B1 Sociaal en Vitaal Landsmeer Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2024 - 2028

[Sociaal en Vitaal Landsmeer] Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2024 -2028

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ........................................................................................................................................ 2 Inleiding ................................................................................................................................................... 3 Visie en manier van werken .................................................................................................................... 3 Afbakening van het sociaal domein ........................................................................................................ 4 Randvoorwaarden om rekening mee te houden .................................................................................... 4 Collegeprogramma 2023 - 2026 .............................................................................................................. 4 Algemene uitgangspunten voor de opgaven binnen dit meerjarenbeleidsplan..................................... 5 Wat doen we allemaal in het sociale domein? ....................................................................................... 7 Integraal Zorgakkoord en GALA ............................................................................................................

10 Opgave Gezondheid .............................................................................................................................. 11 Opgave Jeugd en opvoedondersteuning ............................................................................................... 15 Opgave Onderwijs ................................................................................................................................. 20 Opgave Zorg en veiligheid ..................................................................................................................... 24 Opgave Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) ......................................................................... 27 Opgave Werk, participatie en inburgering ............................................................................................ 30 Opgave Armoede en schulden .............................................................................................................. 34 Sturing ................................................................................................................................................... 37 Begroting ...............................................................................................................................................

38 Lijst met afkortingen ............................................................................................................................. 39

2

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Inleiding In januari 2024 hebben we uitgebreid met de raad stilgestaan hoe de beleidskeuzes de afgelopen jaren hebben uitgepakt. Hierbij is ook besproken hoe we verder willen. Uit de dagelijkse praktijk is de afgelopen jaren veel informatie opgehaald. Zo hebben wij een steeds beter beeld gekregen van de zaken waar de Landsmeerder, Ilper of Purmelander aan hecht. Er zijn signalen opgepakt vanuit de cliëntcontacten bij het Middelpunt, ook zijn er diverse monitors, cliëntonderzoeken en evaluaties uitgevoerd. Daarnaast zijn er gesprekken met betrokken instellingen, de Adviesraad Sociaal Domein, subsidiepartners, scholen, kinderopvang, zorgaanbieders en andere (regio)gemeenten gevoerd. De afgelopen beleidsjaren hebben we gewerkt met elf opgaven in verschillende domeinen. In dit stuk formuleren wij voor de komende jaren onze doelstellingen op hoofdlijnen. De opgaven die wij voor ons zien, kunnen per thema/gebied uitgewerkt worden in uitvoeringsagenda’s. Een nieuw beleidsplan betekent niet altijd alleen maar vernieuwing. In de periode 2024-2027 is de insteek om voort te zetten op de stevige basis die de afgelopen jaren tot stand is gekomen, met aandacht voor de (landelijke) trends en opdrachten die de komende jaren onze aandacht zullen vragen. Inhoudelijk bouwen we in het nieuwe beleidsplan door op de ingeslagen weg.

Uitgangspunt blijft dat Landsmeer het belang van haar inwoners voorop stelt. Onze visie dat wij met elkaar en voor elkaar zijn, staat nog steeds. In dit meerjarenbeleidsplan kiezen we i.v.m. de leesbaarheid voor een scheiding van de diverse taakvelden. De (hulp)vraag van de inwoner bepaalt in welke mate deze taakvelden met elkaar samenwerken.

Visie en manier van werken In de door de raad vastgestelde kernkwaliteitennotitie van Landsmeer (februari 2023) wordt de gemeente Landsmeer al goed neergezet. Landsmeerders noemen het landelijke karakter als belangrijk(st)e kernkwaliteit van de gemeente. Inwoners wonen graag in Landsmeer vanwege de vele voorzieningen en het verenigingsleven, het dorpse karakter en dichtbij de grotere steden Amsterdam en Purmerend. De gemeenschapszin en de kracht van de gemeenschappen, is in Landsmeer hoog. Het is een hechte gemeenschap die voor elkaar zorgt en naar elkaar omziet. Dit is te zien aan de hoge (bereidheid voor) vrijwillige inzet op tal van vlakken. Landsmeerders verlenen bovengemiddeld veel mantelzorg en voelen zich minder eenzaam dan inwoners van andere gemeenten in Zaanstreek Waterland. Ze wonen graag in de gemeente en zijn, ook als ze van ‘buiten’ komen, snel gehecht. De mensen voelen zich over het algemeen veilig en ervaren relatief weinig overlast. Landsmeer biedt veel mogelijkheden om ‘mee te doen’. De sociale cohesie, organisatie- en samenwerkingskracht zijn hoog. Dit beeld is voor iedereen die hier woont en werkt herkenbaar. Het karakter van Landsmeer is daarmee ook leidend in ons werk. Wel signaleren wij vanuit Sociaal Domein dat naast de genoemde gemeenschapszin en lokale infrastructuur, niet alle inwoners hier evenveel van profiteren.

Er zijn wel degelijk verschillen in de dorpen, niet altijd zichtbaar, maar wel belangrijk in ons werk. Dat brengt ons op de volgende visie op Landsmeer en onze werkwijze: “In Landsmeer leven we met elkaar. Soms zijn we bezorgd om elkaar, dan helpen we elkaar. Zijn we even ‘een familielid’ erbij. Inwoners kunnen over het algemeen prima hun eigen problemen oplossen. En soms vragen ze hulp. Landsmeer kiest voor een integrale benadering, waarbij we gebruik maken van de kracht van ons lokale netwerk (de sociale infrastructuur). We willen toe naar een integrale aanpak, het wegnemen van onnodige barrières tussen werkvelden en afdelingen. Daarmee verwachten we de effectiviteit van de zorg te vergroten en de kosten beter te kunnen beheersen. We doen lokaal wat we lokaal kunnen doen, en regionaal wat regionaal efficiënter en voordeliger is. De samenwerking met regio Zaanstreek-Waterland is hierbij het meest effectief en efficiënt.”

3

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Afbakening van het sociaal domein Onder het sociaal domein verstaan we alle verantwoordelijkheden en werkzaamheden die vallen onder de: • Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs); • Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo); • Jeugdwet; • Participatiewet; • Wet Inburgering (per 1 januari 2022); • Wet Publieke gezondheid; • Wet Kinderopvang • Wet op het Primair Onderwijs Het brede welzijnswerk behoort ook tot het sociaal domein. De gemeente is namelijk vanuit de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, de Wgs en de wetgeving omtrent statushouders en inburgering opdrachtgever voor het welzijnswerk.

Randvoorwaarden om rekening mee te houden • • • • • • •

Bestaand lokaal beleid, bijvoorbeeld het Integraal VeiligheidsPlan; Collegeprogramma 2023 – 2026; Bestaande wet- & regelgeving; Gemeente is wat betreft het Sociaal Domein een uitvoeringsorganisatie van het Rijk; Sterke afhankelijkheid van het Rijk voor wat betreft de beschikbare middelen; Beschikbare medewerkers voor beleid en uitvoering; Omvang gemeente: regionale samenwerking is noodzaak

Wij merken dat het Rijk continu bij stuurt: zowel door nieuwe wet- en regelgeving, door (verplichte) programma’s die (meestal) regionaal uitgewerkt moeten worden, als ook door financiële prikkels. Soms grijpen deze diep in op de lokale praktijk, wat de complexiteit in de dagelijkse beleids- en uitvoeringspraktijk vergroot. Dit betekent dat we beleid maken met onzekerheden. Ook in de uitvoering is het daarom soms zoeken hoe we om moeten gaan met alle op handen zijnde wijzigingen. Covid heeft ons laten inzien dat het soms nodig is om snel te kunnen bijsturen en flexibel te opereren als organisatie.

