B1. Jaarstukken 2024 - 04062025

Afval

75

Deze post moet in samenhang worden gezien met de baten kant van het product afval. Afval is een gesloten systeem waarbij de kosten gedekt worden door de afvalstoffenheffing.

Duurzaamheid

-79

De uitgaven voor de specifieke uitkering Landelijke Aanpak Isolatie (J94) waren nog niet opgenomen in de begroting, wat resulteert in €108.000 hogere lasten. Hier staan echter €131.000 aan baten tegenover. Het verschil tussen deze baten en lasten wordt grotendeels verklaard door toegerekende overhead, die extracomptabel is verwerkt in de SISA-verantwoording. Daarnaast is er bij de specifieke uitkering CDOKE een ogenschijnlijke onderschrijding van €23.000, eveneens veroorzaakt door toegerekende overhead die buiten de reguliere administratie is verantwoord. De overige afwijkingen bedragen per saldo €6.000.

31

Omgevingsvergunningen

70

De onderschrijding op de lasten van het product Omgevingsvergunningen wordt voornamelijk (EUR 53k) verklaard doordat in de begroting 2024 nog een post was opgenomen voor extra kosten bij de behandeling van omgevingsvergunningen bouwen. Uit de jaarrekening 2023 bleek echter dat deze post in zowel 2022 als 2023 niet werd benut. Bovendien is de behandeling van bouw-omgevingsvergunningen per 1 januari 2024 uitbesteed aan de Omgevingsdienst IJmond (ODijmond), waardoor deze kosten niet langer binnen de gemeente vallen. In de Perspectiefnota 2025 is dit budget daarom structureel komen te vervallen.

Openbare ruimte

213

Op het product Openbare Ruimte is in 2024 een onderschrijding van €213.000 gerealiseerd. Deze afwijking wordt grotendeels (€207.000) verklaard door lagere kapitaallasten binnen het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP). Bij het opstellen van de begroting 2024 zijn de kapitaallasten van onderhanden kredieten opgenomen alsof deze in hetzelfde jaar al tot lasten zouden leiden. Conform het gemeentelijk activabeleid worden kapitaallasten echter pas verantwoord nadat de investeringen hebben plaatsgevonden. Hierdoor zijn de begrote kapitaallasten voor onder andere de projecten openbare verlichting, herinrichting Meervalweg, Havenzathe en Tormentilstraat (€160.000) vanuit de MIP niet tot uitdrukking gekomen in 2024. Daarnaast is sprake van €47.000 aan onderschrijding als gevolg van omissies uit het verleden. Door personele wisselingen in 2023 zijn deze buiten de MIP om opgevoerde kapitaallasten destijds niet gesignaleerd. Deze omissie wordt gecorrigeerd bij het opstellen van de Perspectiefnota en de begroting 2026.

Ruimtelijke Ordening

282

De lasten op het product Ruimtelijke Ordening zijn in 2024 €282.000 lager uitgevallen dan begroot. Dit komt voornamelijk doordat het overgehevelde budget van €75.000 voor de omgevingsvisie niet is besteed; de verwachting is dat dit budget in 2025 alsnog benodigd zal zijn. In 2024 zijn er kosten gemaakt voor het project Violierweg om o.a. het stedenbouwkunidg ontwerp te realiseren. In financiele zin zijn deze kosten echter op een andere 'post' geboekt. Er is voor gekozen deze kosten niet 'om te boeken' naar het daartoe bestemde budget omdat dit financieel geen effect heeft. Opgemerkt wordt dat alle gemaakte kosten voor het project Violierweg in de op te stellen grondexploitatie worden opgenomen. Daarnaast is op basis van het raadsbesluit van 12 maart 2024 €50.000 beschikbaar gesteld voor het project Zuideinde 40-42 / Vita 32

Flora, waarvan in 2024 slechts €4.000 is besteed. Voor de ontwikkellocatie dorpshuis Purmerland, waarvoor €30.000 was overgeheveld, is in 2024 €21.000 niet besteed. Voor al deze posten zal, indien nodig, een budgetbijstelling worden voorgesteld bij de Berap II-2025. Verder is het structurele subsidiebudget voor monumenten en oudheidkunde in 2024 niet uitgegeven. Het resterende bedrag van €60.000 betreft meerdere kleinere afwijkingen van elk minder dan €25.000.

Overige verschillen

55

Afwijkingen < EUR 25k bijelkaar gesaldeerd.

Saldo lasten

894

Voordelig

Afvalstoffenheffing

93

Deze post moet in samenhang worden gezien met de lastenkant van het product afval. Afval is een gesloten systeem waarbij de kosten gedekt worden door de afvalstoffenheffing.

Duurzaamheid

142

+ EUR 131k De ontvangsten uit hoofde van de specifieke uitkering Landelijke Aanpak Isolatie (J94) was nog niet opgenomen in de begroting. Tegenover dit voordeel staat een overschrijding van de lasten van EUR 108k welke hierboven is toegelicht. + EUR 11k Overige afwijkingen;

Omgevingsvergunningen

35

De positieve afwijking op het product Omgevingsvergunning wordt verklaard door hogere inkomsten uit bouwleges. In 2024 is het aantal vergunde bouwprojecten toegenomen ten opzichte van de begroting, waardoor de opbrengsten uit leges hoger zijn uitgevallen. Deze stijging weerspiegelt een grotere bouwactiviteit binnen de gemeente.

Openbare ruimte

182

De baten op het product Openbare Ruimte zijn in 2024 €182.000 hoger uitgevallen dan begroot. Dit wordt voornamelijk verklaard door een extra bijdrage van derden van €71.000 voor straatwerkzaamheden en een €97.000 hogere bijdrage voor het pontveer. De hogere bijdrage voor het pontveer hangt samen met een onderschrijding in de jaarrekening 2023 van €47.000 en het feit dat in 2024 groot onderhoud heeft plaatsgevonden, waardoor de bijdrage van derden hoger is uitgevallen. De hogere inkomsten voor straatwerkzaamheden zijn reeds structureel bijgeraamd in de Perspectiefnota 2025.

Baten x € 1.000

33

Rioolheffing

-50

Bij de jaarrekening 2023 heeft de accountant aandacht gevraagd over de rekening-courant positie met de gemeente Amsterdam. Dit hebben we voor deze jaarrekening nader uitgezocht waaruit bleek dat dit oninbare vorderingen over de afgelopen jaren zijn die ten onrechte niet jaarlijks naar onze exploitatie zijn vertaald. De hoogte van deze oninbare vorderingen zijn per jaar gebruikelijk maar doordat we deze nu ineens naar onze exploitatie vertalen levert dat een relatief groot nadeel op.

Overige verschillen

18

Afwijkingen < EUR 25k bij elkaar gesaldeerd.

Saldo baten

420

Voordelig

Saldo

1.314

Voordelig

Reserves Op programma Ruimtelijk domein zijn de volgende bestemmingsreserves van toepassing:       

Reserve Omgevingswet Reserve Slok gelden Reserve Uitvoeringsprogramma Duurzaamheid Reserve Bestemmingsplannen Reserve Onderhoud wegen Reserve Uitvoeringsprogramma Mobiliteit Reserve Visies en onderzoek

Voor toelichting op eventuele toevoegingen en onttrekkingen in de reserves verwijzen wij u naar de jaarrekening, onderdeel Eigen vermogen.

