B1. Beleidsplan Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening 2025-2028

Beleidsplan Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening 2025-2028

Inhoudsopgave Inleiding....................................................................................................................................................2 Aanleiding .............................................................................................................................................2 Leeswijzer .............................................................................................................................................2 Begrippenlijst ........................................................................................................................................2 Hoofdstuk 1: Aard en omvang van armoede-en schuldenproblematiek ..............................................3 1.1 Wat is armoede? ............................................................................................................................3 1.2 Wat zijn schulden?..........................................................................................................................4 1.3 Armoede en schulden in Landsmeer ..............................................................................................4 Hoofdstuk 2: Wettelijke verplichtingen en lokaal beleid .......................................................................5 2.1 Wettelijke verplichtingen

...............................................................................................................5 2.1.1 Participatiewet (PW) ...............................................................................................................5 3.1.2 Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) ......................................................................5 2.2 Lokaal beleid ...................................................................................................................................6 Hoofdstuk 3: Visie en doelen beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening......................7 3.1 Visie ................................................................................................................................................7 3.2 Doelen ............................................................................................................................................7 Hoofdstuk 4: Wat gaan we daarvoor doen .............................................................................................9 4.1 Wat doen we al? .............................................................................................................................9 4.1.1 Voorliggende voorzieningen ...................................................................................................9 4.1.2 Maatwerkvoorzieningen

.........................................................................................................9 4.1.3 Tijdelijke regelingen ............................................................................................................. 10 4.2 Uitvoering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening ................................................................... 10 4.2.1 Vroegsignalering................................................................................................................... 11 4.2.2 Uitvoering schuldhulpverlening ........................................................................................... 12 Hoofdstuk 5: Monitoring en verantwoording beleid .......................................................................... 15 5.1 Monitoren per doel en resultaat ................................................................................................. 15 Hoofdstuk 6: Financieel kader .............................................................................................................. 16 6.1 Overzicht financiën ...................................................................................................................... 16 Bijlagen..................................................................................................................................................

17 Bijlage 1: Cijfers van gemeente Landsmeer ...................................................................................... 17 Bijlage 2: Dashboard NSR / Geldfit .................................................................................................... 23 Bijlage 3: Eisen en wensen schuldhulpverlening ............................................................................... 24 Bijlage 4: Begrippenlijst ..................................................................................................................... 30

1

Inleiding Aanleiding Gemeenten hebben de zorgplicht om de leefsituatie en het toekomstperspectief van kwetsbare burgers die in armoede verkeren, te verbeteren. Daarnaast hebben zij de taak en het belang om prikkels te geven aan burgers om zoveel mogelijk zelfstandig in hun levensonderhoud te laten voorzien. Verder zijn gemeenten vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht om elke 4 jaar een beleidsplan vast te stellen met de hoofdlijnen van beleid voor integrale schuldhulpverlening. In dit beleidsplan leest u hoe de aanpak armoedebestrijding en de integrale schuldhulpverlening in Landsmeer is vastgelegd voor de jaren 2025-2028. De insteek is om de stevige basis die in de Uitgangspunten Armoedebestrijding en Schuldhulpverlening 2021-2024 gelegd is voort te zetten. Wij sluiten hierbij aan op het Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein 2024-2028: “Sociaal en Vitaal Landsmeer”. Het armoedebeleid is in de gemeente Landsmeer een actueel thema. In het coalitieakkoord 20232026 heeft het College specifiek aandacht voor tegengaan armoede. Hierin wordt vermeld: Het College heeft aandacht voor armoede, onder meer door de hoge lasten voor energie, huisvesting en boodschappen. Iedere inwoner moet zoveel mogelijk kansen hebben om mee te doen in de samenleving.

Het College wil daarom de ondersteuning van hulpbehoevenden en minder draagkrachtigen beter onder de aandacht brengen bij inwoners die het nodig hebben. De communicatie hierop wordt versterkt. Er wordt ook een nut en noodzaakdiscussie over het instellen van een mogelijk armoedefonds gevoerd. Het College maakt hiervoor een discussienotitie voor de gemeenteraad.*

* Deze discussienotitie met het onderwerp Voortgang armoedebestrijding en schuldhulpverlening is in januari 2024 aan uw raad Gestuurd.

Leeswijzer In het eerste hoofdstuk wordt ingegaan op de aard en omvang van armoede- en schuldenproblematiek. In het tweede hoofdstuk worden de wettelijke verplichtingen en het lokale beleid beschreven. In het derde hoofdstuk geven we weer welke visie en doelen we onszelf stellen in dit beleidsplan. In het vierde hoofdstuk wordt besproken wat we daarvoor gaan doen, welke voorzieningen zetten wij hiervoor in. In het vijfde hoofdstuk geven we aan hoe we onze doelen gaan monitoren. En in het zesde hoofdstuk worden de financiële kaders gegeven. Bijlagen In de bijlage wordt een overzicht gegeven van de beschikbare cijfers van gemeente Landsmeer. Ook wordt uitgebreider stilgestaan bij onze eisen en wensen met betrekking tot schuldhulpverlening. In dit beleidsplan worden vaktermen gebruikt, en om die reden hebben we een begrippenlijst opgenomen. Indien u nadere toelichting wenst over een bepaald begrip, verwijzen wij u naar de bijlage 4.

2

Hoofdstuk 1: Aard en omvang van armoede- en schuldenproblematiek 1.1 Wat is armoede? Er zijn veel verschillende theorieën en definities van wat armoede is. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) spreekt van armoede wanneer mensen gedurende langere tijd niet de middelen hebben voor goederen en voorzieningen die in hun samenleving als minimaal noodzakelijk gelden.1 Armoede gaat over het hebben van te weinig geld om in de eerste levensbehoeften te kunnen voorzien. Mensen die in armoede leven hebben bijvoorbeeld niet voldoende financiële middelen om boodschappen te doen en de energierekening en huur te betalen. Armoede is daarentegen meer dan alleen een tekort aan financiële middelen. Armoede is ook sociale uitsluiting omdat iemand te weinig geld heeft en daardoor niet mee kan doen in de samenleving. Armoede is vaak ook een gevolg van andere problemen, zoals werkloosheid, een slechte gezondheid, laaggeletterdheid of psychische problemen waardoor iemand niet in staat is om te werken. Daarnaast kunnen veranderingen in iemands levenssituatie, zoals een echtscheiding of het overlijden van een partner, leiden tot financiële problemen. Armoede is een ingewikkeld probleem en vraagt om een persoonlijke aanpak. Omgekeerd kan armoede ook problemen op andere leefgebieden veroorzaken. Zo lopen mensen die leven in armoede meer risico op het opbouwen van schulden.

Armoede gaat over onvoldoende besteedbaar inkomen om te kunnen voorzien in eerste levensbehoeften, maar dus ook over schulden, omgaan met vooroordelen en schaamte, het hebben van een beperkt sociaal netwerk, isolement, weinig perspectief, gezondheidsproblemen, verwaarlozing en kwetsbaarheid van kinderen. Een indicator die veel gebruikt wordt om te bepalen hoeveel huishoudens in een gemeente te maken hebben met armoede is de (lage) inkomensgrens. De lage inkomensgrens geeft aan wanneer er sprake is van een risico op financiële problemen. In Landsmeer wordt een inkomensnorm van 120% van de bijstandsnorm gehanteerd om te bepalen hoeveel huishoudens risico lopen op armoede. De armoedeproblematiek in Nederland is een zeer actueel onderwerp. Hierbij spelen meerdere factoren een rol, zoals de verdubbeling van het aantal mensen met een tijdelijke baan (CBS 2022a) en het niet-indexeren van de aanvullende pensioenen (Caminada et al. 2021). Een recentere oorzaak zijn de stijgende energieprijzen en de stijgende inflatie als gevolg van de oorlog in Oekraïne. In 2021 bedroeg de inflatie gemiddeld 2,7%, maar dit is gestegen naar 12,0% in augustus 2022 (CBS 2022b).