Collegeprogramma 2023 - 2026 Binnen het in juni 2023 gepresenteerde collegeprogramma is door het college binnen het sociaal domein de focus gelegd op: • Onderwijshuisvesting • Aanpak eenzaamheid • Tegengaan armoede • Jeugd en jongeren • Participatiewet • Volksgezondheid https://www.landsmeer.nl/nieuws_en_bekendmakingen/nieuws/college_landsmeer_presenteert_ha ar_programma_2023-2026

4

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Algemene uitgangspunten voor de opgaven binnen dit meerjarenbeleidsplan Middelpunt Het Middelpunt is de plek waar alles samenkomt. Onze eigen zorgregisseurs pakken de meldingen van onze inwoners op. In de opgave Wet maatschappelijke ondersteuning worden de ketenpartners die direct of indirect betrokken zijn bij het Middelpunt benoemd. Bijdragen aan bestaanszekerheid Iedereen moet rond kunnen komen van een voorspelbaar inkomen, een dak boven het hoofd hebben en mee kunnen doen in de maatschappij. Wij investeren in begrijpelijke regelgeving en toegankelijke regelingen zodat inwoners die in de knel zitten, (weer) voldoende zekerheid ervaren in het inkomen, werk of woonsituatie. Versterken van onze sociale basis De sociale basis bestaat zowel uit wat bewoners met en voor elkaar doen, als de vrijwillige en de meer professionele, georganiseerde sociale basisvoorzieningen. Sociale basisvoorzieningen raken aan álle aspecten van het dagelijkse leven: ontmoeting, onderwijs, opvoeding, werk, gezondheid, wonen, bewegen, cultuur en veiligheid. Deze voorzieningen zijn laagdrempelig, iedereen kan er gebruik van maken. Voor veel sociale basisvoorzieningen is de gemeente primair verantwoordelijk (wettelijk en financieel).

Gezond samenleven We streven naar een veerkrachtige en vitale samenleving waarin inwoners elkaar ontmoeten en in beweging zijn, gezond eten, zich gezonder voelen en samen kunnen bijdragen aan het versterken van onze samenleving. Integraal werken Bij integraal samenwerken staan inwoners centraal. Wat heeft een inwoner nodig aan ondersteuning, faciliteiten of daadwerkelijke hulp? Integraal samenwerken betekent dat een professional weet wat zijn taken en mogelijkheden zijn. Als iets buiten zijn mogelijkheden of taken valt, dan zorgt deze ervoor dat de vraag naar de juiste persoon geleid wordt die wel kan helpen. Voor integrale samenwerking is concrete afstemming (wie doet wat?) noodzakelijk. Net als de intentie om gezamenlijk, de juiste zorg of dienstverlening te realiseren. Ketenaanpak Waar mogelijk maken we gebruik van een ketenaanpak. Dit zijn samenwerkingsverbanden van verschillende organisaties gebaseerd op gelijkwaardigheid en erkenning van onderlinge afhankelijkheid bij het verbeteren van de zorg-, hulp- en/of dienstverlening aan een inwoner. Voorkomen is altijd beter Preventie in het sociaal domein gaat over het voorkomen van problemen of de verergering ervan, met als doel dat mensen zich gezonder en beter voelen. Goed preventiebeleid kan bijdragen aan het verkleinen van mentale en fysieke gezondheidsverschillen en het beheersen van de zorgkosten.

Onze hulp is vrijwillig De gemeente kan niet alles oplossen. Ondanks zorgen van familie, vrienden en buurtgenoten kunnen we onze inwoners niet dwingen om hulp te aanvaarden. Dwang is alleen voor een aantal zeer specifieke situaties mogelijk. We doen uiteraard wel ons best om de inwoner te motiveren passende hulp te aanvaarden.

5

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Altijd een veilig thuis De gemeente grijpt in als in de huiselijke sfeer de veiligheid van een inwoner, jong en oud, in het gedrang komt.

6

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Wat doen we allemaal in het sociale domein? Wettelijke taak Schuldhulpverlening

Wmo hulp bij huishouden

Huiselijk geweld en kindermishandeling

Re integratie

Maatwerk Jeugdhulp

Participatie-uitkering

Leerplicht

Wmo aanvullend openbaar Personen met onbegrepen vervoer gedrag

Wmo dagbesteding

Wmo Hulpmiddelen

Bijzondere bijstand

Inburgering

Woningaanpassingen

Jeugdhulp met verblijf

Beschut werk

GGD

Jeugdgezondheidszorg

Crisisopvang vluchtelingen

Jeugdbescherming

Wmo respijtzorg

Toezicht kinderopvang

Leerlingvervoer

Voor- en vroegschoolse educatie

Beschermd Wonen

Maatschappelijke opvang

Toezicht Wmo

Wmo begeleiding

7

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Wettelijke taak met een lokale en/of regionale invulling Sociaal Raadswerk

Wmo algemene voorzieningen

Infectieziekten

Vroegsignalering schulden

Armoede

Ondersteunen statushouders

Maatschappelijk werk

Gezondheidszorg

Onderwijshuisvesting

Leven lang leren

Laaggeletterdheid

Jeugdgezondheidszorg

Passend onderwijs

Opvang huiselijk geweld

Opvang ontheemden

Energiearmoede

Volwasseneneducatie

Adviesraad Sociaal Domein

Lokale Educatieve Agenda

Cliëntondersteuning

Jeugd inkoop regio

Zorg en veiligheidshuis

Mantelzorgondersteuning

Gezondheidsmonitor

Wmo inkoop regio

8

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Lokaal en/of regionaal beleid Valpreventie

Opvoedondersteuning

Praktijkondersteuner huisartsen jeugdhulp

Schoolmaatschappelijk werk

Vrijwilligerswerk

Thuisadministratie

Maatschappelijke overlast

Vrijwilligersverzekering

Vrijwilligerscentrale

Bibliotheek

Zonnetjes voor vrijwilligers

Platformoverleg

Samenwerking met huisartsen

Netwerk dementie en ouderenpsychiatrie

Overgewicht

Jongerenwerk

Wmo beleid regio

Middelengebruik

Werkgroep Eenzaamheid

Jeugd beleid regio

G’oud

Breed Netwerkoverleg

Zorg en veiligheid beleid regio

Buitenhuis

Rookvrije generatie

Voorlichting en advies verslavingen

Jongeren op Gezond Gewicht

Talentontwikkeling jongeren

Jeugdnetwerkoverleg veiligheid

Voorlichtingslessen Halt

9

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Integraal Zorgakkoord en GALA De overheid heeft afspraken gemaakt met verzekeraars en gemeenten over gezondheid. Die afspraken gaan over hoe gezondheidszorg betaalbaar blijft. En hoe we kunnen voorkomen dat mensen ziek worden. Er zijn twee akkoorden, de IZA en de GALA. Hieronder leggen we uit wat die zijn. Wat is het IZA? In het IZA (Integraal Zorgakkoord) staan de afspraken over gezondheid. De zorg in Nederland moet goed en betaalbaar blijven. En iedereen moet zorg krijgen als dat nodig is. Dit regelt het IZA. Wat is het GALA? In het GALA (Het Gezond en Actief Leven Akkoord) staan afspraken over hoe we voorkomen dat mensen ziek worden. Waarom zijn deze akkoorden nodig? Zorg moet voor iedereen betaalbaar en bereikbaar blijven. Maar dan moet er veel veranderen. Die veranderingen gaan gebeuren in het hele land, in de regio en in de gemeenten. Dat heet de zorgtransformatie. Er zijn verschillende manieren om zorg betaalbaar en beschikbaar te houden. Een manier is voorkomen dat mensen ziek worden. Daarom is er in het GALA en IZA aandacht voor preventiemaatregelen. Maatregelen die voorkomen dat mensen ziek worden. We moeten met elkaar de afspraken in het IZA en het GALA uitvoeren. Verschillende organisaties en mensen werken samen om dat te doen. Dat zijn bijvoorbeeld de gemeente, buurtwerk, GGD, vrijwilligersorganisaties en huisartsen.

Mensen die zorg nodig hebben krijgen hulp van verschillende hulpverleners. Mensen met overgewicht krijgen bijvoorbeeld hulp van de huisarts, maar ook van een diëtist. Dat noemen we een ketenaanpak. In het GALA zijn afspraken gemaakt om te komen tot een landelijk dekkend aanbod van vijf ketenaanpakken. Hierover dienen gemeenten en zorgverzekeraars op regionaal niveau afspraken te maken, die op lokaal niveau tot uitvoering komen. Vanuit een integrale aanpak ontwikkelen gemeente en partners een samenhangende lokale en regionale aanpak voor gezondheid, sport en bewegen in een sterk lokaal netwerk, een sterke sociale basis. Deze aanpak beslaat meerdere werkvelden, zoals gezondheid, WMO, sport en cultuur. Vanuit het GALA zijn de volgende gemeenschappelijke doelen geformuleerd: • terugdringen gezondheidsachterstanden; • een gezonde fysieke leefomgeving die uitnodigt tot bewegen en ontmoeten; • het versterken van (de verbinding met) de sociale basis; • een gezonde leefstijl; • versterking van de mentale weerbaarheid en mentale gezondheid; • vitaal ouder worden.

