Raadsvergadering 2 juli 2026
Wat er is gezegd
▶ 0:00:11Dames en heren, mag ik u vragen om te gaan staan?. Geachte raadsleden, De inwoners van Laarbeek hebben u gekozen om hen te vertegenwoordigen in deze raad. U bent nu in vergadering bijeen om met inachtneming van de belangen van de inwoners en met respect voor ieders standpunt, te debatteren en besluiten te nemen. Ik wens u daarbij veel wijsheid toe. De vergadering is geopend. Van harte welkom weer bij deze gemeenteraadsvergadering. Welkom Gemeenteraadsleden, collegeleden, aanwezigen op de tribune en kijkers en luisteraars thuis en ook medewerkers die aanwezig zijn. We hebben twee afmeldingen ontvangen. Dat is van de heer Van Dijk en de heer Peters. En dan beginnen we met het trekken van een stemnummer. En dan gaat. Dat is de heer Franssen. Dus bij eventuele hoofdelijke stemming mag
▶ 0:01:14de heer Franssen als eerste de stem uitbrengen. Gaan we naar agendapunt twee Vaststellen van de agenda. Heeft iemand. Op of aanmerkingen op de agenda? Kijk even rond. Dat is niet het geval. Dan is die vastgesteld. Voor het vragenhalfuurtje heeft niemand zich gemeld, dus ook dat agendapunt kunnen we snel doorschuiven. Gaan we naar de vaststelling van de besluitenlijst van de openbare vergadering van 18 juni?. Er zijn bij ons geen opmerkingen binnengekomen. Ik weet niet of er nog. Aanvullende opmerkingen vragen zijn. Is ook niet het geval. Dan stellen we deze ook vast. Dan de ingekomen stukken. Ik weet niet of daar nog behoefte is aan vragen of opmerkingen. De lijst van moties en toezeggingen staat er ook nog bij. Is dat nog aanleiding om daar iets van te vinden? Dat is ook niet het geval.
▶ 0:02:18Dan zijn er ook eerder schriftelijke vragen gesteld door Ouderappèl Hart voor Laarbeek over toezicht bij Sandra. Ik weet niet of er nog behoefte is voor het stellen van aanvullende vragen. Nee, dat is niet het geval. Dan is dit agendapunt ook. Bij deze eh vastgesteld. Gaan we naar de bespreekstukken en dan beginnen we met het agendapunt zes. En dat is het voorstel tot vaststellen van de Grondnota 2026. En voor u ligt de grondnota 2026. Deze laat zien hoe de financiële situatie van de gemeentelijke grondprojecten ervoor staat en welke risico's daarbij worden gelopen. De gemeenteraad moet deze projecten minimaal één keer per jaar bijwerken. Met het vaststellen van de grondnota 26 voldoet de raad aan die verplichting. Om de risico's voor het grondbedrijf te kunnen beoordelen, is een zogenaamde Monte Carlo risicoanalyse uitgevoerd. De resultaten van deze analyse staan in de grondnota. Ook wordt uitgelegd wat de
▶ 0:03:19gevolgen zijn voor de reserve grondexploitatie. Risico. De gemeenteraad heeft op 20 maart 2025 een nieuwe werkwijze voor de rapportage van grondexploitaties vastgesteld. Als onderdeel hiervan heeft de raad in december 25 ook de grondprijzen en financiële uitgangspunten met de zogenaamde parameters vastgesteld, en deze zijn ook voor de volledigheid opgenomen in de grondnota. Het CDA heeft een amendement al ingediend over het stellen van extra kaders bij de grondexploitaties. Dat zal zo aan de orde komen. en dan gaan we naar de eerste termijn. Dan zal ik het CDA als eerste noteren voor meteen toelichten, ook van het amendement. Wie mag ik verder het woord geven?. De heer Van Zeeland. Van Heusden. Ik kijk even bij PNL. Wie?. Voor Wilma de heer Maas. Mevrouw Engels. En de heer Van Santen.
▶ 0:04:24Geef ik het woord aan de. De heer Van der AA fractie. CDA, gaat uw gang. Dank je wel, voorzitter. Vandaag bespreken we de Grondnota 2026, een nota die niet alleen gaat over grond, woningen en projecten, maar vooral over de vraag hoe wij als raad omgaan met publieke middelen, risico's en maatschappelijke ambities. Uit de nota blijkt dat het positieve resultaat van het grondbedrijf daalt van twee 7 miljoen naar één 9 miljoen. En dat het grondbedrijf daarmee financieel minder robuust wordt dan een jaar geleden. Daarna zien we dat het nieuwe projecten zoals de Noordflank Heuvel vanaf de start een aanzienlijk negatief resultaat kende. Het CDA wil daarbij één ding direct helder maken. Wij zijn niet tegen woningbouw, wij zijn niet tegen maatschappelijke investeringen. Wij zijn ook niet tegen projecten die een negatief financieel resultaat kennen als door een aantoonbaar maatschappelijk doel daar tegenover staat. Maar juist daarom vinden wij dat de raad daarvoor duidelijke kaders moet stellen. Voorzitter. Het begrip dat voor CDA centraal staat, is in deze discussie maatschappelijk verantwoord verlies. Sommige projecten leveren financieel niet
▶ 0:05:26het maximale rendement op. Dat kan gerechtvaardigd zijn wanneer door betaalbare woningen, sociale huurwoningen, centrumontwikkeling, leefbaarheid of andere maatschappelijke doelen tegenover staan. Maar als gemeenschapsgeld bewust wordt ingezet door verlieslatende ontwikkelingen, dan moet de raad daar vooraf de raad daar vooraf kunnen beoordelen welke maatschappelijke doel wordt bereikt, waarom een financieel tekort acceptabel wordt geacht, welk risico wordt genomen en welke gevolgen dat heeft voor de financiële positie van de gemeente. Juist die afweging ontbreekt op dit moment expliciet in de grondnota. Voorzitter. Uit de stukken blijkt dat steeds meer projecten afhankelijk zijn van externe factoren zoals subsidies, marktontwikkelingen, personele capaciteit en grondverwerving. Bovendien zien we dat diverse projecten worden gecontroleerd, geconfronteerd met hogere plankosten, apparaatskosten en uitvoeringskosten dan oorspronkelijk geraamd. De managementrapportages laat daarvan meerdere voorbeelden zien. De Noordflank heuvel kent een ruim verwacht tekort en is afhankelijk van subsidies,
▶ 0:06:26waarvan terugbetaling een financieel risico vormt. De bouw van de straat kent risico's rond subsidies, verplichtingen en aanvullende infrastructurele kosten. De klokken gieterij zijn geraamde kosten fors hoger uitgevallen dan oorspronkelijk voorzien. De Maria straat zijn de kosten voor de bodemsanering aanzienlijk hoger gebleken dan begroot. Dat zijn geen verwijten naar het college. Dat zijn feiten die laten zien dat de grondexploitaties inherent onzeker zijn. Precies daarom is de kaderstelling door de raad nodig. Daarom wil ik even ons amendement. Daarom dient het CDA een amendement. Kaderstelling bij verlieslatende en risicovolle grondexploitatie in. Het amendement beoogt niet om de projecten onmogelijk te maken, maar om ervoor te zorgen dat bewuste keuzes over verlieslatende ontwikkelingen transparant en controleerbaar worden gemaakt. De kern van ons amendement is eenvoudig geen verlieslatende grondexploitatie zonder duidelijke bestuurlijke onderbouwing van het maatschappelijke doel, de risico's en de financiële consequenties. Dat is geen belemmering van de woningbouw. Dat is goed bestuur. Met uw welbevinden, voorzitter, wil ik nu de tekst van het
▶ 0:07:29amendement voorlezen en ik neem aan dat voorlezen van besluit voldoende is, aangezien ik in mijn overwegingen en de constatering zojuist al heb benoemd in mijn bijdrage. Het besluit is als volgt. Om aan het raadsbesluit een beslispunt twee toe te voegen, luidde als volgt Indien de toekomst gedurende de looptijd van de grondexploitatie sprake is van een verslechtering van de gepoogd noteerde resultaat met nog meer dan 200 € 50.000 een toename van projectspecifieke risico's met meer dan een € 100.000. Het wegvallen van een subsidie of bijdrage die essentieel is voor een sluitende exploitatie. Een wijziging van het programma waardoor het financieel resultaat substantieel verandert, informeert het college de gemeenteraad onverwijld via een raadsinformatiebrief met een financiële impactanalyse en een overzicht van de mogelijke beheersmaatregelen. En daardoor zou beslispunt twee te vernoemen naar beslispunt drie. En tot zover.
▶ 0:08:31Prima. Dank u wel. Dan ga ik naar de heer van Zeeland. Rappel. Dank u wel, voorzitter. Ja, we hebben ook in eerste instantie gemeend om een aantal technische vragen pas te gaan stellen nadat in de auditcommissie aan de orde is geweest, om daarmee de hoeveelheid vragen te kunnen beperken. En die hebben we naar tevredenheid beantwoord gekregen. En dus is eigenlijk al veel van onze vraag is weggenomen,. Waardoor wij ook kunnen instemmen met Op zich met de cijfers, maar ik wil er ook nog wel even reageren op het voorgelegde amendement van het CDA, maar ook het amendement van. De. Even kijken van PNL. Tenminste, ik neem aan dat dat. Directie uh uh, Dat is het amendement wat bij de jaarstukken komt dat bij agendapunt zeven. Sorry, ik heb dat dan verkeerd gelezen. Ik had gezien dat bij de grondexploitatie. Ja, dus als je hier mee instemt, dan zeg je dus ook in
▶ 0:09:32feite daar mogelijk iets over. Vandaar mijn opmerking. Maar goed, ik heb daar geen problemen mee om het zometeen uh, pas op een later moment bij de kaderbrief te behandelen. Dan terug naar het amendement van het het CDA. Ja, ik denk dat het inderdaad dat we met elkaar ook, en dat is ook wel in de oude commissie aan de orde geweest, dat we zien dat een ja toch wel een zorgwekkende situatie is, in de zin van de enorme forse terugloop van de reserves en voorzieningen. Van twee zeven naar 1,9 miljoen. En dat steeds meer projecten. Risicodragend zijn. Nou dat kan. En dat we er daar dik bovenop moeten zitten is voor mij reden om dat aan te nemen. En dus ja, wij staan heel positief tegenover het Uh, de het amendement van het CDA om in elk geval als raad veel dichter bij de besluitvorming te komen zitten. En op het moment dat het aan de orde is en
▶ 0:10:33er ontwikkelingen zijn waarbij we. Een risico. Toen. Ze nemen op een van onze projecten, dat we daar wat eerder over geïnformeerd worden, zoals ook het CDA in zijn amendement verwoord heeft. Dus. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. Geef ik het woord aan de heer Van Heugten. De werkgroep. Dank u wel, voorzitter. Ook wij kunnen wel instemmen met de getoonde cijfers en tegelijkertijd constateren wij dat de grondnota steeds moeilijker leesbaar wordt voor niet ingewijden. Het lijkt ons wel goed om een keer voor raads en commissieleden een bijeenkomst te houden, waarin we geholpen worden om die stukken, en met name de bijbehorende exploitatieoverzichten, goed te doorgronden. Dat was een voorstel van onze kant. Kijkend naar deze teksten, dan zien we het voorstel om de grondexploitatie van de Vogelenzang te sluiten en daarvoor een nieuwe voorziening, afrondende werkzaamheden, in te stellen. En dat verbaast ons een beetje, want enkele jaren geleden hebben we juist een groot aantal voorzieningen opgeruimd.
▶ 0:11:35Dus de vraag die we hebben is het niet beter om de exploitatie nog een jaar door te zetten, door te zetten. Voor wat betreft het amendement van het CDA, dat twijfelde wel een beetje over. We voelen wel veel positiviteit erbij, want ook wij hebben de behoefte aan grip en tijdige communicatie. Dus die voelen wij ook. Maar. Waar we wat over twijfelen is. In deze tekst wordt als onderbouwing verwezen naar bijvoorbeeld de klokkengieterij en de Waterstraat en de Heuvel. Maar in feite geldt het voor de toekomst twee, vier, zes, acht jaar. En dan vragen we ons af is dat werkbaar voor het college en voor deze organisatie? En zijn de getallen die genoemd worden de bedragen? Zijn dat dan verstandige bedragen? We zijn heel benieuwd hoe de wethouder daartegenover staat van is dit werkbaar? We voelen de intentie ook. Graag meer grip en snelle communicatie, maar lichte twijfel. Dus we zijn heel benieuwd naar de reactie van de wethouder. Tot zover.
▶ 0:12:37Dank u wel. Geef ik het woord aan de heer Maas, fractie PNL. Dank u wel, voorzitter. Ik heb niet zozeer een vraag, maar een opmerking over een toelichting op de grond nota. De eerder toegezegde één 2 miljoen van Ruimte van Ruimte bleek eerst niet definitief te zijn, door onduidelijke afspraken die het verleden ooit gemaakt zijn. Dit is nu hersteld en het bedrag kan bij het openen van de grondtekst Relatie Noord Flankheuvel worden overgeheveld naar de grondexploitatie. Hierbij komen ook nog de gelden uit de Beethovendeal twee 2 miljoen, ook bestemd voor de Heuvel en de Bovenstraat in Lieshout. Daar zijn wij als panels maar daar blij mee. We benadrukken dat het college moet blijven zoeken naar subsidiemogelijkheden, niet alleen voor borgen keten, maar in zijn algemeenheid. We kunnen er de lasten stijgen voor inwoners mee beperken. In de grondnota's die we verder geen bijzondere zaken vragen, zijn door ons in de auditcommissie en schriftelijk al beantwoord door het college. Verder wil ik op het amendement van het CDA gewoon niet het woord geven. Zal daar een reactie op geven.
▶ 0:13:40Dank je. Voorzitter. Ja, wat het net betreft,. Wij denken dat t overbodig is. De situatie voor wat betreft de grondexploitatie is niet veel anders dan andere jaren. We weten al heel lang dat het steeds moeilijker wordt deze positief af te sluiten, en in principe één keer per jaar op de hoogte worden gebracht, is voor ons voldoende. Maar op 20 maart vorig jaar hebben we als gemeenteraad bij de behandeling van de nieuwe werkwijze rapportage grondexploitaties vastgesteld dat indien er gedurende het jaar grote afwijkingen optreden binnen de grondexploitaties, de raad daar middels een raadsinformatiebrief of raadsvoorstel over wat geïnformeerd. Wordt pagina betreft, hoeven daar geen bedragen in vast gemaakt te worden. En we zijn overigens ook al gewend van het college dat de raad bij grote afwijkingen, op welk gebied dan ook, de raad altijd informeert. Dus we zien dan ook geen reden om de werkwijze rond de rapportages anders te gaan doen, maar zijn uiteraard nog wel benieuwd naar de reactie van het college.. Ja. Dank u wel. Geef ik het woord aan mevrouw Engels, fractie Pro.
