Begroting 2027 gemeente Laarbeek nieuw
Tekst van het document
Begroting 2027 Gemeente Laarbeek Samen verder van ambitie naar uitvoering
2 3 Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................ 5 Algemeen ........................................................................................................................................................... 7 Procedure behandeling ...................................................................................................................................... 8 Leeswijzer .......................................................................................................................................................... 8 Financiële samenvatting ................................................................................................................ 9 Inleiding.............................................................................................................................................................. 9 Vertrekpunt ........................................................................................................................................................ 9 Financiële ontwikkelingen ................................................................................................................................
10 Actueel meerjarenperspectief .......................................................................................................................... 14 Algemene toelichting en inleiding bij programma's ................................................................. 15 Programma 1. Sterke maatschappelijke omgeving .................................................................. 17 Inleiding............................................................................................................................................................ 17 Doelen ............................................................................................................................................................. 17 Op te stellen beleidsnota's ............................................................................................................................... 18 Verplichte beleidsindicatoren ........................................................................................................................... 19 Wat mag het kosten? ....................................................................................................................................... 19 Programma 2: Aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving ...................................
21 Inleiding............................................................................................................................................................ 21 Doelen ............................................................................................................................................................. 21 Op te stellen beleidsnota's ............................................................................................................................... 24 Verplichte beleidsindicatoren ........................................................................................................................... 24 Wat mag het kosten? ....................................................................................................................................... 24 Programma 3. Gezonde en veerkrachtige samenleving .......................................................... 28 Inleiding............................................................................................................................................................ 28 Doelen .............................................................................................................................................................
28 Op te stellen beleidsnota's ............................................................................................................................... 30 Verplichte beleidsindicatoren ........................................................................................................................... 30 Wat mag het kosten? ....................................................................................................................................... 31 Programma 4. Wendbare organisatie......................................................................................... 35 Inleiding............................................................................................................................................................ 35 Doelen ............................................................................................................................................................. 35 Op te stellen beleidsnota's ............................................................................................................................... 36 Verplichte beleidsindicatoren ...........................................................................................................................
36 Wat mag het kosten? ....................................................................................................................................... 37 4 Paragrafen ..................................................................................................................................... 40 Inleiding............................................................................................................................................................ 40 Lokale heffingen ............................................................................................................................................... 40 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...................................................................................................... 46 Onderhoud kapitaalgoederen........................................................................................................................... 55 Financiering ..................................................................................................................................................... 59 Bedrijfsvoering .................................................................................................................................................
62 Verbonden partijen ........................................................................................................................................... 69 Grondbeleid ..................................................................................................................................................... 82 Wet open overheid ........................................................................................................................................... 85 Financiële begroting .................................................................................................................... 86 Inleiding............................................................................................................................................................ 86 Uitgangspunten ................................................................................................................................................ 87 Overzicht van baten en lasten .......................................................................................................................... 89 Incidentele baten en lasten ..............................................................................................................................
92 Structurele reservemutaties ............................................................................................................................. 93 Financiële positie ............................................................................................................................................. 94 Overzicht per taakveld ..................................................................................................................................... 98 Bijlage .......................................................................................................................................... 101 Subsidiestaat ................................................................................................................................................. 101 5 Aanbiedingsbrief Voor u ligt de Meerjarenprogrammabegroting 2027-2030. Het geeft invulling aan de ambities uit het bestuursakkoord ‘Samen verder’ en laat zien hoe wij daar in 2027 uitvoering aan geven. Van kaderbrief naar begroting Wij informeren u over het voorgenomen beleid en maken we een financiële vertaling van onze taken voor de komende jaren. In de Kaderbrief 2027 spraken we af dat we zouden zorgen voor een structureel sluitende begroting in boekjaar 2027 (eerste jaar sluitend).
