

Totaal 4.01

Basis jeugd

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post wordt uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Indexatie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Nieuw beleid Stichting Kind en Muziek De brede spuk middelen vanuit het Rijk voor een combinatiefunctionaris sport & cultuur mogen niet langer ingezet worden voor het muziekonderwijs. Er is ruimte om dit af te bouwen. Dit levert voor 2025 een voordeel op omdat we de brede spuk middelen gedeeltelijk voor het muziekonderwijs kunnen gebruiken. Met ingang van 2026 is Stichting Kind en Muziek volledig afhankelijk van gemeentelijke financiering á 55k per jaar. 4.02

Basis sport/cultuur

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post wordt uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting.

45

Actualisatie kapitaallasten MIP 2025-2028 De post wordt uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Actualisatie kapitaallasten Staat C - begroting 2025-2028 De post wordt uitgelegd in de Leeswijzer van deze begroting. Bestaand beleid ICL Facilitair Een deel van de verhoging wordt veroorzaakt door een hogere beheersvergoeding. Het andere deel van de verhoging betreft de schoonmaakkosten. Deze zijn overgedragen naar de gemeente. Indexatie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Terugdraaien indexatie materiële consumptie 4.03

Basis volwassenen

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Bestaand beleid Ophoging bijdrage GGD ZW Deze verhoging is voornamelijk toe te schrijven aan de financiële verwerking van autonome ontwikkelingen zoals cao-onderhandelingen, het herijken van het JGZ-pakket, de financiële gevolgen van de verhuizing van het hoofdkantoor van de GGD ZW naar het pand van de Veiligheidsregio en de derde en laatste tranche van de incidentele impuls. 4.04

Maatwerk jeugd

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Budgetwijzigingen jeugd Het betreft hier de aanpassing aan de lastenkant van het schrappen van de voorgenomen rijksmaatregelen om de kosten voor het sociaal domein te verlagen, dekking hiervoor is ontvangen via de algemene uitkering (zie ook de toelichting in de samenvatting aan het begin van dit boekwerk). Structureel besluit uit 2e Berap Jeugdreclassering/ bescherming Al eerder gemeld in Berap II 2024. Bij de verplichte wijzigingen in de begrotingssystematiek is deze post niet aangepast. Jeugdbescherming Al eerder gemeld in Berap II 2024. In het afgelopen jaar zijn de tarieven voor Jeugdbescherming landelijk vastgesteld. Voor ons betekende dit een substantiële verhoging. Jeugdhulp regionale behandeling dyslexie Dit betreft hulp bij dyslexie. Er zijn meer kinderen dan verwacht die deze hulp nodig hebben.

46

Jeugd Lokale inkoop Al eerder gemeld in Berap II 2024. Dit betreft voornamelijk video-hometraining voor gezinnen. Er is minder behoefte aan dan verwacht. 4.05

Maatwerk jeugd / NIA/ Kernteam Toegang

Structureel besluit uit 2e Berap NIA Jeugdhulp met verblijf (niet ingekocht aanbod) Al eerder gemeld in Berap II 2024. Met de kennis van nu schatten we in dat we hier minder kosten maken dan verwacht. 4.06

Maatwerk participatie

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Actualisatie kapitaallasten Staat C - begroting 2025-2028 De post wordt uitgelegd in de Leeswijzer van deze begroting. Bestaand beleid Overige correcties (Upload 6) Het betreft hier een financieel technische wijziging. Tot en met 2024 waren de kosten van WSW-ers onderdeel van de formatiebegroting. Deze zijn echter niet in dienst van de gemeente. Het ‘voordeel’ is onderdeel van de ‘actualisatie formatiebegroting 2025-2028’ en het ‘nadeel’ is een raming van 150K op dit product. Budgetophoging uitvoeringskosten Participatiewet Voor de uitvoering van o.a. de Participatiewet door gemeente Waterland verwachten een kostenstijging. SPUK A16 Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne Het Rijk stelt een vergoeding beschikbaar per dag, per beschikbaar bed. 4.07

Maatwerk WMO

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Bestaand beleid Budgetwijzigingen WMO Het betreft hier de aanpassing aan de lastenkant van het schrappen van de voorgenomen rijksmaatregelen om de kosten voor het sociaal domein te verlagen, dekking hiervoor is ontvangen via de algemene uitkering (zie ook de toelichting in de samenvatting aan het begin van dit boekwerk). Indexatie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Structureel besluit uit 2e Berap Vervoer hulpmiddelen Al eerder gemeld in Berap II 2024. Er worden minder scootmobielen geïndexeerd dan verwacht 47

4.08

Toegang

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Structureel besluit uit 2e Berap ICT kosten 3D Al eerder gemeld in Berap II 2024. Conform jaarrekening 2023 kan dit bedrag worden aangepast.

48

Beleidsindicatoren Sociaal Domein Indicator

Eenheid

Periode

per 1.000 leerlingen per 1.000 leerlingen

2017 2023

DUO/Ingrado DUO/Ingrado

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

%

2023

DUO/Ingrado

Niet-sporters

%

2022

per 1.000 inwoners van 15-64 jaar

2023

Jongeren met een delict voor de rechter

%

2021

Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin

%

Netto arbeidsparticipatie

Absoluut verzuim Relatief verzuim

Bron

Waarde Landsmeer Benchmark Waarde Benchmark 1,8 1,8 Nederland 30 27 Nederland 1,6

Nederland

2,4

40

Nederland

46,4

574,6

Nederland

836,6

CBS - Jeugdmonitor

1

Nederland

1

2022

CBS - Jeugdmonitor

3

Nederland

6

%

2023

73,2

Nederland

73,1

Personen met een bijstandsuitkering

per 10.000 inwoners

2023

CBS - Arbeidsdeelname (gemeente) CBS - Re-integratie

162,3

Nederland

344,8

Lopende re-integratievoorzieningen

per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

2023

CBS - Re-integratie

57,2

Nederland

191,5

% van alle jongeren tot 18 jaar

2023

CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura

12,3

Nederland

13,5

%

2023

CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura

0,5

Nederland

1,1

2023

CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein Wmo

530

Nederland

705

Banen

Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming

Cliënten met een maatwerkvoorziening per 10.000 inwoners Wmo

Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM CBS Bevolkingsstatistiek / LISA bewerking ABF Research

49

Beleidsstukken

Bij dit programma horen de volgende beleidsstukken: ·

Meerjarenbeleidsplan sociaal domein (2019-2023)