▶ 0:14:41Dank u wel, voorzitter. Om te beginnen hebben wij nog een vraag ter verduidelijking. Het is wel laat bij ons opgekomen. Excuses daarvoor. Maar op pagina zes van de grondnota staat onder de categorie sociaal ook sociale koop. En in het vastgestelde beleidskader wonen was in onze beleving alleen de categorie sociaal, alleen sociale huurwoningen. Dat riep bij ons bij de bespreking van de grond nota wat vragen op bij de achterban. Want hebben wij, of bouwen wij dan sociale cohesie in Laarbeek En zijn dan die woningen? Zijn dat de woningen die via de woningstichting worden verkocht? En zijn er dan speciale afspraken gemaakt om deze goedkope koopwoningen ook echt betaalbaar te houden? Bijvoorbeeld dat ze weer terug verkocht worden aan de woningstichting?. Graag houden wij. Horen wij wat van de wethouder. Wat voor sturing hierop te geven is. Van het amendement van CDA. Meneer Van der AA had een goed verhaal. Voordat wij daar een beslissing over maken, willen we eigenlijk eerst nog
▶ 0:15:44het advies van de wethouder afwachten. Tot zover. Dank u wel. Ik wijs u er wel op dat het wel technische vragen zijn, dus ik weet niet of de wethouder deze nu zal beantwoorden. Dus dat even. Voor de volledigheid. Geef ik het woord aan de heer Van Zanten. Fractie ABL. Ja, dank je wel, voorzitter. Ja, ook wij hebben de grondnota uitgebreid bestudeerd en besproken in de auditcommissie. Voor ons was de grondtoon ook helder te volgen. Kende op zich geen verrassingen. Eerder verlieslatende exploitaties van de Heuvel en Lieshout, die we eerder ook al besproken. Dus ik ga ik voornamelijk even terug op het amendement van het CDA. Ik had daar wat punten over, maar net naar aanleiding van je betoog werd het mij eigenlijk onduidelijker omdat het wat de aanleiding nou eigenlijk was, want. In eerste instantie leek me dat de aanleiding ook was de opmerking van de oude, van de van de accountant over de onder andere vervallen van de subsidies Daarvoor waarschuwen is terecht. Punt. En
▶ 0:16:47wat de heer Thijs ook al aangaf, net van dat we in maart 2021 ook de. In de PNC het nieuwe PCC voor de grondnota ook al hebben aangenomen dat dat het dat daalt, het college inderdaad zou informeren bij substantiële wijzigingen, dus daar zou hij dan ook geen abonnement voor nodig zijn. Maar nu worden eigenlijk in het in het amendement concrete bedragen gehangen aan informeel momenten eigenlijk. Dus twee A en twee b wat u aangeeft. Maar verderop en bij twee d wordt ook dan als het substantieel veranderd aangeeft die twee. Dat was ons niet helemaal helder hoe dat dan die twee worden gelegen enerzijds bedragen, dan daarna ook substantieel,. Zou over dezelfde wijzigingen ten met mensen kunnen gaan, maar we hebben ook in de pc cyclus afgesproken dat de Monte Carlo niet tweejaarlijks, maar jaarlijks wordt gedraaid. En daar geeft eigenlijk ook al best veel inzicht in de. In de risico's. En we hebben natuurlijk nu twee momenten van de grondnota, zowel de grondprijzen als de grondnota, waarin ook ruimte is om te
▶ 0:17:47informeren door het college. En het is natuurlijk belangrijk dat die wijzigingen worden gerapporteerd aan de raad, maar we betwijfelen op specifiek weergeven van die bedragen nou ook echt. Ja, ook echt handig is. Want we hebben vertrouwen in het in het college dat we daar over worden geïnformeerd. Dus ja, we zijn ook wel af van waar zijn die bedragen precies op gebaseerd? En. Ja, en wat u net aangaf, en dat was nog even onduidelijk, want u geeft aan dat de aanleiding was dat je eerst geen verlieslatende grondexploitaties doet voordat die hel, voordat de doelen helder zijn. Maar de punten in het amendement, die zijn allemaal, als ze al grondexploitatie zijn aangegaan. En meestal al in de regel, als wij dit soort dingen doen, dan gaan we bij het aangaan van de grondexploitatie al. Zeggen het wordt een verlieslatende. Of in ieder geval is de kans groot dat je daar al zegt we gaan investeren in een verlieslatende grondexploitatie. Ik vroeg me af of het doel dan wel wordt bereikt wat hij voor ogen had en daardoor. Daar wil ik even mee aangeven van dat het mij nou niet duidelijker werd. Ja, want wij
▶ 0:18:51begrijpen ook wel die zorg. Maar of dit dit de invulling is daar. We horen graag even de reactie van de wethouder, maar dat heb ik nog even twijfels over. Tot zover. Dank u wel. Ik geef eerst het woord aan de wethouder. Dan kunt u straks ook in de tweede termijn reageren op de vraag op het amendement. De heer Van der AA. Wethouder Slaats. Dank je wel, voorzitter. Op de vraag van Pro zal de wethouder Van Berg nog wel een antwoord op geven. Voorzitter, als u daarmee akkoord bent. Het CDA had verder geen vragen. Kom dadelijk op t amendement eventjes op terug. Ouder April had ook geen verdere vragen. De werkgroep vroeg nog. Dat het steeds moeilijker leesbaar wordt. Het wordt steeds complexer en dat snap ik. Ik loop er zelf ook tegenaan en ik heb er een heel ambtelijk apparaat dat mij helemaal in tot drie, vier keer toe vertelt van zo zit het dan. Dus ik snap helemaal waar je tegenaan loopt. Dus ik denk dat het heel goed is dat die misschien eens een keer in
▶ 0:19:53het presidium aangeeft. Om een keer extra bij gesproken te worden is geen enkel probleem. Onze organisatie is daar meer dan toe bereid om dat uit te leggen, want zij snappen ook dat het zeer complex is om dat zomaar één of twee keer per jaar eventjes tot u te nemen. Dan had u nog een vraag over de Vogelenzang. Moet dat niet een jaar verlengen? Maar het bedrag is zo, zo laag dat dat niet opweegt tegen de rente en de kosten die over de grondexploitatie en de administratieve lasten die er nog bij horen als je het rechts openhoudt. Dus vandaar dat we willen afsluiten. En dat is kostentechnisch gewoon beter. Ook omdat we de lasten. Dat heeft u ook kunnen lezen, echt al goed in beeld hebben. Waar we over praten. PNL geeft aan bij monde van de heer Maas dat we echt moeten blijven zoeken naar subsidiemogelijkheden. Dat doen we ook zoveel mogelijk en dat zijn we hier in huis heel erg mee bezig. Ook wethouder Van den Berg wordt er natuurlijk bij alle gesprekken die hij ook met de MRE heeft. Je hoort dan gelijk waar de mogelijkheden zijn, dus dan zitten we er ook zo snel mogelijk
▶ 0:20:56bovenop om daar gebruik van van te maken. Dus dat blijven we zeker doen. Voor Pro. Daar komt het antwoord dadelijk op en af. Had nog een vraag over de amendementen. Hij vroeg eerst of ik hem wilde beantwoorden. Dat ga ik zeker doen. Voorzitter. Het amendement is net volledig voorgelezen, dus ik wil even per se A, B en C even een antwoord geven. U vraagt, indien de toekomst gedurende de looptijd van de grondexploitatie sprake is van een verslechtering van de gepresenteerde resultaten van meer dan 250 € 0. En u heeft er net al de antwoorden van meerdere mensen in de raad ook al gehoord? Kijken, want op 20 maart 2025 heeft de raad een nieuwe werkwijze rapportage grondexploitatie vastgesteld en in deze nieuwe werkwijze is het volgende opgenomen. Ik citeer even Indien er gedurende het jaar grote afwijkingen optreden binnen de grondexploitaties, wordt de raad daar middels een raadsinformatiebrief of raadsvoorstel over geïnformeerd. Dus dat doen we al. U zegt wij willen er
▶ 0:21:57dan een bedrag aanhangen. Dat vind ik aan de raad om daar wel of niet iets van te vinden. Ik vind het persoonlijk of tenminste namens het college uiteraard ook wel wat gevaarlijk om er een bedrag aan te hangen. Want wat doe je als het daar € 220.000 is? Komen we dan niet terug? Terwijl dat ook eigenlijk wel een bedrag is waarvan wij zeggen dat is een grote afwijking en we hebben met u afgesproken dat we altijd terugkomen met die afwijkingen. Dus wat ons betreft kan het blijven staan, want het is uiteraard aan u bij B. Een toename van de projectspecifieke risico's met meer dan € 100.000. En dit is eigenlijk ook in lijn met de werkwijze die we eerder hebben afgesproken. Worden grondexploitaties één keer per jaar geactualiseerd? En een onderdeel van de actualisatie is de inschatting van de risico's die verwerkt worden in de mondiale analyse. Dus je bent eigenlijk altijd meegenomen. En mocht het aan de orde zijn dat er een nieuwe grondexploitatie wordt geopend, dan wordt er uiteraard wel een nieuwe risicoanalyse uitgevoerd. En zoals de heer Vincent ook altijd zei dat wordt eerst aan de raad altijd voorgelegd en gaat hij akkoord voordat we daarmee verder gaan. Bij se het wegvallen van de subsidie.
▶ 0:23:01En En wat er nog meer bij staat. Kijk, ook wij zeggen het wegvallen en het wijzigen van de subsidie, daar zien wij als college ook als een grote afwijking. En daarmee zullen wij ook altijd terugkomen, want het gaat altijd. Die subsidies betreffen namelijk ook altijd grote bedragen. En bij D. Een wijziging van het programma en een wijziging van het programma is per definitie per definitie een raadsbevoegdheid. Dus wij moeten ook vanuit de regels vanuit de BBB altijd bij u terugkomen, mocht daar sprake van zijn. Voorzitter. Dus wat dat betreft is eigenlijk de motie overbodig. Over de bedragen of ergens een bedrag aan vast willen hangen. Dat is aan het CDA en aan de raad om daar een besluit over te nemen. Tot zover voorzitter. Helder. Dank u wel. Dan geef ik kort het woord aan de heer Van der Berg Mortel om nog antwoord te geven op de technische vraag van Pro. Gaat uw gang. Dank u wel, voorzitter. Ik zal het kort houden. De vraag van mevrouw Engels was of we ook sociale koopwoningen bouwen in Laarbeek. Antwoord
▶ 0:24:02is ja. Dat zijn er niet veel. Dat komt ook niet zo vaak voor. Maar bijvoorbeeld is bijvoorbeeld de noordflank heuvel. Daar zijn een aantal koopwoningen sociale koop appartementen in voorzien. En met de regionale begrippenlijst zijn dat koopwoningen die vallen onder € 250.000 vrij op naam. U vroeg of deze ook tellen als sociale. In de sociale categorie van 30%. Dat is niet het geval, want het zijn koopwoningen en we hebben in ons woonbeleid en ook in de woning die al afgesproken dat we 30% sociale huur bouwen, specifiek dus die koopwoningen die vallen in de betaalbare koop, zeg maar als segment. De corporatie bouwt geen koopwoningen, dus die worden door een ontwikkelaar gebouwd. In het geval Van Lieshout is dat Rialto die daarbij betrokken is. En we borgen de betaalbaarheid op verschillende manieren. Dat doen we bijvoorbeeld via de doelgroepen verordening die u als raad heeft vastgesteld. Maar ook het opleggen van zelfbedieningsplicht middels verkoopovereenkomsten. En ook met de ontwikkelaar maken we afspraken middels de anterieure overeenkomst die wij
▶ 0:25:03met met hen sluiten. Tot zover. Dank u wel. Ja. Helder. Dan zijn alle vragen beantwoord. Is het nog een verhelderende vraag voor de voor de wethouder? Ja, gaat uw gang. De heer Van Zeeland. Dank u wel. Voorzitter. Ja, een aanvullende vraag, want hij benoemt net impliciet sociale koopwoningen tot € 250.000. Ik vroeg me daarbij af valt daar ook CPO projecten onder?. De heer Van der Berg Mortel. Die twee sluiten elkaar niet uit. Iets kan een CPO project zijn, een sociale koopwoning, maar het kan ook een oprecht zijn en een vrij sectorwoning. Dus dat kan naast elkaar bestaan. Dank u wel. Gaan we naar de tweede termijn?. Kijk ik rond. Wie behoefte heeft aan de tweede termijn. En dan begin ik bij de heer Van der AA van het CDA. Ja, dank. Je wel, voorzitter. Ik ben heel wat wijzer geworden ook. Ook dank. Voor aan de andere fracties dat we eerder besloten.
▶ 0:26:05Hebben om die ook al in richting deze. Richting. Denken en we gesloten. Zijn. We hebben natuurlijk een aantal bedragen genoemd. Ik was wel benieuwd wat jullie vinden van die bedragen en of daar een reactie op kan komen van. Bijna heb ik het gewoon over de ander, zou ik graag horen. Het is voor ons wel iets van dat het geen vrijbrief is. En ik snap dat er op een bepaald moment wel richting wordt gekozen en dat we geïnformeerd worden, maar het zou voor ons in deze nota expliciet gewoon als voorwaarden opgenomen kunnen worden. Dat is dat we eerst meer als raad iets meer sturing hebben en de controlerende en kaderstellende taak daarmee waarborgen. Dank u wel. Kijk even rond voor de tweede termijn. De heer Van Zeeland ook? Nee. De heer Van Heugten. Werkgroep. Dank u wel, voorzitter. En de reactie van de wethouder is onze vraag over de Vogelenzang en de exploitatie daarvan. Goed beantwoord en luisterend naar mijn collega's heb ik snel nog even de besluiten van maart 2025 erbij gepakt. Dat gaf ons ook al het gevoel dat we toen gewoon de goede
▶ 0:27:08afspraken hebben gemaakt, die ons al meer dan genoeg regie en grip geven. Waarin gewoon duidelijk staat alle informatie is tijdig beschikbaar, waardoor wij niet de behoefte voelen om nu het amendement te gaan steunen. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. Ik kijk rond of er behoefte is aan een tweede termijn. Mevrouw Engels, fractie pro. Dank u wel, voorzitter, en dank aan de wethouder voor de heldere en duidelijke antwoorden. Het enige wat ik nog even wilde meegeven, is dat het op pagina zes van de grondnota wel anders ingedeeld staat. Ik ben gerustgesteld door de woorden van de wethouder. Ik geloof ook dat we die richtlijnen aanhouden, maar op pagina zes van de grondnota staan wel andere categorieën. Op het amendement van het CDA. Ik. Geloof dat we voldoende. Hebben gehoord van de wethouder dat het in theorie overbodig is, dus ik hoor graag van het CDA of het amendement in stemming blijft of niet.