We zien kans om de focus te leggen op de realisatie van bestaand beleid in 2027 én ambities uit het bestuursakkoord een plek te geven in de begroting. Dat doen we binnen de financiële kaders die in de Kaderbrief 2027 zijn opgenomen. Van bestuursakkoord naar begroting Om de samenhang tussen beleid, doelen en uitvoering verder te versterken, hebben wij de opzet van deze begroting aangepast. Hierdoor leest de tekst in het begin misschien wat onwennig. De vier programma's sluiten aan op de vier hoofdstukken van het bestuursakkoord. Binnen ieder programma hebben wij de ambities uitgewerkt in doelen, we geven antwoord op de vraag ‘wat willen we bereiken?’ (eerste W vraag). Vervolgens beschrijven we ‘wat we hiervoor gaan doen’ (tweede W-vraag). Hierdoor zijn de ambities uit het bestuursakkoord, de beoogde resultaten en de uitvoering ervan met elkaar verbonden. Van ambitie naar uitvoering Voor 2027 ligt de nadruk op het realiseren van bestaand beleid en uitvoering. De continuïteit van het bestuursakkoord biedt hiervoor een stevige basis. De eerste ambities zijn inmiddels vertaald naar concrete acties. Tegelijkertijd werken wij in 2027 aan een meerjarige aanpak om de ambities uit het bestuursakkoord duurzaam in te bedden in toekomstige begrotingen. Hiermee leggen wij de basis voor een goede afweging van ambities, capaciteit en financiële middelen voor de jaren die voor ons liggen.
Voorbereiden op noodzakelijke keuzes Daarbij staan wij, net als veel andere gemeenten, voor een aanzienlijke financiële uitdaging. De verwachting is dat de bijdragen van het Rijk onvoldoende meestijgen met de groeiende maatschappelijke opgaven en de daarmee samenhangende kosten. Dit vraagt om zorgvuldige afwegingen. In het komende jaar werken wij een plan uit waarin ambities, beschikbare middelen en uitvoeringskracht met elkaar in evenwicht worden gebracht. Waar nodig zullen keuzes moeten worden gemaakt om ook op langere termijn financieel gezond te blijven en onze ambities waar te maken. Bestaanszekerheid als kompas Bij deze keuzes vormt bestaanszekerheid ons belangrijkste afwegingskader. Vanuit dat uitgangspunt werken wij aan een gemeente waarin inwoners zich veilig voelen, prettig kunnen wonen, zich kunnen ontwikkelen, mee kunnen doen in de samenleving en ondersteuning ontvangen wanneer dat nodig is. Zo bouwen wij samen verder aan een sterk, leefbaar en toekomstbestendig Laarbeek. Samen verder: onze ambities voor 2027 De ambities uit het bestuursakkoord vormen de basis voor de keuzes die in deze begroting zijn gemaakt. Daarmee werken wij verder aan de opgaven en ontwikkelingen die van belang zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners.
6 Samen verder met een sterke verbinding tussen gemeente en samenleving, waarin toegankelijkheid, dienstverlening en vertrouwen centraal staan. Samen met inwoners, ondernemers en partners blijven we werken aan een organisatie die dichtbij staat en oog heeft voor wat er leeft. Daarmee versterken we tegelijkertijd de veiligheid, weerbaarheid en leefbaarheid van onze gemeenschap. Samen verder bouwen aan een groene en toekomstbestendige gemeente, waarbij we investeren in een aantrekkelijke leefomgeving zonder de financiële gezondheid van de gemeente uit het oog te verliezen. Door gericht te investeren in groenonderhoud en projecten zoals de Groene Long in Beek en Donk versterken we de kwaliteit van onze openbare ruimte. Zo leggen we een stevige basis voor een leefbaar en duurzaam Laarbeek, nu en voor toekomstige generaties. Samen verder met een evenwichtige groei van onze gemeente, waarin ruimte is voor nieuwe woningen én voor het behoud van de kwaliteit en identiteit van onze dorpen. Met de ontwikkeling van onder meer Schevelingen en Borgakker leggen we de basis voor de woningbehoefte van de komende jaren. Door gelijktijdig te investeren in bereikbaarheid en werkgelegenheid zorgen we ervoor dat Laarbeek ook in de toekomst aantrekkelijk en leefbaar blijft. Samen verder bouwen aan een samenleving waarin iedereen mee kan doen, kansen krijgt en naar elkaar omkijkt.