10

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Opgave Gezondheid Collegeprogramma 2023 – 2026 Volksgezondheid Wij waarderen de rol die de GGD gespeeld heeft tijdens de coronacrisis en steunen het initiatief om de organisatie toekomstbestendig te maken. Wij zien de GGD als een uitvoeringsorganisatie die direct aansluit bij ons ambtenarenapparaat. Het College zet zich actief in om sturing te geven via het algemeen bestuur. De gemeente Landsmeer wil inzetten op preventie voor iedereen. Op het stimuleren van het maken van gezonde keuzes. Door preventie en vroegsignalering, een integrale benadering bij de hulpvraag en het tijdig inzetten van lichte ondersteuning kan zwaardere zorg voorkomen worden. In eerste instantie geven mensen zelf invulling aan een zo gezond mogelijk leven. Waar nodig wordt door gemeenten, rijk en zorgpartijen passende hulp geboden die aansluit op de behoefte en de mogelijkheden van de hulpvrager. Als het gaat om gezondheid staan preventie en meedoen voorop. Dit vanuit het besef dat gezondheid meer is dan ziek of niet ziek zijn, maar ook beïnvloed wordt door andere factoren zoals sociale contacten, zingeving en fysieke omgeving. Het denken over gezondheid is de laatste jaren verschoven van aandacht voor het ziek-zijn, naar het voorkomen daarvan en het benadrukken van dat wat wel kan.

Vanuit deze brede kijk op gezondheid is steeds meer aandacht voor positieve gezondheid: een visie waarin gezondheid niet alleen het fysieke, maar ook het sociale en mentale welzijn omvat. In deze visie is gezondheid niet alleen het domein van de zorgprofessionals, maar van een veel breder spectrum van mensen en organisaties. Door veerkracht en eigen vermogen te stimuleren worden mensen in staat gesteld hun eigen regie te voeren. De gemeente Landsmeer zet daarom in op sociale basisvoorzieningen, waarbij vrijwillige inzet een belangrijke pijler is. Als de zelf- of samenredzaamheid tekort schiet, zet de gemeente ondersteuning in. Hierbij gaan we uit van wat iemand nog wel kan in plaats van de beperkingen, en staan welzijn en meedoen centraal. Preventie, maatwerk en differentiatie sluiten aan bij de regionale gezondheidsvisie van de GGD Zaanstreek-Waterland, die in samenspraak met de gemeenten is opgesteld. De gemeenten en GGD in Zaanstreek-Waterland willen hun inwoners helpen zich positief gezond(er) te voelen en gezonde keuzes te maken, in een omgeving die uitnodigt tot gezond gedrag. De grootste gezondheidswinst valt te behalen door een gezonde leefstijl. Normaliseren staat in de regio Zaanstreek-Waterland voor: mensen in staat stellen zichzelf te helpen, het niet te snel opplakken van etiketten.

Meedenken over oplossingen die leiden tot gezonder gedrag inwoners bekrachtigen in hun eigen mogelijkheden en veerkracht bevorderen. Wat doen we al? De bescherming en bevordering van de gezondheid van de inwoners van onze gemeente ligt voor een groot deel in handen van de GGD Zaanstreek-Waterland. GGD Zaanstreek-Waterland beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid en de veiligheid van alle mensen in de regio, zowel vanuit een coördinerende rol als uitvoerend. Daarbij staat een preventieve en collectieve aanpak voorop. Hieronder valt onder andere gezondheidsbevordering; infectieziektebestrijding, jeugdgezondheidszorg en toezicht. Ook Veilig Thuis en het Meld- en Adviespunt Bijzondere Zorg vallen hieronder. Voor Landsmeer voert de GGD daarnaast een aantal extra taken uit, zoals opvoedondersteuning en logopedie, die zijn verwerkt in het pluspakket van de GGD. Als het gaat om kinderen en jongvolwassenen, willen wij graag toewerken naar een doorgaande lijn waarbij de omgeving van een kind vanaf de start tot aan volwassenheid toegerust is om een kind te ondersteunen. 11

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Een gezonde generatie in 2040 begint met een gezonde start. Ouders spelen daarin een belangrijke rol. Door te investeren in een gezonde start verkleinen we de kans op gezondheidsproblemen later. Wij willen ouders daarom op verschillende manieren ondersteunen in het kader van het programma Gezonde Kansrijke Start. Wij zetten daarom in op een breed pallet van opvoedondersteuning, zoals het opvoedspreekuur, online webinars over veelvoorkomende kwesties die ouders kunnen volgen, maar ook Buurtgezinnen. Wij willen kinderen veilig op laten groeien en het effect van ingrijpende jeugdervaringen zoals een scheiding beperken. Begeleiding van kinderen en ouders bij een scheiding kan daaraan bijdragen. Wij willen daarom extra inzetten op de begeleiding van zowel kinderen, ouders als de omgeving in het proces van een scheiding vanuit een brede preventieve aanpak. Bewegen is een belangrijke basis voor een gezonde generatie. Daarom leggen wij verbindingen met kinderdagverblijven, scholen en verenigingen. Via de buurtsportcoach worden activiteiten georganiseerd en bewustwording over gezonde keuzes gestimuleerd. Door de inzet van een JOGGregisseur wordt de omgeving waarin kinderen zich begeven in samenwerking met externe partners gezonder gemaakt.

De JOGG-aanpak is een lokale, integrale methode waarmee de leefomgeving en openbare ruimte waarin kinderen opgroeien (thuis, school & kinderopvang, buurt, sport, vrije tijd, media en werk) structureel gezonder wordt gemaakt. Wat zijn de ontwikkelingen? Vanuit de brede visie op gezondheid, krijgt het stimuleren van bewegen en gezonde keuzes in alle aspecten van het leven steeds meer aandacht. Niet alleen het GALA maar ook de invoering van de Omgevingswet geeft aan dit denken een nieuwe stimulans. Als de fysieke inrichting en sociale structuren mensen verleiden om te bewegen en te spelen, gezonde keuzes te maken, te ontspannen of elkaar te ontmoeten dan draagt dit bij aan de gezondheid. De fysieke en sociale leefomgeving vormen zo een instrument dat kan bijdragen aan de vermindering van bijvoorbeeld eenzaamheid, overgewicht en daaraan gerelateerde ziekten, zoals diabetes en hart- en vaatziekten. Dit ligt in lijn met de invoering van de nieuwe omgevingswet, waarbij meer aandacht wordt gevraagd voor gezondheid in de openbare ruimte. We hebben een adviserende rol bij het opstellen van omgevingsvisie en omgevingsplan. Vanuit deze samenhang komt gezondheid daarom ook hierna terug bij Jeugd, sociale basis, sport en WMO. We streven naar een sluitend aanbod en zorgen vanuit een regisserende rol voor verbinding tussen de verschillende beleidsterreinen.

Integrale aanpak: ketenaanpak Vanuit het Integraal Zorgakkoord en het GALA wordt de regionale samenwerking steeds meer gestimuleerd. Ook wordt gevraagd als gemeente een ketenaanpak op te zetten op verschillende terreinen. Deze opgave zal de inzet van de gemeente Landsmeer de komende jaren in grote mate bepalen. Het GALA bevat het inrichten door gemeenten van de volgende ketenaanpakken: Aanpak voor kinderen met overgewicht, Valpreventie, Kansrijke Start, Aanpak overgewicht volwassenen en Welzijn op recept1. Ketenaanpak Kansrijke Start In Landsmeer ervaart 82% van de moeders de zwangerschap als positief. Ouders in Landsmeer geven de laatste jaren (2020/2023) aan dat zij graag meer zouden willen weten over eten en slapen, het omgaan met emoties en grenzen en positief opvoeden. De gemeente wil daarom inzetten op extra opvoedondersteuning door middel van erkende interventies, met als doel opvoedkwesties te normaliseren en de zelfredzaamheid te vergroten.