Deze kostenstijging zorgt ervoor dat huishoudens met een laag of een middeninkomen steeds moeilijker rond kunnen komen (Nibud 2022).2 Wij signaleren verschillende tendensen die maken dat meer en/of andere doelgroepen te maken krijgen met een risico op armoede. Zo is er de afgelopen jaren veel aandacht geweest voor energiearmoede en de zogenoemde coronaschulden. Vanwege de tijdelijke aard van deze tendensen zullen wij deze niet expliciet in ons beleidsplan benoemen. Uiteraard volgen wij landelijk beleid hieromtrent op de voet en stellen wij indien van toepassing en aanwezig aanvullende voorzieningen voor onze inwoners beschikbaar. Tot nu toe werd armoede in Nederland met verschillende grenzen gemeten, met verschillende definities en methodieken. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) en het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) hebben gezamenlijk een nieuwe methode ontwikkeld om armoede in Nederland te meten.3 1

SCP Kennisnotitie armoede ramingen september 2022 SCP Kennisnotitie armoede ramingen september 2022 3 https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2024/42/de-nieuwe-methode-om-armoede-in-nederland-te-meten 2

3

1.2 Wat zijn schulden? Bijna iedereen heeft schulden, zoals huiseigenaren met een hypotheekschuld, hoger opgeleiden met een studieschuld, en wie met een creditcard betaalt heeft een tijdelijke lening bij de creditcardverstrekker. In deze gevallen gaat het om een schuld waarbij ‘een ander nog geld van je krijgt’ ofwel een betalingsverplichting. Voor de meeste mensen zijn schulden geen probleem, omdat ze voldoende inkomen of spaargeld hebben om hun betalingsverplichtingen na te komen (Jungmann & Madern, 2017). Er zijn echter ook huishoudens die zo diep in de schulden zitten, dat ze hun situatie niet zelfstandig kunnen oplossen. En er zijn huishoudens die nog geen problematische schulden hebben, maar zich wel in de risicozone bevinden.4 ‘Een schuld is problematisch wanneer te voorzien is dat een natuurlijke persoon schulden niet zal kunnen blijven afbetalen of is gestopt met afbetalen.’ Het gaat dan om een situatie waarin niet binnen 36 maanden alle opeisbare vorderingen betaald kunnen worden. Zo’n situatie vraagt om het opstarten van een schuldregeling. Objectieve criteria zoals beslag, afsluiting energie en/of registratie CAK kunnen worden meegewogen.5 1.3 Armoede en schulden in Landsmeer In bijlage 1 is kwantitatieve data over bijstand, inkomen en minimaregelingen in Landsmeer te vinden.

Dankzij de energietoeslag hebben wij nog beter zicht gekregen op de doelgroep die onder de inkomensnorm van 120 % van de bijstandsnorm valt. In Landsmeer hebben 316 huishoudens de energietoeslag 2023 uitgekeerd gekregen, hiervan zijn 103 aanvragen automatisch toegekend aan huishoudens welke ook een uitkering van de gemeente ontvangen. Dat betekent dat zo’n 6,3 % van de huishoudens in gemeente Landsmeer in 2023 een inkomen rond 120 % van de bijstandsnorm ontvangt. 6 In december 2023 is het percentage huishoudens met een bijstandsuitkering in Landsmeer 2,2 % t.o.v. Nederland 4,7 %. Het percentage huishoudens met een bijstandsuitkering is de afgelopen jaren (2021-2024) stabiel gebleven en gemiddeld 2,4% terwijl dat in Nederland over dezelfde periode gemiddeld 4,7 % is.7 In absolute cijfers zijn er in mei 2024 118 huishoudens met een bijstandsuitkering. Dit betreft o.a. 31 cliënten met oorzaak ‘statushouder’. Daarnaast hebben wij dankzij onze aansluiting op Geldfit.nl toegang tot hun Dashboard, waarin zij inzicht geven op het risico op financiële problemen per postcodegebied. 8 Volgens deze gegevens loopt in 2024 19 % van de huishoudens in Landsmeer een grote kans op financiële problematiek (risiconiveau 8 t/m 10). Zie bijlage 2 voor een uitgebreide weergave van deze cijfers.

Gelukkig zijn er zowel landelijk als lokaal mogelijkheden voor hulp en ondersteuning op het gebied van financiën. We merken dat inwoners niet altijd van de regelingen op de hoogte zijn. Een deel van de regelingen en hulporganisaties hebben we daarom onder de aandacht gebracht via een folder welke in november 2022 huis-aan-huis verspreidt is.

4

Movisie Wat werkt bij aanpak armoede schulden 2020 NVVK Gedragscode schuldhulpverlening 6 Allecijfers.nl Er wonen 4.961 huishoudens in de gemeente Landsmeer 7 www.waarstaatjegemeente.nl 8 Toelichting Geldfit: de risiconiveaus representeren de waarschijnlijkheid van het aantreffen van financiële problematiek. De verstrekte cijfers betreffen uitsluitend het aantal huishoudens met een bepaalde kans op financiële problematiek en dus niet het aantal huishoudens met financiële problematiek. 5

4

Hoofdstuk 2: Wettelijke verplichtingen en lokaal beleid Door de hoge woonlasten, inflatie en de stijgende energieprijzen komen steeds meer mensen financieel in de knel. Dit treft niet meer alleen lage inkomens, maar ook mensen uit de middenklasse. De overheid heeft een steeds grotere rol genomen in het leven van mensen, waardoor de afhankelijkheid van diezelfde overheid ook is gegroeid. Daardoor bestaat het ‘vangnet’ uit soms wel 20 verschillende regelingen. Doordat hulp en regelingen los van elkaar zijn georganiseerd, met verschillende uitgangspunten en soms tegenstrijdige doelen, is het vangnet niet altijd toereikend. De basis van het gemeentelijk armoedebeleid is het bieden van (financiële) ondersteuning aan inwoners van wie het inkomen niet toereikend is om hun lasten te betalen of om volwaardig mee te kunnen doen in de samenleving9. Voor de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden zijn wij deels afhankelijk van de middelen die het Rijk beschikbaar stelt. Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid staat hoog op de politieke agenda. Bestaanszekerheid wil zeggen dat iemand voldoende middelen heeft om in zijn levensonderhoud te kunnen voorzien en een waardig bestaan te leven. In grondwetartikel 20 staat dat ‘bestaanszekerheid van de bevolking een voorwerp van zorg voor de overheid is’. Het lijkt of deze belofte uit 1983 de laatste tijd helemaal afgestoft is10.

2.1 Wettelijke verplichtingen De Participatiewet (PW) en de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) beschrijven de wettelijke taken van gemeenten. Deze taken zijn de afgelopen jaren uitgebreid en zijn leidend bij het opstellen van het beleidsplan. De gemeenten moeten in ieder geval: • Zorgen voor inkomensondersteuning wanneer inwoners niet genoeg geld verdienen om rond te komen (PW); • Zorgen voor de uitvoering van integrale schuldhulpverlening (Wgs); • Zorgen voor Vroegsignalering van (dreigende) problematische schulden, met als doel inwoners met schulden eerder in beeld te krijgen en vervolgens schuldhulpverlening aan te bieden (Wgs). 2.1.1 Participatiewet (PW) De participatiewet is sinds 1 januari 2015 een landelijke ingevoerde wet. Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat iedereen naar vermogen deelneemt (participeert) aan de samenleving en zoveel mogelijk in het eigen onderhoud voorziet. Het voornaamste doel van de Participatiewet is om zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk toe te leiden of te ondersteunen bij het werk. Hierbij gaat de voorkeur uit naar betaald werk, maar als dit niet mogelijk is, kan het ook gaan om vrijwilligerswerk. Het tweede doel van de Participatiewet is zorgen dat iedereen een inkomen heeft, ook mensen die niet in staat zijn in het eigen levensonderhoud te voorzien.