We spelen in op veranderende maatschappelijke ontwikkelingen. Dit doen we door ons beleid in het sociaal domein te vernieuwen en te investeren in toekomstbestendige voorzieningen, zoals het Ontmoetingscentrum in Beek en Donk, die aansluiten bij de behoeften van onze inwoners. Daarbij bouwen we voort op de kracht van onze gemeenschap, want alleen samen houden we Laarbeek vitaal, leefbaar en sociaal sterk. Samen verder investeren in kansen voor onze jeugd en een duurzame toekomst voor Laarbeek. We helpen inwoners hun woning te verduurzamen, werken samen met partners aan een betrouwbaar energiesysteem en bereiden onze gemeente voor op de uitdagingen van morgen. Tegelijk zetten we ons in voor een omgeving waarin jonge inwoners gezond, actief en weerbaar kunnen opgroeien. Wij zijn ons bewust van de uitdagingen die voor ons liggen. Tegelijkertijd zien wij volop kansen om samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners verder te bouwen aan een sterke, duurzame en leefbare gemeente. Wij zien uit naar de behandeling van deze begroting in uw raad. 13 oktober 2026, College van Burgemeester en wethouders Laarbeek
Algemeen In de begroting informeren wij u over het voorgenomen beleid en maken we een financiële vertaling van onze taken voor de komende jaren. In de Kaderbrief 2027 spraken we af dat we zouden zorgen voor een structureel sluitende begroting in boekjaar 2027 (1e jaar sluitend). In 2027 zorgen we voor een plan om te komen tot een begroting die voor goedkeuring door de provincie in aanmerking komt voor de periode 2028-2031. In de kadernota van volgend jaar werken we dit verder uit. We hebben afgesproken om taken zoveel als mogelijk binnen de bestaande financiële ruimte te bekostigen. Met de voorliggende begroting zijn we daarin naar onze mening geslaagd. We zien kans om het bestaande beleid in 2027 te continueren én ambities uit het bestuursakkoord een plek te geven in de begroting. Dat doen we binnen de financiële kaders die in de Kaderbrief 2027 zijn opgenomen, door scherper te begroten, zonder te schrappen in of te bezuinigen op het takenpakket. Daarnaast hebben we kans gezien de formatieve behoeften, die we bij de kaderbrief hebben aangekondigd, nagenoeg volledig binnen het bestaande personeelsbudget op te vangen. Na beoordeling van deze begroting kan de provincie repressief of preventief toezicht instellen.
| Repressief toezicht is het normale toezicht en houdt in dat de begroting direct kan worden uitgevoerd zonder dat hier vooraf goedkeuring van de provincie voor nodig is. | Preventief toezicht | is de uitzondering en houdt in dat de provincie begrotingswijzigingen eerst goed moet keuren voordat tot uitvoering kan worden overgegaan. Om elk jaar in aanmerking te komen voor het repressieve toezicht zorgen we ervoor dat: - de begroting structureel en reëel in evenwicht is - de jaarrekening (15 juli) en begroting (15 november) tijdig wordt verzonden Met structureel evenwicht bedoelen we dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Dit blijkt uit het structurele gedeelte van het begrotingssaldo. Als dit positief is, spreken we van een structureel evenwicht. Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn. De provincie beoordeelt jaarlijks óf de eerste jaarschijf óf uiterlijk de laatste jaarschijf van de meerjarenraming structureel en reëel in evenwicht is. Zoals blijkt uit onderstaande tabel is het eerste begrotingsjaar structureel sluitend. Vanaf 2028 zijn de structurele baten onvoldoende om de structurele lasten te dekken. Dat heeft onder andere te maken met de landelijke terugval van de Rijksbijdrage in het gemeentefonds, het zgn. ravijnjaar.
bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Begrotingssaldo | -555 | -1.679 | -1.736 | -1.126 - waarvan incidenteel | -662 | -54 | -19 | 0 - waarvan structureel | 107 | -1.625 | -1.717 | -1.126 Het ravijnjaar verwijst naar de periode waarin veel gemeenten worden geconfronteerd met een fors structureel financieel tekort. Dit tekort wordt met name veroorzaakt door wijzigingen in de financieringssystematiek (overgang van de zogenoemde ‘trap op, trap af’-systematiek naar financiering op basis van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product) en een lagere groei van het gemeentefonds. Omdat gemeenten voor het overgrote deel financieel afhankelijk zijn van het Rijk via de uitkering uit het gemeentefonds werkt dit zwaar nadelig door op de ontwikkeling van het financieel meerjarenperspectief voor 2028 en verder. Aan de uitgavenkant blijven de kosten stijgen voor onder andere Jeugdzorg en Wmo (door dubbele vergrijzing). 7 8 Procedure behandeling In de raadsvergadering van 5 november 2026 wordt de begroting behandeld en vastgesteld. Op 13 oktober wordt de begroting aangeboden aan de raadsfracties. Op 26 oktober wordt de begroting besproken in de Auditcommissie. Technische vragen over de begroting die uiterlijk op 25 oktober (vóór 9.00 uur) worden ingediend, beantwoorden wij op 28 oktober.
Technische vragen die daarna volgen beantwoorden we zo snel mogelijk, maar op een later moment. Moties en amendementen op de begroting die uiterlijk op 1 november worden ingediend, voorzien wij van een schriftelijke reactie op 4 november. Leeswijzer Bij Financiële samenvatting gaan we dieper in op het verloop van het begrotingssaldo. Vanuit het vertrekpunt werken we de financiële effecten op het begrotingssaldo verder uit. Bij Programma's geven we aan de hand van uitgewerkte W-vragen invulling aan de ambities uit het bestuursakkoord. Hier is te lezen welke acties er in 2027 worden uitgevoerd om de doelen te bereiken. Ook is er per programma een overzicht van de op te stellen beleidsnota's opgenomen. Bij Paragrafen hebben we de volgende programma-overstijgende onderwerpen beschreven: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering - Verbonden partijen - Grondbeleid - Wet open overheid Bij Financiële begroting geven we onder andere inzicht in het overzicht van baten en lasten, de financiële positie en het overzicht van geraamde baten en lasten per taakveld. In de Bijlage is de subsidiestaat opgenomen, inclusief toelichting. Financiële samenvatting Inleiding In dit hoofdstuk gaan we dieper in op de ontwikkeling van het begrotingssaldo. Ons vertrekpunt voor de begroting is de Financiële rapportage 2026.
Bij | Vertrekpunt hebben we inzichtelijk gemaakt hoe we van de begroting van vorig jaar gekomen zijn tot deze uitgangspositie. De financiële ontwikkelingen die leiden tot het begrotingssaldo staan vermeld bij Financiële ontwikkelingen / Actueel meerjarenperspectief. Een positief bedrag is een voordeel voor het begrotingssaldo, een negatief bedrag een nadeel. Meicirculaire 2026 De begroting is opgesteld aan de hand van de meicirculaire 2026. Over de uitkomsten van de septembercirculaire informeren wij u afzonderlijk via een raadsinformatiebrief. De financiële gevolgen hiervan voor 2026 en verwerken we in de laatste begrotingswijziging van 2026 (slotwijziging). De slotwijziging leggen wij voor aan uw raad in de laatste raadsvergadering van 2026. Vertrekpunt Ons vertrekpunt is het begrotingssaldo uit de Financiële rapportage 2026. Hieronder staat de ontwikkeling van het begrotingssaldo vanaf de oorspronkelijke begroting 2026 (vastgesteld in november 2025) tot en met de Financiële rapportage 2026 (vastgesteld in oktober 2026).
bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Primitieve begroting 2026-2029 | -277 | -1.403 | -1.394 | -1.046 Ontwikkelingen na vaststelling begroting 2026-2029 Raadsvergadering 18-12-2025: - Laatste begrotingswijziging van 2025 | 213 | 142 | 156 | 166 - Legesverordening 2026 | -51 | -51 | -51 | -51 - Budgetoverheveling 2025 | 0 | 0 | 0 | 0 Raadsvergadering 12-3-2026: Decembercirculaire 2025 gemeentefonds | 219 | 344 | 475 | 426 Raadsvergadering 2-7-2026: - Jaarstukken 2025 | 0 | 0 | 0 | 0 - Grondnota 2026 (actualisatie grondexploitaties) | 37 | 25 | 21 | 48 Raadsvergadering 8-10-2026: Financiële rapportage 2026 | 64 | -304 | -263 | -66 Afrondingsverschillen | 1 | 1 | 1 | 0 Vertrekpunt begroting 2027 | 206 | -1.246 | -1.055 | -523 9 Financiële ontwikkelingen De financiële ontwikkelingen zijn gesplitst in Kaderbrief 2027 en Begroting 2027. Kaderbrief 2027: De financiële mutaties die in de kaderbrief vermeld staan waren bedoeld om een realistisch meerjarenperspectief te schetsen. Hiervan zijn toen geen begrotingswijzigingen vastgesteld door de gemeenteraad. Zoals aangegeven verwerken wij deze in de voorliggende begroting. Overigens zijn sommige mutaties inmiddels verwerkt via de Financiële rapportage 2026. Begroting 2027: De financiële mutaties beperken zich tot de realisatie van bestaand beleid.
Er is geen sprake van nieuw beleid (uitbreiding of intensivering met een vraag naar extra geld of capaciteit). bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Kaderbrief 2027: - Te realiseren bijstellingen | 93 | 93 | 93 | 93 - Inkomstenverhogingen | 312 | 377 | 339 | 407 - Bestaand beleid | -270 | -215 | -215 | -240 - Nieuw beleid | -50 | 0 | 0 | 0 - Gemeenschappelijke regelingen | -439 | -553 | -581 | -659 Begroting 2027: - Bestaand beleid | -407 | -135 | -317 | -204 Totaal financiële ontwikkelingen | -761 | -433 | -681 | -603 Hieronder zijn de onderdelen uit bovenstaande tabel nader gespecificeerd en voorzien van een toelichting. Onderdelen kaderbrief bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 1. Aanpassing budgetten Wmo | 32 | 32 | 32 | 32 2. Aframing budget uitzonderlijk maatwerk | 50 | 50 | 50 | 50 Overige bijstellingen | 11 | 11 | 11 | 11 Te realiseren bijstellingen kaderbrief | 93 | 93 | 93 | 93 bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 3. Verhoging OZB (alleen indexering) | 178 | 193 | 169 | 237 4. Verhoging verblijfsbelasting | 0 | 50 | 50 | 50 5. Verhoging inkomsten uit leges | 134 | 134 | 120 | 120 Inkomstenverhogingen kaderbrief | 312 | 377 | 339 | 407 bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 6.