·

Nota Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzalen (2017)

·

Beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulp (2021-2024)

·

Uitvoering Participatiewet Landsmeer (2016)

·

Beleidsnotitie Nieuwe Wet Inburgering (2022)

·

Integraal Huisvestingsplan (2024)

Verordeningen participatie: ·

Re-integratieverordening/gewijzigde re-integratieverordening (2018)

·

Verordening individuele studietoeslag Participatiewet (2022)

·

Verordening individuele inkomenstoeslag (2015)

·

Verordening tegenprestatie (2015)

·

Verordening loonkostensubsidie (2018)

·

Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken Wet sociale werkvoorziening (2019)

·

Verordening verhoging vermogensnorm kwijtschelding belastingen gemeente Landsmeer (2023)

Verordeningen jeugd & onderwijs: ·

Verordening leerlingenvervoer (2014)

·

Verordening onderwijshuisvesting (2017)

·

Verordening jeugdhulp gemeente Landsmeer (2022)

Verordeningen WMO: ·

Verordening maatschappelijke ondersteuning (2020)

Overige verordeningen: ·

Algemene Subsidieverordening gemeente Landsmeer (2021)

·

Verordening adviesraad sociaal domein (2022)

50

Verbonden partijen

Bij dit programma horen de volgende verbonden partijen: - GGD Zaanstreek-Waterland Bijzondere samenwerkingsverbanden Naast de bovenstaande verbonden partijen werken wij ook samen met de volgende partijen: - Regionale samenwerking decentralisatie in het Sociaal Domein (Gemeenschappelijke regeling Zonder Meer) - Gemeenschappelijke regeling Stichting Primair Openbaar Onderwijs in de Regio Waterland en Oostzaan (SPOOR-raad)

51

Financiën Portefeuillehouder Wethouder B. ten Have:

Missie

Het programma financiën en algemene dekkingsmiddelen is het laatste programma van de programmabegroting. Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Naast de algemene dekkingsmiddelen worden in dit programma baten en lasten verantwoord welke niet zijn onder te brengen in andere programma's. Voor het grootste deel bestaat dit programma uit belastingen (lokale heffingen) waarvan de besteding niet gebonden is, uitkering uit het gemeentefonds en overige baten en lasten. Naast 'Treasury' wordt in dit programma ook het door het BBV verplicht onderdeel 'Overhead' verantwoord. Onder overhead wordt dat deel van de begroting verstaan wat ondersteunend is aan de primaire processen waaronder personeel van bedrijfsvoering, management, ICT, huisvesting, HR, communicatie, etc. Tegenvallers of de noodzaak tot extra investeringen kunnen grote gevolgen hebben voor onze begroting. We willen de financiële consequenties van keuzes inzichtelijk maken en een transparant financieel beleid voeren, een soepele en efficiënte P&C cyclus is hierbij ondersteunend. Een adequate vaste bezetting van de financiële functie is hiervoor een belangrijke randvoorwaarde. Indien noodzakelijk worden de bestaande uitgangspunten van het financieel beleid heroverwogen, afhankelijk van de opgaven waarvoor de gemeente staat.

Speerpunten Financiën Omschrijving speerpunt Tegenvallers of de keuze voor extra investeringen kunnen grote gevolgen hebben voor onze begroting en daarmee de degelijkheid van de financiële positie van de gemeente. Wat willen we bereiken? Het college wil de financiële consequenties van tegenvallers en die van extra investeringen inzichtelijk maken en een transparant financieel beleid voeren. Wat gaan we daar voor doen? - Een efficiënte Planning & Controle cyclus. - Een afzonderlijk proces waarin college en raad gezamenlijk tot gedragen keuzes komen bij de programmabegroting 2026-2029 om het financieel evenwicht te herstellen.

52

Wat mag het kosten? Bedragen * € 1.000

Rekening

Begroting

begroting voor

Mutatie

Begroting

Meerjarenraming

Financiën

2023

2024

2025

2025

2025

2026

2027

2028

5.01 Overhead

-6.832

-5.581

-6.206

-695

-6.901

-6.985

-6.894

-6.880

5.02 Algemene uitkering

0

0

0

0

0

0

0

0

5.03 Onroerendezaakbelastingen 5.04 Overige belastingen

-129

-140

-141

19

-122

-115

-108

-108

-5

0

0

0

0

0

0

0

5.05 Overige uitgaven en inkomsten 5.06 Treasury

12

-47

-243

197

-45

-45

-45

-45

-95

-47

-48

0

-47

-47

-47

-47

Totaal lasten 5.01 Overhead

-7.048 417

-5.815 36

-6.636 63

-479 -1

-7.115 62

-7.192 62

-7.095 62

-7.080 62

5.02 Algemene uitkering

19.079

20.133

21.546

-408

21.138

20.406

20.558

20.827

5.03 Onroerendezaakbelastingen 5.04 Overige belastingen

3.418

3.541

3.738

-28

3.711

3.711

3.711

3.711

48

61

68

-2

66

71

71

71

5.05 Overige uitgaven en inkomsten 5.06 Treasury

22

31

31

0

31

31

31

31

291

388

399

63

461

423

389

353

Totaal baten

23.276

24.191

25.846

-376

25.470

24.704

24.822

25.055

Saldo Toevoeging reserves

16.228 0

18.376 107

19.210 0

-855 0

18.355 0

17.512 0

17.727 0

17.975 0

Onttrekking reserves

65

298

0

-7

0

0

0

0

53

Saldo reserves Saldo na mutaties reserves

65

405

7

-7

0

0

0

0

16.293

18.781

19.217

-862

18.355

17.512

17.727

17.975

54

Bedragen * € 1.000 In onderstaande tabel zijn alle afwijkingen > 25K opgenomen en nader toegelicht Omschrijving

2025

2026

2027

2028

5.01 Overhead Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028

-688

-599

-506

-506

-7

-72

-72

-72

118

162

204

204

-67

-47

-47

-47

-407

-519

-1.179

-1.765

33

41

49

49

-28

-168

-316

-316

194

303

437

837

-Actualisatie kapitaallasten Staat C - begroting 20252028

63

39

37

1

Overige bijstellen programma

-71

-75

-75

-60

Totaal

-860

-935

-1.468

-1.675

-Vrijval begrote onttrekking reserve kapitaallasten Indexatie -Terugdraaien indexatie materiële consumptie Nieuw beleid -Bijstelling budget informatieveiligheid en privacy 5.02 Algemene uitkering Autonome ontwikkelingen -Raming alg. uitkering 5.03 Onroerende-zaakbelastingen Autonome ontwikkelingen -Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 Indexatie -Indexering OZB 5.05 Overige uitgaven en inkomsten Bestaand beleid -Overige correcties (Upload 6) 5.06 Treasury Autonome ontwikkelingen