34

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Periode

Bron

Functiemenging Vestigingen (van bedrijven) Omvang huishoudelijk restafval

% per 1.000 inw.15 t/m 64jr kg per inwoner

2023 2023 2022

CBS BAG/LISA LISA CBS

2022

Berekening

Percentage bekende Hernieuwbare elektriciteit

%

35

Waarde Landsmeer Benchmark 45,0 268,7 198 23,0

Nederland Nederland Nederland Nederland

Waarde Benchmark 54,2 181,8 152 40,9

Beleidsstukken

Bij dit programma horen de volgende beleidsstukken:                                  

Beleidsuitgangspunten Wegbeheer gemeente Landsmeer (beleidsvisie op wegbeheer; raadsbesluit 18 mei 2017) Beheerplan Wegen 2018-2022. Beleidsplan Openbare Verlichting 2020-2028. Mobiliteitsvisie 2018-2022. Parkeernota 2021-2025 Waterplan Landsmeer 2016-2026. Beschoeiingenbeheerplan. Gemeentelijk rioleringsplan 2018-2023 "Samen water ruimte geven". Verordening aansluitvoorwaarden riolering Landsmeer 2012. Verordening afvoer hemelwater en grondwater Landsmeer. Algemene Begraafplaats Beheerverordening 2023. Beleidskader VTH en VTH-strategie. Toekomstvisie 2025. Economische Visie Zaanstreek-Waterland 2018-2022. Groenbeleidsplan 2021-2031. Speelbeleidsplan Samen Beter Buiten Spelen 2017-2022. Diverse bestemmingsplannen voor gehele grondgebied. Woonvisie Landsmeer 2016-2024. Huisvestingsverordening Landsmeer 2023. Notitie Beleidskaders Woningbouwprogramma 2021. Monumentenbeleid Landsmeer 2013-2015 (vigerend). Verordening Starterleningen 2017. Welstandsnota 2012. Wabobeleidsplan 2020. Bouwverordening 2012. MJOP (Meerjarenonderhoudsplan) gemeentelijke gebouwen 2022-2025. Archeologie beleid 2011. Erfgoedverordening 2010. Verordening op de monumentencommissie 2005. Duurzaamheidsvisie 2018-2024. Beleidsplan Afval en Grondstoffen 2021-2026. Standplaatsenbeleid 2012. Marktverordening / marktreglement 2019. Verordening Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit Landsmeer 2022.

Verbonden partijen

Bij dit programma horen de volgende verbonden partijen: - Recreatieschap het Twiske-Waterland - Vervoerregio Amsterdam - Omgevingsdienst IJmond Voor een uitgebreide toelichting op deze verbonden partijen, zie de paragraaf verbonden partijen. 36

Sociaal Domein Portefeuillehouder Wethouder B. ten Have

Wethouder N. Bonenkamp (Kunst&Cultuur en Sport- en -accommodaties)

Missie

Het sociaal domein faciliteert de sociale basisvoorzieningen. Ook biedt het, als een inwoner niet (meer) zelfredzaam is en het ook met het eigen informele netwerk niet mogelijk is, ondersteuning op diverse levensgebieden. De gemeente zet zich er samen met andere organisaties voor in dat kinderen zich ontwikkelen tot gezonde jongeren en zelfstandige volwassenen, dat volwassenen zelfstandig kunnen functioneren en senioren vitaal en zelfredzaam blijven.

37

Wat wilden we bereiken? Basis maatschappelijke ondersteuning Wat wilden we bereiken? Eenzaamheid voorkomen, bespreekbaar maken en samenwerken om eenzaamheid te verminderen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Preventie: We maken de pilot 75+ huisbezoeken af en evalueren deze. Toelichting: Huisbezoek 75 wordt door de meeste inwoners goed ontvangen. Het biedt een laagdrempelige manier om outreachend met (oudere) inwoners in gesprek te gaan, hen te informeren over ons aanbod en te inventariseren waar oudere inwoners tegen aan lopen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Preventie: we ontwikkelen een aanpak om eenzaamheid onder jongeren bespreekbaar te maken en evalueren die. Toelichting: Project Blink Uit is door Link Jongerenwerk uitgevoerd. Zij hebben hiermee een nieuwe groep jongeren bereikt. Zij zullen voor 2025 een vergelijkbaar voorstel indienen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We communiceren regelmatig over het onderwerp eenzaamheid. Toelichting: Tijdens de Week tegen Eenzaamheid zijn meerdere activiteiten georganiseerd. Ook is de folder “Kom in verbinding met elkaar” gelanceerd en verspreid. Daarnaast staat er regelmatig een column in Nieuwsblad Landsmeer met als thema Een tegen Eenzaamheid. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We werken samen met onze partners aan initiatieven om eenzaamheid te verminderen. Toelichting: De Werkgroep Eenzaamheid is onverminderd actief. In 2024 is er een intensievere samenwerking geweest met Bedrijven Vereniging Landsmeer op dit onderwerp. Wat wilden we bereiken? We zetten ons ervoor in dat nog meer inwoners mee kunnen doen door Landsmeer dementievriendelijk te maken, woningen indien nodig aan te passen, vrijwilligers te koesteren en mantelzorgers te ondersteunen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We bedanken onze vrijwilligers Toelichting: In december zijn onze vrijwilligers in het Zonnetje gezet.

Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We evalueren het oude en voeren het nieuwe meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein in.

38

Toelichting: In mei 2024 is het nieuwe meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein aan de raad voorgelegd. Inmiddels zijn de daaruit voortkomende uitvoeringsprogramma’s door het college vastgesteld. Middels een raadsinformatiebrief bent u over de uitvoeringsprogramma’s geïnformeerd. Het uitvoeringsprogramma voor armoede en schuldhulpverlening is uiteindelijk een beleidsnota geworden die in december door de raad is vastgesteld. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We ondersteunen mantelzorgers en breiden waar mogelijk het aanbod uit. Toelichting: Wij bieden zowel individuele mantelzorg ondersteuning als groepsactiviteiten zoals een lotgenotengroep en Alzheimer Café. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We zetten in op het verkrijgen van het predicaat ‘Dementievriendelijke gemeente’. Toelichting: Wij zijn hierover in gesprek met Alzheimer Nederland. Voor de laatste stappen naar het predicaat ontbreekt binnen het beleidsteam voldoende capaciteit.

Armoede en schulden Wat wilden we bereiken? Inkomensondersteuning aanbieden aan wie daarvoor in aanmerking komt en problematische schulden voorkomen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We communiceren regelmatig over regelingen voor mensen met een smalle beurs. Toelichting: Zowel in de gemeente nieuwsbrief, via persberichten als op social media bericht de gemeente over verschillende regelingen voor inwoners met een smalle beurs. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We gaan na of een armoedefonds bijdraagt aan de oplossing. Toelichting: Dit onderwerp is in december 2023 in de raad besproken. Geconcludeerd werd dat de bestaande fondsen hierin voldoende voorzien. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We zetten in op preventie als het gaat om gezondheid, zorg, armoede en/of schulden. Toelichting: Wij zijn sinds december 2024 aangesloten bij de VoorzieningenWijzer. Hierop kunnen inwoners op een laagdrempelige wijze onderzoeken op welke landelijke en lokale voorzieningen zij recht hebben. Daarnaast bestaat de mogelijkheid voor een warme doorverwijzing naar onze Sociaal Raadsvrouw voor het aanvragen van voorzieningen.

39

Werk en inkomen Wat wilden we bereiken? Uitstroom van bijstandsgerechtigden naar werk of sociale activering waardoor het totale aantal inwoners in de bijstand niet groeit of in ieder geval zo laag mogelijk blijft. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

In samenwerking met onze uitvoeringspartners, het lokale speelveld en de regio gaan we mensen met een uitkering begeleiden naar werk. Ook begeleiden van werk naar werk hoort hierbij. Het gaat dan niet alleen om mensen die werk zoeken in loondienst maar ook om zelfstandigen. Waar nodig sturen wij bij. Er wordt waar mogelijk, lokaal en regionaal door een netwerk van gemeente en sociale partners samengewerkt om deze doelstellingen te behalen. Toelichting: Begin 2024 maakten 113 mensen gebruik van de Participatiewet. Eind 2024 117. In totaal stroomden 36 mensen in en 32 uit. De twee belangrijkste uitstroomredenen zijn werk en verhuizing.We blijven mensen begeleiden naar werk. We kijken daarbij naar de speciale behoefte van alle doelgroepen. We blijven moeite doen om steun en begeleiding te geven naar betaald werk. Het Rijk helpt met geld. Dit is bedoeld voor regionale verbinders en proeven met startbanen. Ook helpt het Rijk met een subsidieregeling voor werkgevers. Die regeling moet het makkelijker maken om statushouders aan te nemen.

Zorg en veiligheid Wat wilden we bereiken? -De stip op de horizon is een gezonde generatie in 2040. -Een toekomstbestendige uitvoeringsorganisatie met een aantal algemene en specifieke taken die invulling geeft aan (een deel van) ons beleid Sociaal Domein. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Het College zet zich in om sturing te geven aan de GGD in het algemeen bestuur Toelichting: Met de invoering van de gewijzigde Gemeenschappelijke Regeling GGD Zaanstreek-Waterland worden gemeenten in staat gesteld om periodiek het basis- en pluspakket vast te stellen, te evalueren en waar nodig bij te stellen. Daarnaast is opgenomen dat de directeur van de GGD eenmaal per jaar langs zal komen om het gesprek met de raad te voeren. Dit gesprek heeft in april 2024 plaatsgevonden. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We zorgen voor implementatie van de Brede SPUK. Toelichting: In samenspraak met externe partners, waaronder de Adviesraad Sociaal Domein, is de Uitvoeringsagenda SPUK GALA opgesteld. Deze is als Raadsinformatiebrief in februari 2025 naar de raad gestuurd. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Wij doen actief mee aan de landelijke en regionale preventiecampagnes. Toelichting: Ook in 2024 heeft de gemeente extra ingezet op de Rookvrije Generatie, o.a. door het plaatsen van tegels bij het Middelpunt en een campagne onder sportverenigingen. De gemeente heeft als onderdeel van de regio extra ingezet op IkPas (Het doel van IkPas is het creëren van bewustwording om wel of niet te drinken).