Onafhankelijke cliëntondersteuning uitbreiden | -25 | -25 | -25 | -25 7. Uitstel inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo | -30 | 0 | 0 | 0 8. Onderhoud abri's bij bushaltes | -25 | 0 | 0 | 0 9. Peelsamenwerking | -50 | -50 | -50 | -50 10. Hardware, licenties software en netwerksysteembeheer | -200 | -200 | -200 | -225 11. Structureel aframen budget post onvoorzien college en raad | 60 | 60 | 60 | 60 Bestaand beleid kaderbrief | -270 | -215 | -215 | -240 10 bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 12. Vervanging brug Lage Heesweg Beek en Donk | -25 | 0 | 0 | 0 13. Beleids- en beheersplan invasieve exoten | -25 | 0 | 0 | 0 Nieuw beleid kaderbrief | -50 | 0 | 0 | 0 bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 14. GGD Brabant Zuidoost | -59 | -59 | -59 | -59 14. GR Peelgemeenten | -78 | -78 | -78 | -78 14. Jeugdregio Een 10 voor de Jeugd | -24 | -24 | -24 | -24 14. Senzer | 125 | 2 | -4 | -82 14. Belastingsamenwerking Oost-Brabant (BSOB) | -23 | -23 | -23 | -23 14. Bijstelling GR ODZOB | -55 | -55 | -76 | -76 14. Metropool Regio Eindhoven (MRE) | -11 | -11 | -11 | -11 14. Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) | -314 | -305 | -306 | -306 Gemeenschappelijke regelingen kaderbrief | -439 | -553 | -581 | -659 Toelichting onderdelen kaderbrief 1.
Aanpassing budgetten Wmo Het budget voor versterking van de lokale centrale toegang valt vrij, omdat dit vanuit de samenwerking met de Peelgemeenten wordt opgepakt. Daarbij worden geen extra kosten voorzien. 2. Aframing budget uitzonderlijk maatwerk Het budget voor uitzonderlijke zorg op maat, dat niet ingezet kan worden vanuit de Wmo, de Jeugdwet of andere wettelijke regelingen, wordt op basis van de realisatie in voorgaande jaren gedeeltelijk afgeraamd. 3. Verhoging OZB (alleen indexering) De ontwikkeling van de geraamde OZB-opbrengst is bijgesteld met de effecten van het indexeringspercentage (4,33% in 2027) in combinatie met de effecten van het geactualiseerde meerjarige woningbouwprogramma. 4. Verhoging verblijfsbelasting De verhoging van de verblijfsbelasting is verwerkt vanaf 2028, conform de uitgangspunten in de Kaderbrief 2027. Het gaat om een voorlopige raming. Zoals afgesproken vindt in 2027 - twee jaar na de invoering van de verblijfsbelasting - een evaluatie plaats. 5. Verhoging inkomsten uit leges De inschattingen voor de legesverordening zijn geactualiseerd. Ten opzichte van de Kaderbrief 2027 hebben we de opbrengsten met € 99.000 verhoogd, waardoor het voordelige effect in 2027 € 134.000 bedraagt. Dit komt voornamelijk door leges uit activiteiten met betrekking tot bouwwerken.
De daadwerkelijke inkomsten zijn meer in lijn gebracht met de feitelijke realisatie in 2025. Ook worden de tarieven met 5% verhoogd, met uitzondering van enkele (vooral wettelijke) tarieven. Het voordelige effect vanaf 2029 is € 14.000 lager. Dit komt door het aflopen van de piek in aantallen reisdocumenten. 6. Onafhankelijke cliëntondersteuning uitbreiden De subsidiëring aan Stichting MEE en Stichting Wijzer in Zorg is verhoogd voor meer onafhankelijk cliëntondersteuning. Deze verhoging heeft zich vertaald in de Subsidiestaat 2027. 7. Uitstel inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo De eigen bijdrage Wmo, gebaseerd op een inkomensafhankelijke bijdrage, wordt een jaar uitgesteld. De budgetbijstelling is bepaald op basis van het abonnementstarief en geldt alleen voor 2027. 8. Onderhoud abri's bij bushaltes In 2027 worden de gemeentelijke abri's eenmalig opgeknapt. 11 9. Peelsamenwerking Het budget wordt ingezet voor samenwerking in sub-regio De Peel bij samenhangende opgaven die de gemeentegrenzen overstijgen. 10. Hardware, licenties software en netwerksysteembeheer Het beschikbaar budget wordt in 2027 structureel bijgesteld met € 200.000, oplopend naar € 225.000 in 2030.