Algemene opmerking Ogenschijnlijk is voor dit programma sprake van en groot nadeel. Dit heeft echter te maken met de aangepaste systematiek zoals in de samenvatting aan het begin van deze begroting beschreven. Er is zowel sprake van verschuivingen (actualisatie formatiebegroting) als een lager geraamde algemene uitkering (compensatie voor inflatie vanaf 2026 eruit gehaald). 5.01

Overhead

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting (zie ook algemene opmerking onder de tabel). Vrijval begrote onttrekking reserve kapitaallasten In boekjaar 2024 is de bestemmingsreserve kapitaallasten opgeheven. Deze mutatie heeft betrekking op de begrote onttrekkingen uit deze reserve. 55

Indexatie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Terugdraaien indexatie materiële consumptie Nieuw beleid Bijstelling budget informatieveiligheid en privacy Het budget voor 2025 wordt verhoogd met 67K. Hiervan is 47K structureel en 20K incidenteel. Gemeenten staan voor de taak om te voldoen aan de NIS2, de Europese richtlijn betreffende de beveiliging van netwerk- en informatiesystemen. Daarnaast zijn we, op basis van de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) verantwoordelijk voor het waarborgen van de privacy van onze burgers en het beschermen van hun persoonlijke gegevens. Dat betekent dat we verder moeten investeren in het beveiligen van kritieke systemen en processen om de continuïteit te waarborgen en potentiële bedreigingen het hoofd te bieden. Het realiseren van een actieplan NIS2 alsmede de eisen op gebied van privacybescherming vragen extra inzet om het wettelijk vereiste niveau te bereiken. Daarna is structureel beheer noodzakelijk. Zowel op beleidsniveau als voor het team ICT is structureel 1 extra formatieplaats opgenomen. Dit is verwerkt in het journaal "actualisatie formatiebegroting" welke wordt toegelicht in de leeswijzer van deze begroting.

Naast formatie is budget vereist om externe expertise in te huren voor taken die we intern niet kunnen oplossen of wel door de schaal van de organisatie, zoals 24x7 beveiliging op bijzondere gebeurtenissen rond ons netwerk, ofwel vanwege specialistische expertise. 5.02

Algemene uitkering

Autonome ontwikkelingen Raming alg. uitkering Deze mutatie betreft het saldo van de effecten van de septembercirulaire en de aangepaste systematiek (zie ook samenvatting aan het begin van dit boekwerk en de algemene opmerking onder de tabel). 5.03

Onroerende-zaakbelastingen

Autonome ontwikkelingen Actualisatie formatiebegroting 2025-2028 De post is uitgelegd in de leeswijzer van deze begroting. Indexatie Indexering OZB De OZB wordt voor het jaar 2025 met 4,8% geïndexeerd. Echter is ook hier een effect van de nieuwe systematiek zichtbaar. In de vorige begroting was al rekening gehouden met een meerjarige cumulatieve verhoging. Deze wordt hierbij teruggedraaid. 5.05

Overige uitgaven en inkomsten

Bestaand beleid Overige correcties (Upload 6) Naast sommige al geïndexeerde budgetten was in de vorige begroting/PPN 2025 ook rekening gehouden met een algemene stelpost voor inflatie, deze komt met de nieuwe systematiek te vervallen. 5.06

Treasury

Autonome ontwikkelingen Actualisatie kapitaallasten Staat C - begroting 2025-2028 De post wordt uitgelegd in de Leeswijzer van deze begroting. 56

Beleidsindicatoren Financiën Indicator

Eenheid

Periode

Gemiddelde WOZ-waarde

x €1.000

2024

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2023

Demografische druk Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

%

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

Bron CBS - Waarde onroerende zaken

Waarde Landsmeer Benchmark Waarde Benchmark 580

Nederland

379

1,8

Nederland

9,1

2024

Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research CBS Bevolkingsstatistiek

84,8

Nederland

70,4

€

2024

COELO - Atlas lokale lasten

1.310

Nederland

911

€

2024

COELO - Atlas lokale lasten

1437

Nederland

994

57

Beleidsstukken

Bij dit programma hoort het volgende beleidsstuk: - Financiële verordening 2024 - Inkoop- en aanbestedingsbeleid - Treasurystatuut

Verbonden partijen

Bij dit programma horen de volgende verbonden partijen: - BNG

58

Paragrafen Lokale heffingen Algemeen

De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden als waarvan de besteding ongebonden is. De belangrijkste heffingen van de gemeente zijn onroerende zaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De lokale heffingen, die gerekend worden tot de algemene dekkingsmiddelen (ongebonden heffingen), zijn de roerende en onroerende zaakbelastingen (OZB). Daarnaast zijn er heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen (gebonden heffingen). De belangrijkste daarvan zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Geraamde inkomsten

Onderstaand wordt een totaaloverzicht gegeven van de geraamde opbrengsten heffingen en leges in 2025 t/m 2028. Bedragen x €1.000 Totaal programma

2025

2026

2027

2028

Afvalstoffenheffing

2.298

2.298

2.298

2.298

Leges burgerzaken

182

182

182

182

Leges omgevingsvergunningen

236

236

236

236

Marktgelden

10

10

10

10

3.707

3.707

3.707

3.707

31

31

31

31

1.403

1.449

1.568

1.704

Roerende zaakbelasting

3

3

3

3

Toeristenbelasting

30

35

35

35

7.900

7.951

8.070

8.206

Onroerende zaakbelasting Precariobelasting Rioolheffing

Saldo baten

Kostendekkendheid

Uitgangspunten tarievenbeleid Het streven is om tot 100% kostendekkendheid voor alle leges en heffingen te komen. Dit met uitzondering van de lijkbezorgingsrechten en marktgelden, waarbij de raad heeft aangegeven niet te streven naar 100% kostendekkendheid. Het uitgangspunt voor de overige heffingen is dat deze trendmatig worden opgehoogd. Zoals in de inleiding aangegeven vind die verhoging voor het betreffende jaar voortaan pas bij de vaststelling van die begroting plaats. Voor wat het betreft het rioolrecht is meerjarig wel een verhoging zichtbaar, de reden daarvoor is dat we graag aansluiting willen houden met het riool- en waterplan waarmee ook een betere raming van de mutatie op de voorziening van riool kan worden gehouden.