40

Onderwijs en jeugd Wat wilden we bereiken? We voeren de Hervormingsagenda Jeugd door. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We beschrijven in onze Woonzorgvisie wat de Landsmeerse opgave is voor het begeleid wonen van jongeren die zware zorg nodig hebben. Toelichting: De lokale Woonzorgvisie ligt ter inzage. Inmiddels zijn we tot de conclusie gekomen dat er vooral een (boven)regionale opdracht ligt om zorg voor jeugdigen met een complexe hulpvraag en een verblijfs- en intensieve behandelbehoefte te organiseren. U kunt hier meer over lezen op Een thuis voor noordje – Bovenregionaal Expertisenetwerk Jeugd Noord-Holland Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We vertalen de Hervormingsagenda naar de regio Zaanstreek Waterland. Toelichting: In de raadinformatiebrief Hervormingsagenda jeugd (436, april 2024) bent u hierover geïnformeerd. Daarnaast bevat de Hervormingsagenda jeugd een lokale component: iedere gemeente moet een sterk lokaal team hebben. Dit heeft voortdurend onze aandacht. Medewerkers worden getraind en we organiseren ‘een schil met expertise’ om het Middelpunt heen die betrokken kan worden indien nodig. Wat wilden we bereiken? Wij hebben extra oog voor opgroeiende jeugd en jongeren in Landsmeer als onderdeel van preventief jeugdbeleid. Daarbij hoort zowel stimuleren als begrenzen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We ontwikkelen jongerenwerk door, met aandacht voor begrenzen in samenwerking met BOA’s en politie. Toelichting: Jongerenwerk sluit structureel aan bij het handhavingsoverleg van de gemeente en geeft daarnaast in samenwerking met Halt voorlichtingslessen op de basisscholen van de gemeente. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We ontwikkelen met jongeren in Landsmeer nieuwe initiatieven en breiden ons aanbod eventueel structureel uit. Toelichting: In het kader van Blink Uit! zijn meerdere activiteiten georganiseerd voor en door jongeren, onder begeleiding van jongerenwerk. Daarnaast heeft de gemeente in het kader van Maatschappelijke Diensttijd (MDT) meerdere trajecten ondersteund en gefaciliteerd, waarbij door jongeren evenementen zijn georganiseerd (zoals de Hunt en de foto expositie)

41

Onderwijs en onderwijshuisvesting Wat wilden we bereiken? Kwalitatieve huisvesting met een goed binnenklimaat voor alle zes basisscholen in Landsmeer en Den Ilp. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Na vaststelling van het concept-IHP door de raad starten wij gesprekken over de invulling ervan met de schoolbesturen. Toelichting: In 2024 zijn er gesprekken met de schoolbesturen gevoerd over de verdere invulling. Het eerste resultaat is een rapport over het locatie-onderzoek van De Wagemakerschool. Dit locatie-onderzoek is in maart 2025 aan de raad voorgelegd.

Sport en Cultuur Wat wilden we bereiken? Dat Landsmeerder, Ilpers en Purmerlanders actief en/of passief deelnemen in de samenleving via sport- en cultuurverenigingen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

De samenwerking tussen sportverenigingen stimuleren en hen helpen om zich verder te ontwikkelen tot ‘multi-functionele speler’ in de lokale samenleving, onder andere via het Sportakkoord 2.0. Toelichting: In 2024 zijn we gestart met het realiseren een beleidsnota rond Sport en Bewegen. Deze zal voor de zomer van 2025 aan de raad worden voorgelegd. In deze beleidsnota is ook aandacht voor de rol van de gemeente naar de verenigingen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

De verenigingen sterker maken. De verenigingen moeten uit eigen kracht activiteiten ontplooien. Indien nodig ondersteunen we daarbij gericht. Toelichting: Naast de basketbaltorens hebben wij In 2024 de atletiekvereniging ondersteund met een eenmalige financiële bijdrage voor het groot onderhoud van de atletiekbaan. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

We nemen een pro-actieve houding aan ten aanzien van de sport- en cultuurverenigingen. Toelichting: Eind 2024 is er een sportcafé georganiseerd waarbij de sportaanbieders, vakleerkrachten, schooldirecties, sportverenigingen, organisaties uit het sociaal domein en de gemeente actief hebben meegedacht om samen een beweegvriendelijke buitenruimte in Landsmeer te maken en sport te ontwikkelen en te stimuleren. De verenigingen zijn ook om input voor de Omgevingsvisie. Wat wilden we bereiken? Eigentijdse en duurzame huisvesting en accommodaties voor verenigingen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

42

Onderzoeken of gemeentelijk accommodatiebeleid nodig is om deze doelstelling te bereiken. Hierbij is het nodig om in beeld te brengen welke functies en/of activiteiten in de toekomst gewenst zijn. Toelichting: We zijn in 2024 gestart met het realiseren van een accommodatiebeleid. Dit zal voor de zomer van 2025 aan de raad worden voorgelegd in samenhang met de beleidsnota Sport en Bewegen Wat wilden we bereiken? Landsmeer heeft een gevarieerd, herkenbaar en toegankelijk kunst- en cultuuraanbod. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Het cultuuraanbod is via de cultuurgids door het Cultuurplatform bij alle inwoners onder de aandacht gebracht. We bekijken op welke wijze en in welke rechtsvorm het Cultuurplatform voortgezet kan worden en welke rol de gemeente daarbij speelt. Toelichting: Het Cultuurplatform is in 2024 opgeheven vanwege te weinig animo vanuit de verenigingen om hier een actieve rol in te vervullen. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Meer aandacht voor locaties waar kunst- en cultuur getoond kan worden. Toelichting: Vanwege capaciteitsgebrek is dit punt niet actief opgepakt. Wel is de gemeente in gesprek geweest met de Kunstenaars Vereniging Landsmeer om mogelijke locaties voor een tentoonstelling te bespreken. Helaas bleek het aanbod hiervoor beperkt. Samen met Bureau Toerisme Laag-Holland zijn we bezig om een kunstroute door gemeente (wandel- en fietsroute) op te zetten. Die zal naar verwachting in 2026 geïntroduceerd worden, in het jaar waarin het 700-jarig bestaan wordt gevierd.

43

Wat heeft het gekost? Bedragen * €1.000 Totaal programma

Begroting na wijziging -13.602

Rekening

Verschil

Lasten

Begroting primair -13.257

-16.079

-2.477

Baten

2.561

2.642

4.963

2.321

-10.696 0

-10.960 0

-11.116 0

-156 0

Onttrekking reserves

0

0

0

0

Saldo reserves

0

0

0

0

-10.696

-10.960

-11.116

-156

Saldo voor mutaties reserves Toevoeging reserves

Saldo na mutaties reserves

Toelichting verschillen Bij de verantwoording van de afwijkingen wordt een tolerantiegrens gehanteerd van circa € 25.000. SOCIAAL DOMEIN Lasten x € 1.000

Bedrag

Toelichting

Salarislasten

119

In alle programma’s is sprake van een onderschrijding op de salarissen. Deze onderbesteding hangt nauw samen met een overschrijding op de post inhuur personeel. Door vacatures en tijdelijke uitval is in 2024 op diverse plekken gekozen voor de inzet van externe inhuur, waardoor de loonkosten lager uitvallen en de kosten voor inhuur hoger zijn dan begroot. Voor een nadere toelichting op deze ontwikkeling wordt verwezen naar het product Overhead in programma Financiën en naar de paragraaf Bedrijfsvoering, onderdeel Personeel.

Basis jeugd

30

Op het product Basis Jeugd zijn in 2024 €30.000 minder lasten gerealiseerd dan begroot. Dit komt doordat in de begroting nog structurele middelen waren opgenomen die deels werden gedekt door specifieke uitkeringen van het Rijk. Deze begrotingspost is inmiddels meerjarig gecorrigeerd, waardoor dit in de komende jaren niet meer tot een onderschrijding zal leiden.