De Participatiewet geeft een (aanvulling op het) inkomen tot het toepasselijke “sociaal minimum”. Er bestaat alleen recht op een bijstandsuitkering (sociale bijstand) voor zover er geen andere, voorliggende, wettelijke regeling is. De bijstand is namelijk het laatste vangnet. 2.1.2 Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening (Wgs) De Wgs regelt dat mensen met (dreigende) problematische schulden bij gemeenten terecht kunnen voor onder meer advies en schuldhulpverlening. Met deze wet hebben gemeenten een zorgplicht gekregen om inwoners door middel van integrale schuldhulpverlening te helpen bij het oplossen van

9

Whitepaper Financiële bestaanszekerheid en de Participatiewet – juni 2024 Essay VNG Bestaanszekerheid als belofte

10

5

schulden en het voorkomen ervan. Met de wijziging van de Wgs per januari 2021 is Vroegsignalering van schulden tevens een wettelijke taak voor de gemeente geworden. Naast de gewijzigde Wgs zijn op 1 januari 2021 de wetten Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (wet vBvv) en het Adviesrecht gemeenten bij schuldenbewingd (Ags) in werking getreden. Later wordt naar verwachting ook de Wet stroomlijning voor derdenbeslag gefaseerd ingevoerd (Verbreding beslagregister). Deze wetswijzigingen zijn het gevolg van de landelijke Brede Schuldenaanpak die in 2018 is geïntroduceerd. 2.2 Lokaal beleid Naast landelijke wetgeving is er lokale regelgeving. De lokale regelgeving (gemeentelijk beleid) wordt uitgewerkt in verordeningen en beleidsregels. Inkomenspolitiek is voorbehouden aan het Rijk, als gemeente kunnen we maar tot op zekere hoogte bijdragen aan een verbetering van de inkomenspositie van de minima. Beleidsvrijheid voor gemeenten zit in de reikwijdte van de uitvoering van haar taken. In haar beleidsregels minimabeleid kiest de gemeente Landsmeer voor het breed inzetten op inkomensondersteuning. Inwoners met een inkomen tot 120% van het wettelijk sociaal minimum, kunnen aanspraak maken op een tegemoetkoming voor onvoorziene kosten. Het Landsmeerse beleid is gericht op meedoen. Dat geldt ook voor mensen met een laag inkomen en/of schulden.

Wij maken ons sterk om iedereen naar vermogen te laten deelnemen aan de samenleving. Door armoede en/of schulden is niet iedereen in staat om volwaardig mee te doen. Het voorkomen en wegnemen van armoede en schulden is een belangrijke, zo niet de belangrijkste voorwaarde om mee te kunnen doen. Armoede is immers meer dan alleen een tekort aan financiële middelen. Armoede is ook sociale uitsluiting omdat iemand te weinig geld heeft en daardoor niet mee kan doen in de samenleving.

Het doel van het armoede- en schuldenbeleid is om inwoners die (tijdelijk) niet financieel zelfredzaam zijn (financieel) te ondersteunen, zodat zij weer grip krijgen op hun situatie, volwaardig kunnen meedoen aan de samenleving en uiteindelijk weer zelfredzaam worden.

Wij werken in Landsmeer met een lokaal uitvoeringsteam (Middelpunt). Daarnaast hebben wij de uitvoering van werk en inkomen belegd bij de gemeente Waterland en hebben de specialistische taken rondom de BBZ belegd bij Zaffier. De inkomensconsulenten van de uitvoeringsteams Landsmeer en Waterland hebben in hun gesprekken met inwoners aandacht voor (beginnende) armoede- en schuldenproblematiek, dat is in de werkwijze geborgd. Ons armoedebeleid en schuldhulpverleningsbeleid kent een goede basis. Samen met partners bieden we passende ondersteuning aan inwoners die moeten rondkomen van een minimuminkomen of schulden hebben. Inwoners zijn over het algemeen tevreden over de dienstverlening van de gemeente. Tegelijkertijd blijven we kritisch kijken naar ons beleid en dienstverlening en kijken we waar we het kunnen versterken en waar er nieuw beleid moet komen. Ontwikkelingen in de maatschappij, zoals de roep om het toepassen van een meer menselijke maat in het kader van de participatiewet, nieuwe inzichten en veranderende wetgeving hebben hier invloed op.

6

Hoofdstuk 3: Visie en doelen 3.1 Visie Over de visie en werkwijze in Landsmeer is het volgende opgenomen in ons Meerjarenbeleidsplan ‘Sociaal en Vitaal Landsmeer’: “In Landsmeer leven we met elkaar. Soms zijn we bezorgd om elkaar, dan helpen we elkaar. Zijn we even ‘een familielid’ erbij. Inwoners kunnen over het algemeen prima hun eigen problemen oplossen. En soms vragen ze hulp. Landsmeer kiest voor een integrale benadering, waarbij we gebruik maken van de kracht van ons lokale netwerk (de sociale infrastructuur). We willen toe naar een integrale aanpak, het wegnemen van onnodige barrières tussen werkvelden en afdelingen. Daarmee verwachten we de effectiviteit van de zorg te vergroten en de kosten beter te kunnen beheersen. We doen lokaal wat we lokaal kunnen doen, en regionaal wat regionaal efficiënter en voordeliger is. De samenwerking met regio Zaanstreek-Waterland is hierbij het meest effectief en efficiënt.”

Voor het beleidsplan armoedebestrijding en schuldhulpverlening vullen wij deze visie aan met: “We zijn er voor inwoners met geldzorgen of (beginnende) schulden en ondersteunen hen bij het op orde krijgen en houden van hun financiën. We streven ten alle tijden naar het bereiken van een stabiele situatie, waarbij we rust creëren voor de inwoner en de stress en zorgen over schulden proberen weg te nemen. Wij streven ernaar om inwoners vroegtijdig te ondersteunen door in te zetten op preventie”

Belangrijk uitgangspunt hierbij is dat iedereen mee moet kunnen doen in de maatschappij; iedereen die het zonder ondersteuning niet redt, kan een beroep doen op de gemeente. Daarnaast moet de gemeentelijke dienstverlening laagdrempelig en toegankelijk zijn en zoeken we waar nodig de menselijke maat bij de uitvoering van onze dienstverlening en passen we maatwerk toe. Tot slot is een belangrijk uitgangspunt dat werken moet lonen en een armoedeval daarom zo veel mogelijk moet worden voorkomen. 3.2 Doelen Wij vinden het belangrijk dat iedereen betrokken is bij de samenleving, dat niemand wordt buitengesloten en dat we problemen voorkomen en oplossen met maatwerk. Onze doelen zijn gebaseerd op de volgende drie pijlers. Allereerst kijken we naar wat er landelijk en lokaal gebeurt. Ten tweede luisteren we naar de verhalen en signalen van inwoners en sociale partners. En tot slot kijken we naar de belangrijke punten uit het Meerjarenbeleidsplan 'Sociaal en Vitaal Landsmeer'. De doelen van het nieuwe beleidsplan zijn: 1. De toegankelijkheid vergroten, zodat inwoners nog eenvoudiger kennis kunnen nemen van onze regelingen en indien nodig hiervan gebruik kunnen maken; 2. Minder inwoners met problematische schulden, door in te zetten op preventie en het vroegtijdig ondersteunen van inwoners; 3.

Alle kinderen de kans geven mee te doen, zodat zij met gelijke(re) kansen aan hun toekomst beginnen

7

Hieronder leest u waarom wij deze drie doelen gesteld hebben. De toegankelijkheid vergroten, zodat inwoners nog eenvoudiger kennis kunnen nemen van onze regelingen en indien nodig hiervan gebruik kunnen maken. Uit diverse landelijke onderzoeken11 blijkt dat lang niet alle regelingen bekend zijn bij de inwoners. Daarnaast worden de volgende verklaringen gegeven voor het niet gebruik maken van aanwezige regelingen: onbekendheid met de regelingen, schaamte en angst. Voor ons is het een taak om te zorgen dat zoveel mogelijk rechthebbenden op de hoogte zijn van de regelingen en ook de stap durven te zetten om de gemeente te benaderen voor hulp. We hebben daarbij aandacht voor bewustwording en het bespreekbaar maken van de problematiek. Het doel is een gemiddeld bereik van 65%, waarbij we ons realiseren dat niet alle voorzieningen voor iedereen nodig en wenselijk zijn.12 Minder inwoners met problematische schulden, door in te zetten op preventie en het vroegtijdig ondersteunen van inwoners. Door preventie en het vroegtijdig ondersteunen van inwoners voorkomen we dat schulden ontstaan of eerste betalingsachterstanden leiden tot problematische schulden. Er is sprake van problematische schulden als een inwoner zijn of haar schulden niet meer kan aflossen en/of is gestopt met het betalen van de primaire vaste lasten. Voor ons een taak om er ‘vroeg bij te zijn’.