59

2025

Afvalstoffenheffing Opbrengsten Onttrekking voorziening Uitgaven Storting voorziening BTW

2.298 150 1.786 326

Toegerekende overhead

344

Dekkingspercentage (excl. Mutatie voorziening)

94%

Dekkingspercentage

100%

Voor de afvalstoffenheffing hanteert de gemeente het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. De totale baten van de afvalstoffenheffing dekken de kosten inclusief de toegerekende kosten voor overhead en BTW. De overheadkosten worden toegerekend op basis van een percentage (de totale lasten van de overhead delen door de totale lasten van de begroting) over de directe kosten.

Rioolheffing Opbrengsten Onttrekking voorziening Uitgaven Storting voorziening BTW Toegerekende overhead

2025 1.401 269 1.406 245 20

Dekkingspercentage (excl. mutatie voorziening)

84%

Dekkingspercentage

100%

Voor de rioolheffing hanteert de gemeente het uitgangspunt van 100% kostendekkendheid. De totale baten rioolrecht dekken de kosten inclusief de toegerekende kosten voor overhead en BTW. De overheadkosten worden toegerekend op basis van een percentage (de totale lasten van de overhead delen door de totale lasten van de begroting) over de directe kosten. Conform het GRWP (Gemeentelijk Riool- en Waterzorg Programma 2025-2028) wordt de rioolheffing geïndexeerd met 2%. Dit betekent dat een onttrekking van € 269K uit de voorziening riolering noodzakelijk is ter dekking van de te verwachten kosten. Lijkbezorgingsrechten Opbrengsten Onttrekking voorziening Uitgaven Storting voorziening Toegerekende overhead

2025 153 160 2 31

Dekkingspercentage

79%

60

De lijkbezorgingsrechten is één van de heffingen waarvan de raad aangeeft dat hier het principe van 100% kostendekkendheid niet gehanteerd wordt. De overheadkosten worden toegerekend op basis van een percentage (de totale lasten van de overhead delen door de totale lasten van de begroting) over de directe kosten. Leges algemene dienstverlening Opbrengsten Uitgaven Toegerekende overhead

2025 184 884 170

Dekkingspercentage

17%

Voor de leges van de algemene dienstverlening hanteert de gemeente ook niet het principe van 100% kostendekkendheid. De totale baten dekken niet volledig de kosten, inclusief de toegerekende kosten voor overhead en BTW. De overheadkosten worden toegerekend op basis van een percentage (de totale lasten van de overhead delen door de totale lasten van de begroting) over de directe kosten. Dienstverlening vallend onder de fysieke leefomgevingsvergunning Opbrengsten Uitgaven Toegerekende overhead

288 1.162 224

Dekkingspercentage

21%

2025

De lasten die in de begroting worden gepresenteerd onder taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening en 8.3 Wonen en bouwen worden voor 99% toegerekend aan de leges dienstverlening vallend onder de fysieke leef-/ omgevingsvergunning. De dienstverlening heeft betrekking op de omgevingsvergunningen. De overheadkosten worden toegerekend op basis van een percentage (de totale lasten van de overhead delen door de totale lasten van de begroting) over de directe kosten. Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn Opbrengsten Uitgaven Toegerekende overhead

2025

Dekkingspercentage

21%

3 12 2

De lasten die in de begroting worden gepresenteerd onder taakveld 8.1 Ruimtelijke ordening en 8.3 Wonen en bouwen worden voor 1% toegerekend aan de leges dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn. De dienstverlening heeft betrekking op vergunningen voor de drank- en horecawet, evenementen e.d. De overheadkosten worden toegerekend op basis van een percentage (de totale lasten van de overhead delen door de totale lasten van de begroting) over de directe kosten.

61

Lokale lastendruk

De onroerende zaakbelasting behoort, tezamen met de afvalstoffenheffing en de rioolheffing tot de gemeentelijke woonlasten. Bij de berekening van de gemiddelde woonlasten is als uitgangspunt gehanteerd een woning met een WOZ-waarde van € 580.000,- (peildatum 01-01-2023, www.waarderingskamer.nl) en bewoond door een huishouden van 3 of meer personen. Het uitgangspunt bij de bepaling van de OZB is dat het huidige niveau van de OZB niet wordt verhoogd anders dan met de indexatie van de septembercirculaire 4,8%. Uitgangspunt bij de bepaling van de afvalstoffenheffing en de rioolheffing is dat deze 100% kostendekkend moeten zijn. Beide heffingen zijn doorgelicht en geactualiseerd qua beleid en kostendekkendheid. Gezien de relatief hoge stand van de voorziening is het tarief voor de afvalstoffenheffing gelijk gebleven met voorgaand jaar. Het tarief van de rioolheffing is conform het GRWP 2025-2028 geïndexeerd met 2%. Woonlasten per huishouden in EUR Omschrijving Gemiddelde woningwaarde OZB eigenaren Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

€ € € € €

Begroot 2024 580.000,00 524,52 512,02 259,87 1.296,41

Kwijtscheldingsbeleid

€ € € € €

Begroot 2025 580.000,00 549,70 512,02 265,07 1.326,79

Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. Dit is het geval als aan de voorwaarden voor kwijtschelding van de Invorderingswet is voldaan. Kwijtschelding

2025

Gemeentelijke belastingen

58

62

Weerstandsvermogen Algemeen

Artikel 11 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) verplicht overheden tot een risicomanagementbeleid waarin de beschikbare en de benodigde weerstandscapaciteit een rol spelen. De beschikbare weerstandscapaciteit is het geheel van middelen en mogelijkheden om onvoorziene gebeurtenissen op te vangen. De belangrijkste bron voor beschikbare weerstandscapaciteit is de Algemene Reserve. De benodigde weerstandscapaciteit wordt bepaald door het resterend risico. Dat is het risico waaraan de gemeente na het treffen van beheersmaatregelen nog is blootgesteld en dat redelijkerwijs niet in de programmabegrotingen kan worden opgevangen. Voor het resterend risico moet binnen de gemeentebegroting dekking aanwezig zijn. De hoogte van de dekking komt tot uiting in het weerstandsvermogen. Het weerstandsvermogen is de verhouding tussen:  De beschikbare weerstandscapaciteit waarmee de financiële gevolgen van resterende risico’s op het jaarrekeningresultaat gedekt kunnen worden;  De benodigde weerstandscapaciteit voor resterende risico’s waarvoor dekking niet meer redelijkerwijs binnen de programmabegroting is op te nemen. Op grond van het risicomanagementbeleid moet de Algemene Reserve voldoende zijn om negatieve jaarrekeningresultaten als gevolg van resterende risico’s te dekken.