44

Basis sport cultuur

116

Op het product Basis sport cultuur is in 2024 een onderschrijding van €116.000 gerealiseerd. Deze afwijking wordt grotendeels (€111.000) verklaard door lagere kapitaallasten binnen het Meerjaren Investeringsprogramma (MIP). Bij het opstellen van de begroting 2024 zijn de kapitaallasten van onderhanden kredieten opgenomen alsof deze in hetzelfde jaar al tot lasten zouden leiden. Conform het gemeentelijk activabeleid worden kapitaallasten echter pas verantwoord nadat de investeringen hebben plaatsgevonden. Hierdoor zijn de begrote kapitaallasten voor het IHP (€28K) niet tot uitdrukking gekomen in 2024. Daarnaast is er sprake van €78.500 aan onderschrijding als gevolg van een omissie uit het verleden. Door personele wisselingen in 2023 zijn de buiten de MIP om opgevoerde kapitaallasten voor het kunstgrasveld destijds niet gesignaleerd. Deze omissie wordt gecorrigeerd bij het opstellen van de Perspectiefnota en de begroting 2026.

Basis volwassen

63

Op het product Basis Volwassenen is in 2024 een onderschrijding van €63.000 gerealiseerd. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat er €40.000 minder is uitgegeven aan de brede SPUK (H30). Daarnaast is er €17.000 minder besteed aan de subsidie voor MEE.

Maatwerk jeugd

-1.030 In de gemeente Landsmeer zien we dat het aandeel jeugdigen dat gebruikmaakt van jeugdzorg langzaam toeneemt en momenteel 11% bedraagt. Daarmee nadert het percentage het landelijk gemiddelde van 11,5%. Tegelijkertijd nemen de kosten van de benodigde zorg toe, vooral doordat de problematiek waarmee jeugdigen kampen gemiddeld complexer is geworden. Ook de uitgaven voor jeugdbescherming zijn gestegen. Deze toename wordt niet veroorzaakt door een groter aantal betrokken jeugdigen, maar hoofdzakelijk door hogere tarieven per casus. Tot slot hebben twee specifieke casussen, waarvoor de zorg inmiddels is afgebouwd, geleid tot hogere kosten dan vooraf verwacht.

Maatwerk Participatie

-1.315 Deze overschrijding betreft voornamelijk lasten voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne (€1.396K), die niet waren opgenomen in de begroting. Hiervan is €1.047K afschrijving van woonunits over twee jaar; de rest betreft overige opvangkosten. De afschrijving is conform VNGrichtlijnen verantwoord en deze lasten zijn incidenteel van aard. Deze afwijking hangt samen met een positieve afwijking in de baten van €1.443.000, waarmee de extra lasten worden gedekt.

45

Maatwerk WMO

-481 Over de hele linie zien we het aantal gebruikers van WMO ondersteuning (vervoer, hulp bij het huishouden, begeleiding en dagbesteding) stijgen. Daarnaast zijn de tarieven van deze ondersteuning meer dan verwacht gestegen. Tenslotte zijn er meer (kostbare) wmo hulpmiddelen verstrekt dan verwacht.

Overige verschillen

21

Saldo lasten

Afwijkingen < EUR 25k bijelkaar gesaldeerd.

-2.477 Nadelig

Baten x € 1.000 Basis jeugd

126

Maatwerk participatie

2.192 Deze overschrijding bestaat uit €1.444K aan niet-begrote baten uit de specifieke uitkering voor de opvang van ontheemden uit Oekraïne. Daarnaast zijn de baten uit overige specifieke uitkeringen €707k hoger uitgevallen dan begroot. Deze ontvangsten dekken de lasten voor de opvang van ontheemden en andere activiteiten voor participatie.

Overige verschillen

3

Op het product Basis Jeugd zijn in 2024 €126.000 meer baten gerealiseerd dan begroot. Dit positieve verschil is grotendeels toe te schrijven aan een hogere ontvangst van specifieke uitkeringen met betrekking tot onderwijsachterstanden, namelijk €121.000 meer dan oorspronkelijk geraamd. Deze extra middelen zijn afkomstig van het Rijk en bedoeld ter ondersteuning van het jeugdbeleid en de uitvoering van jeugdhulp in de gemeente.

Afwijkingen < EUR 25k bijelkaar gesaldeerd.

Saldo baten

2.321 Voordelig

Saldo

-156

Nadelig

Reserves Op het programma Sociaal domein zijn de volgende bestemmingsreserves van toepassing:    

Reserve Sociaal Domein Meerjarenplan Reserve Basisregistraties Reserve Inburgering Reserve Ontheemden Oekraïne

Voor toelichting op eventuele toevoegingen en onttrekkingen in de reserves verwijzen wij u naar de jaarrekening, onderdeel Eigen vermogen.

46

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Periode

per 1.000 leerlingen per 1.000 leerlingen

2017 2023

DUO/Ingrado DUO/Ingrado

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers)

%

2023

DUO/Ingrado

Niet-sporters

%

2022

per 1.000 inwoners van 15-64 jaar

2023

Jongeren met een delict voor de rechter

%

2023

Achterstand onder jeugd - Kinderen in uitkeringsgezin

%

Netto arbeidsparticipatie

Absoluut verzuim Relatief verzuim

Bron

Waarde Landsmeer Benchmark Waarde Benchmark 1,8 1,8 Nederland 30 27 Nederland 1,6

Nederland

2,4

40

Nederland

46,4

574,6

Nederland

836,6

CBS - Jeugdmonitor

1

Nederland

1

2023

CBS - Jeugdmonitor

3

Nederland

6

%

2024

CBS - Arbeidsdeelname (gemeente)

73,3

Nederland

73,2

per 10.000 inwoners

2024

CBS - Re-integratie

162,1

Nederland

343,6

per 10.000 inwoners Lopende re-integratievoorzieningen van 15-64 jaar

2022

CBS - Re-integratie

72

Nederland

197,7

% van alle jongeren tot 18 jaar

2024

CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura

10,3

Nederland

11,5

%

2024

CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura

0,5

Nederland

0,9

per 10.000 inwoners

2024

CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein Wmo

500

Nederland

650

Banen

Personen met een bijstandsuitkering

Jongeren met jeugdhulp Jongeren met jeugdbescherming Cliënten met een maatwerkvoorziening Wmo

Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’en, CBS en RIVM CBS Bevolkingsstatistiek / LISA bewerking ABF Research

47

Beleidsstukken

Bij dit programma horen de volgende beleidsstukken: •

Meerjarenbeleidplan sociaal domein (2019-2023)

•

Nota Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzalen (2017)

•

Beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulp (2021-2024)

•

Uitvoering Participatiewet Landsmeer (2016)

•

Beleidsnotitie Nieuwe Wet Inburgering (2022)

Verordeningen participatie: •

Re-integratieverordening/gewijzigde re-integratieverordening (2018)

•

Verordening individuele studietoeslag Participatiewet (2022)

•

Verordening individuele inkomenstoeslag (2015)

•

Verordening tegenprestatie (2015)

•

Verordening loonkostensubsidie (2018)

•

Verordening persoonsgebonden budget begeleid werken Wet sociale werkvoorziening (2019)

•

Verordening verhoging vermogensnorm kwijtschelding belastingen gemeente Landsmeer (2023)

Verordeningen jeugd & onderwijs: •

Verordening leerlingenvervoer (2014)

•

Verordening onderwijshuisvesting (2017)

•

Verordening jeugdhulp gemeente Landsmeer (2022)

Verordeningen WMO: •

Verordening maatschappelijke ondersteuning (2020)

Overige verordeningen: •

Algemene Subsidieverordening gemeente Landsmeer (2021)

•

Verordening adviesraad sociaal domein (2022)

Verbonden partijen

Bij dit programma hoort de volgende verbonden partij: - GGD Zaanstreek-Waterland Voor een uitgebreide toelichting op deze verbonden partij, zie de paragraaf verbonden partijen.