Naast particulieren zijn ondernemers een belangrijke doelgroep. Het doel is een dalende lijn in de hoogte van de gemiddelde schuld en het aantal schuldeisers per client. Alle kinderen de kans geven mee te doen, zodat zij met gelijke(re) kansen aan hun toekomst beginnen Hoe langer een gezin in armoede leeft, hoe meer kans kinderen hebben om zich angstig, afhankelijk en ongelukkig te voelen. Dit kan leiden tot fysieke of psychische klachten zoals hoofdpijn, buikpijn of tekenen van vermoeidheid. Kinderen in armoede zijn negatiever over hun leven en toekomst dan hun meer welvarende leeftijdgenoten. Hun leven biedt te weinig stabiliteit en zekerheid. Dit maakt het lastiger om een goed toekomstperspectief te hebben. In langdurig arme gezinnen zijn weinig kinderen veilig gehecht. Deze kinderen lopen een groot risico dat zij later problemen in hun ontwikkeling krijgen (gedrag, psychopathologie, cognitieve vaardigheden en taalvaardigheden). Kinderen uit arme gezinnen hebben vaak een minder voorspoedige schoolloopbaan. Materiële achterstanden kunnen bijdragen aan een slechtere concentratie op school, leerachterstanden en voortijdig schoolverlaten. Armoede heeft ook gevolgen voor de gezondheid van kinderen. (bron: ‘Opgroeien en opvoeden in armoede’, Nederlands Jeugdinstituut, 2018).

Het doel is dat we meer kinderen uit minimagezinnen bereiken met onze kindregelingen Aantal kinderen in Landsmeer wonend in een uitkeringsgezin13: 2022 80 2021 90 2020 90 2019 100 11

Stimulansz: Financiële bestaanszekerheid en de participatiewet 27-06-2024 Uit effecten verdeelsystematiek Energietoeslag 2023: Aantal huishoudens tot 120 % van het sociaal minimum Landsmeer 374 huishoudens 13 www.waarstaatjegemeente.nl 12

8

Hoofdstuk 4: Wat gaan we daarvoor doen In het Meerjarenbeleidsplan Sociaal Domein: ‘Vitaal en Gezond Landsmeer’ is daarover opgenomen: • Monitoren of de voorliggende voorzieningen voldoende worden gebruikt; • Nagaan door middel van interviews of inwoners zich, zowel preventief als curatief, voldoende ondersteund voelen; • Gebruik blijven stimuleren van voorliggende voorzieningen en van tijdige ondersteuning; • In het kader van de participatiewet blijven we inzetten op een arbeidsaanpak gericht op begeleiding naar werk in aansluiting op de specifieke behoefte van alle doelgroepen. 4.1 Wat doen we al Wij voeren het beleid uit langs twee sporen. Het eerste spoor is het preventieve armoede- en schuldenbeleid en heeft als doel het terugdringen van (de overerving van) armoede en schulden door het bieden van kansen aan kinderen en hun ouders. Het tweede spoor is het curatieve beleid en is bedoeld voor mensen die in een situatie van armoede en/of schulden verkeren, waarbij instrumenten (o.a. bijzondere bijstand en schuldhulpverleningstrajecten) worden ingezet om hen in financiële zin te ondersteunen. Wij blijven sterk inzetten op het voorkomen van problemen (preventie). Het voorkomen van problemen is immers beter dan het achteraf verzachten van die problemen door de inzet van dure zorg of ondersteuning. Wij zetten hierbij in op voorlichting.

Daarnaast hebben onze samenwerkingspartners zoals Maatschappelijk Werk en WMO een signaleringsfunctie. In onze overleggen wordt op regelmatige basis aandacht besteedt aan armoede. Wij werken outreachend door inwoners actief te wijzen op hulpaanbod dat aanwezig is in gemeente Landsmeer. 4.1.1 Voorliggende voorzieningen De gemeente ondersteunt, faciliteert en verbindt algemene voorzieningen. Algemene voorzieningen zijn voorzieningen waar alle inwoners, zonder indicatie of verwijzing, gratis (of tegen lage kosten) gebruik van kunnen maken. Op dit moment betekent dat: • Aansluiting bij landelijke campagnes en initiatieven zoals, O Geldfit.nl; O Voorzieningenwijzer O Gezondverzekerd.nl/goedkope-energie. • Vroegsignalering; • Overzichtelijke folder met landelijke en lokale regelingen; • Gratis toegankelijke hulp en ondersteuning door de sociaal raadsvrouw en onafhankelijk cliëntondersteuner; • Advies en ondersteuning aan ondernemers via Het Ondernemersloket en OverRood; • Intensieve administratieve ondersteuning door Humanitas Thuisadministratie; • Advies van energiecoaches. 4.1.2 Maatwerkvoorzieningen De gemeente biedt maatwerk aan wanneer dat nodig is. Hierbij gelden veelal aanvullende voorwaarden. Daarnaast moet de inwoner een officiële aanvraag indienen om aanspraak te maken op één of meerdere van deze voorzieningen.

Als gemeente bieden we diverse regelingen voor huishoudens met een laag inkomen. We voorkomen met deze regelingen geen armoede, maar zetten deze regelingen in om inwoners een steuntje in de rug te geven en iedere inwoner zoveel mogelijk te laten deelnemen aan de samenleving. We hebben binnen ons bestaande beleid zowel wettelijke als gemeentelijke regelingen. 9

Het gaat dan om: • Schuldhulpverlening en budgetcoaching voor particulieren en ondernemers; • Bijzondere bijstand; • Individuele inkomenstoeslag; • Individuele studietoeslag; • Maatschappelijke participatie volwassenen; • Computerregeling schoolgaande kinderen; • Jeugdfonds Sport & Cultuur; • Collectieve ziektekostenverzekering; • Kwijtschelding belastingen en heffingen; • Voedselbank Purmerend; • Kledingbank Zaanstreek; • Stichting Babyspullen. Als gemeente maken wij onze regelingen zo toegankelijk mogelijk. Zo vragen wij bij inwoners alleen de noodzakelijke gegevens op. Daarnaast is het aanbod van Jeugdfonds Sport & Cultuur de afgelopen jaren uitgebreid. Zo kunnen kinderen in Landsmeer die aanspraak maken op het Jeugdfonds Sport & Cultuur altijd gratis zwemles A volgen en daarnaast kiezen voor een tweede sport of cultuuraanbieder. Wij werken hierbij integraal en houden ook de ontwikkelingen rondom gezondheid en laaggeletterdheid in de gaten. 4.1.3 Tijdelijke regelingen Aanpak energiearmoede In 2022 heeft het Rijk gemeenten de mogelijkheid geboden om huishoudens die in een kwetsbare positie verkeren te ondersteunen bij het nemen van maatregelen om de energierekening te verlagen.

Deze regeling loopt tot 31 december 2025 en wordt onder andere ingezet om inwoners tot 120 % van de bijstandsnorm een cadeaubon te geven van € 175,00 bestemd voor de aanschaf van energiezuinige middelen, zoals o.a. Ledlampen, tochtstrip, energiezuinige douchekop, te bestellen via Duurzaam Bouwloket. Zij krijgen hierbij advies van onze energiecoaches. Tijdelijke regeling alleenverdienende huishoudens Een samenloop van fiscaliteit, sociale zekerheid en toeslagen pakt voor een groep inwoners nadelig uit, waardoor zij toeslagen mislopen. Als gevolg hiervan hebben zij een lager besteedbaar inkomen dan een vergelijkbaar huishouden met een volledige bijstandsuitkering en ligt dit inkomen onder het bestaansminimum (de op de leefsituatie van toepassing zijnde bijstandsnorm plus maximale toeslagen. SZW heeft voor 2028 een structurele oplossing voor de alleenverdieners-problematiek aangekondigd. Deze structurele oplossing vergt aanpassing van de belastingwetgeving. Voor de periode 2024 tot en met 2027 is er een tijdelijke regeling voorzien. Gemeenten zal worden verzocht deze uit te voeren. 4.2 Uitvoering Wet gemeentelijke schuldhulpverlening De gemeente is op basis van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht om iedereen vanaf 18 jaar met (beginnende) schulden te ondersteunen.