Risicoprofiel Om de risico's van Gemeente Landsmeer in kaart te brengen wordt bij het opstellen van de begroting een risico inventarisatie uitgevoerd en opgenomen. In onderstaand overzicht vindt u de kansverdeling en de tien belangrijkste risico’s die de grootste bijdrage leveren aan de berekende benodigde weerstandscapaciteit. Risico Kans Financieel gevolg Invloed Onverwachte (extra) overschrijding van budget voor inhuur, calamiteit of andere kortlopende taken die de gemeente krijgt

50%

€ 500.000

30%

Cybercriminaliteit; hacking en gijzeling

10%

€ 1.500.000

18%

Breeck resort project gaat niet door en voorbereidingskosten worden niet gedekt

50%

€ 300.000

18%

Extra noodvoorzieningen door uitstel/afstel onderhoud en vervangingsinvesteringen kapitaalgoederen openbare ruimte

15%

€ 500.000

7%

63

Als gevolg van (extreme) weersomstandigheden meer dan geplande werkzaamheden in de openbare ruimte moeten uitvoeren

50%

€ 100.000

5%

Hoger aantal personen jeugdhulpverlening (duurdere verblijfstrajecten) dan geraamd

20%

€ 200.000

4%

Extra kosten bodemsanering bij uitvoering gemeentelijke projecten en projecten derden (nutsvoorzieningen) of waar gemeente verantwoordelijk wordt gesteld

20%

€ 200.000

4%

Extra voorzieningen WMO (incidentele grote en dure voorzieningen)

25%

€ 100.000

3%

Niet (volledig) realiseren van de geraamde grondopbrengsten voor het Breekproject

5%

€ 600.000

2%

Omvallen van zorgpartij in het netwerk waardoor reddingsplan en extra bijdrage via tarief/subsidie/anders noodzakelijk is

25%

€ 50.000

2%

De nodige weerstandscapaciteit wordt berekend op basis van een risicomodel. Met dit model maken we schattingen van de negatieve financiële gevolgen van risico’s. Met deze schattingen wordt bepaald welke weerstandscapaciteit nodig is om het resterend risico op te kunnen vangen, zonder daarbij 100% garantie na te streven. Het zekerheidspercentage voor het te vormen weerstandsvermogen is 90%. Het bedrag dat hieraan is gekoppeld bedraagt € 828.183. Dit bedrag is met een waarschijnlijkheid van 90% voldoende om voor een periode van twee jaar de financiële gevolgen van het resterend risico te dragen. Daarbij is er een kans van 10% dat dit bedrag toch tekortschiet.

Weerstandscapaciteit

De mate waarin Landsmeer in staat is om deze risico’s op te vangen wordt de ‘beschikbare weerstandscapaciteit’ genoemd. De beschikbare weerstandscapaciteit is in het BBV omschreven als ‘de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken’. Tevens maakt het BBV onderscheid tussen incidentele en structurele weerstandscapaciteit, waarbij onder de incidentele weerstandscapaciteit wordt verstaan het vermogen om onverwachte incidentele tegenvallers op te kunnen vangen, zonder dat dit invloed heeft op de voortzetting van taken op het geldende niveau. De belangrijkste component van deze beschikbare weerstandscapaciteit is de Algemene Reserve en de raming voor onvoorziene uitgaven. Dit zijn ook de componenten die gelijk te gelde gemaakt kunnen worden. De structurele weerstandscapaciteit heeft betrekking op het vermogen om onverwachte tegenvallers structureel in de lopende begroting op te vangen. Hierbij kunt u denken aan de resterende (onbenutte) belastingcapaciteit (EUR 2.054.103) en de stille reserves (EUR 762.000). Dit zijn componenten die niet gelijk te gelde gemaakt kunnen worden en daarmee in deze begroting niet worden meegerekend in de berekening van de weerstandsratio. Dit geldt ook voor de stille reserves van deze gemeente, dit betreft twee onroerende zaken die ook niet gelijk te gelde gemaakt kunnen worden. 64

De gemeenteraad heeft in 2019 bepaald dat er gestuurd moet worden op een weerstandsratio aan de bovenkant van de bandbreedte 1.4 - 2.0 met als kwalificatie ruim voldoende." Omschrijving

Bedrag

Algemene reserve per 1-1-2025 Totale weerstandscapaciteit

€ 3.773.000 € 3.773.000

Relatie benodigde en beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, dient de relatie te worden gelegd tussen de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en de beschikbare weerstandscapaciteit. De relatie tussen beide componenten wordt in onderstaande figuur weergegeven. Hierbij dient opgemerkt te worden dat punt 3. jaarresultaat alleen maar van toepassing is in een jaarrekening en niet in een begroting. Derhalve is deze niet meegenomen in de berekening weerstandscapaciteit.

De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit kan worden afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.

Rekensom 3.773.000 Ratio weerstandsvermogen

=

828.183

65

=

4.56

Weerstandsnorm Waarderingscijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2.0

uitstekend

B

1.4-2.0

ruim voldoende

C

1.0-1.4

voldoende

D

0.8-1.0

matig

E

0.6-0.8

onvoldoende

F

< 0.6

ruim onvoldoende

De ratio van de gemeente Landsmeer valt in klasse A. Het weerstandsvermogen is met een ratio van 4.56 daarom als “uitstekend” te kwalificeren.

66

Kengetallen Kengetallen

rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

2027

2028

Netto schuldquote

53%

68%

77%

89%

113%

136%

Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen

54%

67%

76%

88%

112%

135%

Solvabiliteit

17%

11%

10%

15%

19%

12%

Structurele exploitatieruimte

4%

2%

1%

-5%

-4%

-5%

Grondexploitatie

3%

3%

3%

3%

3%

3%

Belastingcapaciteit

130%

130%

127%

122%

124%

126%

67

Algemeen Kengetallen kunnen vooral in onderlinge samenhang informatie geven. Van belang is te kijken naar ontwikkelingen en trends over een langere periode, evenals naar het onderliggende risicoprofiel. Wat betekent dit voor Landsmeer Op basis van de cijfers bij de begroting 2025-2028 kunnen we concluderen dat de gemeente in deze begroting, met uitzondering van de solvabiliteitsratio, aan de gestelde normen voldoet. De netto schuldquote loopt in deze begrotingsperiode op van 68% in 2024 tot 137% in 2028 en is daarmee boven de VNG-norm van 130% (signaalwaarde). We merken hierbij op dat deze cijfers gebaseerd zijn op de begroting 2025-2028 zoals deze nu voorligt. Zoals in de bijlage in deze begroting opgenomen zijn er mogelijkheden om de financiële positie weer in balans te brengen, zowel structureel maar ook in sterke mate incidenteel. Wanneer we hiervan gebruik maken heeft dat een positief effect op de solvabiliteitsratio en de netto schuldquote.