1

https://welzijnoprecept.nl/

12

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Ketenaanpak overgewicht en obesitas •

•

Volwassenen; o Om gezondheidsachterstanden terug te dringen wordt in Landsmeer het overgewicht onder volwassenen aangepakt door middel van het aanbieden van een gecombineerde leefstijlinterventie. De Landsmeerse ketensamenwerking zal worden opgestart en onderzocht zal worden of er een buurtsportcoach plus kan worden opgeleid om hierin een rol te vervullen. Ook wordt een samenwerking binnen de regio onderzocht om de keten te verbreden waardoor burgers naar een zo passend mogelijk aanbod kunnen worden doorverwezen. Kinderen; o De JOGG-aanpak is een lokale, integrale methode waarmee de leefomgeving en openbare ruimte waarin kinderen opgroeien (thuis, school & kinderopvang, buurt, sport, vrije tijd, media en werk) structureel gezonder wordt gemaakt. De JOGG-aanpak kijkt verder dan alleen de leefomgeving op scholen en vormt daarmee een mooi vervolg op het project Gezond Opgroeien. Doel is om in beeld te krijgen waar de ‘witte vlekken’ in beleid en uitvoering zitten, waardoor met de weinige beschikbare middelen maximaal effectief kan worden ingezet op een gezonde leefomgeving voor kinderen.

Alcoholpreventie De inzet op preventie en alcoholvermindering levert maatschappelijk gezien veel op. De SPUK-gelden die hiervoor beschikbaar zijn gesteld, stellen de gemeente echter niet in staat om de inzet echt te vergroten. De toegekende gelden zullen worden ingezet om materiaal te ontwikkelen voor professionals in het veld en voor extra inzet rond bekende, landelijke campagnes. Mentale gezondheid Omdat het maatschappelijk effect van scheidingen zo groot is, zouden wij graag meer inzetten op begeleiding van kinderen en/of ouders door middel van erkende interventies. Door het aanbod en de inzet van communicatie te vergroten, kan een grotere groep ouders en kinderen bereikt worden. Deze aanpak sluit aan bij de regionale gezondheidsvisie van de GGD Zaanstreek-Waterland en bij de uitgangspunten van het beleid van Sociaal Domein, waarbij preventie een belangrijk uitgangspunt is. Ketenaanpak Valpreventie Bewezen is dat een ketenaanpak het meest effectief is om valincidenten te voorkomen. GGD Zaanstreek-Waterland heeft in een pilotproject in twee gemeenten ervaring opgedaan met die ketenaanpak. Deze ketenaanpak wordt nu regionaal uitgerold. Doel is het betrekken van lokale zorgen sportpartijen met laagdrempelig beweegaanbod, met als doel om voor nog meer ouderen met een valrisico langdurig bewegen mogelijk te maken.

Hiermee wordt een optimaal aanbod in kaart gebracht en aangeboden, zodat ouderen na afloop van een speciale valrisico-training altijd een plek kunnen vinden om te blijven bewegen. Leefomgeving Een prettige en gezonde leefomgeving nodigt uit tot bewegen, spelen, ontmoeten en recreëren. Het verbindt en draagt bij aan het welbevinden van inwoners. Een gezonde leefomgeving kan een bijdrage leveren aan het beheersbaar houden van de zorgkosten. Wij adviseren op verzoek waar en hoe in het ruimtelijk domein de inrichting van de openbare ruimte hand in hand gaat met verbetering van de algehele gezondheid. We betrekken inwoners bij het bepalen van een ‘gezonde’ inrichting van de ruimte.

13

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Wat gaan we doen? • Integrale aanpak overgewicht bij kinderen en volwassenen in Landsmeer opzetten; • De aandacht vergroten voor problematisch alcohol- en middelengebruik onder volwassenen en senioren; • Ketenaanpak valpreventie, aanpak overgewicht ontwikkelen in samenspraak met partners uit het veld; • Desgevraagd adviseren over een gezonde inrichting van de ruimte. Vervolgstap Beleidsuitgangspunten uitwerken in een door het college vast te stellen uitvoeringsprogramma GALA Informatie voor de raad • Gezondheidsmonitor, vierjaarlijks; • Speerpunten (planning en controlcyclus); • Kennis nemen van het uitvoeringsprogramma GALA; • Kennis nemen van de evaluatie van het uitvoeringsprogramma GALA; • GGD Zaanstreek Waterland planning en controlcyclus; • Verslag toezicht kinderopvang; jaarlijks; • Monitor Sociaal Domein, jaarlijks.

14

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Opgave Jeugd en opvoedondersteuning Collegeprogramma 2023 – 2026 Jeugd en jongeren Het College wil extra oog hebben voor opgroeiende jeugd en jongeren in Landsmeer. Vanuit ruimtelijke ordening hebben we hiervoor aandacht als het gaat om huisvesting, sport en speelplaatsen. Vanuit het sociaal domein gaat het om evenwicht in het vrijetijdsaanbod voor volwassenen en jeugd. Eenzaamheid en mantelzorg onder jongeren zijn thema’s die in het beleid aandacht krijgen. Bij het maken van nieuw beleid wordt deze doelgroep nadrukkelijk betrokken. Tenslotte wordt ook bij handhaving en veiligheid het perspectief van jongeren zelf goed meegenomen. Een gezonde, weerbare en veilige jeugd, daar wil de gemeente Landsmeer aan bijdragen. Wij willen dat kinderen en jongeren gezond en veilig opgroeien in een prettige leefomgeving, dat iedereen meedoet en zich kan ontwikkelen. Het inzetten op preventieve maatregelen blijft daarbij heel belangrijk. We streven naar een sluitend aanbod vanaf de geboorte tot volwassenheid. Wat doen we al? Opvoedondersteuning Als het gaat om opvoedondersteuning wil de gemeente Landsmeer ouders binnen de gemeente een divers aanbod aanbieden, waarbij zowel individuele steun gevraagd kan worden als ondersteuning voor en door het hele gezin.

Een breed spectrum aan preventieve hulp en ondersteuning wordt ingezet zodat vragen of problemen in een vroeg stadium besproken en aangepakt kunnen worden, waardoor de inzet van zwaardere jeugdzorg in een later stadium zoveel mogelijk beperkt en voorkomen kunnen worden. Het Middelpunt is een belangrijke verbinder binnen de gemeente Landsmeer, omdat hier overleg plaatsvindt tussen verschillende (lokale) hulpverleners en eventuele verwijzingen snel plaatsvinden. Veel zaken worden door de jeugdmedewerkers van het Middelpunt zelf opgepakt en waar mogelijk wordt samengewerkt met organisaties die op het Middelpunt werken, zoals maatschappelijk werk. Het opvoedspreekuur heeft een vaste plek gekregen in het aanbod van opvoedondersteuning. Vanuit het consultatiebureau wordt hier regelmatig aar doorverwezen. Hierdoor is dit een laagdrempelige manier om ondersteuning te krijgen. Met enkele gesprekken en in sommige gevallen een observatie thuis kan veel spanning weggenomen worden en wordt het zelfvertrouwen en de veerkracht van ouders vergroot. Het opvoedspreekuur organiseert ook thema-avonden waar ouders door een pedagoog worden meegenomen bij veelvoorkomende vraagstukken waar ouders tegenaan kunnen lopen, zoals bijvoorbeeld lastige eters, regels en grenzen stellen en een laag zelfbeeld.

In samenwerking met de GGD wordt gekeken of het aanbod van webinars over veelvoorkomende kwesties waar ouders tegenaan lopen regionaal opgepakt en uitgebreid kan worden. Naast de webinars van de GGD, biedt de gemeente ook specialistische begeleiding aan van ouders wiens kinderen verslavingsproblematiek kennen. Hiervoor wordt nauw samengewerkt met Brijder. De afgelopen jaren is het aanbod daarnaast uitgebreid met een aantal andere organisaties die verschillende vormen van ondersteuning aanbieden. Voor jonge ouders is er naast het opvoedspreekuur de mogelijkheid om online ondersteuning te vinden door middel van korte video’s van Ouders Inc. In deze vorm kunnen ouders zelf bepalen hoe en wanneer zij iets willen zien. Onder het motto ‘Opvoeden doen we samen’, koppelt Buurtgezinnen gezinnen die steun kunnen gebruiken aan een stabiel gezin in de buurt. Zo krijgen kinderen wat extra aandacht en worden ouders ontlast. Hierdoor wordt het netwerk van een vraaggezin uitgebreid en krijgen ouders van een steungezin wat lucht.