▶ 0:28:11Dank u wel. Tweede termijn voor de heer Van Sinten. Fractie ABN. Ja, dank je wel, voorzitter. Uhm ja, we hebben even goed. Geluisterd. En uhm ja, wat we zelf eigenlijk hadden gelezen in de laatste keer dat we die pc's iets hebben aangepast. Ook even afpellen van hoe je nou zo'n Monte Carlo doet en welke momenten je daarvoor pakt. Dan denk ik ook dat we gewoon voldoende geborgd in de huidige huidige aanpak eigenlijk. En dat je in die zin ook overbodig is voor ons. We hoeven daar ook geen specifieke bedragen aan te hangen. Dank u wel. Kijk ik nog even naar de heer Van der AA over nog een reactie. Vanuit het CDA komt nee, dit. Dit waren de reacties in de tweede termijn, begreep ik.. Ja. Meneer van der AA. Ja, dank je wel, voorzitter. Uhm, nou de. De. Het amendement is eigenlijk ook mede eigenlijk ontstaan door eigenlijk het volgende raadsagenda stuk, omdat daar kredieten gevraagd worden en dat geeft een ander beeld, zeg maar als wat we nu aan deze kant met de grondnota afspreken dus. Ja, maar
▶ 0:29:11daar kom ik dadelijk het volgende stuk wel op terug. Dus wij trekken hem, voor zover het amendement in om waar toch geen meerderheid is. Maar ik zal bij de jaarrekening dadelijk wel reageren als het ornament van de PNL. Dan zou misschien iets meer duidelijk worden. Goed, dus dat betekent dat het amendement is ingetrokken. Dan hebben we de tweede termijn gehad en dan kunnen we overgaan tot. Tot stemming. Heeft iemand behoefte aan een stemverklaring?. Dat is niet het geval. Die is voor dit voorstel. Vaststelling grondnota. Dat zijn alle fracties en daarmee is het unaniem aangenomen. Gaan we naar agendapunt zeven En dat is het voorstel tot vaststelling van de jaarstukken 2025. De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen het jaarverslag en de jaarrekening. In het jaarverslag legt het college verantwoording af over de doelen die in 2025 zijn bereikt, en over het
▶ 0:30:13geld dat daarvoor is gebruikt. De jaarrekening bevat de financiële resultaten van het afgelopen jaar. Ook is hierin de rechtmatigheid verantwoording. Van het college opgenomen. Daarnaast is het accountantsverslag toegevoegd. Dit verslag is opgesteld naar aanleiding van de controle van de accountant. De gemeente Laarbeek sluit het boekjaar 2025 af met een positief resultaat van vier maanden € 19.737. In dit voorstel wordt ook bepaald door de raad wat er met dat geld moet gebeuren. Daarvoor is ook een amendement ingediend door de fracties PNL en de werkgroep, dat zometeen zal worden toegelicht. En er is nog per mail een kleine tekstcorrectie doorgegeven voor pagina 101 in de jaarstukken. Dat nog even ter. Ter aanvulling. Wie mag ik het woord geven voor de eerste termijn? En dan kijk ik in ieder geval even naar de fractiespanel en de werkgroep voor het amendement. Dat
▶ 0:31:16is de heer Thijssen. De heer Van Heugten. Mevrouw Van der Ven. De heer Van Zeeland. Mevrouw Engels en de heer Van Sitten. Geef ik het woord aan de heer Thijssen. Fractie PNL. Dank u wel, voorzitter. Ja, goed, het mag duidelijk zijn 2025 is geëindigd met een fors positief resultaat, maar we hebben het al vaker besproken hier. Een positief resultaat is uiteraard mooi, maar het bestaat opnieuw vooral uit incidentele voordelen. Gemiddeld is dat de afgelopen vijf jaar zo'n 4 miljoen geweest. Er is echter dus geld wat we niet voor een structurele dekkende begroting kunnen gebruiken. Maar veel mensen die lezen of horen dat de gemeente wederom veel geld heeft overgehouden, zullen zich waarschijnlijk niet realiseren dat het belangrijkste van de begroting, het structurele deel dus, hiermee niet positiever wordt. De jaarstukken 2025 laten op het eerste gezicht dus een financieel sterke gemeente zien. En wat reserves en weerstandscapaciteit betreft, is dat ook
▶ 0:32:18zeker zo. Het grootste aandachtspunt is dus de structurele houdbaarheid. Nog strakker en als gevolg daarvan met wat meer risico's. Begroten, is wat ons betreft gewenst om de lasten voor de inwoners niet onnodig te laten stijgen en toch een structureel dekkende begroting te kunnen presenteren. We hebben al eens eerder gezegd we moeten hier als raad dan echter ook de verantwoordelijkheid nemen wanneer het een keer minder positief uitvalt. En met de reserves van de gemeente achter de hand zijn dit wat PNL betreft aanvaardbare risico's. De accountant heeft geen bijzondere afwijkingen gevonden in de jaarrekening en wij ook niet, dus we zullen er dan ook mee instemmen. Maar we willen wel, net als vorig jaar, een wijziging aanbrengen in het ontwerp raadsbesluit. Samen met de werkgroep. Gezien het patroon dat grondexploitatie steeds vaker verliesgevend zijn, vinden wij het verstandig de reserve grondexploitatie van nu 45 miljoen. Vanuit dat resultaat extra te vullen met vijf ton tot het maximum toegestane bedrag van 495 miljoen. Hiervoor hebben wij dus het abonnement opgesteld. En dan zal ik ook weer. Het beslispunt
▶ 0:33:18voorlezen. Beslispunt één blijft dat? Het is de jaarstukken twee vijf 2025 Gemeente Laarbeek inclusief accountantsverslag vaststellen. Dan twee wordt dan van het positieve resultaat van 4.000.900 19.137 € 0 een bedrag van € 549.496 te bestemmen ten gunste van de budgetten in 2026. Bedrag is uiteraard veranderd omdat er iets af gaat. Toevoegen aan het budget. De rekenkamercommissie blijft gelijk met 11.496 en dan B wijzigt weer. Toevoeging aan de reserve grondexploitatie risico 438 nul. Er stond al 38 nul en er komt dan vijf ton bij. En drie verandert ook in. Het restant van het resultaat. 4.370.241. Uhm nee sorry 4.370.241 toe te voegen. Aan de algemene reserve. En vier blijft hetzelfde.. En dan
▶ 0:34:18is daarmee het beslispunt dus zoals wij het graag zouden zien, samen met de werkgroep. Tot zover. Dank u wel. Geef ik het woord aan de heer Van Heugten. Fractie werkgroep. Dank u wel, voorzitter. Evenals voorgaande jaren weer een positief resultaat, maar weer onverwacht. De accountant heeft het vorige week toegelicht en uitgelegd en gaf ons een helder verslag van die bevindingen. En ook een goedkeurende verklaring. En de financiële ontwikkelingen gedurende het jaar die tot het extra hoge resultaat hebben geleid, zijn voor ons voldoende onderbouwd en verklaard. Daardoor is het solvabiliteit van onze gemeente zeer goed, ook in vergelijking met andere gemeenten van eenzelfde omvang. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst. Financieel staan we goed voor, maar waar het gaat over de voortgang in plannen heeft de werkgroep meer zorgen. Het soms nijpend tekort aan gekwalificeerd personeel kan ons parten gaan spelen. En daarin zullen we meer en duidelijke prioriteiten moeten gaan stellen. Als het gaat om prioriteiten.
▶ 0:35:20Dat was voor ons ook de reden om ook deze motie wille. Te willen steunen. Want dat toont wat wij belangrijk vinden. Je kunt zeggen ja, laat het geld gewoon in de algemene reserve staan. Het is ja, het is boekhoudkundig. Maar we willen duidelijk maken wat is belangrijk, wat moet goed geregeld zijn? En die grondexploitatie is voor ons een belangrijke voorwaarde om alle processen de komende jaren goed te laten lopen. Dus daarom willen wij dit graag steunen. Tot zover. Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van Esch in de fractie ABN. Ja, dank je. Wel, voorzitter. Het is al eerder genoemd bij een positief resultaat. Dat is ook echt wel fijn natuurlijk als gemeente, want het geeft ons ook wat ademruimte. Met onze reserves reserves kunnen we misschien wel hard genoeg nodig hebben voor toekomstige investeringen. En hopelijk ook voorkomen van pijnlijke bezuinigingen. Want door verschillende bijstelling gedurende het jaar. Dus helemaal verrassend was dit uitslag niet. Was was het eigenlijk was het de jaarrekening omgeslagen
▶ 0:36:23naar positief saldo. En in de eindafrekening komt daar nog een flink bedrag bij. Dat een deel hiervan een oorzaak kent, een aanbesteding blijft ook wel een punt van zorg. Was net ook al aangegeven, maar het zijn voornamelijk allemaal incidentele meevallers en dat zich af en toe ook aan valt in herhaling. Maar is het belangrijk om die wetenschap, om het uit te kunnen leggen, dat we ondanks ook flink positief saldo, nog steeds erg op het geld moeten letten voor toekomstige begroting en de aanstaande bezuiniging van rijksbijdrage jaarrekening en verder de auditcommissie uitgebreid behandeld. We hebben er verder geen vragen opmerkingen meer over. Het amendement van de werkgroep en PNL. Ja, we begrijpen wel die keuze om een deel van het jaarresultaat toe te voegen aan de reserve grondexploitatie, om deze weer te vullen naar het maximale bedrag. Aan de andere kant zien we ook dat er eigenlijk altijd een wisselwerking is tussen de algemene reserve en de reserve grondexploitatie. De reserve grondexploitatie kan ieder moment van het jaar worden aangevuld vanuit de algemene reserve. En we zien dat ook niet echt per se een aanleiding. Waarom dit bedrag dan dan wel te gaan bestemmen? In de algemene reserve is het bedrag immers vrij
▶ 0:37:25besteedbaar. Voeg toe aan de aan de reserve grondexploitatie, dan is het minder vrij besteedbaar. We zien meer aanleiding om de reserve exploitatie aan te passen. Als we een nieuwe exploitatie gaan toevoegen, waar we daadwerkelijk zicht hebben op de nieuwe risico's van de verlieslatend heid. Maar uiteraard horen we ook graag het advies van de wethouder hierover. Tot zover. Dank u wel, mevrouw Engels. Fractie Pro. Dank u wel, voorzitter. We hebben een aantal vragen gesteld. Ook vragen over het overschot op het budget voor opvang asielzoekers en Oekraïners. En volgens de beantwoording van een van de vragen zijn de normbedragen de afgelopen jaren naar beneden vastgesteld. En vanaf 26 worden nog enkel de daadwerkelijke kosten vergoed. We hopen dat dit bedrag, wat in de afgelopen jaren toch wel behoorlijk is opgelopen en nu in de reserve staat, uiteindelijk wel ingezet zal worden bij de doelgroep waar het geld voor gekregen is. Laten we het goed onthouden. Mochten er in de toekomst nog extra kosten gemaakt moeten
▶ 0:38:25worden op deze doelgroep. Ook goed om te vernemen dat de tekst is aangepast naar onze technische vragen over de verhoging van de inkomensgrens. Bijzondere bijstand. Want in de jaarstukken stond dat deze verhoogd was, maar er is nog steeds 110%. En wij zien hier dus nog een opdracht voor onze partij liggen de komende raadsperiode. Want hopelijk komt er een vervolg aan de harmonisatie minima regelingen uit de minima effectrapportage blijkt misschien op papier dat dit niet nodig is, maar de praktijk is meestal weerbarstiger. Daarnaast moet het niet uitmaken waar je woont of je een ruimere toegang krijgt tot de minima regelingen of niet. Laten we duidelijk zijn wij zijn voor de harmonisatie. Verder zijn al onze vragen naar tevredenheid beantwoord, dus wij zijn voornemens om in te stemmen met de jaarstukken. Het amendement van PNL en de werkgroep hebben we inderdaad een beetje een soort van dezelfde vraag als de heer Van Sinte. Want mochten we uiteindelijk geld tekort komen op de reserve grondexploitatie, komt
▶ 0:39:27dat dan niet alsnog uit de algemene reserve? En wat maakt het dan? Wat maakt het verschil nu dat we het hier dan vanavond toevoegen aan die reserve? Dus we horen graag de voordelen van dit voorstel van de wet van de wethouder. Tot zover. Dank u wel. Geef ik het woord aan mevrouw Van der Ven CDA. Ja, dank u wel, voorzitter. Dank voor de beantwoording aan de het ambtelijk apparaat voor alle technische vragen die wij gesteld hebben. Daar wil ik wel van tevoren even gezegd hebben. De jaarrekening 2025 laat op papier een positief resultaat zien. Dat is goed nieuws, maar de vraag die wij als raad moeten beantwoorden is niet alleen over geld overblijft, maar vooral waarom dat gebeurt en wat dat zegt over de uitvoering van ons beleid. Het CDA staat voor een betrouwbare overheid die doet wat zij belooft. Dat betekent realistisch begroten, zorgvuldig financieel beheer en vooral het realiseren van maatschappelijke doelen. Geld dat op de plank blijft liggen terwijl opgaven blijven liggen, is geen succes. Dat zien wij terug in het
▶ 0:40:30sociaal domein. Het college geeft aan dat onderbesteding verspreid is over meerdere onderdelen. Tegelijkertijd blijkt dat juist ook de versterking van de sociale basis middelen die niet zijn besteed, budgetten voor inwoners, initiatieven bleven liggen, projecten zijn doorgeschoven en activiteiten zijn niet uitgevoerd. Terwijl juist de Hervormingsagenda Jeugd. Het Isa Gala en de Landelijke Beweging richting Preventpreventie vragen om een krachtige sociale basis. Het college stelt dat er al veel gebeurt en dat een nieuw beleidsplan moet worden. Uitwijzen moet uitwijzen waar extra investeringen nodig zijn. Dat is positief, maar het roept ook de vraag op waarom beschikbare middelen in 25 niet volledig zijn ingezet. Als we als gemeente zeggen dat preventie prioriteit heeft, moeten we ook ervoor zorgen dat daarvoor beschikbaar gestelde middelen daadwerkelijk bij onze inwoners terecht komen. Ook de opvang van Oekraïense ontheemden laat een aanzienlijk voordeel zien. Dat voordeel ontstaat grotendeels doordat de gemeente eigen vastgoed gebruikt en de woonlasten daardoor lager
▶ 0:41:30zijn. Daarnaast werken veel ontheemden en voorzien zij gedeeltelijk in hun eigen levensonderhoud. Dat is een logische verklaring, maar bevestigd ook dat incidentele voordelen het positieve resultaat sterk beïnvloeden. Dat mag ons niet blind maken voor de structurele financiële uitdaging die vanaf 2027 op ons afkomen. De accountant waarschuwt immers nadrukkelijk dat de meerjarenbegroting structureel onder druk staat. Het college erkent dat ook. Het positieve resultaat van vandaag mag daarom nooit aanleiding zijn om achterover te leunen. Juist nu moeten we keuzes maken die onze gemeente ook op langere termijn financieel gezond houden. Een tweede belangrijk punt betreft de uitvoerings kracht van onze organisatie. Al meerdere jaren zien we onderbesteding op het personeelsbudget. Het college wijst terecht op de krappe arbeidsmarkt en de moeilijk vervulbare functies. Dat herkennen wij. Maar tegelijkertijd constateren we dat vacatures openstaan, projecten doorschuiven, onderhoud wordt uitgesteld en externe inhuur