De stijgende kosten zitten voornamelijk in de indexering van contracten en licenties, bijstelling van het budget voor outsourcing van het systeem- en netwerkbeheer en benodigde middelen voor monitoring en informatiebeveiliging. 11. Structureel aframen budget post onvoorzien college en raad In de Kaderbrief 2027 is voorgesteld om de post onvoorzien voor college (€ 45.000) en raad (€ 15.000) af te ramen, omdat er in de afgelopen jaren weinig tot geen gebruik van is gemaakt. Mocht het nodig zijn dan kan er tussentijds, bijvoorbeeld via een “losse” begrotingswijziging, alsnog budget voor worden opgenomen. 12. Vervanging brug Lage Heesweg Beek en Donk Uit inspectie blijkt dat deze brug in 2027 moet worden vervangen. 13. Beleids- en beheersplan invasieve exoten We stellen beleid op hoe om te gaan met het al dan niet bestrijden van invasieve exoten. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de Japanse Duizendknoop, Aziatische hoornaar en Amerikaanse rivierkreeft. Het beleid moet zorgen voor een duidelijke koers waar we op acteren. 14. Gemeenschappelijke regelingen De begrotingen van onze gemeenschappelijke regelingen zijn verwerkt. Over het algemeen gaan alle gemeenschappelijke regelingen over tot indexatie, bijstelling van uitvoeringsbudgetten en/of een geldvraag voor nieuw beleid.
Een aantal gemeenschappelijke regelingen heeft een sobere begroting voorgelegd, andere staan voor grote opgaven met een bijbehorende vraag naar geld. Onderdelen begroting bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 15. Actualisatie investeringen en kredieten begroting | -40 | -58 | -269 | -161 16. Actualisatie salarisbegroting | 86 | 86 | 86 | 86 17. Actualisatie taakveld Treasury | 182 | 185 | 204 | 219 18. Actualisatie gesloten exploitatie afval | 89 | 91 | 95 | 91 19. Actualisatie gesloten exploitatie riolering | 186 | 267 | 273 | 268 20. Toepassing indexatie-afspraak 2027 | 113 | 113 | 113 | 113 21. Bijstelling zorgkosten rapportage Q2-2026 Peelgemeenten | -327 | -341 | -341 | -341 22. Budget organisatieontwikkeling | -50 | -50 | -50 | -50 23. Strategische personeelsplanning | -194 | -194 | -194 | -194 24. Onderwijshuisvesting basisonderwijs | -25 | 0 | 0 | 0 25. Energiebeheer maatschappelijk vastgoed | -20 | -20 | -20 | -20 26. Actualisatie beheer- en onderhoudsplannen openbare ruimte | -95 | 0 | 0 | 0 27. Groenonderhoud | -200 | -200 | -200 | -200 28. Pilot vergunningverleningsproces omgevingsvergunningen | -100 | 0 | 0 | 0 29. Huisvesting arbeidsmigranten | -35 | 0 | 0 | 0 Overige bijstellingen | 23 | -14 | -14 | -15 Bestaand beleid begroting | -407 | -135 | -317 | -204 12 13 Toelichting onderdelen begroting 15.
Actualisatie investeringen en kredieten begroting De investeringen en kredieten zijn geactualiseerd, onder meer naar aanleiding van de Jaarstukken 2025 en de Financiële rapportage 2026. 16. Actualisatie salarisbegroting Tot nu toe werd een vast bedrag aan personeelskosten aan de grondexploitaties doorberekend, ongeacht de calculatie van de plankosten. Met de nieuwe systematiek van toerekening vormt deze calculatie de basis voor de doorberekening, wat binnen de algemene dienst leidt tot een voordeel van € 86.000. 17. Actualisatie taakveld Treasury Door actualisatie van onze financieringsbehoefte hebben we de rentelasten voordelig bij kunnen stellen in de begroting. 18. Actualisatie gesloten exploitatie afval In 2027 nemen de lasten binnen de exploitatie Afvalverwerking toe. Dit komt onder andere door stijging van de verwerkingskosten van de milieustraat (€ 100.000) en extra kapitaallasten als gevolg van de renovatie van de milieustraat (€ 30.000). Ook dalen de opbrengsten uit papierinzameling (€ 30.000) en zijn er extra lasten doordat Blink de textielinzameling uitvoert in plaats van een stichting (€ 83.000). Tenslotte zijn er -zoals afgesproken bij de Kaderbrief 2027 - meer kosten toegerekend aan de exploitatie Afvalverwerking ten gunste van het begrotingsresultaat. Het gaat hierbij om de kosten van de gemeentewerf, tractiemiddelen en BSOB (€ 80.000).