Netto schuldquote

Algemeen De netto schuldquote wordt berekend door de netto schuld conform Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) te delen door het begrotingstotaal. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote weergegeven zonder en met correctie voor verstrekte leningen. In de VNG-uitgave Houdbare gemeentefinanciën wordt een schuld lager dan 100% van het begrotingstotaal als voldoende bestempeld en een schuld hoger dan 130% van het begrotingstotaal als onvoldoende. Wat betekent dit voor Landsmeer De netto schuldquote van de gemeente Landsmeer voor 2025 is met 77% volgens de VNG-norm voldoende.

Solvabiliteitsratio

Algemeen De solvabiliteitsratio wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. De solvabiliteitsratio is een maatstaf voor kredietwaardigheid. De VNG-uitgave Houdbare gemeentefinanciën bestempelt een solvabiliteitsratio hoger dan 30% als voldoende en lager dan 20% als onvoldoende. Wat betekent dit voor Landsmeer De solvabiliteitsratio van de gemeente Landsmeer is voor 2025 met 10% volgens de VNG-norm onvoldoende. Dit wordt veroorzaakt door de investeringen die de komende jaren moeten worden gedaan en het daarmee aantrekken van vreemd vermogen.

Structurele exploitatieruimte

Algemeen De structurele exploitatieruimte is een maatstaf voor het verschil tussen structurele baten en lasten waarbij rekening gehouden moet worden met beperkingen en verruimingen van de exploitatie door toevoeging en onttrekking aan reserves. De maatstaf geeft aan welke ruimte de gemeente heeft om haar lasten te dragen. Het percentage geeft aan hoeveel de lasten nog kunnen stijgen dan wel de baten kunnen dalen, voordat de gemeente de lasten niet meer volledig kan dragen. Er is geen VNG- norm voor 68

het niveau van dit kengetal, maar een negatief percentage geeft aan dat de begroting of jaarrekening niet sluit. Wat betekent dit voor Landsmeer De structurele exploitatieruimte voor 2025 is 0%, dit geeft aan dat de begroting sluitend is.

Grondexploitatie

Algemeen Dit percentage geeft informatie over de boekwaarde van Niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG) en Bouwgronden in exploitatie (BIE) in verhouding tot de totale gemeentelijke baten. Er is geen VNGnorm voor de hoogte van deze ratio. In de regel geldt: hoe lager de ratio des te minder investeringen in grondexploitaties er hoeven te worden terugverdiend en daarmee hoe lager het financiële risico voor de gemeente. Wat betekent dit voor Landsmeer De mogelijke grondexploitaties die in voorbereiding zijn, kunnen invloed hebben op deze ratio.

Belastingcapaciteit (t.o.v. landelijk gemiddelde)

Algemeen De belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de hoogte van de gemiddelde lasten per meerpersoonshuishouden voor OZB, rioolheffing en reinigingsheffing ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Wat betekent dit voor Landsmeer De gemiddelde woonlasten voor meerpersoonshuishouden met een eigen woning in Landsmeer stijgen vanaf 2025 ten opzichte van begroting 2024 van € 1.296 naar € 1.327. De gemiddelde lasten per meerpersoonshuishouden in Nederland bedragen in 2024 € 1.054 (Bron: COELO). De belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Om deze ruimte weer te kunnen geven is een ijkpunt nodig. In dit geval landelijk gemiddelde tarieven. (N.B. : Dit kengetal (belastingcapaciteit) is dus niet te verwarren met de onbenutte belastingcapaciteit OZB, deze laatste geeft aan hoeveel een gemeente zijn inkomsten nog kan verhogen.)

69

Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen Deze paragraaf beschrijft het onderhoudsniveau van onze kapitaalgoederen. Dit volgens artikel 9 en 12 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Ook geven we aan of er sprake van achterstallig onderhoud is. Kapitaalgoederen vormen het gezicht van de gemeente. Het zijn goederen die regelmatig onderhoud nodig hebben. Met onderhoud bedoelen we: uitvoeren van preventieve of correctieve maatregelen om een object binnen de levensduur in goede staat te houden of te brengen. Die goede staat is een vooraf vastgesteld kwaliteitsniveau. Bij de onderhoudskosten onderscheiden we: 

Klein onderhoud (ook wel dagelijks onderhoud genoemd);



Groot onderhoud.

Bij klein onderhoud gaat het om nodige periodieke kosten om het object in goede staat te houden binnen een vooraf vastgesteld kwaliteitsniveau. Voorbeelden zijn reinigen van rioolstelsels en periodiek onderhoud aan elektrische installaties. Kosten van groot onderhoud ontstaan na een langere gebruiksperiode van een object. Ze zijn vaak ingrijpend en gaan om een groot of belangrijk deel van het object. Ten behoeve van het onderhoud en vervanging van de verschillende soorten kapitaalgoederen gelden onderstaande beleidsnota’s: Beleidsnota

Periode

Riolering Gem.rio.pl. 'Samen water ruimte geven" 2018-2023 Water/beschoeiingen Beheerplan oevers 2008-2018 Waterplan Landsmeer 2016-2026 Openbare verlichting Beleidsplan openbare verlichting 2020-2028 Groen Beleidsplan groenbeheer Landsmeer 2021-2031 Kunstwerken Beheerplan bruggen 2014-2018 Gebouwen Onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen 2022-2025 Speelruimteplan Speelbeheerplan Landsmeer 2017-2022 Wegen Beheerplan wegen 2018-2022

Vastgest. Actualis. 21-12-17 30-09-08 21-12-16 18-06-20 25-11-21 19-03-15 17-02-22 20-04-17 18-05-17

Wegen, kunstwerken en openbare verlichting

We vinden het belangrijk dat de inwoners van de gemeente Landsmeer zich makkelijk kunnen Verplaatsen en dat de doorstroming goed is. Voor deze doelstelling is goed onderhoud cruciaal. Voor het beheer en onderhoud van het gemeentelijke wegennet is het beheerplan in 2017 geactualiseerd. Door 2-jaarlijks inspecties uit te voeren, is er actueel inzicht in de kwaliteit van het areaal. In 2024 is een nieuw beheerplan wegen voorbereid dat begin 2025 zal worden vastgesteld.