15

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Ben is een 16- jarige jongen. Ben is een cognitief sterkte jongen. Hij zit op het VWO en lijkt weinig moeite te ervaren met zijn schoolwerk. Ben is aangemeld op eigen verzoek via de huisarts met somberheidsklachten en vermoeidheid. Uit inventarisatie gesprekken met de (praktijkondersteuner huisartsen (POH) -Jeugd en Ben komt naar voren dat naast zijn somberheidsklachten, ook regelmatig last heeft van suïcidale gedachten. De klachten lijken gepaard te gaan met het op zoek zijn naar het nut en zingeving in algehele zin. Ben is in gesprekken sterk rationeel ingesteld. Hij probeert met zijn cognitie verbanden te leggen en verklaringen te zoeken. Hij ervaart weinig plezier in dagelijkse activiteiten. Gedurende het traject met de POH-medewerker is getracht ouders te betrekken en mee te nemen in de hulpverlening. Ben stond hier in zekere mate positief in, maar deelde zijn informatie beperkt met ouders. Ben wilde hen niet veel belasten. De vermoeidheidsklachten waren mogelijk, al dan niet deels te verklaren door zijn ‘’volle hoofd’’. Ben heeft niet het idee dat hij zijn hoofd/gedachte uit kan zetten. Hij geeft in de gesprekken ook aan dat hij weleens geëxperimenteerd heeft met middelen om tot rust te komen.

Om schooluitval, eventuele verslaving of verergeringen van de problematiek te voorkomen is client besproken tijdens het multidisciplinair overleg van het jeugdteam van het Middelpunt. Van hieruit is besloten om Ben aan te melden voor een traject bij één van de ingekochte partners. Er is gekozen voor een traject bij een psychotherapeut en arts, waarbij zijn sterke cognitie gebruikt kan worden in de therapie voor herstel en waar er vanuit medicamenteuze behandeling eventueel ondersteuning gegeven kan worden om zelfmedicatie te voorkomen. Specialistische jeugdhulp Specialistische jeugdhulp kopen we samen in met de regio Zaanstreek-Waterland. Specialistische jeugdhulp bestaat uit hulp aan jeugdigen en hun ouders met ernstige problemen rond opvoeden en opgroeien. Het kan gaan om psychiatrische behandelingen, intensieve gezinsbegeleiding en pleegzorg. Hoogspecialistische jeugdhulp bestaat uit intensieve hulp bij zeer complexe en/of meervoudige problematiek. Ook verblijfsvoorzieningen, waar een kind buiten het eigen gezin opgevangen wordt, valt onder de hoogspecialistische jeugdhulp. Beide vormen van jeugdhulp zijn niet vrij toegankelijk en vereisen specifieke deskundigheid die de preventieve voorzieningen in de eerste lijn, zoals huisartsen en het Middelpunt, niet kan bieden.

Wat zijn de ontwikkelingen? Uitbreiding aanbod opvoedondersteuning De komende jaren wil de gemeente in het kader van opvoedondersteuning nog sterker inzetten op begeleiding en ondersteuning bij scheidingen. De impact hiervan kan groot zijn, ook van een scheiding tussen ouders waar geen sprake is van slechte verhoudingen. Begeleiding van kinderen bij scheidingen krijgt daarom ook landelijk steeds meer aandacht. Hoewel geen direct causaal verband te leggen is tussen een individuele begeleiding en verminderde problematiek, is preventief ingrijpen op dit thema voor alle partijen heel belangrijk. Kinderen met gescheiden ouders ervaren volgens het Nederlands Jeugdinstituut NJI gemiddeld meer problemen dan kinderen zonder gescheiden ouders. Vroegtijdige begeleiding kan de inzet van zwaardere zorg later in het traject mogelijk voorkomen. Daarom hebben wij besloten ons preventieve aanbod uit te breiden, door begeleiding aan te bieden voor het voorkomen van en tijdens echtscheidingen voor zowel kinderen als ouders en hun omgeving. De focus ligt hierbij op een breed preventief aanbod voor iedereen die met scheidingen te maken krijgt. Voor kinderen biedt de gemeente het platform Villa Pinedo aan. Villa Pinedo biedt een platform voor alle kinderen met gescheiden ouders.

Villa Pinedo verleent geen hulpverlening, maar biedt een plek waar kinderen en jongeren alles wat er in hun hoofd en hart omgaat rondom de scheiding van hun ouders, kunnen delen met maatjes. De begeleiding door ervaringsdeskundigen is een zeer effectieve methode om kinderen met vragen en problemen te ondersteunen. Specifiek voor ouders zijn er daarnaast organisaties die de omgeving en ouders kunnen begeleiden, met aandacht voor het welbevinden van de kinderen. 16

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Thuis voor Noordje ‘Thuis voor Noordje’ is een initiatief van de 9 regio’s in de provincie Noord-Holland waarbij gemeenten, jeugdhulp, en onderwijsinstanties betrokken zijn. Het doel van dit plan is het mogelijk te maken dat alle jeugdigen in Noord-Holland zo thuis mogelijk kunnen opgroeien. In principe groeien kinderen op bij de eigen ouders, waar ze zich veilig kunnen ontwikkelen. Wanneer dit thuis, ondanks de inzet van ambulante hulp, niet lukt dan zo thuis mogelijk, in een pleeggezin of gezinshuis. Voor een beperkte doelgroep is dit echter niet passend, en op die doelgroep richt dit plan zich. Er wordt bijvoorbeeld geïnventariseerd voor welke doelgroepen het hulpaanbod in Noord-Holland ontoereikend is en alternatieven voor jeugdzorg-plus worden onderzocht en ontwikkeld. Hervormingsagenda jeugd 2023 - 2028 De Hervormingsagenda heeft als doel knelpunten in de jeugdzorg structureel aan te pakken. Een ander doel is het jeugdzorgstelsel financieel houdbaar maken voor de toekomst. Elk thema van deze agenda bevat diverse maatregelen, die voor zover mogelijk zijn uitgewerkt in acties. Om de beoogde doelen van de maatregelen te realiseren, en daarmee de agenda tot een succes te maken, is lokale en regionale implementatie noodzakelijk. Hiervoor wordt ook ingezet op een betere verbinding met o.a. het onderwijs.

Jongeren en jongvolwassenen De gemeente Landsmeer heeft alleen basisscholen, waardoor het soms lastig is jongeren in de middelbare schoolleeftijd te bereiken. Het percentage jongeren dat in de gemeente Landsmeer lid is van een vereniging is relatief hoog. Wel volgen Landsmeerse jongeren de landelijke trend, waarbij jongeren van een (sport)vereniging af gaan zodra ze in de middelbare schoolleeftijd komen. Dit maakt het dus lastig om jongeren via verenigingen te bereiken. Het bereiken van jongeren en jongvolwassenen vraagt constante aandacht, waarbij gezocht moet blijven worden naar nieuwe en creatieve ingangen via welke jongeren direct of via de ouders bereikt kunnen worden, zoals via het jongerenwerk en sportverenigingen. De komende jaren willen wij het contact met middelbare scholen via de regio versterken. Mentale gezondheid De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de mentale gezondheid van jongeren. De mentale gezondheid van jongeren is de laatste jaren achteruit gegaan. Ook eenzaamheid en ervaren stress zijn toegenomen. Volgens het NJi is een belangrijke beschermende factor voor mentale gezondheid deelname aan creatieve, sportieve en sociale activiteiten. Het is belangrijk om acties en initiatieven zoveel mogelijk dóór in plaats van vóór jongeren uit te voeren.