Financiën 48

Portefeuillehouder Wethouder B. ten Have

Missie

Het programma financiën en algemene dekkingsmiddelen is het laatste programma van de programmabegroting. Algemene dekkingsmiddelen zijn middelen die geen vooraf bepaald bestedingsdoel hebben. Naast de algemene dekkingsmiddelen worden in dit programma baten en lasten verantwoord welke niet zijn onder te brengen in andere programma's. Voor het grootste deel bestaat dit programma uit belastingen (lokale heffingen) waarvan de besteding niet gebonden is, uitkering uit het gemeentefonds en overige baten en lasten. Naast 'Treasury' wordt in dit programma ook het door het BBV verplicht onderdeel 'Overhead' verantwoord. Onder overhead wordt dat deel van de personeelsbegroting verstaan wat aan door BBV gedefinieerde overheadtaken toe moet worden gerekend. Tegenvallers of de noodzaak tot extra investeringen kunnen grote gevolgen hebben voor onze begroting. We willen de financiële consequenties van keuzes inzichtelijk maken en een transparant financieel beleid voeren. Een soepele en efficiënte P&C cyclus is noodzakelijk teneinde een sluitend begrotingsbeleid te kunnen voeren en ruimte voor nieuw beleid te creëren. Waarbij er oog is voor het versterken van de uitvoeringskracht van de organisatie op dit te bereiken. De financiële huishouding wordt stapsgewijs opgeschoond.

En indien noodzakelijk worden de bestaande uitgangspunten van het financieel beleid heroverwogen, afhankelijk van de opgaven waarvoor de gemeente staat.

49

Wat wilden we bereiken? Financien Wat wilden we bereiken? Het college wil de financiële consequenties van tegenvallers en die van extra investeringen inzichtelijk maken en een transparant financieel beleid voeren. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

De financiële verordening wordt in samenspraak met de raad herzien. Toelichting: Op 28 maart 2024 heeft de Raad de herziene financiële verordening vastgesteld, deze is voorafgaand aan de vaststelling met de Auditcommissie besproken. Wat hebben we daarvoor gedaan?

Voortgang

Een efficiënte Planning & Controle cyclus. Toelichting: In het eerste kwartaal is de planning voor de P&C cyclus opgesteld en zijn er tijdig budgetgesprekken ingepland met alle budgethouders om een goed inzicht te krijgen in wat er op ons af komt. De financieel adviseurs zijn begin 2024 direct begonnen met het opleiden van de nieuwe jonge medewerkers die ook een rol als budgethouder hebben. Dit leidt tot een beter inzicht van onze collega's in hun budgetten, zodat er beter geprognosticeerd kan worden. Daarnaast blijven we continue werken aan de opzet van de verschillende P&Cdocumenten zodat de raad zo goed mogelijk wordt gefaciliteerd in haar kaderstellende en controlerende rol. De bezetting van de financiële functie blijft kwetsbaar en is op dit moment voor een groot deel afhankelijk van inhuur, ondanks dat zijn alle P&C-producten in samenwerking met alle teams conform planning opgeleverd.

Wat heeft het gekost? Bedragen * €1.000 Totaal programma

Begroting na wijziging -5.815

Rekening

Verschil

Lasten

Begroting primair -6.303

-7.039

-1.224

Baten

24.644

24.191

24.417

226

Saldo voor mutaties reserves Toevoeging reserves

18.341 107

18.376 0

17.378 0

-998 0

7

405

154

-251

114

405

154

-251

18.455

18.781

17.532

-1.248

Onttrekking reserves Saldo reserves Saldo na mutaties reserves

50

Toelichting verschillen Bij de verantwoording van de afwijkingen wordt een tolerantiegrens gehanteerd van circa € 25.000. FINANCIËN Lasten x € 1.000 Overhead

Bedrag

Toelichting

-1.023 Op het beheersproduct Overhead is sprake van een ogenschijnlijk grote afwijking. Onder de Overhead worden alle kosten (ook salarislasten) verzameld die ten dienste staan een het primaire proces. Een nadere uitsplitsing binnen overhead van de afwijkingen ziet er als volgt uit: - salaris + inhuur:

- 1.101K

- algemene lasten organisatie:

- 18K

- huisvesting:

- 21K

- ICT:

99K

- materiaal en materieel:

18K

Naast de salarislasten zijn hier ook een groot deel van de kosten van inhuur van andere teams verantwoord (vanaf de begroting 2025 is dat anders ingericht). Tegenover die inhuurkosten staan voordelen op de andere programma's. In de paragraaf bedrijfsvoering, onder personeel, is aangegeven dat er per saldo sprake is van een overschrijding van 150K (1,7%). Ten aanzien van ICT hadden we in 2024 lagere kosten voor de outsourcing, het zaaksysteem en innovatie. Dit heeft een incidenteel karakter. Treasury

Overige posten Saldo lasten

-223 Bij treasury is sprake van zowel hogere lasten als baten, dit heeft te maken met de boekhoudkundige verwerking. Per saldo is sprake van een voordeel van 20K doordat de rentelasten iets lager uitvallen dan begroot. 22 Saldering van meerdere kleine afwijkingen -1.224 Nadelig

Baten x € 1.000 OZB

-197 Bij de jaarrekening 2023 heeft de accountant aandacht gevraagd over de rekening-courant positie met de gemeente Amsterdam. Dit hebben we voor deze jaarrekening nader uitgezocht waaruit bleek dat dit oninbare vorderingen over de afgelopen jaren zijn die ten onrechte niet jaarlijks naar onze exploitatie zijn vertaald. De hoogte van deze oninbare vorderingen zijn per jaar gebruikelijk maar doordat we deze nu ineens naar onze exploitatie vertalen levert dat een relatief groot nadeel op. 51

Overige belastingen

43 De (bijgestelde) raming voor de toeristenbelasting is in 2024 ruim gehaald, wat ook te danken is aan opgelegde aanslagen van de jaren ervoor. Voor een uitgebreide toelichting van de lokale heffingen zie paragraaf lokale heffingen.

Algemene uitkering

147 Met de decembercirculaire 2024 zijn er middelen aan het gemeentefonds toegevoegd met een positief effect. De belangrijkste hiervan is een voorschot aan gemeenten van het bedrag dat in 2024 overblijft in het zogenaamde btw-compensatiefonds

Treasury

252 Zie de toelichting onder de lasten.

Overige verschillen

-19 Saldering van meerdere kleine afwijkingen

Saldo baten

226 Voordelig

Saldo

-998 Nadelig

Reserves Op het programma Financiën zijn de volgende reserves van toepassing: 

Wet open overheid (Woo)

Voor toelichting op eventuele toevoegingen en onttrekkingen in de reserves verwijzen wij u naar de jaarrekening, onderdeel Eigen vermogen.

52

Beleidsindicatoren Indicator

Eenheid

Periode

Bron

Waarde Landsmeer

Benchmark

Waarde Benchmark

Gemiddelde WOZ-waarde

x €1.000

2024

CBS - Waarde onroerende zaken

579

Nederland

379

Nieuw gebouwde woningen

per 1.000 woningen

2023

Basisregistraties adressen en gebouwen - bewerking ABF Research

1,8

Nederland

9,1

Demografische druk

%

2024

CBS Bevolkingsstatistiek

84,8

Nederland

70,4

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden

€

2024

COELO - Atlas lokale lasten

1.310

Nederland

911

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden

€

2024

COELO - Atlas lokale lasten

1437

Nederland

994

53

Beleidsstukken

Bij dit programma horen de volgende beleidsstukken: - Verordening financieel beleid, beheer en organisatie gemeente Landsmeer 2024 - Verordening controle financiële beheer en organisatie gemeente Landsmeer 2024 - Nota Activabeleid 2019 - Treasury Statuut 2019 - Controle protocol 2021-2024

Verbonden partijen

Bij dit programma horen de volgende verbonden partijen: 

Alliander N.V.



BNG

Voor een uitgebreide toelichting op deze verbonden partijen, zie de paragraaf verbonden partijen.

54

Paragrafen

55

Lokale heffingen Algemeen

De paragraaf lokale heffingen heeft betrekking op zowel de heffingen waarvan de besteding is gebonden als waarvan de besteding ongebonden is. De belangrijkste heffingen van de gemeente zijn onroerendezaakbelastingen, afvalstoffenheffing en rioolheffing. De lokale heffingen, die gerekend worden tot de algemene dekkingsmiddelen (ongebonden heffingen), zijn de roerende en onroerendezaakbelastingen (OZB). Daarnaast zijn er heffingen die niet tot de algemene dekkingsmiddelen horen (gebonden heffingen). De belangrijkste daarvan zijn de afvalstoffenheffing en de rioolheffing.