Deze ondersteuning is gericht op het oplossen van de schulden, maar ook op stabilisatie van de situatie om verergering van de

10

problemen (die bijvoorbeeld kunnen leiden tot uithuiszetting) te voorkomen. Kredietbank Nederland voert de schuldhulpverlening voor ons uit. Zij doen dit zowel voor particulieren als voor zelfstandig ondernemers. Gemiddeld melden zich jaarlijks zo’n 12 – 20 inwoners bij de Kredietbank voor hulp bij schulden. De verslechterde economische situatie van de afgelopen jaren, noch het verkorten van het schuldentraject heeft vooralsnog niet tot een toename van het aantal aanmeldingen geleidt. De Wgs vormt het belangrijkste kader voor gemeenten voor het bieden en uitvoeren van schuldhulpverlening. Gemeenten dienen in een beleidsplan voor ten hoogste vier jaar vast te leggen hoe ze binnen deze kaders schuldhulpverlening bieden. Artikel 2 van de Wgs benoemt specifiek aan welke eisen dit beleidsplan moet voldoen. Deze moet in ieder geval de volgende zaken vastleggen: • Welke resultaten de gemeente wil behalen; • De kwaliteitsmaatregelen voor de uitvoering van integrale schuldhulpverlening; • De maximumtermijn tot het eerste gesprek; • Hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met minderjarige inwonende kinderen vorm krijgt; • Hoe de samenwerking met schuldeisers, waaronder verhuurders van tot bewoning bestemde onroerende zaken, zorgverzekeraars, water- en energiebedrijven, wordt vormgegeven.

Daarnaast zijn de volgende wettelijke kaders relevant voor de uitvoering van schuldhulpverlening: • 1 januari 2021 trad de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet in werking. Deze wet bepaalt dat de beslagvrije voet nu in ieder geval 95% van de bijstandsnorm is. Dit zorgt ervoor dat mensen met schulden die te maken krijgen met beslaglegging op hun inkomen altijd een minimaal bedrag overhouden om van te leven. • 1 januari 2021 hebben gemeenten het adviesrecht gekregen in procedures rond beschermingsbewind bij problematische schulden, ook bekend als schuldenbewind (dus niet bij psychische en geestelijke onvermogen). Wij hebben de expertise hiervoor niet in huis en besteden het adviesrecht uit. • Verordening beslistermijn schuldhulpverlening gemeente Landsmeer 2021 4.2.1 Vroegsignalering Vroegsignalering is sinds 2021 een wettelijke gemeentelijke taak. Het doel van Vroegsignalering is om financiële problemen en schulden binnen een gezin of huishouden in een zo vroeg mogelijk stadium te signaleren, zodat (beginnende) problemen snel kunnen worden opgepakt en een beroep op zwaardere en duurdere ondersteuning wordt voorkomen. De Vroegsignalering wordt in Landsmeer uitgevoerd door de Sociaal Raadsvrouw van de SMD.

Verhuurders, zorgverzekeraars, water- en energiebedrijven hebben een wettelijke verplichting om maandelijks signalen van (vooraf bepaalde) betalingsachterstanden te melden bij de gemeente. Na het ontvangen van deze meldingen probeert de sociaal raadsvrouw via telefoon, mail, brief en/of huisbezoek contact te leggen met de inwoner om hulp aan te bieden.

Resultaten worden pas sinds augustus 2022 bijgehouden. Deze bieden onvoldoende houvast om conclusies aan te verbinden. Aan de hand van de cijfers die er zijn, blijkt dat de resultaten van Landsmeer op dezelfde lijn liggen als de landelijke resultaten, nl. een bereik van zo’n 24 %. Augustus t/m december 2022: 31,1 % van de benaderde inwoners bereikt. Januari t/m december 2023: 23 % van de benaderde inwoners bereikt.

11

Empathische benadering Wij onderkennen dat er rondom het thema armoede nog veel schaamte speelt en dat inwoners om diverse redenen schromen om vroegtijdig om hulp te vragen. Om de drempel voor onze inwoners zo laag mogelijk te maken zetten wij verschillende middelen in om hen te ondersteunen. - Wij zijn aangesloten bij Geldfit.nl, een landelijke website waarbij inwoners online veel informatie kunnen vinden en ook de mogelijkheid hebben om (anoniem) te bellen of chatten met een medewerker. Doordat wij hierbij zijn aangesloten kunnen inwoners vervolgens warm worden doorgeleid naar lokale ondersteuning en dienstverlening indien gewenst. Vanaf 2025 sluiten wij ook aan bij de VoorzieningenWijzer, wat onderdeel is van Geldfit.nl. Hiermee bieden wij een laagdrempelige toegang tot zowel lokale als landelijke regelingen waar inwoners mogelijk recht op hebben. Ook hierbij hebben inwoners de mogelijk om (anoniem) te bellen en chatten en indien gewenst doorverwijzing naar lokale hulpverlening. - Onze sociaal raadsvrouw voert de Vroegsignalering voor ons uit. Zij zoekt op outreachende wijze zowel telefonisch, per mail, per post en per huisbezoek contact met inwoners die aangemeld worden met een betaalachterstand.

Ook deze hulp en ondersteuning is gratis en laagdrempelig, Inwoners krijgen advies op maat, en als het nodig is helpt de sociaal raadsvrouw met doorverwijzing naar schuldhulpverlening. - Sinds 2024 kunnen onze inwoners ook terecht bij Humanitas Thuisadministratie. Hierbij komt een vrijwilliger voor een langere periode bij iemand op huisbezoek om te helpen met het op orde brengen van de administratie en in balans brengen van het budget. - Daarnaast maken onze inwoners ook gebruik van andere voorliggende voorzieningen, zoals Helpdesk SamenMeer, onafhankelijke cliëntondersteuning en het NL Plein. Door het aanbieden van een divers aanbod aan voorliggende voorzieningen, zoals hierboven beschreven zetten wij erop in om de drempels naar hulpverlening zo laag mogelijk te houden. Al deze hulpverlening is voor onze inwoners gratis toegankelijk. De lijnen in Landsmeer zijn kort waardoor er tussen de verschillende disciplines makkelijk wordt samengewerkt en doorverwezen waar nodig. 12

4.2.2 Uitvoering schuldhulpverlening Inwoners die kampen met schulden of betalingsproblemen kunnen op verschillende manieren ondersteund worden, afhankelijk van de ernst van hun situatie. Hieronder ziet u een globaal overzicht van het proces voor schuldhulpverlening, vanaf het moment dat een inwoner zich bij de gemeente meldt.

De schuldhulpverlening voor zowel particulieren als ondernemers wordt in onze gemeente uitgevoerd door Kredietbank Nederland. Dit contract loopt in maart 2025 af. Volgens Europese wetgeving zijn wij verplicht deze taak opnieuw aan te besteden. Dit zal plaatsvinden in najaar 2024, in bijlage 3 leest u onze eisen en wensen met betrekking tot de uitvoering van schuldhulpverlening. Wij volgen hierbij het Kwaliteitskader van de NVVK14. Wij hechten aan laagdrempelige schuldhulpverlening welke gericht is op perspectief. Eén van onze vereisten voor de uitvoering is dat een schuldhulpverlener minimaal een dagdeel per week op het Middelpunt aanwezig is om inwoners in de eigen gemeente (fysiek) te kunnen spreken. Dit maakt ook dat er korte lijnen zijn met onze overige hulpverleners. Vanuit de Kredietbank Nederland zijn onderstaande doelen gesteld, welke wij als gemeente onderschrijven.