▶ 0:42:31noodzakelijk blijft. Het college werkt inmiddels met tien plannen en strategische personeelsplanning en komt bij de begroting 2021 met voorstellen om de organisatie toekomstbestendig te maken. Dat is noodzakelijk, want de gemeente kan alleen betrouwbaar zijn als plannen ook daadwerkelijk uitgevoerd kunnen worden. Hetzelfde beeld zien we bij onderhoud en investeringen. De accountant constateert dat de werkzaamheden structureel worden doorgeschoven en adviseert tot realistisch plannen. Realistische planningen. Het college geeft aan dat het planning instrumentarium te herijken en eerste voorbereidingskredieten aan te vragen, voordat de uitvoeringskredieten worden verstrekt. Dat lijkt een verstandige stap. Het CDA vindt het belangrijk dat we eerlijk begroten op basis van de capaciteit die daadwerkelijk beschikbaar is. Voorzitter. Ook op het gebied van de rechtmatigheid blijven aandachtspunten bestaan. De accountant constateert opnieuw aanbestedings onrechtmatige onrechtmatigheden. Het college geeft aan dat de financiële risico's beperkt zijn, omdat het vooraf. Omdat het vooral gaat om verlopen overeenkomsten of onjuiste
▶ 0:43:31aanbestedingsprocedures. Dat neemt echter niet weg dat de overheid zelf het goede voorbeeld moet geven. Regels gelden ook voor onszelf. Daarnaast vraagt de accountant aandacht voor een sterk toegenomen specifieke uitkering van het Rijk. Het college erkent dat monitoring gedurende het jaar beter moet gaan. Moet en gaat de CSR processen verbeteren. Dat ondersteunen wij ook als CDA. Juist nu steeds meer middelen via tijdelijke regelingen beschikbaar komen, is goede sturing essentieel. Het CDA ziet ook positieve ontwikkelingen. Er wordt gewerkt aan verbetering van de personeelsplanning, de financiële monitoring en de uitvoeringskracht. Er wordt kritisch gekeken naar onderhoudsplanningen en de risico's van grondexploitaties worden expliciet meegenomen in de risicoanalyse. Ook de monitoring van verbonden partijen krijgt aandacht,. Zoals ook in ons programma staat. Willen wij een gemeente die dicht bij de inwoners staat, zorgvuldig met gemeenschapsgeld omgaat en keuzes maakt die generaties overstijgen? Dat sluit naadloos aan bij het bestuursakkoord 2026 2030, waarin
▶ 0:44:33betrouwbaarheid, uitvoerings kracht en een financieel gezonde gemeente belangrijke uitgangspunten zijn. Daarom roepen wij het college op om de verbetermaatregelen niet alleen aan te kondigen, maar ook zichtbaar te maken in de begroting van 2021, met realistische ramingen, met een uitvoeringsplanning die past bij de beschikbare capaciteit en vooral met een structureel sluitende begroting waarin incidentele meevallers niet worden gebruikt om structurele uitdagingen te verbloemen. Alleen dan kunnen we als Raad onze kaderstellende en controlerende rol goed vervullen en behouden we inwoners het vertrouwen dat gemeenschapsgeld daadwerkelijk wordt ingezet waarvoor het wordt bedoeld. Dank u wel. Mijn collega raadslid zal reageren op het amendement van PNL. En wij? Dank u wel. Dank u wel. De heer Van der AA, CDA. Ja, dank je wel, voorzitter. Zoals ik al in de. Vorige. Agendapunt zei van was ons amendement eigenlijk. Gelinkt aan dit amendement. Uh, omdat uh geconstateerd wordt, hè, dat het, zoals PNL een werkgroep ook uh verwoordde, dat steeds meer
▶ 0:45:36grondexploitaties onder druk staan en daardoor extra geld in de reserve stoppen, dan mogelijk. Meer vrijheid is een uh in het acteren, maar daar vinden wij juist niet de goede volgorde. We hadden ze juist daar ook die motie of dat amendement indient om die kaderstellende rol iets strakker neer te leggen, zodat we daar als raad wat meer grip op hadden. Nu blijkt uit de beantwoording zojuist ook dat daar die grip al voor de raad is. Maar toch zeggen nu eigenlijk twee partijen met dit amendement wij zien de risico's groeien, maar kiezen er vooral voor om de buffer te vergroten. En zoals ik al zei, het CDA kiest liever voor risicobeheersing aan de voorkant in plaats van extra reserves aan de achterkant. En daarom zou ik eigenlijk aan PNL en de werkgroep willen vragen van Uhm ja. Volgens de grondnota bedraagt minimaal benodigde reserve 2,95 miljoen en bedraagt de feitelijke reserve 45 miljoen. Daarmee zit de gemeente al 1 miljoen boven de berekende minimumkampen in NL. En de werkgroep uitleggen welk nieuw risico van 500 nul sinds het opstellen van de grondnota is ontstaan, dat
▶ 0:46:39deze storting noodzakelijk zou maken. Dat is eigenlijk een vraag die ik heb. Dat was het. Ik stel voor dat zo eerst de wethouder reageert en dan kan. Dan kan dit meegenomen worden voor de tweede termijn. En de heer Van Zeeland. Geef ik nu het woord voor de eerste termijn. Dank u wel, voorzitter. Ja, eigenlijk is er al heel veel gezegd over. Want ja. Nogmaals. We hebben met betrekking tot de. Even kijken tot de jaarstukken hebben we daar ook weer uitgebreid de kans gehad om daar in de auditcommissie vragen over te stellen. Die zijn naar tevredenheid beantwoord. En dan nu. Ik heb straks eerder aangegeven dat de het amendement van Uh, PNL en de werkgroep dat. Dat ging vo over de kaderbrief. En mijn excuses daarvoor, want het is uh voor de behandeling van de jaarstukken. Daar zit ie in. Dus daarin heb ik straks niet het juiste vertelde. Dan even naar de inhoud van het amendement. Dat is die toevoeging aan die
▶ 0:47:43grondexploitatie. Risico's. Die € 538.000. € 38.000 was al opgenomen in het voorstel. Daar hadden we niet zoveel bezwaar tegen. Die € 500.000 daarentegen wel,. Want die stop je dan in de grondexploitatie. En langs de opmerkingen die ik al heb gehoord van de heer Centen, vroeg ik me ook af van op het moment dat je het dan straks toerekent aan bepaalde grondexploitaties en je komt met winstneming, dan zou je in feite winstneming doen op je eigen reserves die je aan dergelijke projecten hebt toegekend. Ik zou daar ook graag toch wel van de wethouder een toelichting op willen hebben hoe dat we dat dan moeten zien. Want als je toevoegt aan het grondbedrijf, dan kan het ook onderdeel zijn van winstnemingen op grondexploitaties. En als je dat toegerekend hebt vanuit de algemene reserve, terwijl je jaarlijks de gelegenheid hebt als raad om bij verliesgevende exploitaties de lasten eventueel te dekken uit de algemene reserve. Dat kan op ieder gewenst moment als de raad daar behoefte aan heeft. Dus in die zin toch graag daar nog even een toelichting op. En vooralsnog staan we zeer
▶ 0:48:46twijfelachtig of dat we dit voorstel gaan steunen. Dank u wel. Dan geef ik het woord,. Geef ik het woord aan de heer Van der Wijdeven, Portefeuillehouder. Aan het woord. Ik heb, sorry, ik heb geen vragen gehoord. Ik zal even reageren op de zorg die uit worden. Ja, het CDA voert eigenlijk goed. Ik zou, tenzij ik een pleidooi houd voor hetgeen wij in het bestuursakkoord opgeschreven hebben. De grote uitdaging zit inderdaad in het structurele en het incidentele. We hebben een behoorlijke uitdaging liggen om de begroting voor de komende jaren structureel te dekken. Er zitten nu allemaal incidentele plussen CNN die het vertekening van data. En ook, zoals de heer Thijs zei dat is moeilijk uit te leggen aan de. Aan de burgers buiten, omdat we behoorlijke winst hebben en dat we toch strak moeten begroten. Ja, dat gaan we wel doen natuurlijk. We hebben dat ook opgeschreven, ons bestuursakkoord. We gaan strakker
▶ 0:49:49erop inzetten om een structureel sluitende begroting te krijgen en de incidentele meevallers die we krijgen. Ja, dat loopt zoals het loopt. Maar als we inderdaad, zoals het CDA ook aangaf, realistisch begroten en de monitoring goed hebben, zitten de keuzes die gemaakt worden voor goed financieel beleid zorgen voor onderbezetting. Als we daar bovenop zitten en het begroot op capaciteit, op de op de OZB, op de capaciteit die we hebben natuurlijk, zoals ook in de bestuursakkoord hebben staan, proberen wij daar toch wel strak bovenop gaan te zitten. Inderdaad, ook zoals de heer Thijssen zei we gaan naar wat risicovoller begroten. We willen echt dat we de begroting en de jaarrekening die op het eind op elkaar aansluiten. En dan zul je toch straks ook per post entree komen, gaandeweg het jaar misschien te strak begroot te hebben waar we terug moet komen naar jullie raad. Maar dat is er overigens ook allemaal bij natuurlijk. Dus we moeten ook. Daar alle bewust mee. Omgaan dat we ook negatieve puntjes hebben. Dan het het amendement zoals ingediend, want verdere
▶ 0:50:53vragen heb ik niet gehoord. Dat abonnement gaat inderdaad over de reserve grondexploitatie. Die reserve wordt jaarlijks begroot of opgesteld conform de gekwantificeerde risico's uit de mondiale analyse voor deze grondotest. 2,35 miljoen. Inderdaad. In dat. Potje grondexploitatie risico hadden we altijd een 2 miljoen extra aan als bovengrens. Dus de bovengrens zou inderdaad op dit moment die vier 95 miljoen zijn. Zoals de heer Vervelend ook aangaf, op dit moment zijn er vier 45 miljoen, dus we hebben een ruim voldoende. Risicodekking in in de grondexploitatie zitten. Ja, dan kan je kijken inderdaad als het minimum bereikt is van die twee 95 miljoen, dan wordt het minimum. Verschillen worden dan aangevuld vanuit de grond, vanuit de algemene reserves. Dus dan wordt. Er zit een koppeling met die grond om het algemene reserve en de grondexploitatie. En dat geldt ook de andere kant in. Als we die twee 95 plus die 2 miljoen die we aan uh, aan extra uh reserve d'rin bouwen. Als je daar boven zit en je dat boven de 4,95 miljoen wordt, dan wordt er hetgeen op het budget wordt
▶ 0:51:55automatisch ook weer teruggestort in de algemene reserves. Dus je hebt daar inderdaad 111 broekzak vestzak verhaal zoals u aangeeft. Ja, het is natuurlijk legitiem aan de raad. Het hoeft niet, maar het is aan uw raad om een keuze te maken om dat proces af tot een maximum te hebben. En ja, dat is. Het hoeft niet. Maar omdat er inderdaad al een behoorlijke koppeling zit tussen de algemene reserves en die grondexploitatie. Risico's dus. Want ja, het is een keuze,. Ligt niet. Verduidelijkende vraag van de heer van Zeeland. Nou ja, ik hoor de wethouder tot twee keer zeggen van ik heb geen vraag gehoord, ik heb wel een vraag gesteld, maar ik. Mijn vraag was. Als je nu vanuit de algemene reserve. Een bedrag boven die limiet die er al in die begroting zit, opneemt en je rekent die toe aan een exploitatie, dan zou het ook zomaar kunnen zijn dat je met winstneming een stuk van je eigen resultaat toch weer terug moet boeken. Mijn vraag was van hoe zit dat dan precies? Is daar naar gekeken?. Wethouder Van der Wijdeven.
▶ 0:52:56Dan zou ik even na met vragen bij de ambtenaar, Maar volgens mij is er geen echte rechtstreekse koppeling tussen de winstneming uit een project en de potje algemene risico reserves. Had u anders? Ja. Maar als u het vindt, dan kom ik daar eventjes terug aan. Nee, voorzitter, ik neem er ook genoegen mee als ik ga naar A. Als dat te technisch is om daar een schriftelijke reactie op te geven. Nee, het ging er mij over uit. En dan toch nog even als het mag. Voorzitter. Het ging mij over uit. Als je nu vijf ton toevoegt en vervolgens wordt die binnen de grondexploitatie aan een project toegerekend waardoor het niet meer verliesgevend is, maar winstgevend, dan zou het zomaar kunnen zijn dat men dus de accountant zegt dan moet je daar weer het verlies en dan gebruik je. Incidentele middelen om structurele dekking te zoeken binnen je grondexploitatie. Er is ook een vraag of dat niet kan, maar ik wacht even op een schriftelijke reactie daarop. De heer Van Zeeland is inderdaad een behoorlijk technische vraag. Daar komen we schriftelijk op terug. Ja,. Geen vraag meer voor de wethouder. Dank u wel. Wethouder Van der Wijdeven. Gaan
▶ 0:53:58we naar de tweede termijn? Wie heeft er behoefte aan een tweede termijn? Ik kijk even rond. De heer Thijssen. De heer Van Heusden. De heer. Ja. De heer Van der AA. Ook deze kant. Nog iemand. Die het eisen. Gaat uw gang. Dank u wel, voorzitter. Ja, als reactie op een aantal dingen die ik heb gehoord. Ja, inderdaad is het broekzak vestzak uiteraard. Klopt. Overigens hebben we vorig jaar met zijn allen hetzelfde gedaan. Algemene reserves vrij besteedbaar. Er is geen speld tussen te krijgen, maar het is wel zo. Kijk, we hebben natuurlijk veel meer reserves. Bestemmingsreserves ook. Die maken we niet voor niks. Die die hebben we om risico's op een bepaald vlak af te vangen. Dat geldt in het geval van grondexploitatie natuurlijk ook. En daar zitten we gewoon. Daar hebben we volgens mij de meeste ook genoemd vandaag. Daar zitten ook behoorlijke risico's, al
▶ 0:54:59jaren, maar dat wordt komende jaren waarschijnlijk alleen maar meer. Dus het lijkt ons gewoon verstandig en niet meer en niet minder om die grondexploitatie zo maximaal mogelijk te vullen. Nou en? Mochten dan alles meevallen en mochten dan inderdaad geld overhouden en we komen boven de 495 uit. Nou goed, dan gaat het gewoon terug naar algemene reserve. Wat erboven zit is geen enkel probleem,. Maar. En je kunt het ook gewoon in algemene reserve laten zitten. Want ja, er zitten geloof ik. We kunnen het. Elk moment kunnen we hem aanvullen. Maar goed, we hebben een paar momenten in het jaar waar we het hier expliciet over hebben, dus we vinden het dan een geschikt moment om het er nu over te hebben. En. Zij kunnen ook. Er komen ook andere tegenvallers misschien, en die worden ook uit de algemene reserves gehaald dan, als ze als echte grote tegenvallers komen. En dan lopen we het gevaar dat we dadelijk en misschien op enig moment een algemene reserve hebben, die misschien ook eens een keer kiele kiele wordt, die al jaren heel goed is. En op dat moment is dat wat misschien lastiger om er vanuit de algemene reserve iets geld over te hevelen naar de grond.
▶ 0:56:01De grondexploitatie reserve. Terwijl we wel allemaal willen bouwen, bouwen, bouwen en vooral de vaart erin proberen te houden en al die exploitaties superbelangrijk zijn. Dus het lijkt ons gewoon verstandig om het te doen. En nee, er was ook iemand op het CDA geloof ik die zei van ja, is het op dit moment. € 500.000 nodig omdat er iets aan zit te komen waar we een extra risico lopen. Op dit moment is er dat niet. Nee, maar. Een reserve is er om eventuele risico's die er aan zit te komen op te vangen. We hebben heel veel bestemmingsreserves natuurlijk en we kunnen ook alles in één pot gooien, één grote reserve maken en zeggen ja, als we ergens iets tekort komen, halen we vanuit die algemene reserve. Maar dat doen we nu juist niet om heldere reserves te hebben die bij een bepaald onderwerp worden. Nou, in dit geval dus de grondexploitatie. Interruptie van de heer Van der AA. CDA Ja, dank je wel, voorzitter. Nou, duidelijk antwoord meneer op deze. Ik was die minuut, want u zegt nu ja, want dan hebben we de algemene reserve. We hebben dat in ieder geval al gereserveerd. Ja, dan begin ik te twijfelen van waar liggen dan de andere reserves die we misschien mogelijk hebben? Waar legt u dan de prioriteit?