Gerealiseerde inkomsten Bedragen * € 1.000 Totaal programma

Begroting na wijziging 2.147

Rekening

Verschil

Afvalstoffenheffing

Begroting primair 2.147

2.241

93

Leges burgerzaken

152

153

271

118

Leges omgevingsvergunningen

240

240

282

42

Marktgelden

10

10

13

3

3.538

3.538

3.338

-199

32

32

23

-9

1.366

1.366

1.316

-51

Roerende zaakbelasting

3

3

5

2

Toeristenbelasting

72

25

68

43

7.560

7.514

7.556

42

Onroerende zaakbelasting Precariobelasting Rioolheffing

Saldo

Kostendekkendheid

Uitgangspunten tarievenbeleid Het streven is om tot 100% kostendekkendheid voor alle leges en heffingen te komen. Dit met uitzondering van de lijkbezorgingsrechten en marktgelden, waarbij de raad heeft aangegeven niet te streven naar 100% kostendekkendheid. Het uitgangspunt voor de overige heffingen is dat deze trendmatig worden opgehoogd.

56

Afvalstoffenheffing Opbrengsten Onttrekking voorziening Uitgaven Storting voorziening Compensabele BTW Toegerekende overhead Dekkingspercentage excl. Storting/Onttrekking Dekkingspercentage incl. Storting/Onttrekking

Begroting Begroting na wijziging Rekening 2.147 130 1.657 292 319 95%

2.147 130 1.668 294 321 94%

2.241 125 1.698 307 349 95%

100%

100%

100%

De opbrengsten uit de afvalstoffenheffing zijn € 94K hoger dan begroot. Dit heeft een aantal oorzaken: - Er is voor € 82K aan gelden/vergoedingen ontvangen voor oud afval; - Er is voor € 10K aan gelden ontvangen als vergoeding voor ophalen grofvuil. Daarnaast zijn de uitgaven ruim € 30K hoger dan begroot. In boekjaar 2024 heeft een onttrekking uit de voorziening plaatsgevonden om de hogere lasten te kunnen dekken en zodat het dekkingspercentage in lijn is met de begroting. Rioolheffing Opbrengsten Onttrekking voorziening Uitgaven Storting voorziening Compensabele BTW Toegerekende overhead Dekkingspercentage Storting/Onttrekking Dekkingspercentage Storting/Onttrekking

Begroting Begroting na wijziging Rekening 1.366 1.366 1.316 352 352 150 1.252 1.264 1.057 231 238 198 241 243 217 79% 78% 89% 100%

98%

100%

De opbrengsten uit de rioolheffing zijn € 50K lager dan begroot. Dit heeft een aantal oorzaken: - Er is voor € 72K minder aanslagen rioolrecht niet-woningen opgelegd. Dit wordt gecompenseerd door een hogere aanslag rioolrecht woningen van € 26K. Het restverschil van € 4K wordt verklaard door de vernietigingen en oninbaarheid van opgelegde aanslagen. Daarnaast zijn de uitgaven ruim € 207K lager dan begroot. In boekjaar 2024 heeft een onttrekking uit de voorziening plaatsgevonden om de hogere lasten te kunnen dekken en zodat het dekkingspercentage in lijn is met de begroting.

57

Lijkbezorgingsrechten Opbrengsten Onttrekking voorziening Uitgaven Storting voorziening Toegerekende overhead Dekkingspercentage Storting/Onttrekking

Begroting Begroting na wijziging Rekening 153 153 176 166 198 181 2 2 32 41 37 77% 64% 80%

Leges algemene dienstverlening Opbrengsten Uitgaven Toegerekende overhead

Begroting Begroting na wijziging Rekening 266 267 366 938 1.038 886 181 213 182

Dekkingspercentage

24%

21%

34%

Dienstverlening vallend onder de fysieke leef- Begroting Begroting na wijziging Rekening /omgevingsvergunning Opbrengsten Uitgaven Toegerekende overhead

273 702 135

273 702 144

295 558 115

Dekkingspercentage

33%

32%

44%

Dienstverlening vallend onder de Europese dienstenrichtlijn

Begroting Begroting na wijziging Rekening

Opbrengsten Uitgaven Toegerekende overhead Dekkingspercentage

58

3 7 1

3 7 1

3 6 1

38%

35%

42%

Lokale lastendruk

De lokale lastendruk is voor een meerpersoonshuishouden berekend. Hieronder treft u een tabel aan, waarmee u het verschil kunt zien met de daadwerkelijk gemiddelde woningwaarde 2023 en 2024, zodat u een goed vergelijking kunt maken op grond van de daadwerkelijke gemiddelde woningwaarde in de gemeente Landsmeer. Woonlasten per huishouden Omschrijving Gemiddelde woningwaarde OZB eigenaren Afvalstoffenheffing Rioolheffing Totaal

2023 580.000 534 485 246 1.265

2024 580.000 582 512 260 1.354

Kwijtscheldingsbeleid

Voor mensen met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van een gehele of gedeeltelijke kwijtschelding van de afvalstoffenheffing. Dit is het geval als aan de voorwaarden voor kwijtschelding van de Invorderingswet is voldaan. Kwijtschelding Gemeentelijke belastingen

Begroting 56

Begroting na wijziging 56

59

Rekening 58

Weerstandsvermogen en risicobeheersing Algemeen

Het weerstandsvermogen geeft antwoord op de vraag in hoeverre een gemeente in staat is om niet afgedekte risico’s op te vangen met gereserveerde financiële middelen (weerstandscapaciteit). Voldoende weerstandsvermogen zorgt ervoor dat de uitvoering van taken en het voorzieningenniveau bij financiële tegenslagen gegarandeerd blijven. Voldoende weerstandsvermogen gaat over:  Welke risico’s lopen we?  Wat is de beschikbare weerstandscapaciteit? Risico’s In deze paragraaf richten we ons vooral op de risico’s met een financieel effect; hiervoor is immers een weerstandsvermogen nodig. Risico’s die een ‘bedreiging’ vormen voor het realiseren van beleidsdoelen of projecten, zijn primair onderdeel van de programma’s dan wel projecten. Verder geldt voor de beoordeling van de risico’s in deze paragraaf dat het moet gaan om onzekere gebeurtenissen, waarvan het (financieel) effect niet of nauwelijks is in te schatten. En die niet op een andere manier, bijvoorbeeld door te verzekeren, te verleggen zijn of door andere beheersmaatregelen kunnen worden afgedekt. De hoogte van een uiteindelijk gekozen investering is geen risico in het kader van deze paragraaf. Het gaat immers niet om een onzekere gebeurtenis, maar om een besluit waarop het College en de Raad zelf invloed hebben.

Eenmaal in uitvoering kan er wel sprake zijn van risico’s in de vorm van onzekere gebeurtenissen tijdens de uitvoering. Het is dan zaak dat deze kenbaar zijn voordat het besluit wordt genomen om deze zoveel mogelijk uit te sluiten dan wel bewust te aanvaarden. In die gevallen dat een risico vrij zeker is en ook het financieel effect redelijk te kwantificeren is, schrijft het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) voor dat hiervoor een voorziening moet worden getroffen. Dit is bijvoorbeeld aan de orde bij voorziene verliezen op grondexploitaties. Mocht dit bij de jaarlijkse actualisatie duidelijk worden, is dat meteen het moment om hiervoor een voorziening te treffen Risicoprofiel Er zijn meer methoden om een gekwantificeerd risicoprofiel op te stellen, uiteenlopend van meer wetenschappelijke methoden tot meer praktische modellen. Voor alle methoden geldt dat ze geen 100% garantie bieden op volledigheid, Covid-19 stond bijvoorbeeld in geen enkel risicoprofiel. Het gaat er vooral om risico’s zo goed mogelijk te benoemen waar nog niet op één of andere manier in is voorzien. De eigenschap van een risico is echter dat men niet weet wat, wanneer of hoe het zich aandient. Voor deze paragraaf kiezen we, vanaf deze jaarrekening 2024, voor een wat meer pragmatische aanpak waarbij de tabel die tot het risicoprofiel leidt transparanter te volgen is.

Vorige versies van het risicoprofiel waren gebaseerd op een meer wetenschappelijk model wat op basis van simulaties tot een risicoprofiel leidde. Basis voor het risicoprofiel is een inventarisatie van risico’s die tweemaal per jaar plaatsvindt (begroting en rekening). Deze hebben we zo goed mogelijk gekwantificeerd en voorzien van een risicoscore (kans x impact), op basis van de volgende tabellen.