14

https://www.nvvk.nl/l/library/download/urn:uuid:2a3e444d-5ba1-4b2a-b3f5cd775143c8ca/20221130_nvvk+kwaliteitskader+1.1.pdf

13

Termijnen schuldhulpverlening. In de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is beschreven binnen welke termijnen de gemeente hulp moet bieden aan een inwoner die daarom vraagt. • • • • • • •

14

Crisis? Dan 1e gesprek binnen 3 werkdagen (art. 4 lid 2 Wgs) Geen crisis? Dan 1e gesprek binnen 4 weken (art. 4 lid 1 Wgs) Binnen 8 weken na het 1e gesprek volgt een beschikking en bij toekenning een plan van aanpak (art. 4a Wgs) De stabilisatiefase duurt maximaal 4 maanden. Indien nodig kan deze termijn eenmalig met vier maanden verlengd worden. Na de stabilisatiefase volgt een voorstel voor een betalingsregeling, herfinanciering, saneringskrediet of schuldbemiddeling. Een saneringskrediet, schuldbemiddeling of WSNP duurt maximaal 18 maanden. Andere regelingen duren maximaal 36 maanden. Na afloop van de regeling wordt maximaal 6 maanden nazorg geboden. Deze termijn kan eenmalig met 6 maanden worden verlengd.

Hoofdstuk 5: Monitoring In dit beleidsplan staan onze ambities en doelen voor de komende vier jaar. Het is belangrijk dat we tussentijds weten of we op de goede weg zijn en eventueel bij kunnen sturen. De raad ontvangt in kwartaal 4-2026 informatie over de voortgang van onze doelen en ambities van dit beleidsplan. 5.1 Monitoren per doel en resultaat Hieronder staat per doel en de beoogde resultaten en welke indicatoren we gebruiken om dit te monitoren. Doel De toegankelijkheid vergroten, zodat inwoners nog eenvoudiger kennis kunnen nemen van onze regelingen en indien nodig hiervan gebruik kunnen maken. Minder inwoners met problematische schulden, door in te zetten op preventie en het vroegtijdig ondersteunen van inwoners.

Alle kinderen de kans geven mee te doen, zodat zij met gelijke(re) kansen aan hun toekomst beginnen.

15

Resultaat Indicatoren Het doel is een gemiddeld Aantal aanvragen bereik van 65%, waarbij we ons gemeentelijke regelingen. realiseren dat niet alle voorzieningen voor iedereen nodig en wenselijk zijn. Minder inwoners met problematische schulden. De gemiddelde schuld van de hulpvrager is lager bij aanmelding. Inwoners zijn financieel zelfredzaam. We bereiken meer kinderen met onze kindregelingen.

Aantal aanmeldingen Kredietbank NL. Gemiddelde schuld bij aanmelding Kredietbank NL. % risicoprofiel 8 t/m 10 NSR. Aantal aanvragen computerregeling schoolgaande kinderen. Aantal aanvragen Jeugdfonds Sport & Cultuur.

Hoofdstuk 6: Financieel kader De in dit beleidsplan beschreven uitgangspunten worden vertaald naar concrete acties, maatregelen en verdere samenwerking met onze partners. Ook vanuit het meerjaren strategische beleidsplan is ingezet op preventie van armoede en schulden. Bestaande regelingen en voorzieningen worden gecontinueerd en daar waar noodzakelijk aangepast of uitgebreid. De trend is dat de kosten toenemen. De gemeentelijke regelingen (zoals kwijtschelden gemeentebelasting, bijzondere bijstand en individuele inkomenstoeslag) betreffen zogenaamde “open einde”- regelingen. Wij constateren dat wij hier de afgelopen jaren meer op is uitgeven dan in de begroting is opgenomen. Vanuit het Rijk is aangekondigd dat er middelen beschikbaar worden gesteld voor Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. De exacte inzet en verdeling van middelen is nog niet bekend. Wij houden hiervoor de circulaires in de gaten. 6.1 Overzicht financiën Begroting armoedeen schuldenbeleid. Preventie* Schuldhulpverlening Gem. regelingen Armoede kinderen** Totaal

2021 Begroot 20.000 41.900 194.490 16.420

Realisatie 34.817 29.858 240.975 10.000

2022 Begroot 20.000 42.240 205.640 16.740

Realisatie 4.469 28.134 219.672 10.000

2023 Begroot 0,00 44.890 219.675 17.971

Realisatie 0,00 41.351 248.923 10.080

2024 Begroot 0,00 66.679 258.446 26.687

272.810

315.650

284.620

262.276

282.536

300.354

351.812

* Preventie: doordat de middelen uit het meerjaren beleidsplan in 2023 zijn komen te vervallen, wordt deze inzet nu bekostigd uit de post Schuldhulpverlening. **Armoede kinderen: deze gelden zijn in 2021, 2022 en 2023 niet volledig benut. Dit heeft deels te maken met corona. Doordat in 2021 minder deelname mogelijk was aan sport- en cultuurdeelname is er bij Jeugdfonds Sport en Cultuur een reserve opgebouwd. Extra inzet, zoals loslaten van het maximum bedrag en aanbieden van zwemles naast sport- en cultuurdeelname is in de jaren 2022 en 2023 vanuit deze reserve bekostigd. Voor 2024 signaleren wij dat deze reserve op is en wij het resterende budget van 2023 en het gehele budget van 2024 nodig hebben om deze extra inzet te kunnen blijven aanbieden. Onze ambities liggen op het versterken van de stevige basis welke wij in het voorgaande beleidsplan gelegd hebben. Wij zien een toename in het bereik en gebruik van onze regelingen en verwachten dat deze lijn zich in de toekomst voortzet. Wij hebben er (ook in het kader van de mogelijke bezuinigingen) voor gekozen niet in te zetten op nieuw beleid. Wel ligt het in de verwachting dat er vanuit het Rijk opdrachten bij de gemeente worden neergelegd voor de Aanpak geldzorgen, armoede en schulden. Uiteraard zullen wij deze, binnen onze mogelijkheden, oppakken.

16

Bijlage 1: Cijfers van gemeente Landsmeer 1. Lokale cijfers met betrekking op minima Percentage huishoudens die tenminste 1 jaar op een inkomen tot 120 % van het sociaal minimum leven15

Percentage huishoudens tot 120 % van het sociaal minimum 13

15

13

12,1

7,9

7,8

10 5

12,4 7,7

4,3

0 2019

2020

2021

Landsmeer

2022

Nederland

Gebruik minimaregelingen

Gebruik door bijstandsgerechtigden 140 120 100 80 60 40 20 0

119 103

109 94 72

63

47 52 52 46 10 10 8

0 0 2 0

2020

15

www.waarstaatjegemeente.nl

17

2021

2022

3

2023

14 16 11 8

0 0

Gebruik door niet-bijstandsgerechtigden 400 350 300 250 200 150 100 50 0

337 306

37 44

64

39

1 0 1 1

20 19 25 27

2020

Jeugdfonds Sport & Cultuur

2023

18

2021

5 2 4 4

2022

2023

7 7 6 12

0 0

2. Lokale cijfers met betrekking op Vroegsignalering Meldingen Vroegsignalering (op basis van ons systeem RIS)

Aantal meldingen per maand 80 70 60 50 40 30 20 10 0

2022

2022: type signaal

2023

2023: type signaal

2024: type signaal

9%

18%

20%

2024

10% 28% 34%

8%

9% 54%

50%

6%

54% Energie

Huur

Zorg

Water

Energie

Huur

Zorg

16

16

Waarstaatjegemeente.nl / Gemeentelijke monitor sociaal domien

19

Water

Energie

Huur

Zorg

Water

3. Lokale cijfers met betrekking tot schulden en schuldhulpverlening

Huishoudens met geregistreerde problematische schulden17

% huishoudens met geregistreerde schulden 10 8

8,1

9,2

8,7

Aantal huishoudens met geregistreerde schulden

9,5

9,5 7

6

6

4,8

500 300

4

410

360

400 260

200

2

0

100

0 Landsmeer

Purmerland 2021

2022

Den Ilp 2023

30

20

10

30 0 20

0 Landsmeer 2021

Purmerland 2022

Den Ilp

2023

Vanaf 1 januari 2022 is de definitie van geregistreerde problematische schulden iets aangepast, wat een trendbreuk met eerdere jaren veroorzaakt

Aantallen schuldhulpverlening Kredietbank Nederland18

17 18

https://dashboards.cbs.nl/v5/SchuldenproblematiekInBeeld/ Inwoners kunnen op hetzelfde moment gebruik maken van verschillende producten van Kredietbank NL.