▶ 0:57:05Is dat puur wij. De grondexploitatie. De grond moeten?. De heer Thijssen. Ja. Prioriteiten. Ik weet niet of ik het een prioriteit moet noemen. Tenminste, als u graag uw vraag goed begrijp. Maar ja, wat ik net eigenlijk het laatst zei We willen met z'n allen bouwen, bouwen, bouwen. We willen daar de vaart in houden. We weten dat we daar ook risico's lopen en op sommige. Stukken misschien wel hele grote risico's zelfs. En die willen we graag afgevangen hebben, zonder dat we op enig moment misschien toch een greep moeten doen in de algemene reserve, terwijl het dan misschien een stuk lastiger is. Dus het lijkt ons gewoon verstandig om ieder jaar die grondexploitatie reserve voor zo lang als dat bouwen, bouwen, bouwen van toepassing is, zeg maar, om die gewoon maximaal gevuld te houden. Dat is het niet meer en niet minder. En het lijkt ons verstandig. En het is inderdaad vestzak broekzak uiteindelijk. Helder. Dank u wel. Ga ik verder met de tweede termijn? Dan geef ik het woord aan de heer Van Heugten. Werkgroep. Dank u wel, voorzitter. Kijk, uit de reacties van mijn collega's hoor ik allemaal We
▶ 0:58:05hebben een goed financieel beleid. En als het dan vestzak broekzak verhaal is, dan laat het bij ons maar in het vestzak zitten. Maar. Kijk, wij willen als reactie op wat CDA zei en dat suggereert een beetje alsof we alleen maar buffers willen verhogen terwijl zij andere ideeën hebben. En dat vind ik ons geen recht doen. We willen niet alleen de buffers verhogen. We hebben zojuist gesproken over de manier waarop wij willen communiceren en geïnformeerd willen worden over tegenvallers. Daar hebben we net geen nieuwe afspraken over gemaakt. We hebben de bestaande afspraken nog een keer in herinnering gebracht, en wij hebben daarmee echt het gevoel dat we boven de bal zitten, dat we weten waar we mee bezig zijn. En dat is belangrijk. Niet alleen de buffers verhogen. Deze hele amendement gaat inderdaad de wereld niet veranderen, maar het maakt wel transparant waar we mee bezig zijn. We zitten in een ingewikkelde, bewegende wereld en wij hebben laten zien van.
▶ 0:59:05Wij hebben een bestemmingsreserve om risico's af te vangen. Niet meer en niet minder. Zoals de heer Thijssen heel vaak zegt. Dus wij. Staan nog steeds achter dit amendement omdat het laat zien waar onze prioriteiten liggen. Niet de prioriteit, want er is veel meer belangrijk. Sociale en maatschappelijke zaken zou je ook allemaal bestemmingsreserve voor kunnen maken, maar deze is even nodig omdat we het gevoel hebben dat hier in deze wereld nu veel risico's zouden kunnen zijn. Tot zover. Dank u wel. Geef ik het woord aan de heer Van Santen voor de tweede termijn? Gaat uw gang. Ja, dank je wel, voorzitter. Ja, we. Hebben ook even goed geluisterd en. We snappen ook wel de symboliek hierachter. Alleen. Als ik even terug pak naar het vorige agendapunt, waar de heer Van der AA bijvoorbeeld. Aangaf van het even terughalen, maar. Geen verlies laten de grondexploitatie voor dat de doelen helder
▶ 1:00:08zijn. Dan zou het juist ook heel goed zijn als je dus als je merkt dat je een nieuwe grondexploitatie aangaat, die waarvan je weet dat die verlies laat, is, dat je op dat moment ook zegt oké. Nu vullen we de reserve grondexploitatie aan. Dan heb je ook. Als je dan over symboliek hebt, dan vind ik dat een symbolische dingen. Ondanks dat het ook broekzak vestzak blijft, want daar blijft het in dit geval om dan om om dan nog een investering te doen als gemeenschap. En nu is het eigenlijk een beetje overbodig, omdat je eigenlijk heen en weer schuift van van het geld uit het het. Uiteindelijk lijkt ons dat dan wel een betere ja, met een meer een aanleiding dan deze aanleiding. Tot zover. Voorzitter. Dank u wel. Interruptie van de heer Thijssen. Ja, nou, nog even in herinnering, maar wij hebben zelf ooit, ik weet niet wanneer het was. Volgens mij zat ik hier toen niet eens, maar we hebben zelf ooit als raad de bovengrens van de grondexploitatie. Reserve hebben we hier zelf bepaald en we hebben gezegd er is een bepaald risico dat wordt berekend en daarbovenop kunnen we 2 miljoen
▶ 1:01:10die pot vullen. Hebben we hier zelf afgesproken. Als we met z'n allen vinden dat het onzinnig is en dat het onnodig is en dat we toch die algemene reserve altijd achter de hand hebben. Dan kunnen we niet beter die regel afschaffen en die 2 miljoen eraf halen en gewoon zeggen nou, we hebben een risico en daar vullen we de pot mee en dat zit. En als er iets gebeurt, dan halen we het uit de algemene reserve. Maar we hebben het zelf hier met zijn allen samen bepaald. Ooit een keer. En dat is niet zomaar gegaan. Alleen ik weet niet meer precies waarom, want ik was er niet bij volgens mij. Reactie van Cynthia. Ja die. Volgens mij komt die maximum, die aftopping ook uit een hele andere tijd, want dan ging het veel meer om het feit toen er nog veel dingen winstgevend waren. Ik denk als u dat zo verwoord, dan kunnen we beter een een uitgaan van een ondergrens. Dan zou dat juist meer 1111 uitgangspunt moeten zijn dan een bovengrens eraf halen. Dat die bovengrens. Ik ben met u eens dat dat misschien wel raar klinkt, maar dat komt wel uit een andere periode dan nu. In ieder geval. Dus als u voor zou stellen van een ondergrens, dan zou ik dat een logischere benadering vinden.
▶ 1:02:12Reactie De heer Thijssen. Ja. Het. Het kwam inderdaad uit een andere tijd en we zitten nu een hele moeilijke tijd in een hele onzekere tijd wat de grondexploitatie betreft. Dus misschien is het juist wel heel goed dat we die ooit hebben bedacht, zodat we nu het potje wat meer kunnen vullen als misschien strikt nodig is. Goed. Ga ik verder met de tweede. Wil u hier nog op reageren of Ja, gaat uw gang. De heer Van Haga. Ja, dank je wel, voorzitter. Uhm ja, u kunt wel extra vullen, maar dan legt u de prioriteit echt bij die bij die grondnota en de uhm. En dan neemt u eigenlijk feitelijk ook het geld van de burger voor andere risico's, die mogelijk nog de komende jaren of de komende tijd zich gaan openbaren. En we hebben. We zien straks ook in het volgende stuk waar we gaan behandelen dat we die kaderbrief. Komt het ook andere tijden aan dat op meerdere gebieden dat geld die uit algemene reserve benodigd is. Dus wij zullen in ieder geval. Ik zal u meteen weer onze stem geven. Tegenstemmen op het amendement, omdat wij dit niet. Die die
▶ 1:03:13risicovolle preventieve werking kunnen doen. Reactie. De heer Brouwers. Als reactie op hetgeen wat hier nu bediscussieerd wordt. We hebben toch met zijn allen echt niet één keer, maar misschien wel honderd keer verteld dat volkshuisvesting bouwen van woningen hartstikke belangrijk is. Nou, ik zit hierin en ik denk dat we dat. En dan wordt dat symbolisch genoemd. Maar het is juist het belangrijkste wat we daarin naar voren willen brengen. Reactie De heer Van Santen of de heer. Ja. De heer Van Cindabl. De. Het al dan niet verhogen heeft niks met de prioriteit of woningbouw te maken. Dat is natuurlijk gewoon echt onzin. Dus die prioriteit, de woningbouw blijft daar zitten. Heeft niks te maken met met het aanvullen of minder maken van de reserve. Het verandert niks in de exploitaties. Dank u wel. Ik kijk nog even rond of er nog verder iemand behoefte heeft voor de tweede termijn. Dat is niet het geval. Dan kunnen we overgaan tot stemming. En dan gaan we eerst stemmen over het amendement van PNL en de werkgroep.
▶ 1:04:15Heeft iemand behoefte aan een stemverklaring? Dat is niet het geval. Wie is voor het amendement?. Dat zijn de fracties werkgroep en PNL. Dat zijn er dan. Acht, volgens mij toch?. Ja. Zes en twee. Ja, dat zijn er acht. Wie is tegen dit amendement? Dat zijn de fracties Ouderen Appel, CDA Pro en ABL.. En dat zijn er negen. En daarmee is het amendement verworpen. Dan gaan we stemmen over het voorstel. Vaststelling van de jaarstukken. Heeft iemand daar behoefte aan? Een stemverklaring? Nee. Wie is voor het voorstel?. Dat zijn alle fracties en daarmee is het unaniem aangenomen. Gaan we naar. Het laatste bespreekpunt van
▶ 1:05:17vanavond En dat is voorstel tot vaststelling van de kaderbrief 2027. In april heeft het college al aangegeven dat er dit jaar geen uitgebreide kadernota wordt opgesteld, maar een kortere kaderbrief. Dit heeft te maken met de gemeenteraadsverkiezingen die dit jaar zijn gehouden. In de kaderbrief staan de belangrijkste agendapunten en financiële kaders voor de begroting voor 2027 en de meerjarenraming 2028 2030. Hiermee geeft de raad richting aan het college voor het opstellen van de begroting in de komende maanden. Door te kiezen voor een kaderbrief in plaats van een kadernota, krijgt het nieuwe gemeentebestuur meer ruimte om tijdens het begrotingsproces eigen keuzes te maken. En dan gaan wij over tot de. Eerste termijn. Wie kan ik daarover het woord geven?. Mevrouw Van den Heuvel. Van de firma.. Hendriks.
▶ 1:06:22Engels en de heer Verschuren. Goed, begin ik bij de heer Van Zeeland. Ouderappèl. Gaat uw gang. Dank u wel, voorzitter. Voor beschouwingen op de Kamer. Kaderbrief 2027 van de politieke partij Ouderen Appèl. Hart voor Laarbeek. Voor senioren ligt de nadruk op waardig ouder worden. Ondersteuning dichtbij en een veilige en sociale leefomgeving. En binnen dit kader van de bestaanszekerheid stimuleert de gemeente dat inwoners gebruik maken van hun eigen kracht en netwerk en naar elkaar omkijken. Maar de vraag is en blijft. Gaat dat wel lukken? We zien een sterke toename van het aantal tachtig plussers in onze gemeenschap. Veel inwoners binnen deze doelgroep hebben het niet makkelijk en kunnen onbekende redenen onvoldoende terugvallen op hun netwerk. Daardoor dreigen zij achter de voordeur te verdwijnen en het beeld te raken.
▶ 1:07:27Een gezonde en veerkrachtige samenleving. Zorg en ondersteuning. WMO en ondersteuning. Lezen wij het goed dat in de Kaderbrief te lezen is dat dit binnen het bestaande beleid bij een stijgende meerkosten, zoals u het noemt, de zorgkosten binnen WMO en zorgkosten jeugd structureel worden verhoogd met 244 nul en respectievelijk 355 nul. Maar vervolgens wordt gesteld dat deze beide posten met eenzelfde bedrag worden gekort. De gemeente houdt vast daarbij aan de landelijke VNG advisering en handhaaft een verwachte opbrengst van 485 € 0, weliswaar vanaf 2028, zoals de commissie Ark dat heeft voorgesteld. Tegelijkertijd wordt € 32.000 bezuinigd door aanpassing van de WMO budgetten, en wordt het
▶ 1:08:28budget voor uitzonderlijk maatwerk met € 50.000 verlaagd. Geachte coalitie. Dit vraagt om een duidelijke toelichting. En wij verwachten dan ook dat bij de begroting 2027 een smart uitwerking. Zo we. Dat zowel de raad als onze inwoners inzicht krijgen in de gevolgen van deze voorgaande zaken. Cliëntondersteuning. Interruptie. De heer Thijssen. PNL. Ja, dank je wel. Ja, misschien is het een vergissing, maar ik hoorde de heer Van Zeeland Zeggen van Geachte coalitie, maar volgens mij moet de heer Van Zeeland. We hebben het hier over een voorstel van het college en hoe het volgens mij het college aanspreken. Dan spreek ik het college aan. Maar goed, daarmee weet u ook dat ik het ook over heb over de collegepartijen, oftewel de coalitie. Want daar komt de Kamerbrief ook vandaag de kaderbrief ook vandaan, zoals we die daar ook al eerder hebben besproken. Maar goed, ik. Als u dat zo wenst, dan spreek ik daarover. Het College.