60

Kans Gering (minder dan 1x per 4 jaar) Gemiddeld (ongeveer 1x per 4 jaar) Hoog (minimaal 1x per jaar)

1 3 5

Impact Gering, < 1% van de omzet (320K) Gemiddeld, > 1% < 2,5% van de omzet (320K-800K) Hoog, > 2,5% van de omzet (800K) Risicoscore Score ≥ 10

1 3 5

Hoog risico, voor 100% profiel in het profiel

Score ≥ 5 en ≤ 10

Beperkt risico, voor 50% in het profiel

Score ≤ 5

Gering risico, opvangen binnen de reguliere bedrijfsvoering

De risicoscore houdt ook rekening met het feit dat niet alle risico’s zich tegelijkertijd voordoen. Wanneer hiermee geen rekening wordt gehouden is de kans groot dat een behoorlijk deel van het vermogen (ofwel algemene reserve) onnodig geblokkeerd wordt. Structureel of incidenteel Van belang is onderscheid te maken tussen risico’s met structurele en incidentele effecten, in het profiel is dit onderscheid ook aangebracht. Risico’s met structurele effecten hangen meestal samen met de bedrijfsvoering zoals rente of hogere kosten vanwege een hoger aantal bijstandontvangers. Wanneer dit soort risico’s zich voordoen dienen ook structurele maatregelen genomen te worden door ze mee te nemen in het financieel meerjarig perspectief. Het kan zijn dat het perspectief hiervoor op korte termijn geen ruimte biedt en dat moet worden omgebogen binnen de begroting, dat kost tijd. Om die reden wordt het risicopercentage, waarmee in het profiel wordt gerekend, met een factor 3 vermenigvuldigd. Daarmee biedt het weerstandsvermogen vervolgens de mogelijkheid om die tijd te overbruggen.Wanneer zich een incidenteel risico voordoet dient deze in principe ineens ten laste van de weerstandscapaciteit gebracht te worden, wanneer deze niet kan worden opgevangen in het rekeningresultaat.

61

Risicoprofiel Onderwerp WMO en Jeugd

Participatiewet

Risiso/oorzaak

Beheersmaatregel

Maximaal K I Score % * bedrag

Risico's met een mogelijk structureel financieel effect Toenemende hulpvraag Binnen kaders zo 500.000 3 3 tov vastgesteld budget passend mogelijk terwijl het open zorg toewijzen einderegeling betreft Toename aantal bijstandsgerechtigden waarbij landelijk te verdelen budget ontoereikend is

Voorkomen van instroom en snelle begeleiding naar werk

250.000 3 1

Risico's met in principe een incidenteel financieel effect Informatieveiligheid Bij een eventuele hack Continue 1.000.000 1 5 is een grote inspanning monitoring van nodig voor herstel onze ITinfrastructuur Loonkosten Vanwege de krappe Prioriteren in 200.000 3 1 arbeidsmarkt blijven we doelen van inhuur afhankelijk die niet altijd wordt afgedekt door vacatureruimte Grondexploitatie Om planologische Gedegen 200.000 3 1 redenen uitblijven van besluitvorming ruimtelijke ontwikkelingen (afboeken voorbereidingskosten) Jeugdzorg Bijzonder complexe Via preventie maar 500.000 3 3 casus met hoge soms ook geen zorgkosten beheersmaatregel mogelijk Calamiteiten Schade door Beheerplannen op 500.000 3 3 openbare ruimte achterstallig orde onderhoud, storm, bodemsanering Zorgleveranciers Faillissement van een Geen maatregel om 500.000 1 3 cruciale zorgleverancier faillissement af te wenden

9 150%

Profiel in € 750.000

3

0%

0

5

50%

500.000

3

0%

0

3

0%

0

9

50%

250.000

9

50%

250.000

3

0%

0

1.750.000 62

* wanneer zich een risico met een structureel financieel effect is het van belang daar in de begroting zo snel mogelijk op te anticiperen. Hier moet dan wel structureel ruimte voor zijn en wanneer dat niet het geval is in de tussentijd een beroep op het weerstandsvermogen worden gedaan, om die reden wordt het risico in het profiel voor 3 jaar meegenomen.

Weerstandscapaciteit + ratio Beschikbare weerstandscapaciteit

Ook bij de weerstandscapaciteit kunnen we het onderscheid tussen structureel en incidenteel maken. Structureel In theorie wordt deze gevormd door een combinatie van ombuigingen, bezuinigingen en inkomstenverhogingen. Ombuigen en bezuinigen is een lastig proces en vraagt om veel flexibiliteit van de begroting. Dat laatste blijkt echter bijzonder lastig. Aan alle uitgaven liggen immers bewust gekozen beleid of wettelijke regels ten grondslag die we moeten uitvoeren, en waarvan een steeds groter deel een open-einde-karakter heeft. Dat laatste zien we de afgelopen jaren bij vrijwel alle gemeenten als het gaat om de Wmo en Jeugdzorg. Maar ook als het lukt om andere beleidsmatige keuzes te maken, zijn de (positieve) financiële effecten hiervan niet direct in te boeken. Vaak is er namelijk al sprake van meerjarige financiële ‘verplichtingen’ in de vorm van kapitaallasten of subsidies die, wettelijk voorschrift, niet van het ene op het andere moment mogen worden afgebouwd. In deze gevallen biedt de incidentele weerstandscapaciteit (algemene reserve) dus wel tijdelijk uitkomst om dit proces weloverwogen uit te voeren. Veel van onze inkomsten (waar ook dienstverlening tegenover staat) zijn al gemaximeerd, omdat een kostendekking van 100% wordt gehanteerd of nagestreefd, zoals riool- en afvalstoffenheffing en leges voor vergunningen.

Voor een inkomstenverhoging blijven dan feitelijk de algemene belastingen over, zoals de toeristenbelasting en de OZB. Deze belastingen zijn immers vrij besteedbaar. Voor de hoogte van (de tarieven voor) de toeristenbelasting geldt geen maximum. Het zijn belastingen die door verblijfsaanbieders in de gemeenten aan hun gasten worden doorberekend en aan de gemeente worden afgedragen. Bij een eventuele verhoging is het vooral van belang om te beoordelen of dit een (te) negatief effect heeft op de concurrentiepositie van de verblijfsaanbieders. Ten aanzien van de hoogte van de OZB gelden ook geen (wettelijke) maximumtarieven, de hoogte daarvan is altijd een politieke keuze. Voor deze paragraaf hanteren we daarvoor als norm het zogenaamde toelatingskaartje voor artikel 12. Op basis daarvan bedraagt de onbenutte belastingcapaciteit € 1,4 miljoen. Incidenteel Feitelijk vormt de algemene reserve, naast de bestedingsfunctie die deze reserve heeft, onze incidentele weerstandscapaciteit. Zolang er geen harde verplichtingen zijn aangegaan ten aanzien van bestemmingsreserves, kan de bestemming van die reserves in theorie worden heroverwogen en kan worden besloten deze toe te voegen aan de algemene reserve. Ditzelfde geldt voor eventuele stille reserves, bijvoorbeeld de verkoop van vastgoed.

63

Weerstandsratio Hoewel de onbenutte belastingcapaciteit € 1,4 miljoen bedraagt is deze pas beschikbaar na een forse OZB-verhoging. Hetzelfde geldt voor eventuele stille reserves. Om die reden hanteren we voor deze paragraaf alleen de algemene reserve in combinatie met het laatste rekeningresultaat als weerstandscapaciteit. Door deze af te zetten tegen het risicoprofiel verkrijgen we de weerstandsratio, deze ziet er als volgt uit. Weerstandsratio Algemene reserve

4.208.000 -697.000

Rekeningresultaat 2024 Weerstandscapaciteit Risicoprofiel Weerstandsratio

3.511.000 1.750.000 2,0

De weerstandsratio is lager dan de meest recent gepresenteerde ratio in de begroting 2025. Dat komt enerzijds door een andere bepaling van het risicoprofiel (hoger) en anderzijds door een andere berekening van de weerstandscapaciteit (lager). Naar hun aard zijn de risico's echter niet toegenomen en is de weerstandsratio ruim voldoende. Bovendien is de beoogde verkoopopbrengst van het Resort nog geen onderdeel van het weerstandsvermogen, wanneer deze wordt gerealiseerd neemt de ratio toe. Weerstandsnorm Waarderings-cijfer

Ratio

Betekenis

A

> 2.0

uitstekend

B

1.4-2.0

ruim voldoende

C

1.0-1.4

voldoende

D

0.8-1.0

matig

E

0.6-0.8

onvoldoende

F

< 0.6

ruim onvoldoende

64

Kengetallen Bedragen * € 1.000 Kengetallen

Rekening

Begroting

Rekening

2023

2024

2024

Netto schuldquote

64%

67%

64%

Netto schuldquote voor verstrekte leningen

64%

66%

64%

Solvabiliteit

15%

11%

15%

Structurele exploitatieruimte

4%

0%

0,1%

Grondexploitatie

3%

3%

3%

Belastingcapaciteit (t.o.v. landelijk gemiddelde)

134%

130%

145%

Kengetallen geven vooral in onderlinge samenhang waardevolle informatie. Het is belangrijk om te kijken naar ontwikkelingen en trends over een langere periode, evenals naar het onderliggende risicoprofiel. Op basis van de cijfers uit het Jaarverslag 2024 kunnen we concluderen dat de gemeente Landsmeer in 2024 voldoet aan de gestelde normen van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), met uitzondering van de solvabiliteitsratio. De kengetallen netto schuldquote, solvabiliteit, structurele exploitatieruimte en grondexploitatie zijn ten opzichte van 2023 gelijk gebleven. de belastingcapaciteit is ten opzichte van 2023 gestegen.