20

Klantprofiel betreffende aanmeldingen Kredietbank Nederland 2023

% huishoudtype

% leeftijd 4% 4%

4%

4% 4%

9% 43%

49% 79% Alleenstaand

Samenwonend Gehuwd

Jonger dan 27

27 - 45 jaar

Weduwe/weduwnaar

45 - 65 jaar

Ouder dan 65 jaar

Gescheiden

% inkomstenbron

% inkomen

4%

13%

13%

4% 13% 13% 49% 74%

17% Werk

Werk overig

PW

Meer dan € 1.400,-

ZW

WIA

Onbekend

Minder dan € 1200,-

% kinderen

Tussen € 1200 - € 1400

% Aantal kinderen 9%

22% 13%

78% Geen kinderen

21

Minderjarige kinderen

78% 0

1

2

Slagingspercentage schuldregeling 100 80

78

75

83

60 40

22

25

20 0 Geslaagd

Niet geslaagd 2021

22

2022

2023

17

Bijlage 2: Dashboard Geldfit

23

Bijlage 3: Eisen en wensen schuldhulpverlening

24

3.1 Eisen en wensen Schuldhulp-aanbieder Met de hieronder opgenomen minimale eisen dient u akkoord te gaan. Algemene richtlijnen A – 1 Opdrachtnemer maakt aannemelijk dat zij voldoet aan voor haar geldende wet- en regelgeving, in het bijzonder op het vlak van financiële hulpverlening A – 2 Opdrachtnemer is aangesloten bij Schuldenknooppunt. A – 3 Opdrachtnemer verzorgt namens opdrachtgever de registratie schuldhulpbeschikking bij het BKR. A – 4 Opdrachtnemer kan zowel de schuldhulpverlening aan particulieren als de schuldhulpverlening aan ondernemers in eigen beheer uitvoeren. A – 5 Opdrachtnemer is NVVK-lid en conformeert zich aan het gestelde kwaliteitskader en basisdienstverlening zoals opgesteld door het NVVK. A – 6 Opdrachtnemer richt haar werkprocessen (primair, ondersteunend en besturend) inzichtelijk, effectief en doelmatig in opdat deze bijdragen aan het behalen van de resultaten met de klant en de beheersing van risico’s. A – 7 Opdrachtnemer zorgt voor een werkbare ICT-infrastructuur. Zij monitort periodiek de werkbaarheid hiervan en stelt zo nodig bij. A – 8 Bij organisatieveranderingen spant opdrachtnemer zich in om haar prestaties voor klanten en partners op niveau te houden. A – 9 Opdrachtnemer hanteert een publiek gemaakte incidenten- en klachtenregeling en biedt de mogelijkheid tot een tweede (bij voorkeur) onafhankelijke beoordeling.

Zij neemt waar nodig maatregelen ter afhandeling en/of voorkoming van herhaling. A – 10 Opdrachtnemer biedt zelfstandige ondernemers en inwoners een gesprek aan wanneer iemand zich met geldzorgen zich meldt en bekijkt welke dienstverlening passend is. Integraal werken I - 1 De opdrachtgever eist per klant een afgewogen maatwerkoplossing. In alle trajecten wordt waarde gehecht aan het vergroten van de zelfredzaamheid en aan het beperken van het risico op terugval. De opdrachtnemer denkt mee, stuurt het proces aan en stimuleert de klant hierin. I - 2 Na de intake wordt er binnen 10 werkdagen een plan van aanpak opgesteld. Het plan van aanpak en daarin opgenomen voorwaarden en toestemming voor gegevensuitwisseling met ketenpartners wordt ondertekend door cliënt. I - 3 De opdrachtnemer werkt integraal en neemt (of onderhoud) contact op met betrokken ketenpartners in het traject van de klant. De focus ligt op samenwerking in de keten en met relevante partners om samen te komen tot optimalisering van het hele op elkaar afgestemde palet aan vormen van financiële hulpverlening en een groot bereik van (potentiële) klanten. I - 4 Indien de klant vanaf het moment van aanmelding, afspraken niet nakomt of op een andere wijze onvoldoende medewerking verleent, dient de opdrachtnemer dit aan de opdrachtgever terug te koppelen.

De opdrachtnemer voorziet de opdrachtgever bij deze terugkoppeling tevens van advies over de te ondernemen stappen door de gemeente. Termijn hiervoor is maximaal 5 werkdagen. I - 5 Na elke hercontrole gedurende het geslaagde minnelijk traject wordt van de opdrachtnemer verwacht dat de schuldeisers, klant en eventuele andere betrokken partijen hierover geïnformeerd wordt. I - 6 Opdrachtnemer blijft verantwoordelijk voor alle contacten met betrokken partijen in de schuldregeling tot na de officiële beëindiging van het traject. Er is sprake van een beëindigd traject, nadat klant is toegelaten tot de WSNP, of na het aflopen van het minnelijk traject. Nadien worden alle schuldeisers, ketenpartners, klant en opdrachtgever geïnformeerd over het correct afronden van het

25

minnelijk traject. Een samenvatting wordt ingenomen in een eindrapportage die ter info naar alle betrokkenen wordt verstuurd (inclusief nazorg procedure). I - 7 De opdrachtnemer integreert preventieactiviteiten in de dienstverlening zoals voorlichting. I - 8 De opdrachtnemer biedt de mogelijkheid om aanvullende activiteiten op het gebied van preventie te verrichten. I – 9 Opdrachtnemer communiceert op positieve, onbevooroordeelde en begrijpelijke wijze over haar financiële hulpverlening en is vindbaar en bereikbaar voor al haar klanten en schuldeisers, opdrachtgevers en partners. I – 10 Opdrachtnemer zet in de praktijk effectief gebleken en/of wetenschappelijk bewezen methoden en hulpmiddelen in bij haar financiële hulpverlening. I -11 Opdrachtnemer signaleert en acteert proactief op mogelijke schuldenproblematiek en heeft de aanmelding voor alle klanten zonder drempels georganiseerd en klanten worden niet op voorhand afgewezen. I-12 De opdrachtnemer is minstens één dagdeel per week aanwezig op het Middelpunt te Landsmeer en stemt haar ondersteuning af op de eventueel bestaande ondersteuning vanuit het Middelpunt. Dit ten behoeve van netwerkvorming en integraal werken. I-13 Opdrachtnemer neemt in afstemming met opdrachtgever deel aan diverse netwerkoverleggen.

Binnen deze netwerkoverleggen maakt opdrachtnemer concrete afspraken over de inzet van haar dienstverlening en formuleert hierbij concrete acties. I-14 Opdrachtnemer werkt nauw samen met netwerkpartners van het Middelpunt en Haltewerk. Doorlooptermijnen D- 1 De opdrachtnemer maakt bij aanmelding aan cliënt duidelijk welke stappen moeten worden ondernomen tot moment van intake afhankelijk van de mate van bedreiging van schulden. D - 2 De opdrachtnemer maakt aan cliënt duidelijk dat de reguliere aanmeldprocedure inhoudt dat na ontvangst van de aanmelding er binnen 2 weken een intake uitgevoerd wordt door de opdrachtnemer. D - 3 De opdrachtnemer informeert bij cliënt tijdens de aanmelding of er sprake is van bedreigende schulden. Als dit zo blijkt te zijn dan dient opdrachtnemer de versnelde procedure te starten. Hiervoor geldt een maximum van drie werkdagen waarbinnen de intake plaats vindt. D - 4 Na de intake wordt er binnen 10 werkdagen een plan van aanpak opgesteld. D - 5 Indien de termijnen genoemd onder D 1 tot en met 4 niet gehaald worden, dient de opdrachtnemer de opdrachtgever hierover direct te informeren. D - 6 Onder I – 4 is opgenomen dat opdrachtnemer opdrachtgever informeert als blijkt dat cliënt vanaf de aanmelding onvoldoende medewerking verleent. Dit moet plaats vinden binnen een termijn van 5 werkdagen.