▶ 1:09:30Financiële tegemoetkoming. Vooralsnog is het positief te lezen dat voor senioren met een zorgbehoefte. De invoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor de WMO. In 2027 voorlopig wordt uitgesteld bij een geraamde kostenpost van € 104.000. Maar als deze inkomensafhankelijke eigen bijdrage, zoals aangekondigd, toch in 2028 zou willen ingaan, heeft dat natuurlijk enorme consequenties voor deze doelgroep. Maar op dit moment wachten we ontwikkelingen af en hopen daar straks bij de aanbieding van de begroting 2027 mogelijk een doorkijk te geven Wat dit betekent voor 2028 en verder?. Aantrekkelijke en toekomstige leefomgeving. Wonen en publieke ruimte. Woningbouw. Wij vinden het opvallend dat de woningbouwcijfers uit november 2025, zoals opgenomen in de begroting, fors afwijken van de cijfers die nu, een half jaar later in de
▶ 1:10:33kaderbrief 2027 staan. Ook daar hebben anderen in de auditcommissie over. Vragen gesteld. Zeker in het licht van de verkiezingsboodschap. Laarbeek heeft de woningbouw op orde. En dan is het vreemd dat je die verschillen zo in één keer binnen een dergelijk kort tijdsbestek ziet. De gemeente groeit fors van 10 tot 10.142 woonruimtes in 2026 naar 10.948 in 2030. En als deze cijfers kloppen, laten we het hopen. Biedt dit kansen om geschikte en veilige woningen te realiseren in prettige buurten, vooral voor jongeren, maar ook de senioren. Voor senioren kan dit de doorstroming bevorderen, waardoor hun bestaande woningen vrijkomen en ruimte bieden aan gezinnen met meer kansen voor deze doelgroep op passende huisvesting. Scherpe keuzes in de openbare ruimte. Senioren
▶ 1:11:34zullen merken dat de gemeente strakker begroot op de fysieke leefomgeving. Ze worden het budget voor onderhoud van wegmarkeringen geschrapt. € 4.000 en valt budget vrij op het onderhoud van straatmeubilair, vangrails en verkeersregelinstallaties. Daarnaast wordt in 2027 eenmalig € 25.000 uitgetrokken voor onderhoud van abri's bij bushaltes. Onze fractie hoopt hiervoor steun te krijgen en zal bij de begroting, indien nodig met voorstellen komen om niet opnieuw te blijven wachten op ontwikkelingen die al twee raadsperiodes worden aangevoerd met betrekking tot met redenen om dan maar niets te doen. En dan bedoelen wij een versnelde aanpak van oplossingen binnen nu en twee jaar voor de zeer kritische verkeersproblematiek. Kapelstraat, donkere brug, Monsieur Verhagen, straat in Beek en Donk. En die hebben wij met name hier in de openbare ruimte daarvoor opgenomen. Perspectief voor jongeren en
▶ 1:12:37gezinnen voor jongeren, legt de kaderbrief. En daar zijn wij zeer positief over. De nadruk op een stevige basis, goede onderwijshuisvesting, toegankelijke jeugdzorg en ondersteuning voor kwetsbare gezinnen. Om kansrijke statushouders worden ondersteund en sociaal en cultureel om sociaal en culturele tweedeling te voorkomen. Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. En bovendien vinden wij het belangrijk dat Laarbeek een gemeente is waar iedereen ertoe doet. Sterke maatschappelijke omgeving en samenleving. Onderwijs en jeugd. Investeringen in scholen. De gemeente investeert concreet in de toekomst van kinderen door de uitbreiding van basisschool De Sprankel, met budgettaire impact vanaf 2029 en stelt voorbereidingskredieten beschikbaar voor zowel de sprankel als openbare als op school. De driehoek. Tegelijkertijd
▶ 1:13:40vraagt de sterke groei van het aantal woningen de komende jaren om passende voorzieningen die passen bij de uitbreidingen van onze woningbouw, zoals daarbij gelijktijdig moeten passen bedoelen wij scholen, gezondheidscentra en gemeenschapsvoorzieningen alleen als wonen en voorzieningen in balans zijn en meegroeien. Bouwen aan een toekomstgericht en sterk Laarbeek. Aanpassingen in voorzieningen. Het budget voor leerlingenvervoer wordt structureel met 60.000 verlaagd en het budget voor kinderopvang met € 3.000. Ook hiervoor verwachten wij bij de begroting een Smart uitwerking, zodat raad om de gemeenteraad en de inwoners duidelijk kunnen zien welke gevolgen deze keuzes hebben. Armoedebestrijding en bestaanszekerheid. Stichting Leergeld. De subsidie voor Stichting Leergeld wordt structureel met € 23.000 verhoogd om kinderen uit gezinnen met een laag
▶ 1:14:42inkomen beter te kunnen ondersteunen. Tegelijkertijd wordt in 2027 op basis van Realisatiecijfers. Eenmalig € 34.000 afgerond. Uit de continuïteit reserve van de stichting. Ook hiervoor verwachten wij bij de begroting een smart uitwerking, zodat ook daar onze raad en inwoners inzicht krijgen in de gevolgen van die keuze. De verbinding. Schakel de verbindende schakel in de intergenerationele bestaanszekerheid. De politieke partij Oudere Appel had voor Laarbeek zou graag zien dat niet de groepen tegen elkaar worden uitgespeeld, maar juist de verbinding te zoeken via centrale thema's als bijvoorbeeld bestaanszekerheid, het fundament voor jong en oud. Bestaanszekerheid betekent voor senioren een duurzaam zorgstelsel en voor jongeren een kansrijke start met goed onderwijs en de
▶ 1:15:43benodigde jeugdhulp. En voor beide groepen is een stabiel inkomen en een veilig dak. Hoofd. Bij veilig dak boven hun hoofd. De basis. Ontmoetingen stimuleren om de sociale cohesie te versterken en een vitale samenleving te bouwen waarin inwoners naar elkaar omkijken. Investeert de gemeente structureel € 50.000 in de exploitatie van multifunctioneel De Dreef. Dit is bij uitstek zo'n plek in Haarlem XL, waar jong en oud elkaar kunnen ontmoeten en versterken van die gemeenschapszin. Samen de financiële lasten dragen. De gemeente kiest voor een scherpe, realistische begroting zonder onnodige buffers. De onroerendezaakbelasting stijgt in 2027 alleen met de reguliere indexering van 33%, gebaseerd op rijksrichtlijnen. En er wordt geen extra OZB verhoging voorgesteld. Wat de woonlasten voor zowel jonge huizenkopers als urende of
▶ 1:16:46kopende senioren Stabiel houdt op zich een prima voorstel, maar is dat houdbaar gezien de grote risico's die zich aftekenen in de kaderbrief 2027, met doorwerking naar de komende raadsperiode vanaf 2028 Volgens Oudere Appel. Hart voor Laarbeek zitten in deze kaderbrief grote risico's en ik zal er een aantal van benoemen. En daarmee kom ik tot afsluiting. De ingerekende 485 € 0 vanaf 2005 28 voor de Hervormingsagenda Jeugd. In afwachting van het oordeel van de commissie-Van Ark. Twee De verschillen. De nog nader uit te werken formatieve vraagstukken binnen de organisatie. Voor de acht gemeenschappelijke regelingen die in de Kaderbrief worden genoemd, zijn onlangs diverse budgetten en zienswijzen vanuit de raad ingediend. Voor 2027 en verder. Nu lezen we toch dat
▶ 1:17:49de budgetten voor 2027 met 426 € 0 worden gekort. Ook dat vraagt om een nadere toelichting. De forse korting van 600 € 0 en de consequenties die men rekent op zorgkosten. Het niet inzichtelijk gemaakt wordt welke extra middelen nodig zijn voor de forse woninguitbreidingen met bijbehorende gevolgen. Zeker waar het gaat over de exploitatie van de diverse bestemmingsplannen, waar het gaat over de toevoeging van voorzieningen. Nergens is ingerekend wat de financiële consequenties zijn van de door de coalitie. Sorry voor van door het voorstel van het college vereiste duurzaam en toekomstbestendige gemeenschapshuizen. Kortom aan de slag! Wees smart bij de uitwerking naar uw raad en inwoners. En dan zien wij de begroting 2021 met daarbij een doorkijk naar de jaren daarna tegemoet. Voor deze fractie aldaar Appel had verlaging Interruptie D.
▶ 1:18:51Van Heugten. Werkgroep. Dank u wel, voorzitter. Inderdaad een interruptie, maar ik dacht ik laat de heer Van Zeeland even zijn verhaal goed afmaken. Ja, er is 5 minuten geleden werd. Ik moest er even van bijkomen. Het college en de coalitiepartijen even op één hoop gegooid. Alsof dat hetzelfde is. En ik wilde u via de voorzitter teruggeven aan de heer Van Zeeland, vragen of hij nog beseft dat we hier met een duaal stelsel te maken hebben, waarin ik het gewoon oneens mag zijn met het college, waarbij ik de verhalen van mevrouw Otten gewoon grote onzin mag vinden en mag bestrijden. Wat ze daar vinden is niet wat wij vinden en ik hoop dat hij daarvan doordrongen is. Tenminste, niet altijd, dat vergat ik even. Reactie De heer Van Zeeland. Ik vind iedere fractie mag voor zichzelf uitmaken hoe hij kijkt, hoe hij of zij kijkt, naar wie in coalitie zit of wie en oppositie zit. En in die zin heb ik er geen enkel bezwaar tegen als u naar uw eigen wethouder toe dat soort opmerkingen maakt. Dat is geheel voor u. Ik
▶ 1:19:51heb het gedaan vanuit continue, vanuit de gedachtegang. Zo kijken wij er als partij,. Als ouderen. Ouderen. Appel. Hartverlamming. Voorzitter. Interruptie. De heer Thijssen. Ja, ik wil hier toch een eind aan maken, want het slaat echt helemaal nergens op. Die kaderbrief is niet opgesteld door de coalitie. Dit is gewoon een kaderbrief die komt van het college. Daar heeft de coalitie 0,0 iets mee te maken. Wat de heer Van Heugten zegt is precies zoals het is. En nu moeten we gewoon geen onzin gaan zitten verkopen met veertig jaar ervaring. En ik weet nog steeds niet hoe het werkt. Ik vind het echt verschrikkelijk. Even voor de volledigheid het is de kaderbrief 2027 is een voorstel van het college. Aan uw raad is dat. Even voor de duidelijkheid. Goed, wij gaan verder voor de eerste termijn en ik geef het woord aan mevrouw Van der Heuvel van de werkgroep. Dank je wel, voorzitter. Onze bijdrage gaat korter zijn omdat het een kaderbrief is en geen kadernota. De
▶ 1:20:52kaderbrief is beleidsarm en dat begrijpen wij. We zijn tevreden met het feit dat het gelukt is om voor boekjaar 2027 een structureel sluitende begroting neer te leggen, waarbij de OZB, afgezien van de reguliere indexering, niet verhoogd wordt en bestaand beleid uitgevoerd blijft. Want daarin zien we dat we voor uitdagingen staan. De realiteit is dat niet alles meer kan en dat we met elkaar keuzes zullen moeten durven maken. De overheid legt steeds meer taken bij gemeentes neer, die dit vervolgens met minder geld uit mogen gaan voeren en voor deze taken binnen dezelfde vijver zoeken naar de mensen hiervoor. Dat zijn de uitdagingen waar we de komende jaren voor staan en die zullen we samen op moeten lossen. Samen met elkaar, hier in de raad, het college en met onze inwoners. En laten we hierin ook onze ambtenaren niet vergeten. Zij zijn een belangrijk stukje van de puzzel die gelegd moet worden. Daarom zijn we niet alleen tevreden met het feit dat er voor het boekjaar 2021 een sluitende begroting is. Het doet ons vooral goed dat de thema's brede welvaart en
▶ 1:21:54bestaanszekerheid zo duidelijk het afwegingskader vormen bij de verschillende programma's. Het gaat immers om dat wat mensen van waarde vinden, om de kwaliteit van leven. Het sluit ook naadloos aan bij het verkiezingsprogramma van de werkgroep, waarbij het behoud van het voorzieningenniveau en het belang van sociale netwerken zo centraal staat. Wij steunen de keuze om conform het VNG advies vanaf 2028 een stijl post hervormingsagenda van 48 en € 5.000 op te nemen en als opbrengst te handhaven. Dat maakt duidelijk dat ook wij ons dat ook bij ons. De verwachting bestaat dat de kosten voor jeugdzorg door het Rijk gedekt zullen worden. Wij vinden het gepast dat er stap voor stap toegewerkt wordt naar kostendekkende lasers. En het is voor ons duidelijk dat de verschillende formatieve vraagstukken binnen de organisatie leven. We zijn erg benieuwd naar de inventarisatie en de uitwerking ervan in de komende begroting. Tot zover.
▶ 1:22:54Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Van der Ven. CDA. Ja, dank u. Wel, voorzitter. Deze kaderbrief is bewust beleidsarm. Dat is begrijpelijk. Er zijn verkiezingen geweest en een nieuwe raad moet ruimte krijgen om eigen keuzes te maken. Maar een beleidsarme kaderbrief mag geen beleidsarme discussie worden. Juist nu moeten we duidelijk zijn over wat Laarbeek, waar ik naartoe wil en welke keuzes daarvoor nodig zijn. Als CDA kijken wij altijd vanuit drie uitgangspunten financiële verantwoordelijkheid, een sterke gemeenschap en rentmeesterschap. Dat betekent dat we zorgvuldig omgaan met belastinggeld, investeren in de leefbaarheid van onze dorpen en keuzes maken die ook voor onze volgende generatie verantwoord zijn. Na het lezen van de kaderbrief, de beantwoording van de technische vragen en de jaarrekening 2025 zien wij een aantal punten die ons zorgen baren. Allereerst de financiële positie. In de jaarrekening sluiten we 2021 af met een positief resultaat. Dat klinkt goed, maar uit de beantwoording blijkt dat dit vooral incidentele meevallers zijn. Tegelijkertijd laat de kaderbrief zien dat
▶ 1:23:56vanaf 28 opnieuw forse structurele tekorten ontstaan. En dat betekent dat de onderliggende financiële situatie nog steeds niet gezond is. Wij begrijpen dat een belangrijk deel daarvan wordt veroorzaakt door de landelijke ontwikkelingen. Gemeenten wachten al jaren op structurele duidelijkheid over de financiering van de jeugdzorg, de WMO en het gemeentefonds. Maar juist omdat die onzekerheid blijft bestaan, vinden wij dat wij lokaal moeten zorgen voor zoveel mogelijk grip. Daarom vinden wij het eigenlijk jammer dat veel antwoorden van het college uiteindelijk neerkomen op daar komen we volgend jaar op terug. Dat geldt voor de organisatie, voor de financiële opgave, voor de scenario's en zelfs voor de fundamentele keuzes die nodig zijn vanaf 2028. Voorzitter, wij begrijpen dat je niet alles nu kunt uitwerken, maar wij verwachten wel meer richting. Een tweede punt is de manier waarop het college wil gaan begroten. Het college kiest ervoor om scherper te ramen en minder veiligheidsmarges aan te houden. Dat is op zichzelf een verstandige gedachte. Niemand zit te wachten op grote verschillen