Wanneer jongeren een concrete, betekenisvolle en gewaardeerde bijdrage leveren heeft dit voor hun ontwikkeling een positief effect. Waar mogelijk moeten gemeenten en hun partners de inbreng en betrokkenheid van jongeren faciliteren. De gemeente wil daarom inzetten op het vergroten van het activiteitenaanbod. Daarnaast wordt mentale gezondheid regionaal aangepakt door scholen en de omgeving van jongeren handvatten te geven het gesprek over dit onderwerp aan te gaan. Activiteitenaanbod: talentontwikkeling en tegengaan eenzaamheid Een activiteitenaanbod voor jongeren en jongvolwassenen is in de gemeente nauwelijks aanwezig. De gemeente Landsmeer wil hier in de komende jaren meer op inzetten. Vanuit Sport en Spel zijn spelmiddagen opgezet, waar kinderen vanuit de kinderopvang en vanuit het dorp in de vakantie kunnen spelen. Door onze subsidievoorwaarden tegen het licht te houden gaan wij kijken of meer initiatieven vanuit de gemeenschap ondersteund kunnen worden. Daarnaast is afgelopen periode een start gemaakt met een pilot, waarbij jongeren worden gestimuleerd om onder begeleiding zelf activiteiten aan te dragen. Hiermee kan worden ingespeeld op de eigen interesses en vraag, en kan een evenement ook bijdragen aan het ontwikkelen van eigen kwaliteiten doordat jongeren zelfstandigheid krijgen. Mogelijk wordt dan een grotere (nu nog deels 17

Sociaal en Vitaal Landsmeer

onbereikbare) groep jongeren aangeboord. Deze activiteiten door en voor jongeren kunnen ondersteunen bij de aanpak tegen eenzaamheid en wordt door het jongerenwerk begeleid. Ook worden de mogelijkheden van Maatschappelijke Diensttijd (MDT) verder onderzocht. Jongerenhuiskamer Een andere belangrijke pijler in het kader van het activiteitenaanbod, is een haalbaarheidsonderzoek naar een jongerenhuiskamer in de gemeente. Vanuit verschillende kanten krijgt de gemeente al langer geluiden binnen dat er behoefte is aan een jongerenhuiskamer. Wij willen dit graag onderzoeken. In een jongerenhuiskamer worden onder begeleiding van vrijwilligers en een jongerenorganisatie verschillende activiteiten georganiseerd die aansluiten bij de interesses en behoeften van jongeren. Dit werkt positief in op hun talentontwikkeling en groei naar volwassenheid, en mogelijk tegen eenzaamheid. Jongerenwerkers kunnen vroegtijdig problemen signaleren bij jongeren en indien nodig doorverwijzen naar professionele hulp, of zelf laagdrempelige coaching bieden. Alcohol en middelengebruik De webinars die in samenwerking met de GGD worden ontwikkeld rond alcohol- en middelengebruik zijn voor de gemeente ook een instrument om ouders van oudere kinderen en jongvolwassenen te bereiken. Door in te zetten op de rol van de ouders versterkt men ook het systeem waarin een jongere leeft.

Meer steun en veiligheid zorgt voor veerkracht onder jongeren. In overleg met de GGD en regiogemeenten zal gekeken worden op welke thema’s ouders ondersteuning nodig hebben en meer over willen weten. Rond alcoholpreventie en middelengebruik wordt naast de inzet van Brijder en jongerenwerk ook de mogelijkheden van Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO – preventie middelengebruik) onderzocht. Dit vanuit de gedachte dat de omgeving het allerbelangrijkste factor is om het eerste gebruik te voorkomen. Wat willen we bereiken? Ouders of opvoeders zijn verantwoordelijk voor het gezond en veilig opgroeien van hun kind(eren). We werken aan het vergroten van de eigen kracht en het oplossend vermogen van zowel jeugdigen, ouders/opvoeders, als hun netwerk. Niet elk probleem hoeft te worden opgelost met een indicatie of hulpverlening. Tegenslagen en afwijkingen horen bij het leven. Als het nodig is, worden jeugdigen en hun ouders/opvoeders geholpen met lichte preventieve ondersteuning. Kwetsbare jongeren met meervoudige problematiek krijgen passende duurzame ondersteuning.

Wat gaan we doen? • We zetten een cliëntervaringsonderzoek op om te meten hoe jeugdigen en/of hun ouders de hulpverlening hebben ervaren; • Regionaal werken we middels een ontwikkelagenda intensief samen met de zorgaanbieders om het hulpaanbod te optimaliseren (ketenaanpak); • Mentale weerbaarheid en een kansrijke start stimuleren door de opvoedondersteuning in Landsmeer te versterken en ouders te ondersteunen; • Mentale weerbaarheid te versterken door de hulp aan kinderen en hun opvoeders bij scheidingen te intensiveren; • Activiteitenaanbod voor jongeren vergroten; • (De omgeving van) jongeren handvatten aanbieden om mentale weerbaarheid te vergroten; • Haalbaarheidsonderzoek doen naar jongerenhuiskamer;

18

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Informatie voor de raad • Gezondheidsmonitor, vierjaarlijks; • Speerpunten (planning en controlcyclus); • Cliëntervaringsonderzoek Jeugd, jaarlijks; • Monitor Sociaal Domein, jaarlijks.

19

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Opgave Onderwijs Collegeprogamma 2023 - 2026 Onderwijshuisvesting Alle kinderen in Landsmeer, Den Ilp en Purmerland hebben recht op goede onderwijshuisvesting. Het College wil dit, voor zover mogelijk, realiseren in gebouwen met een gezond binnenklimaat die ook duurzaam zijn. Hiervoor wordt in overleg met de vier schoolbesturen voor alle zes de basisscholen een Integraal Huisvestingsplan (IHP) opgesteld conform de in de raad vastgestelde uitgangspunten. Het IHP is in Q4 2023 in de gemeenteraad vastgesteld. Onderwijs is medebepalend voor iemands kansen in de maatschappij, maar ook voor iemands persoonlijke ontwikkeling en welzijn. Daarom willen wij dat alle kinderen in de gemeente Landsmeer zo veilig mogelijk opgroeien, kwalitatief goed onderwijs kunnen volgen en gebruik kunnen maken van diverse lokale activiteiten om zo hun ontwikkeling te stimuleren. Deze doorlopende leer- en ontwikkellijn begint bij de geboorte en loopt door tot aan de volwassenheid. Tijdens verschillende levensfases komen diverse maatschappelijke partners in beeld bij de gezinnen. Om zicht te hebben en eventueel (tijdig) ondersteuning te kunnen bieden aan de ontwikkeling van de kinderen, is een optimale samenwerking tussen de gemeente Landsmeer en de externe partners (onderling) onmisbaar. Alleen dan kunnen we achterstanden en uitval zoveel mogelijk voorkomen.

Dit dwingt ons om te blijven werken aan onderlinge verbinding met als doel een toekomstbestendige samenwerking. Wat doen we al? Onderwijshuisvesting In 2023 is het Integraal Huisvestingsplan (IHP) vastgesteld. Hierin staan afspraken over het huisvesten van kinderen en (onderwijzend) personeel in kwalitatief en passende schoolgebouwen gedurende de periode 2023 -2035. Lokaal Educatieve Agenda De Lokaal Educatieve Agenda (LEA) wordt vier keer per jaar georganiseerd door de gemeente Landsmeer. Alle schooldirecteuren en locatiemanagers van de kinderdagverblijven sluiten standaard aan. Naast de verplichte LEA-onderwerpen zoals onderwijsachterstanden en segregatie, is de doorlopende leer- en ontwikkellijn een vast agendapunt. GGD Het Consultatiebureau van de GGD is een onderdeel binnen de Jeugdgezondheidszorg (JGZ) dat medische basiszorg biedt aan alle kinderen van 0 tot 4 jaar. Daarnaast geeft het Consultatiebureau indicaties af voor Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en tijdelijke Sociaal Medische Indicaties (SMI) voor kinderopvang. De gemeente heeft afspraken met de GGD gemaakt rondom de toeleiding en monitoring van de VVE- en SMI- indicaties.