70

2024 2025 2026 2028 2031 2025 2025 2026 2025

Het traject om te onderzoeken of de wegen buiten de bebouwde kom van het waterschap HHNK naar de gemeente kunnen worden overgedragen loopt nog. De verwachting is dat deze overdracht begin 2025 aan de gemeenteraad kan worden voorgelegd. In 2020 is het beleidsplan Openbare verlichting geactualiseerd en vastgesteld door de raad d.d. 18 juni 2020. Het beleidsplan in combinatie met het beheerplan verschaft inzicht in de maatregelen die worden uitgevoerd om de bestaande openbare verlichting in stand te houden en om voor toekomstige uitbreidingen en renovaties een leidraad (materiaalkeuze) voor inrichting en beheer beschikbaar te hebben.

Rioleringen

Eind 2017 is het “verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (GRP) 2018-2023” voor een beleidsperiode van 6 jaar vastgesteld. In dit plan is geanticipeerd op de gevolgen van de klimatologische veranderingen voor het rioleringsbeheer van de gemeente. Meer neerslag en zwaardere extreme buien moeten worden verwacht en de gemeente moet zich daarop voorbereiden. Dientengevolge wordt de inrichting van de openbare ruimte nadrukkelijker betrokken bij het rioleringsbeheer. De inrichting van de openbare ruimte wordt, waar nodig, aangepast om de gevolgen van de toenemende neerslag in de toekomst het hoofd te bieden. Dit plan is het eerste regionale GRP van de gemeente. Landsmeer is één van de zeven gemeenten die deelnemen binnen het convenant Samenwerking Waterketen Zaanstreek – Waterland met het HHNK. Dit langjarige samenwerkingsverband vloeit voort uit de verplichtingen en opgaven in het nationale Bestuursakkoord Water 2011. Het GRP bevat, naast een regionale visie en strategie, ook gemeentelijke paragrafen, waarin de Landsmeerse opgaven in de riolering zijn beschreven met de financiële consequenties ervan. In het verbreed GRP 2018-2023 is beschreven wat rioolbeheer in de toekomst gaat betekenen voor Landsmeer en welke kosten te verwachten zijn bij de ambities die in het plan zijn vastgesteld. In het meerjareninvesteringsplan (MIP) worden bedragen opgenomen om het GRP uit te voeren.

Elk jaar wordt opnieuw afgewogen welke maatregelen getroffen moeten worden en wat de consequenties zijn van de te maken keuzes. Daar worden investeringen in aanpassingen van de openbare ruimte nadrukkelijk bij betrokken. Door de bezuinigingen in het verleden is het tempo van de investeringen naar beneden bijgesteld. Dit heeft er toe geleid dat de planning uit het GRP niet meer overeenkomt met het huidige MIP. Ook is gebleken dat het bij de GRP ingevoerde spaarsysteem niet voldoet. Op 3 oktober 2024 heeft de gemeenteraad het ontwerp Gemeentelijk Riool- en Waterzorgprogramma (GRWP) vastgesteld. Dit GRWP is de basis voor alle nieuwe renovatie- en vervangingsinvesteringen. Al deze werkzaamheden zullen jaarlijks conform de kaders van het GRWP plaatsvinden. In het meerjareninvesteringsplan (MIP) zijn de investeringen opgenomen om het GRWP uit te voeren. Het ontwerp GRWP is dan ook verwerkt in voorliggende begroting. Net als voor het GRP en PWR is in 2021 in Zaanstreek Waterland verband een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie opgesteld met een lokaal en regionaal deel. Deze uitvoeringsagenda is in 2021 ook vastgesteld en dient de aanpak van wateroverlast, hittestress, droogte en de gevolgen van overstromingen te versnellen en intensiveren.

71

Water

In december 2016 heeft de raad een nieuw Waterplan Landsmeer vastgesteld dat is opgesteld i.s.m. het Hoogheemraadschap Hollands-Noorderkwartier (HHNK). Dit plan is vastgesteld voor een uitvoeringsperiode van 10 jaar (tot en met 2026). Op 28 april 2014 is een intentieovereenkomst getekend tussen de gemeente en HHNK voor overname van het beheer van het stedelijke oppervlaktewater. Op deze wijze kan het hoogheemraadschap zijn rol als waterkwaliteits- en waterkwantiteitsbeheerder in stedelijk gebied beter vervullen. Het traject heeft vertraging opgelopen vanwege een mogelijke koppeling tussen de overdracht van het stedelijk water en de overdracht van de wegen buiten de bebouwde kom. Inmiddels is duidelijk dat dit twee gescheiden trajecten zijn. De verwachting is dat eind 2024 de overdracht wordt gerealiseerd.

Gebouwen

Met betrekking tot het beheer en onderhoud van de gemeentelijke gebouwen heeft de gemeente Landsmeer een Meer Jaren Onderhoudsplan (MJOP). Het MJOP heeft betrekking op het bouwkundige binnen- en buitenonderhoud, het terreinonderhoud en het onderhoud van de gebouw gebonden installaties. Jaarlijks worden de onderhoudswerkzaamheden bepaald, mede in relatie tot het actuele gebruik en eventuele toekomstige ontwikkelingen. Bij de investeringen wordt altijd gekeken naar oplossingen die duurzaam zijn en/of bijdragen aan duurzaamheid, waarbij een terugverdientijd van 5 jaren wordt gehanteerd. Het geldende MJOP 2022-2025 is op 17 februari 2022 vastgesteld door uw raad en nader onderzoek en inmiddels uitgevoerde werkzaamheden aan het zwembad hebben niet geleid tot een verhoging van de onderhoudskosten. Ondanks de prijsstijgingen in de markt, hebben deze nog niet geleid tot een bijstelling van het MJOP 2022-2025. Aangezien een aantal panden op het MJOP naar verwachting in de komende jaren gesloopt dan wel wellicht afgestoten worden is een herziening op dat vlak nodig. Naar alle waarschijnlijkheid is de huidige voorziening dan toereikend voor de onderhoudskosten van de panden die we in gebruik houden. We zullen het herziene plan, naar verwachting in Q1 2025, aan u voorleggen.