▶ 1:24:56tussen begroting en jaarrekening. Maar scherpe ramen betekent ook dat je minder ruimte hebt als de werkelijkheid tegenvalt. In de beantwoording lezen we zelfs dat dit ertoe kan leiden dat de raad vaker tussentijds om extra krediet gevraagd gaat worden. Dan is onze vraag is dit werkelijk efficiënter of verschuiven we het begrotingsdebat simpelweg van november naar meerdere momenten gedurende het hele jaar? Wij vinden dat scherpe ramen prima is, zolang de raad ook tijdig inzicht krijgt in de risico's die daarbij horen. Een derde punt betreft het sociaal domein. De jaarrekening laat onderbesteding zien, terwijl voor 27 juist fors hogere bedragen worden geraamd voor WMO en jeugdzorg. De uitleg daarvoor is begrijpelijk. Vergrijzing, hogere tarieven en landelijke ontwikkelingen. Maar wat wij missen is de vraag hoe we die groei daadwerkelijk gaan beïnvloeden. Als CDA geloven we dat investeren aan de voorkant uiteindelijk goedkoper en beter is. Dat betekent investeren in preventie, in sterke gezinnen, in mantelzorg, in vrijwilligers, in
▶ 1:25:58verenigingen en in sociale samenhang. Niet alleen omdat het financieel verstandig is, maar vooral omdat inwoners daar beter van worden. Wij hopen dat het nieuwe bestuursakkoord deze lijn nadrukkelijker verder uitwerkt dan de organisatie. Er staat opnieuw een PM post voor de wendbare organisatie. Wij begrijpen dat daar nog analyses voor nodig zijn. Maar wat? Maar wordt wel alvast structureel twee ton extra gevraagd voor ICT. Er worden hogere apparaatskosten voorzien. Onze oproep is om de raad straks in de begroting niet alleen bedragen voor te leggen, maar ook keuzes. Want een wendbare organisatie is niet alleen organisatie met voldoende mensen, maar ook een organisatie die duidelijke keuzes durft te maken. Voorzitter. Een ander punt wat ons zorgen baart zijn de gemeenschappelijke regelingen. Opnieuw lopen de bedragen fors op en telkens horen wij dat onze invloed beperkt is. Dat klopt gedeeltelijk, maar beperkte invloed is iets anders dan geen invloed. Wij verwachten dat het college zich regionaal nadrukkelijk blijft inzetten om kosten te beheersen, en de raad actief
▶ 1:27:00informeert over waar en welk en wel waar wel degelijk beleid gestuurd kan worden. Want uiteindelijk betalen onze inwoners deze stijgende bijdrage van de woonopgave. Voor het CDA blijft CDA voor het CDA blijven wonen één van de belangrijkste thema's. Wij zien dat de woningbouwprognoses zijn aangepast en dat dit direct gevolgen heeft voor de toekomstige OZB opbrengsten. Maar belangrijker vinden wij de maatschappelijke kant. We willen dat jongeren in Laarbeek kunnen blijven wonen, dat senioren kunnen doorstromen en dat iedere kern leefbaar blijft. Woningbouw is voor ons geen rekensom in de begroting, maar een investering in de toekomst van onze gemeenschap. Tot slot, voorzitter. Het college schrijft dat in 2027 een plan komt, of om vanaf 2028 tot 1 structureel sluitende begroting te komen. Dat vinden wij rijkelijk laat. Daarom geven wij het college vandaag een duidelijke opdracht mee om uiterlijk bij de begroting, met verschillende financiële scenario's richting 2028. Laat per scenario zien welke keuzes mogelijk
▶ 1:28:01zijn. Wat betekent dat voor voorzieningen, voor het verenigingsleven, voor de woningbouw, voor de openbare ruimte, voor de OZB en voor de zorg? Geeft de raad niet alleen cijfers, maar ook echte afwegingen. Want politiek gaat uiteindelijk over keuzes maken. Niet wachten tot de keuzes onvermijdelijk zijn. Dank u wel, voorzitter. Dank u wel. Geef ik het woord. Aan de heer Hendrickx? Fractie PNL. Ja, dank u wel, voorzitter. De kaderbrief sluit nog aan op het vorige bestuursakkoord. Ja. Doet u het? Ja. Diefstal. Ja. Oh sorry. Daar kunnen wij ons uiteraard in vinden. Het document geeft een realistisch beeld van de financiële situatie waarin onze gemeente zich bevindt. Het is overduidelijk dat we ook de komende jaren voor structurele financiële uitdagingen staan. De tekorten in de meerjarenraming zijn hardnekkig en vragen om blijvende scherpte en moedige keuzes. Ons viel op dat op pagina acht van de kaderbrief onder het kopje materiële welvaart staat dat het hebben van
▶ 1:29:04inkomen een belangrijk onderdeel is voor de mate waarin mensen in eerste levensbehoeften kunnen voorzien en invulling kunnen geven aan hun leven. Dat is terecht, maar wij willen daar ook graag aan toevoegen. Het gaat natuurlijk om voldoende inkomen. In het kader van brede welvaart en bestaanszekerheid blijft dit voor ons een cruciaal uitgangspunt. Zoals de heer Thijssen bij de behandeling van de jaarrekening 2025 al terecht aangaf, zijn wij van mening dat we nog strakker moeten begroten. Dat betekent dat we bewust minder grote veiligheidsmarges inbouwen en realistisch realistische ramen op basis van werkelijke realisaties cijfers. Dit brengt automatisch meer financiële risico's met zich mee. Wij vinden dat de raad die verantwoordelijkheid niet alleen bij het college moet leggen, maar die samen met het college moet dragen. PNL is in ieder geval bereid die verantwoordelijkheid te nemen. Onze weerstandsratio is goed en de reserves zijn ruim voldoende om incidentele tegenvallers op te vangen. Door op deze manier te begroten, voorkomen we dat inwoners onnodig extra belasten met hogere OZB of andere heffingen. Al met al
▶ 1:30:07zijn we akkoord met de voorliggende kaderbrief, en wij kijken uit naar de verdere uitwerking in de begroting 2027 en blijven graag constructief meedenken over structurele oplossingen voor de jaren daarna. Tot zover. Dank u wel. Geef ik het woord aan mevrouw Engels? Fractie Pro. Dank u wel, voorzitter. Voor ons ligt de kaderbrief 2027. De kaderbrief, die laat zien dat de financiële situatie van de gemeente nog altijd onzeker is. De aangekondigde tekorten zijn minder groot dan eerder werd gevreesd, maar daarmee zijn de structurele problemen niet verdwenen. Dat vraagt om verstandig financieel beleid, maar ook om politieke keuzes. Wij waarderen dat het college blijft inzetten op een sluitende meerjarenbegroting. Dat is belangrijk. Tegelijkertijd vinden wij dat financiële voorzichtigheid niet mag doorslaan in het uitstellen van investeringen die zich op de lange termijn juist terugverdienen. De kaderbrief noemt bestaanszekerheid als prioriteit. Dat ondersteunen wij van harte. Maar bestaanszekerheid is meer dan een inkomen alleen. Het gaat ook over betaalbaar wonen, goede zorg, een
▶ 1:31:08veilige leefomgeving, kansengelijkheid voor kinderen en de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving. Daar kan het wat Pro betreft niet ambitieus genoeg. Bestaanszekerheid valt onder de paraplu van de brede welvaart. Lezen we in de kaderbrief. Het bestaat uit acht categorieën en per categorie wordt er aangegeven bij welk taak veld dat bij de begroting valt. Onze vraag aan het college is. Is er een mogelijkheid om indicatoren op te nemen, zodat brede welvaart dan ook echt meetbaar wordt de komende jaren?. Bij onze achterban zijn er zorgen over de transitie die binnen het sociaal domein bezig is. In de jaarrekening hebben we al kunnen lezen welke concrete stappen er al gezet zijn. In 2025. En vanaf 2021 krijgt de gemeente de beschikking over de middelen om de afspraken uit het aanvullend zorg en welzijnsakkoord na te komen, eerst als specifieke uitkering en vanaf 2030 structureel. Wat houdt dit in voor de gemeente Laarbeek? En klopt het dat het geld dan niet meer in aparte potjes zit, maar alles bij elkaar komt? Bij ons komen er vragen
▶ 1:32:10op. Wie bepaalt dan wie wat krijgt en wie wat moet bepalen? En. We voorzien hier ook moeilijkheden. We willen dat de wethouder en coalitie ons hiervan goed op de hoogte gaat houden. Jongeren verdienen een stem in onze gemeente. Niet alleen omdat zij de toekomst zijn, maar omdat zij nu al onderdeel zijn van onze samenleving. Wij vinden het belangrijk dat jongeren daadwerkelijk betrokken blijven bij de besluitvorming. En wij verwachten van het college dat hiervoor voldoende ruimte blijft bestaan. Vorig jaar werd bij de kadernota een motie aangenomen om de toekomst van de jeugdgemeenteraad te onderzoeken. Gisteren ontvingen we de raadsinformatiebrief met de uitkomsten. De jeugd gemeenteraad wordt een jeugdpanel. Onze vraag is hoe geven we jongeren dan nog een stem of vragen we alleen om hun mening? Gelukkig worden deze jongeren wel nog steeds democratisch verkozen middels een jaarlijkse verkiezing. Wel jammer dat er zo weinig respons is geweest tijdens het onderzoek op de enquetes vanuit de scholen, maar ook vanuit onze eigen raad.
▶ 1:33:14Ik begreep van een van de ambtenaren dat er maar één reactie was binnengekomen op de enquete. Ik heb hem dus ingevuld. De kaderbrief vraagt om scherpe keuzes en dat begrijpen wij. Maar we moeten wel voorkomen dat we uit de financiële voorzichtigheid juist de investeringen uitstellen die onze gemeente op langere termijn sterker maken. Pro wil blijven investeren in preventie, duurzaamheid, leefbaarheid en gelijke kansen. Niet omdat alles altijd kan, maar juist omdat daar de maatschappelijke winst ligt. Een gezonde begroting is belangrijk, maar een gezonde samenleving is minstens zo belangrijk. Dank u wel. Voorzitter. Interruptie. De heer Thijssen. PNL. Ja, ik ga er even vanuit dat nu een verspreking was, maar ook mevrouw Strijbos zei coalitie in plaats van college. Maar ik denk dat het. Verspreking Wel. Hoop ik. En de verspreking. Is waarschijnlijk ook dat het mevrouw Engels moet zijn. Engels Strijbos. Prima reactie, mevrouw Engels.
▶ 1:34:17Het was inderdaad een bespreking, net zoals meneer Thijssen mijn verkeerde naam zei. Maar we staan gelijk. Is dat. Opgehelderd? Nog een interruptie van mevrouw Van der Ven CDA. Ja, ik wil daar wel even op reageren. Want. In dit stuk staat letterlijk. Het bestuursakkoord. Is het uitgangspunt voor de kaderbrief. Dus ja, dan, dan mag je daar heel fel op reageren. Maar als het bestuursakkoord uitgangspunt is. Dat bestuursakkoord is volgens mij van de coalitiepartijen, dus daarom snap ik niet waarom u daar zo fel op reageert. Interruptie Thijssen. Reactie Nee, dat klopt natuurlijk, want het college moet namelijk een bestuursakkoord uitvoeren. Dus het zou heel raar zijn als dat niet het uitgangspunt was. Maar dan nog steeds bepaalt het college wat er in die kaderbrief staat. En wij hebben daar niks mee te maken. En wij kunnen daar goed leren van, heeft dit allemaal verteld. Wij kunnen daar gewoon faliekant tegen zijn. Reactie mevrouw Van der Ven. Ja, wij hopen dat de coalitiepartijen input hebben geleverd op het bestuursakkoord, dus dan heb je daar wel iets mee te maken. Dus ik snap die felle reactie niet. Het is dit is geen schande of zo dat dat dat genoemd wordt. Dat wil ik zeggen.
▶ 1:35:20Maar goed, laten we het hierbij. Want. Ja, nog steeds toch? Voor de duidelijkheid het is een voorstel van het college aan de raad. En natuurlijk baseert het college zich op documenten, waaronder het bestuursakkoord. Maar het blijft een voorstel van het college. Dus dat nog even ter aanvulling. Sluiten we de beraadslaging van de eerste ronde af. En dan geef ik het woord aan de heer Verschuren. Fractie ABL. Dank je wel, voorzitter. Allereerst onze dank aan allen die hebben bijgedragen aan deze kaderbrief en straks aan de begroting. Want normaal gesproken behandelen we op dit moment de kadernota. Dat doen we natuurlijk niet in verkiezingsjaar, maar de behandeling van zo'n kadernota, dat is een van de mooiste en een van de belangrijkste momenten in het politieke jaar. We hebben nu een compact kaderbrief, passend bij het begin van de nieuwe bestuursperiode en in lijn met het onlangs vastgestelde bestuursakkoord samen verder. Juist daarom is het ook goed om vandaag niet alleen naar de cijfers te kijken, maar vooral naar de keuzes die eronder liggen.
▶ 1:36:23En als ABL herkennen wij ons in de ambitie om te sturen op brede welvaart en bestaanszekerheid. En dat zijn geen abstracte begrippen, maar onderwerpen die onze inwoners elke dag raken. Een betaalbare woning,. Goede zorg, veilige straten, sterke verenigingen en een leefbare kern. Daar gaat het uiteindelijk om. De structurele tekorten vanaf 2028 blijven zorgelijk. En dat we vorig jaar bijna 5 miljoen over hielden, maar toch richting forse bezuinigingen bewegen, voelt voor velen tegenstrijdig. We begrijpen dat incidentele meevallers geen structurele ruimte bieden, maar benadrukken dat we kritisch moeten blijven op de noodzaak en redelijkheid van lastenverzwaringen en bezuinigingen. Uiteraard steunen we het streven naar een sluitende begroting in 2027. Tegelijkertijd waarschuwen we dat maatregelen zoals het niet volledig indexeren van interne budgetten,
▶ 1:37:24risico's kennen. Structurele tekorten kunnen zich opstapelen en later alsnog bij geraamd moeten worden. ABN vraagt daarom om een zorgvuldige monitoring en tijdige bijsturing. Het college stelt voor om meer kosten toe te rekenen aan riolering, afval en vergunningen. ABL is hier terughoudend in. Het is linksom of rechtsom een lastenverzwaring voor onze inwoners en die komt bovenop andere verhogingen. Wij vragen daarom nadrukkelijk om eerst de kostenkant te analyseren voordat de tarieven worden verhoogd. Efficiency moet leidend zijn. Ook de ontwikkelingen bij Blink met hogere brandstofprijzen, stijgende stortkosten en onzekerheid rondom de huisvesting die vragen om een realistische aanpak. We staan daarom voor het uitgangspunt om bezuinigingen ook door te trekken naar de GR. Dat is logisch en noodzakelijk omdat zij onderdeel zijn van onze bedrijfsvoering. ABN
▶ 1:38:25blijft zich sterk maken voor betaalbare woningen voor jongeren, starters, gescheiden ouders, senioren en de vraag naar middenhuur is groot. En we willen corporaties actief betrekken bij de realisatie hiervan. Daarnaast blijven wij hameren op een eerlijke verdeling van capaciteit over de kernen. De huidige. De huidige beperkingen en remmen woningbouw in Lieshout en Ader XL en leiden dan tot een daling van het aantal jongeren. Dat raakt op termijn de leefbaarheid en houdbaarheid van voorzieningen. Gelijke kansen voor alle kernen zijn daarom essentieel. De recente bijeenkomst van de provincie over de N297 heeft binnen onze partij voor een flinke teleurstelling gezorgd. Het project sleept al jaren voort en de nu aangekondigde extra vertraging van de start tot 33 is een klap voor onze regio. Zeker als je dat ook nog eens combineert met het ontbreken van middelen voor een volwaardige twee twee variant.