D - 7 Vanaf moment van ondertekening van de overeenkomst zullen de termijnen gehandhaafd worden zoals deze zijn vastgelegd door het NVVK. WSNP W - 1 Met betrekking tot de aanvraag voor de WSNP zorgt opdrachtnemer voor een correct dossier volgens de eisen van de Rechtbank. Tevens zorgt opdrachtnemer voor begeleiding naar de zitting. Nazorg N – 1 De recidive van mensen met financiële problemen is aanzienlijk. Daarom is proactief handelen óók contact houden met de klant na afloop van het afronden van een schuldhulpverleningstraject. Dit kan zijn nabellen, langsgaan of aandacht voor potentiële schulden houden in andere lopende trajecten met de klant. Nazorg wordt proactief aangeboden, de klant kiest of hij daar gebruik van wil maken. Doorgeleiding naar de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) valt hier ook onder. Klanten die behoefte hebben aan ondersteuning bij de weg naar de Wsnp worden door de schuldhulpverlener geholpen. 26

N – 2 Een nazorg-traject wordt voor maximaal zes maanden aangeboden. Klant kiest zelf of deze gebruik wil maken van nazorg. Nazorg is laagdrempelig en ondersteunend bij het duurzaam schuldenvrij blijven van klant. N – 3 Een actief nazorg-traject omvat altijd een plan van aanpak met concrete doelen. Deze doelen worden in samenspraak met de klant opgesteld. Management- en uitvoeringsinformatie M - 1 Eén keer per kwartaal ontvangt de opdrachtgever een digitale voortgangsrapportage met daarin onderstaande informatie. Daarnaast heeft de opdrachtgever altijd het recht om geanonimiseerd informatie op te vragen over het aantal nieuwe aanmeldingen; • • gemiddelde schuld en aantal schuldeisers; • • aantal ingezette producten en diensten; • • informatie over wachttijden en doorlooptijden per product/ dienst; • • informatie over slagingspercentages schuldregelingen; • • aantal lopende trajecten; • • aantal beëindigde trajecten (inclusief de reden van beëindiging, o.a. uitval); • • profielen (doelgroepen); • • overzicht van de door de opdrachtnemer ingezette producten/ diensten; • • totale kosten (per maand uitgesplitst naar soort traject); • • een schriftelijke toelichting op bovenstaande data; • • eventueel overige relevante informatie met betrekking tot de uitvoering (bijzondere signalen).

M - 2 De opdrachtnemer biedt de gemeente tweejaarlijks informatie over de kwaliteit van de dienstverlening door de opdrachtnemer (klanttevredenheidsonderzoeken). M-3 Klachtenregeling: Opdrachtnemer hanteert een klachtenregeling en informeert de cliënt over de manier waarop hij een klacht kan indienen. Opdrachtnemer informeert jaarlijks over het aantal klachten, het aantal gegronde klachten en hoe hiermee is omgegaan. M – 4 Opdrachtnemer stelt vast welke gegevens (kwantitatief en kwalitatief) met welke frequentie nodig zijn om te kunnen reflecteren op de effectiviteit van haar werkprocessen en de resultaten. M – 5 Opdrachtnemer zet geschikte methoden en technieken in om deze gegevens te verzamelen en zodanig vast te leggen dat er sprake is van relevante managementinformatie. M – 6 Opdrachtnemer reflecteert periodiek en tenminste jaarlijks op de verzamelde managementinformatie, stelt vast waar het goed gaat, wat om bijsturing vraagt en waar verbeterkansen of mogelijkheden voor innovatie liggen. Zij deelt overeengekomen kerngegevens met de opdrachtgever.. M – 7 Opdrachtnemer werkt er continu aan om de uitvoering van haar werkprocessen en resultaten te verbeteren, voert deze door, evalueert het resultaat en stelt haar processen bij.

M – 8 Opdrachtnemer pakt ontwikkeling en invoering van nieuwe vormen van financiële hulpverlening planmatig aan, bewaakt de voortgang, test uit en beoordeelt de resultaten alvorens nieuwe werkwijzen en methodes in de breedte door te voeren. M – 9 Opdrachtnemer verantwoordt zich naar haar opdrachtgevers en doet (publiek) verslag van haar prestaties en inzet van financiële middelen. Beschikbaarheid, bereikbaarheid en communicatie B - 1 Opdrachtnemer maakt direct na opdrachtverlening bekend wie de vaste contactpersoon/ contactpersonen van de opdrachtnemer is/zijn. B - 2 Opdrachtnemer maakt schriftelijk aan cliënt bekend wie de vaste contactpersoon voor cliënt is. Aan de consulent wordt dit in het plan van aanpak kenbaar gemaakt. Er is directe vervanging voor de contactpersonen bij afwezigheid. B - 3 Opdrachtnemer maakt aan cliënt schriftelijk de tijden van aanwezigheid en inloopspreekuren. De opdrachtnemer waarborgt een optimale telefonische 27

bereikbaarheid tijdens de gebruikelijke kantooruren (9.00-17.00) van maandag tot en met vrijdag. Personeel P - 1 Het in te zetten personeel voor deze opdracht is gediplomeerd en/of vakbekwaam en is gekwalificeerd voor de uitvoering van schuldhulpverleningstrajecten volgens de werkwijze van de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK). Het personeel past daarbij de Gedragscode Schuldhulpverlening toe. Het in te zetten personeel beschikt minimaal over een Hboopleiding, VOG, een aanvullende opleiding schuldregeling (of gelijkwaardig) en minimaal 2 jaar werkervaring in de schuldhulpverlening. Indien de opdrachtgever het nodig acht, kan de aanbestedende dienst bij het voornemen tot gunning bij de winnende inschrijver verzocht worden een klik-gesprek in te plannen met beoogde professional en de volgende Bewijsmiddelen opvragen: • • Diploma’s; • • VOG; en • • CV’. De schuldhulpverlener moet: • kunnen werken met mensen met verslavingen en psychiatrische ziektebeelden; • onderliggende problemen (die aan de schuldensituatie ten grondslag liggen) herkennen; • eventueel doorverwijzen naar andere instanties, bijvoorbeeld bij verslavingen, psychiatrische ziektebeelden of andere aan de schuldensituatie ten grondslag liggende problemen die niet tot taken van de schuldhulpverlener behoren.

Ook moet de schuldhulpverlener financiële en juridische kennis hebben die betrekking heeft op: • de manier waarop de aflossing wordt berekend; • de juridische positie en rechten van crediteuren; • mogelijkheden om een beroep te doen op lokale en landelijke voorzieningen; • belastingen; • incasso en insolventie; • de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening. P – 2 De bejegening en hulp is op basis van vertrouwen met oog voor de situatie en mogelijkheden van de klant. P - 3 De professional inventariseert met de klant diens expliciete en impliciete vragen, situatie en mogelijkheden en biedt ondersteuning bij het aanleveren van de benodigde gegevens. P - 4 De professional stelt een met de klant afgestemd concreet plan van aanpak op. Het plan is gericht op het ontstressen en/of duurzaam schuldenvrij maken van de klant en het bestendigen van de resultaten. P - 5 De professional zet bij de problematiek passende vormen van financiële hulp in en kan hierbij ook warm doorverwijzen naar financiële hulp van andere organisaties. P - 6 In geval van flankerende problematiek verwijst de professional gericht en zo mogelijk ‘warm’ door naar geschikte hulpverlening. P - 7 De professional geeft de klant duidelijk aan waar deze aan toe is, monitort de voortgang en evalueert periodiek de geboden hulpverlening met de klant. De professional past zo nodig het plan van aanpak aan en legt uitkomsten vast.