Deze informatie is noodzakelijk om zicht te kunnen houden op het aantal afgegeven indicaties, de daadwerkelijke verzilvering van de indicaties en de kwaliteit van deze ondersteunende programma’s aan kinderen op zowel de kinderdagverblijven als op de basisscholen in de gemeente Landsmeer. Kinderdagverblijven en VVE Op drie kinderdagverblijven in de gemeente Landsmeer wordt naast reguliere dag- en naschoolse opvang ook het VVE- programma verzorgd. Dit intensieve programma van 16 uur per week voor kinderen vanaf 2,5 jaar tot 4 jaar heeft als doel het stimuleren van de ontwikkeling op sociaalemotionele gebied, taal, rekenen en motoriek. Indien nodig kan er vroegtijdig (laagdrempelige) hulp ingeschakeld worden, zoals inzet van de logopedist, de fysiotherapeut of advies van de ambulante jeugdhulpverlener in het Middelpunt. Directe samenwerking met lokale hulpverleningspartners en basisscholen is van belang om het kind zoveel mogelijk gebruik te kunnen maken van het VVE20

Sociaal en Vitaal Landsmeer

programma en “rijp” te maken voor de overgang naar de basisschool (doorlopende leer- en ontwikkellijn). Basisscholen We willen dat kinderen zoveel mogelijk in hun eigen buurt opgroeien en kunnen spelen met andere kinderen in de wijk. Goed kwalitatief onderwijs in de nabijheid is daarbij van cruciaal belang. Binnen de gemeente Landsmeer zijn zes basisscholen gevestigd, waarvan drie openbare scholen, een Montessorischool, Katholieke en Christelijke school. Door de invoering van Passend Onderwijs vanaf 2014 wordt extra ondersteuning geboden aan kinderen die dat (tijdelijk) nodig hebben, zodat zij (zo lang mogelijk) op de reguliere basisschool kunnen meedoen. Deze individuele- of groepsgewijze ondersteuning wordt verzorgd door de Intern Begeleider (IB-er), die ook verantwoordelijk is voor de warme overgang van kinderen met een VVE- indicatie van het kinderdagverblijf (doorlopende leeren ontwikkellijn). Deze kinderen volgen vanaf 4 jaar tot 6 jaar een aansluitend programma met als doel om vanaf groep drie op hetzelfde taal- en ontwikkelniveau te komen als de kinderen zonder VVE-indicatie. Daarnaast zijn er op iedere school ook Schoolmaatschappelijk werkers aanwezig om complexere of meervoudige hulpvragen integraal en lokaal op te pakken. Duidelijk is dat ook hier wordt gevraagd naar een stevige samenwerking binnen en buiten de school.

Het voorbeeld van Max Max is een negenjarige leerling op het basisonderwijs. Hij heeft veel problemen thuis. Daardoor doet hij het niet meer goed op school. Hij heeft ernstige gedragsproblemen ontwikkeld. De school voert gesprekken met de ouders van Max en met de hulpverleners. Die gesprekken gaan niet goed. De school vraagt daarom de leerplichtambtenaar en het samenwerkingsverband om bij een gesprek aanwezig te zijn. De school wil niet dat Max thuis komt te zitten, dus wordt er samen gezocht naar de juiste ondersteuning om Max op school te kunnen houden Er wordt gekozen voor een (tijdelijk) aangepast lesrooster, zodat Max onder schooltijd ook jeugdhulp kan krijgen. Daarnaast zal er persoonlijke hulp voor hem op school worden ingezet. Door te kiezen voor dit onderwijszorgtraject, kan Max (zo lang mogelijk) onderwijs op de reguliere basisschool blijven volgen. Voortgezet Onderwijs Aangezien we in Landsmeer geen Voortgezet Onderwijs (VO) hebben, komt regelmatig de vraag of wij het zicht op de leergang van de jongeren daardoor verliezen. Dit is echter niet het geval. Scholen zijn namelijk verplicht het ongeoorloofde verzuim te melden via het verzuimloket van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) bij de leerplichtambtenaar waar de jongere staat ingeschreven.

De leerplichtambtenaar van de gemeente Landsmeer werkt samen met de regionale VO-scholen (voornamelijk Amsterdam en Purmerend) en de Samenwerkingsverbanden en ontvangt alle zorg- en verzuimmeldingen van de Landsmeerse jongeren. Iedere melding vraagt om maatwerk. Aan de hand van gesprekken met de jongeren (en eventueel hun ouders) worden afspraken gemaakt met als doel verzuim, voortijdig schoolverlating of het niet behalen van een startkwalificatie te voorkomen. Het Regionale meld- en coördinatiefuncties (RMC) in Purmerend is verantwoordelijk voor ondersteuning aan de Landsmeerse jongeren tussen 18 jaar en 27 jaar die uitvallen of dreigen uit beeld te raken (zonder diploma of werk). In het Leerplichtverslag wordt jaarlijks vastgelegd hoe het afgelopen schooljaar is verlopen en wat de aandachtspunten en eventuele ontwikkelingen zijn. Nora (14 jaar) gaat sinds september 2022 steeds minder frequent naar school. Zij is snel overprikkeld en mentaal overbelast. Ondanks dat de school op verschillende manieren rekening houdt met de ondersteuningsbehoeften van Nora en haar extra ondersteuning biedt, lukt het haar uiteindelijk helemaal niet meer om naar school te gaan. De school, leerplichtambtenaar en betrokken psycholoog 21

Sociaal en Vitaal Landsmeer

denken aan een ander type onderwijs voor haar. Nora wordt aangemeld voor de Maatwerkklas van Altra College zodat ze naast de behandelingen haar schoolgang weer rustig kan opbouwen. Leerlingenvervoer Voor kinderen waar Passend Onderwijs op een reguliere basisschool niet voldoende ondersteuning biedt, wordt er samen met het Samenwerkingsverband gezocht naar een Speciaal Onderwijsschool. Veelal bevinden deze scholen zich (ver) buiten de gemeente Landsmeer, waardoor het dagelijks vervoer een probleem kan opleveren. Dit vervoer kan middels een indicatie op grond van het Leerlingenvervoer worden georganiseerd. Helaas zien we hier de laatste jaren een fors chauffeurstekort ontstaan, waardoor het soms een uitdaging is om alle ritten naar de diverse scholen in de regio tijdig (conform de planning) uit te voeren. Dit dossier blijft constante aandacht vragen en middels kwartaaloverleggen met de regiogemeenten en de vervoerder worden uitvoeringsproblemen besproken en gezamenlijk gezocht naar (structurele) oplossingen. Wat zijn de ontwikkelingen? Regierol gemeente LEA/VVE De gemeente heeft een regierol waar het gaat over de samenwerking tussen de kinderdagverblijven en scholen in het kader van de doorlopende leer- en ontwikkellijn van de kinderen met een VVEindicatie.

Tijdens de LEA’s zullen naast de verplichte onderwerpen van de Inspectie van het Onderwijs, te weten het bevorderen van integratie, voorkomen van segregatie, afstemmen toelatings- en inschrijvingsprocedures en het bestrijden van onderwijsachterstanden, ook lokale vraagstukken worden besproken en (meetbare) samenwerkingsafspraken worden gemaakt. OOGO (Op Overeenstemming Gericht Overleg) In het OOGO werken de Samenwerkingsverbanden en de regiogemeenten samen. Om tot inclusief onderwijs te komen is er vanuit het OOGO een regionaal plan opgesteld. Er wordt gewerkt aan 4 gezamenlijk vastgestelde doelen; - inclusief onderwijs, - schoolaanwezigheid, - onderwijs en zorg - doorgaande ontwikkellijnen. Inclusief onderwijs Het uitgangspunt van Inclusief Onderwijs is dat zoveel mogelijk leerlingen zo nabij mogelijk naar dezelfde school gaan en hier onderwijs en waar nodig zorg op maat krijgen. Het kabinet wil hier stapsgewijs naar toewerken richting 2035. Als het gaat om leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte is het streven om te komen tot inclusieve onderwijsvoorzieningen waar kinderen met en zonder beperking of ziekte samen naar school gaan, met behoud van speciaal onderwijs voor leerlingen die dit nodig hebben. Deze scholen moeten zich uiteindelijk doorontwikkelen naar specialistische netwerken die hun expertise in reguliere scholen inzetten.