▶ 1:39:25Hoe zit het college dat voor zich?. Want zonder robuuste doorstroming op de N2 97 blijft sluipverkeer namelijk toenemen, onder andere op de genoemde Monsieur Verhagen straat. ABL pleit daarom voor tijdelijke maatregelen, maatregelen op de kruisingen en voor extra inzet op veiligheid. Want het gaat het college hier in de tussentijd aan doen. Wij blijven benadrukken dat bezuinigingen in het sociaal domein nooit ten koste mogen gaan van zorgvuldigheid. Luisteren naar zorgverleners is daarbij cruciaal. De druk op jeugdzorg blijft hoog en mentale problemen onder jongeren nemen toe. Wij vragen daarom blijvend aandacht voor preventie, ondersteuning en veilige plekken voor jongeren. De stilstand bij De Heuvel en Lieshout en de locaties in Mariahout baart ons zorgen. ABL vraagt om meer duidelijkheid en voortgang. Tegelijkertijd maken we graag een compliment voor de ontwikkelingen in Arxel rond de Maltese
▶ 1:40:28Hoeve, inclusief de extra locatie. Voorzitter EBU ziet zoals gezegd, de kaderbrief 2027 als een document dat richting geeft in financieel uitdagende tijden. We blijven inzetten op leefbaarheid, betaalbaarheid, zorgvuldigheid en eerlijke verdeling van lasten. Met oog voor de toekomst, maar altijd dichtbij onze inwoners. Wij kunnen daarom instemmen met deze kaderbrief. Dank je wel voor uw aandacht. Dank u wel. Er zijn niet heel veel Sorry. De heer Van Zeeland. Interruptie nog voor ABL. Ja, ik hoor daar. We hebben gemeend ook naar onze kant toe en nogmaals excuses als dat zo is overgekomen. Is zeker niet de bedoeling geweest, maar. We hebben. We zitten hier vanavond over de kaderbrief, maar op de uitnodiging van de raad kunt u duidelijk lezen en op de website van de
▶ 1:41:29gemeente kunt u duidelijk lezen dat op 2 juli de raad bijeenkomt om de kadernota te bespreken. We hebben het hier allemaal over de kaderbrief,. Om eraan te geven van dat er ook in die informatie anders is als waar we hier voor bij elkaar zitten. Wij hebben het inderdaad vanavond over de kaderbrief. En zo staat het ook op de agenda, maar zo staat het op de agenda van van de raad. Mevrouw de voorzitter, mag ik dan u wijzen op de stukken zoals wij ze hier op IBabs hebben staan, maar ook op de website van de gemeente. Daar wordt vanavond de kadernota behandeld. Maar ik wil u aangeven wij behandelen vanavond de kaderbrief. Waarvan akte. Ik heb weinig vragen, bespeurt de heer Van der Wijdeven. Als portefeuillehouder Financiën zal zal in eerste instantie gaan. Reageren en dan worden op de paar afzonderlijke vragen nog uh
▶ 1:42:29gereageerd door de afzonderlijke wethouders. Meneer Van der Wijdeven, gaat uw gang. Dank je wel, voorzitter. Inderdaad, de kaderbrief is de opmaat naar de begroting voor 2027. Ik hoor heel veel dezelfde zorgen. Natuurlijk de zorgen die wij zelf ook delen. Ja, die gaan wij natuurlijk verwoorden straks in de in de begroting. De heer Van Zeeland. Die houdt het eigenlijk in algemene beschouwing, waarbij verschillende zaken benoemd. Inderdaad ook heel legitiem. De OZB stijging. Wat gaan we doen na 2080 of in 2028, zeg maar, dus na 2027. Ja, dat zal blijken uit de uit uit het uit de voortgang van 2026. Uh we weer dat natuurlijk. Uh niet Roger. Los van de indexering die erop zit. Maar ja, dat hangt ook heel sterk samen met de bedragen die we vanuit het Rijk krijgen. En daar hebben we elk jaar al meerdere jaren op rij weinig zicht op natuurlijk, dus dat proberen we. Zo minimaal mogelijk te houden. Ja, de toekomst zal leren. We gaan nu in ieder geval natuurlijk tijdig geïnformeerd
▶ 1:43:32worden, meerdere keren gevraagd van monitoring en kom tijdig terug. Dat is ook het uitgangspunt natuurlijk. We hebben ook afgesproken inderdaad. Met het scherper begroten zullen er ook keuzes gemaakt moeten worden. Inderdaad, en zal dat ook kenbaar gemaakt moet worden van tevoren. Ook het CDA. Hakt er op aanvraag of of scherper begroten of efficiënter. Of je nou weer terug moet. Ja, dat is een richting die we gaan proberen natuurlijk. We willen daar echt iets van gaan maken en dan moeten we het uiteindelijk ook samen doen natuurlijk. Uh. De GR wordt meerdere keren aan uh gekaart inderdaad. Ook hier schuren. Avond aan. Ja, er zitten natuurlijk risico's in. Telkens weer worden die bedragen weer verrassend hoger voor ons. We moeten daar als. Ook in de regio moeten we er samen sterker bovenop zitten en de invloed die we daar hebben ook gewoon benutten natuurlijk. Paul had het inderdaad over het financiële beleid en de keuzes die erin gemaakt moet worden om dat tijdig terug te komen. Het zat. We zitten wat volgens mij met twee vragen. Die zal de
▶ 1:44:34betreffende portefeuillehouder benoemen ook. ABL had een vraag over de mobiliteit. In zijn algemeen. Inderdaad, we gaan de input die vanavond hier neergelegd is zeker meenemen. Er zitten heel veel raakvlakken met hetgeen wat in het college ligt, dus we komen daar in de begroting in 2028 op terug. Tot slot. In de eerste instantie denk ik uh. Voorzitter. Dank u wel. Wethouder Van der Wijdeven geef ik het woord aan wethouder Van den Berg Mortel voor het beantwoorden van. Enkele vragen. Gaat uw gang. Ja, dank u wel, voorzitter. De heer Verschuren had een vraag over de NV 97. Ehm. Daar is sprake van vertraging.. Of vertraging is misschien niet helemaal het juiste woord. Kijk, de planning is natuurlijk een prognose van wanneer we waarschijnlijk kunnen gaan starten met de realisatie naar aanleiding van alle nog te doorlopen processtappen en alles
▶ 1:45:37wat er al is doorlopen. Die was. Iets optimistischer dan de geactualiseerde planning. Maar de vraag is is dat meer reëel beeld of is er sprake van vertraging? Dat is maar net de vraag.. U noemde de datum 2033. Dat is natuurlijk een heel onzeker moment. De bedoeling is nu dat er volgend jaar een voorkeursalternatief ligt, dus dan hebben we in principe al een beeld. Wat de beoogde oplossing gaat worden. Die moet dan natuurlijk verder worden uitgewerkt in alle juiste ruimtelijke stukken. En dat zal dan uiteindelijk GS een besluit over moeten nemen. Projectbesluit. Dat is ook een planologische procedure dat is voorzien in 2029. Dat is volgens mij een half jaar of één jaar later dan de oorspronkelijke planning, als je het zo kunt noemen. En daarna is dus de onzekerheid, omdat je waarschijnlijk onmogelijk in juridische procedures belandt En afhankelijk van de aard en de duur van die procedures kan het een jaar duren. Het kan twee
▶ 1:46:39jaar duurt, kan duren, kan vier jaar duren. Dus 2033 lijkt mij persoonlijk aan de lange kant, maar dat is echt afhankelijk van de lengte van de procedures die dan doorlopen moeten worden. Volgens mij werd er oorspronkelijk. Geschat. Start Realisatie 2030 en is dat opgeschoven naar 2032 dacht ik. Maar dat doe ik even uit mijn hoofd. Interruptie van de heer Van Santen. Waar de zorg. Vandaan komt, is ook voornamelijk. De. In de in de laatste bijeenkomst aangegeven dat men al al uitgaat van het contracteren van aannemers in 2023 met een. Een al een voorschot wordt genomen op. Op bezwaren die leven. En als je. Juist een een brede belangenbenadering hebt gevolgd, dan was dat juist de aanleiding, zodat er minder bezwaar zou zijn als nu al een voorschot wordt genomen dat waarschijnlijk wel bezwaren zijn. Dus we gaan het met het contracteren van aannemers al verschuiven naar 2033. Dan neem je eigenlijk al dat verlies en daar zit eigenlijk de
▶ 1:47:40zorg. Dus ik begrijp uw woorden wel, maar alleen dat is toen wel wel zo letterlijk gezegd en daarmee is het al vertraagd dan eigenlijk. En dat was eigenlijk wat voornamelijk omdraait. Wethouder Van den Berg Mortel. Kijk ik, ik, ik. Ik snap uw opmerking. Ik denk dat het wel goed is dat je rekening houdt met de mogelijkheid die natuurlijk bij een dusdanig project groot is. Je gaat van Veghel tot Asten grote ingrepen doen in de mobiliteit met omwonenden en noem het allemaal maar op. Veel belanghebbenden dus de kans op bezwaar is reëel. Ook al doorloop je een hele zorgvuldige procedure met een hele brede belangenbenadering. Ik heb aanstaande maandag stuurgroep overleg voor de N2 97, dus dan zal ik dit ook ook inbrengen. Het lijkt mij heel reëel dat ze na het project besluit met de voorbereiding van de aanbesteding, rekening houden met mogelijke vertraging, maar in het geval dat het gunstiger loopt qua planning dat ook een aannemer wel eerder aan de slag zou kunnen. Maar ik zal dit maandag meenemen. En dan vroeg de heer Verschuren nog
▶ 1:48:42wat we in de tussentijd gaan doen. Kijk, het is natuurlijk heel erg lastig om op lokaal niveau maatregelen te nemen die een totale reconstructie van de entree zouden kunnen compenseren, want dat is gewoon niet. Niet haalbaar. We zijn natuurlijk met diverse projecten bezig. Die lopen wel gewoon door en die hebben ook een eigen planning, los van de NF 97. Denk aan de maatregelen die we bij de Beekse Brug gaan nemen samen met de provincie. Denk aan de rotonde bij de Drentse Hoek die volgend jaar gerealiseerd gaat worden. Dus we zijn met diverse dingen bezig, die allebei, of allemaal door bijdragen aan de bereikbaarheid van van onze gemeente in onze regio. Maar die kunnen natuurlijk nooit opwegen tegen een totale reconstructie van de N2 97. Maar dat neemt niet weg dat we dat wel proberen bij te benen. En dan weer even schuren. De intentie is ook niet geweest om te zeggen dat wij het in zijn geheel compenseren, want dan zou de provincie ook niet meer aan de bak hoeven als wij het oplossen met onze tijdige maatregelen. Maar het is meer van het is best een lange termijn. Er zijn problemen en wat doen we eraan? En wat u zegt over de de Beekse brug?.
▶ 1:49:46Dat klopt. Maar ik noemde net bijvoorbeeld Monsieur Verhagen straat. Gebeurt daar ook iets?. Wethouder Van den Berg Mortel. Ja, De Mos, uw vraag staat is opgenomen. Niet specifiek. De mooie vraag staat, maar de donkere brug en het verlengde daarvan de Moskee of Rozenstraat. Die zijn ook opgenomen in het mobiliteitsplan met planning en budget, dus die hebben we nu nog niet opgepakt, maar die staat de komende jaren wel op de op de planning. Kijk, we kunnen ook niet alles tegelijk aanpakken, want ook al heeft de entree zeven enige vertraging, we hebben niet in één keer meer capaciteit. Dan de. Noemde u de stilstand bij de heuvel? Ehm, ik kan me voorstellen dat dat mogelijk in de beeldvorming zo is, maar er gebeurt gelukkig heel erg veel achter de schermen. We zijn druk bezig met alle betrokken partijen om de benodigde overeenkomsten op te stellen, en ook om de ruimtelijke procedures voor te bereiden. En daar zult u binnenkort ook over worden geïnformeerd. En er zal ook breder communicatie zijn. Tot zover, voorzitter.
▶ 1:50:49Dank u wel. Voor de beantwoording geef ik nu het woord aan mevrouw Otter, want er is een vraag gesteld. Een paar vragen over het jeugdpanel. Wethouder Otten. Dank je wel, voorzitter. Ja, we gaan inderdaad de jeugdgemeenteraad omzetten naar een jeugdpanel. En dat doen we om juist met meer jongeren in gesprek te kunnen gaan over meer thema's en meer met hen het gesprek te kunnen voeren over wat hun raakt. En we hopen daarmee ook meer jongeren te bereiken. Dus het is juist om hun meer te kunnen horen dan we nu doen. Ik weet niet of er voldoende antwoord is op uw vraag voor nu. Ja, ja,. Dank u wel. En ik denk dat daarmee de vragen zijn beantwoord. Ik zie nog een hand van de heer Geenen. Ja, nog een vraag aan wethouder Otten. Nee, het ging meer over een opmerking nog over het jeugdpanel. We hebben deze rap natuurlijk. Gisteren pas gekregen. Wij zouden
▶ 1:51:50deze eik graag ook nog in de eerstvolgende commissievergadering willen bespreken. Komt het inderdaad sowieso op de set? Uiteraard. Kan dat zeker. Ja hoor. Kijk ik rond of er behoefte is aan een tweede termijn?. Meneer van Zeeland, Oud Rappel. Dank u wel, voorzitter. Ja, ook dank voor de beantwoording van de heer Van der Wijdeven en ik denk dat hij ook in de woorden spreekt die ik graag onderschrijf. Ik bedoel, het is natuurlijk een heel aangaan om in zo'n kort tijdsbestek, zo'n enorme ombuiging in onze begroting te moeten zien te bereiken. En ik kijk daar ook met belangstelling naar uit. Maar we hebben wel ook als raad de verplichting om aan te geven, of althans, ik voel dat als een verplichting om als partij aan te geven waar wij onze prioriteiten bij neer willen leggen, en het verzoek om daar iets aan te doen. En dat ook als reactie op de heer Van den Berg Mortel. Die heeft eerder, toen ik dacht vanuit Pro,
▶ 1:52:51een brief heeft gediend met betrekking tot de verkeersproblematiek van de Monsieur Verhagen straat en de donkere brug, dat toen aangegeven is door de wethouder van. Ja, als de raad dat eventueel wil versnellen, dan moeten ze dat aangeven. Vandaar dat wij in onze beschouwingen hebben aangegeven dat we daar met belangstelling naar kijken, of dat dat ook bij de begrotingsbehandeling een hogere prioriteit krijgt dan nu. Want er stond eerder, als ik me niet vergis werd dat moet corrigeren. Standards is pas in 2030 en verder gepland in de uitvoering. En dat zouden wij graag binnen nu en een jaar of twee opgepakt willen hebben. Tot zover, voorzitter. Dank u wel. Prioriteiten zijn meegegeven. Ik kijk verder voor een tweede termijn. Is daar behoefte aan?. Ja. Mevrouw Engels. Fractie Pro. Dank u. Wel. Voorzitter. Ik had nog een vraag gesteld of het mogelijk zou zijn om iets van indicatoren op te nemen, zodat de brede welvaart dan ook echt meetbaar wordt. Want we hebben het er veel over, maar het is voor ons lastig om te
▶ 1:53:52kijken wanneer doen we het dan goed en wanneer wordt het beter?. Dus dan hoor ik graag meer een reactie op. Daar zal zo de wethouder Slaats nog even antwoord op geven. Kijk nog even rond voor meer opmerkingen voor het tweede termijn. Dat is niet meer het geval. Dan. Kan wethouder Slaats waarschijnlijk nog antwoord geven op de indicatoren. Gaat uw gang. Dank u wel, voorzitter. Sorry mevrouw Engels. Ik wist niet dat het een. Ik dacht het is een opmerking om mee te nemen. Laat ik zo zeggen binnen de NRC is natuurlijk iedereen bezig met die brede welvaart En hoe gaan wij daarmee om? Daar zijn we ook samen mee aan de slag. In Eindhoven is er al een monitor gemaakt, Sociaal maatschappelijke schaalsprong. En die wordt op dit moment samen met regionale collega's verbreed tot een MRE monitor. En andere gemeenten zijn bezig om samen met het CBS te onderzoeken hoe we microdata, dus meer gedetailleerde informatie,
▶ 1:54:54op lokaal niveau kunnen gaan uitwerken en dat ook er uiteindelijk voor de regio kunnen inzetten. Dus daar zijn we nu hard mee aan het werk. Met elkaar, met de andere collega's van de 21 gemeenten. En wij hopen ook zo snel mogelijk daarmee met de uitslagen te komen, of in ieder geval met de juiste bevindingen te komen. Ik zal u waar mogelijk is ook in de commissies daarover meenemen. Laten we hopen dat we richting de begroting daar al iets meer over kunnen zeggen. Ik heb daar nu nog niet een definitief antwoord op. Dank u wel.. Dan hebben we de tweede termijn ook gehad en dan kunnen we over tot de stemming. Wenst iemand een stemverklaring voor het voorstel over de kaderbrief? Nee. Wie is voor dit voorstel. Dat zijn alle fracties en daarmee. Is het unaniem aangenomen. En dan zijn we alweer aan het einde gekomen van deze raadsvergadering. En dat is de laatste voor het zomerreces.
▶ 1:55:56We zien elkaar volgende week vrijdag nog naar alle waarschijnlijkheid voor de afsluitende excursie en barbecue. En ik wil u voor nu alvast hele mooie vakantieweken zomerweken toewensen. En ik hoop u allemaal eind augustus weer uitgerust en veilig terug te zien. En mag ik u nu verzoeken om te gaan staan voor de afsluiting?. Mogen de inspanningen en besluiten van deze vergadering ten goede komen aan de gemeente Laarbeek en haar inwoners? En daarmee is de vergadering gesloten.
Vorige: Raadsbijeenkomst (informeren/consulterend) 30 juni 2026 Volgende: Commissie Ruimtelijke Zaken 23 september 2026 Alle vergaderingen van Laarbeek