Netto schuldquote

De netto schuldquote wordt berekend door de netto schuld conform Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) te delen door het begrotingstotaal. Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote weergegeven zonder en met correctie voor verstrekte leningen. In de VNG-uitgave Houdbare gemeentefinanciën wordt een schuld lager dan 100% van het begrotingstotaal als voldoende bestempeld en een schuld hoger dan 130% van het begrotingstotaal als onvoldoende. De netto schuldquote van de gemeente Landsmeer voor 2024 is met 64% volgens de VNG-norm voldoende.

Solvabiliteitsratio

De solvabiliteitsratio wordt berekend door het eigen vermogen te delen door het balanstotaal. De solvabiliteitsratio is een maatstaf voor kredietwaardigheid. De VNG-uitgave Houdbare gemeentefinanciën bestempelt een solvabiliteitsratio hoger dan 30% als voldoende en lager dan 20% als onvoldoende. Met een ratio van 15% scoort de gemeente Landsmeer een onvoldoende op basis van de VNG-norm.

Structurele exploitatieruimte

Een percentage waarmee beoordeeld kan worden welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele exploitatieruimte wordt berekend door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves te delen door de totale baten. Een negatief percentage betekent dat de structurele baten niet toereikend zijn om de structurele lasten te dekken.

65

Grondexploitatie

Dit percentage geeft informatie over de boekwaarde van Niet in exploitatie genomen gronden (NIEGG) en Bouwgronden in exploitatie (BIE) in verhouding tot de totale gemeentelijke baten. Er is geen VNG-norm voor de hoogte van deze ratio. In de regel geldt: hoe lager de ratio des te minder investeringen in grondexploitaties er hoeven te worden terugverdiend en daarmee hoe lager het financiële risico voor de gemeente.

Belastingcapaciteit (t.o.v. landelijk gemiddelde)

De belastingcapaciteit wordt bepaald aan de hand van de hoogte van de gemiddelde lasten per meerpersoonshuishouden voor OZB, rioolheffing en afvalstoffenheffing ten opzichte van het landelijk gemiddelde. Deze indicator geeft inzicht in de hoogte van de woonlasten. Ze kan zo vergeleken worden met eerdere jaren en andere gemeenten. De gemiddelde lasten per meerpersoonshuishouden (met eigen woning) in Landsmeer zijn met € 100 gestegen van € 1.340 in 2023 naar € 1.440 in 2024 (Bron : COELO). De gemiddelde lasten per meerpersoonshuishouden (met een eigen woning) in Nederland zijn in 2024 ten opzichte van 2023 gestegen met € 50 van € 944 naar € 994 (Bron : COELO). Dit betekent dat we in 2024 circa 45% boven het landelijk gemiddelde zaten qua lastendruk, terwijl we op grond van deze cijfers in 2023 circa 42% boven het landelijk gemiddelde zaten. (N.B. : Dit kengetal (belastingcapaciteit) is dus niet te verwarren met de onbenutte belastingcapaciteit OZB, deze laatste geeft aan hoeveel een gemeente zijn inkomsten nog kan verhogen.)

66

Onderhoud kapitaalgoederen Algemeen

Deze paragraaf beschrijft het onderhoudsniveau van onze kapitaalgoederen en de financiële gevolgen van het gevoerde beheerniveau. Dit volgens artikel 9 en 12 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Ook geven we aan of er sprake van achterstallig onderhoud is. Kapitaalgoederen vormen het gezicht van de gemeente. Het zijn goederen die regelmatig onderhoud nodig hebben. Met onderhoud bedoelen we: uitvoeren van preventieve of correctieve maatregelen om een object binnen de levensduur in goede staat te houden of te brengen. Die goede staat is een vooraf vastgesteld kwaliteitsniveau. Bij de onderhoudskosten onderscheiden we:  

Klein onderhoud (ook wel dagelijks onderhoud genoemd); Groot onderhoud.

Bij klein onderhoud gaat het om nodige periodieke kosten om het object in goede staat te houden binnen een vooraf vastgesteld kwaliteitsniveau. Voorbeelden zijn reinigen van rioolstelsels en periodiek onderhoud aan elektrische installaties. Kosten van groot onderhoud ontstaan na een langere gebruiksperiode van een object. Ze zijn vaak ingrijpend en gaan om een groot of belangrijk deel van het object.

Ten behoeve van het onderhoud en vervanging van de verschillende soorten kapitaalgoederen gelden onderstaande beleidsnota’s: Periode Beleidsnota / beheersplan Riolering Water, oevers & beschoeiingen Openbare verlichting Groen Kunstwerken Gebouwen Spelen Wegen

Gemeentelijk riool en waterzorgprogramma 2025-2028 Waterplan 2016-2026 Beheerplan oevers 2008-2018 Beleidsplan openbare verlichting 2020-2028 Beleidsplan Groenbeheer Landsmeer 2021-2031 Beheerplan bruggen 2014-2018 Onderhoudsplan gemeentelijke gebouwen 2022-2025 Beleidsplan spelen 2017-2022 Wegenbeheerplan gemeente Landsmeer 2025-2029

Vastgesteld Actualisatie door de raad 3-10-24 21-12-16 30-09-08 18-06-20 25-11-21 19-03-15 17-02-22 20-04-17 27-03-25

2028 2026 2025 2028 2031 2025 2025 2025 2029

De gemeente Landsmeer beschikt over beheerprogramma’s voor het onderhoud van riolering, wegen, openbare verlichting, speelplaatsen, bomen, gemeentelijke gebouwen, kunstwerken, water, beschoeiingen en groen. Gegevensbestanden worden doorlopend bijgewerkt met de laatste revisies, inspectiegegevens, beoordelingen en maatregelen om tot goede planningen te komen. De ramingen voor het onderhoud in de begroting zijn verschillen op sommige posten aan de bedragen van de 67

desbetreffende jaarschijf van de onderhoudsplannen. Daar waar meer is uitgegeven op bepaalde posten is aan de andere kant minder uitgegeven bij bepaalde posten, zodat we binnen de marges van de onderhoudsplanning zijn gebleven. Jaarlijks wordt er op basis van de vastgestelde Onderhoudsplannen gemeentelijke gebouwen (het MJOP 2022-2025) een bedrag gedoteerd en dient de voorziening de schommelingen in de verschillende jaarschijven op te vangen. Gebouwenbeheer houdt dit nauwlettend in de gaten en maakt de overwegingen voor het onderhoud op basis van dit MJOP 2022-2025. Daar waar, door onvoorziene omstandigheden, meer moet worden uitgegeven wordt getracht om dit elders te besparen. Hierbij wordt vanuit kennis en expertise een keuze gemaakt in het uit te voeren onderhoud om zo er voor te zorgen, zonder in te boeten op noodzakelijk onderhoud, binnen de (financiële) kaders te blijven. Richting het einde van 2025 komen we met een nieuw MJOP voor 2025-2028. De gevolgen van de keuzes welke in het verleden zijn gemaakt over het niveau van onderhoud van de gemeentelijke objecten, maar ook de slag die wellicht geslagen moet worden op het gebied van verduurzaming, zullen met een prijskaartje komen. De vraag is of dat binnen de bestaande voorziening kan worden opgevangen.