Als gemeente zullen wij deze ontwikkelingen richting inclusief onderwijs blijven volgen door dit regelmatig tijdens de LEA’s te agenderen. Ook vraagt dit regionale afstemming met de Samenwerkingsverbanden en overige gemeenten. Aansluiting Onderwijs op hervormingsagenda Jeugd Om jongeren een goede start in het leven te geven en het jeugdstelsel(financieel) houdbaar te maken voor de toekomst is de Hervormingsagenda Jeugd ontwikkeld. Kort gezegd dient er niet meer alleen gefocust te worden op het kind, maar gekeken te worden naar de totale situatie van het kind. Hierdoor komen de kinderopvang en het onderwijs om de hoek kijken, omdat zij de sociale en pedagogische basis vormen waarin kinderen opgroeien. We zullen dus over de grenzen van de domeinen heen afspraken moeten maken om integrale hulp voor het kind te kunnen organiseren. 22

Sociaal en Vitaal Landsmeer

De gemeente Landsmeer heeft hierdoor een coördinerende en verbindende opdracht gekregen, zowel intern bij het Sociaal domein als met de externe partners. Wat gaan we doen? • We gaan verder met het onderhouden van de doorlopende leer- en ontwikkellijn; • We volgen de landelijke ontwikkelingen rondom onderwijs(achterstanden) en haken de gemeente Landsmeer hierop aan. Vervolgstap Beleidsuitgangspunten uitwerken in een door het college vast te stellen uitvoeringsprogramma Onderwijsachterstanden Informatie voor de raad • Gezondheidsmonitor, vierjaarlijks; • Speerpunten (planning en controlcyclus;) • Kennis nemen van het uitvoeringsprogramma Onderwijsachterstanden; • Kennis nemen van de evaluatie van het uitvoeringsprogramma Onderwijsachterstanden; • Leerplichtverslag, jaarlijks; • Monitor Sociaal Domein, jaarlijks.

23

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Opgave Zorg en veiligheid Zorg en veiligheid is breed. We zoomen in dit beleidsplan in op de onderwerpen die nauw verbonden zijn met de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet. Uit het Integraal Veiligheidsplan 2024 - 2027 In het door de raad vastgestelde Integraal Veiligheidsplan 2024 – 2027 is zorg en veiligheid een strategisch thema. Het gaat dan met name over het ontwikkelen en vastleggen van een lokale werkwijze(n) in werkprocessen en/of afspraken en het minder persoonsafhankelijk maken van de aanpak complexe casuïstiek. Aansluiten bij regionale samenwerkingen, zoals de samenwerking ‘Allen voor Een’ en Zorg- en Veiligheidshuis.

Wat doen we al? Huiselijk geweld en kindermishandeling Iedere vorm van geweld binnen een (afhankelijkheids)relatie valt onder huiselijk geweld. Denk hierbij aan lichamelijke mishandeling, psychische mishandeling, of seksueel geweld binnen de huiselijke kring. Vrouwen vormen de grootste groep slachtoffers. Maar ook mannen, kinderen en ouderen zijn slachtoffer van huiselijk geweld. Huiselijk geweld komt binnen alle lagen en groeperingen van de bevolking voor. De impact is enorm; zowel persoonlijk als maatschappelijk. De gemeente Landsmeer is verantwoordelijk voor Veilig thuis en de vrouwenopvang (Blijf groep). Daarnaast is zij verantwoordelijk voor het voorkomen en signaleren van huiselijk geweld en kindermishandeling. Hiervoor werken we intensief samen met alle partners binnen het regionale samenwerkingsverband zorg en veiligheid. Preventieve aanpak en samenwerking binnen de veiligheidsketen Via de bestaande overlegstructuren (o.a. Jongerennetwerkoverleg (JNO)) weten de veiligheidsketenpartners en jongerenwerk elkaar te vinden. Het opstellen van een privacy-protocol is in ontwikkeling.

Hierdoor wordt overleg tussen ketenpartners mogelijk is en is het opstellen van een persoons- en locatiegerichte aanpak mogelijk waardoor jongeren beter begeleid en besproken kunnen worden, Uit het Integraal Veiligheidsplan 2024 - 2027 Aanpak jeugdoverlast & -problematiek Jeugdoverlast heeft een grote impact op de Landsmeerse samenleving, met name bij omwonenden van locaties waarvandaan overlast door jeugd wordt ervaren. Daarnaast bevindt jeugd zich in een leeftijdscategorie waarin zij beïnvloedbaar zijn en daarmee, vaak onbewust, betrokken raakt bij criminaliteit. In de vorige planperiode heeft de gemeente ingezet op het positioneren van het jongerenwerk. De verbinding tussen preventieve en repressieve interventies en betrokken partners is nog minimaal, onder andere door beperkte beschikbare capaciteit. Door te blijven intensiveren op dit veiligheidsthema kan de verbinding worden verstevigd en maatwerk worden toegepast bij jeugdoverlast en -problematiek, zowel preventief als repressief. Uit het Uitvoeringsprogramma Veiligheid 2024 Aanpak jeugdoverlast en -problematiek Doel 2027 • Een versterkte verbinding tussen preventieve en repressieve interventies in de persoons- en locatiegerichte aanpak van jeugdoverlast en- problematiek, waardoor de gemeente en haar partners vroegtijdig – met oog voor maatwerk – actie ondernemen.

24

Sociaal en Vitaal Landsmeer

Wat gaan we doen? • Ontwikkelen persoons- en locatiegerichte aanpak en inzet bij casuïstiek. Doorstarten JNO (jeugd netwerk overleg) Hoe gaan we het doen? • Aansluiten bij regionale ontwikkelingen en aanpakken. Doorontwikkelen persoons- en locatiegerichte aanpak, inclusief samenwerking met ketenpartners. Ketenbreed overleg met partners (JNO) Wat zijn de ontwikkelingen? Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het huidige stelsel van jeugdbescherming is complex en knelt. De achterliggende problematiek, die dikwijls verschillende leefgebieden betreft en in het gezinssysteem wortelt, is te weinig in beeld. Kinderen en gezinnen voelen zich daarnaast onvoldoende gehoord en gezien. Gezinnen vertellen op verschillende plekken hun verhaal. Veel professionals ervaren de complexiteit van het stelsel als belemmerend. Deze zorg moet anders. Daarom werd in 2019 het toekomstscenario ontwikkeld. Dit plan beschrijft hoe we gezinnen die het moeilijk hebben, sneller en beter van de juiste hulp voorzien. Het toekomstscenario moet de nieuwe manier van werken worden in alle gemeenten van Nederland. Maar voordat het zover is, wordt de nieuwe aanpak eerst in 11 proeftuinen beproefd. En één van die proeftuinen vindt plaats in Zaanstreek-Waterland waarvan de daadwerkelijke proeftuingemeenten Zaanstad en Waterland zijn.

Leidraad Werken aan veiligheid De leidraad Werken aan veiligheid beoogt gemeenten te ondersteunen bij hun opdrachtgevende rol richting lokale teams op het gebied van hulp, ondersteuning en bescherming aan inwoners die te maken hebben met onveiligheid in afhankelijkheidsrelaties of ontwikkelingsbedreiging van minderjarigen. De leidraad bevat standaarden en die gaan over de visie van de gemeente zelf, de opdracht aan de lokale teams, het faciliteren van informatie-uitwisseling, de samenwerking van lokale teams met Veilig Thuis, gecertificeerde instellingen en de Raad voor de Kinderbescherming en het bevat een uitwerking van de taken van de lokale teams (inclusief de daarvoor benodigde expertise en vaardigheden). Op 7 december 2023 heeft de commissie Zorg, Jeugd en Onderwijs van de VNG de leidraad vastgesteld. Het Middelpunt Er komen steeds meer taken af op het Middelpunt. Het Middelpunt helpt zelf vaker gezinnen in plaats van dat ze worden doorverwezen naar een andere organisatie. Dit zien we o.a. terug in het aantal gezinnen dat preventieve jeugdbescherming ontvangt. Er zitten echter wel grenzen aan wat het Middelpunt aan kan gezien de huidige capaciteit. We blijven dus continu alert op de draagkracht van het Middelpunt en we werken intensief samen in de regio zodat inwoners en het Middelpunt gebruik kunnen maken van regionale voorzieningen.