Openbaar groen en speelvoorzieningen

Met betrekking tot een planmatige aanpak van onderhoud en financiële planning van de speelvoorzieningen heeft de gemeente in april 2017 een speelruimte beleidsplan en het uitvoeringsplan vastgesteld. Het beleidsplan geeft invulling aan de visie op spelen en de verdeling van (formele) speelruimte over de gemeente. Het uitvoeringsplan geeft invulling aan het beheer en onderhoud van de speelruimte en de bijbehorende kosten. Het onderhoudsbudget is gesplitst in en regulier onderhoudsbudget en een investeringsoverzicht voor (groot) onderhoud en vervanging welke onderdeel is van het meerjareninvesteringsplan (MIP). In 2021 is het groenbeleidsplan vastgesteld door de raad. Het groenbeleidsplan is een omschrijving van het openbaar groen van de gemeente op het gebied van kwaliteit, beheer en onderhoud. In dit beleidsplan wordt vanwege beperkte financiële middelen de keuze gemaakt voor frequentie onderhoud. Door middel van kaarten zijn diverse groenstructuren in beeld gebracht. Bij dit beleidsplan is ook inzicht gegeven in de kosten in relatie tot de kwaliteitsniveaus. Uitgangspunt is dat bomen die gekapt moeten worden, weer herplant worden. Op deze wijze wordt invulling gegeven aan de wens voor behoud van kwalitatief hoogwaardig groen.

72

Financiering Algemeen

De treasuryfunctie ondersteunt de uitvoering van de programma’s. De treasuryfunctie omvat de financiering van beleid en het uitzetten van geldmiddelen die niet direct nodig zijn. De uitvoering ervan vereist snelle beslissingen in een complexer geworden geld- en kapitaalmarkt. Er zijn aan de uitvoering van de treasuryfunctie budgettaire gevolgen verbonden, onder meer afhankelijk van het risicoprofiel. Onder de treasuryfunctie valt niet het (garanderen van) verstrekken van leningen aan derden. Deze activiteiten vallen onder het desbetreffende programma. Het beleid van de gemeente Landsmeer voor de treasuryfunctie is vastgelegd in het treasurystatuut. Het treasurystatuut is in 2019 geactualiseerd. Het statuut is het kader voor de uitvoering van de treasuryfunctie. De belangrijkste punten, naast de voorschriften afkomstig uit de wet Fido (Wet Financiering Decentrale Overheden), zijn: 

Gelden worden alleen uitgezet bij banken met ten minste een zogenoemde A-rating



Het aantrekken van leningen geschiedt door een offerte aan te vragen bij ten minste drie financiële instellingen, waaronder de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG).

De lange termijn rentetarieven zijn ten opzichte van voorgaand jaar gedaald. De rente voor een 10-jaars staatslening is momenteel 2,51%.

73

Geprognosticeerde balans

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) schrijft voor dat er een geprognosticeerde balans in de Begroting wordt opgenomen. Van belang is dat vanuit de Balans het EMU-saldo kan worden afgeleid. Het EMU-saldo wordt berekend vanuit de mutaties van de financiële activa en de vaste en vlottende schuld. Dit EMU-saldo kunt u vinden bij de bijlagen. Bedragen x € 1.000 31-12-2023

31-12-2024

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

(im) Materiële vaste activa

25.722

26.980

32.661

36.497

48.303

52.250

Financiële vaste activa: Kapitaalverstrekkingen

139

139

139

139

139

139

Financiële vaste activa: Leningen

347

305

305

305

305

305

Financiële vaste activa: Uitzettingen > 1 jaar

0

0

0

0

0

0

26.208

27.424

33.106

36.942

48.747

52.695

Voorraden: Onderhanden werk & Overige grond- en hulpstoffen

962

921

921

921

921

921

Voorraden: Gereed product en handelsgoederen & vooruitbetalingen

0

0

0

0

0

0

Uitzettingen <1 jaar

8.668

8.614

8.614

8.614

8.614

8.614

Liquide middelen

85

2

3.002

2

2

2

Overlopende activa

394

649

649

649

649

649

Totaal Vlottende Activa

10.109

10.186

13.186

10.186

10.186

10.186

Totaal Activa

36.317

37.610

46.292

47.128

58.933

62.881

Activa

Totaal Vaste Activa

74

31-12-2023

31-12-2024

31-12-2025

31-12-2026

31-12-2027

31-12-2028

Eigen vermogen

6.305

4.065

4.603

7.093

11.183

7.471

Voorzieningen

3.689

3.205

2.549

2.095

2.011

1.870

Vaste schuld

21.800

18.600

27.400

25.200

33.000

39.800

Totaal Vaste Passiva

31.794

25.870

34.552

34.388

46.194

49.141

Vlottende schuld

2.371

6.489

6.489

7.489

7.489

8.489

Overlopende passiva

2.152

5.251

5.251

5.251

5.251

5.251

Totaal Vlottende Passiva

4.523

11.740

11.740

12.740

12.740

13.740

Totaal Passiva

36.317

37.610

46.292

47.128

58.934

62.881

Passiva

75

Risicobeheer, de kasgeldlimiet en renterisiconorm De begrenzing van de renterisico’s op de gemeentelijke kortlopende middelen (zowel opgenomen als uitgezet) vindt plaats door het vaststellen van een kasgeldlimiet. Dit is geconcretiseerd in de vorm van een maximum percentage van het begrotingstotaal dat gedurende enig jaar met kortlopende middelen mag worden gefinancierd. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet heeft betrekking op leningen met een looptijd tot maximaal 1 jaar en de renterisiconorm op geldleningen met een looptijd vanaf 1 jaar. Het doel van deze normen afkomstig uit de wet Fido is te voorkomen dat bij herfinanciering van de leningen bij (aanzienlijke) hogere rente grote schokken optreden in de hoogte van de rente die de gemeente moet betalen. De normen beperken de budgettaire risico’s. Het niveau van de korte leningen, de kasgeldlimiet is gelimiteerd op 8,5% van het bedrag van de begroting. De rente-risiconorm houdt in dat maximaal 20% van het begrotingstotaal per jaar afgelost kan worden. De norm beoogt een evenwichtige opbouw van de leningen in de tijd. Overheden (Wet Fido). In onderstaande tabel wordt de voor 2025 geldende kasgeldlimiet afgezet tegen de ontwikkeling van de netto vlottende schuld. De maximale toegestane kortlopende schuld was € 2.991k conform de Wet Financiering Decentrale.