Dit alles leidt tot een hoger tarief voor afval. In de paragraaf Lokale heffingen komen we hierop terug. De exploitatie Afvalverwerking is een gesloten exploitatie. Dat de bijstelling in 2027 hier een voordeel van € 89.000 laat zien komt doordat enkele nadelige effecten voor afval niet hier, maar op andere posten in de begroting terugkomen. 19. Actualisatie gesloten exploitatie riolering De egalisatievoorziening Rioolheffing is naar de laatste inzichten geactualiseerd. Net zoals bij de exploitatie afval zijn er meer kosten toegerekend aan de exploitatie riolering. Het gaat hierbij om de kosten van personeel, overhead en btw. Dit leidt tot een structureel voordeel voor het begrotingssaldo. 20. Toepassing indexatie-afspraak 2027 Conform de Kaderbrief 2027 passen we indexatie toe, maar niet op alle budgetten afzonderlijk. Het totaal aan indexering komt voor 50% ten gunste van de budgetbevoegdheid van het college. Deze wordt flexibel ingezet als na verloop van tijd blijkt dat bepaalde budgetten, juist door het ontbreken van indexering, niet toereikend zijn. De overige 50% valt vrij ten gunste van het begrotingsresultaat. Dit heeft eenmalig een positief structureel effect. 21.
Bijstelling zorgkosten rapportage Q2-2026 Peelgemeenten De rapportage Q2-2026 van GR Peelgemeenten laat een geactualiseerd beeld zien van de zorgkostenontwikkeling 2027 met betrekking tot de uitgaven voor Wmo, Jeugd en Bijzondere bijstand, minimavoorziening en schuldhulpverlening. De grootste bijstelling vindt daarbij plaats op de Wmo, met name op het gebied van hulp bij het huishouden, begeleiding, dagbesteding en collectief vervoer. De stijging wordt grotendeels veroorzaakt door een toename van het aantal cliënten. Bij hulp bij het huishouden komt dit vooral door de sterke vergrijzing in onze gemeente. Voor het collectief vervoer wordt de kostenstijging, naast volumegroei, veroorzaakt door een naar verwachting fors hogere NEA-index in 2027. De NEA-index is een maatstaf die de kostenontwikkeling in de Nederlandse transportsector weergeeft. 22. Budget organisatieontwikkeling Het budget organisatieontwikkeling wordt structureel opgenomen in de begroting. De middelen worden ingezet voor de uitwerking van de jaarlijkse focuspunten binnen het concernplan. Voor 2027 zijn dit leiderschapsontwikkeling, het ambtelijk-bestuurlijk samenspel en het versterken van eigenaarschap. De focuspunten worden jaarlijks geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Hiermee blijven we werken aan een wendbare en toekomstbestendige organisatie die kan inspelen op de maatschappelijke opgaven. 23.
Strategische personeelsplanning Voor functies met een verhoogd continuïteitsrisico zetten we waar nodig en mogelijk in op een aanpak waarbij nieuwe medewerkers tijdig instromen om kennis en ervaring over te nemen voordat ervaren collega's door pensionering uitstromen. Hierdoor blijft de uitvoeringskracht van de organisatie ook op termijn gewaarborgd. Dit noemen we strategische personeelsplanning. Voor een uitgebreidere toelichting verwijzen we naar de paragraaf Bedrijfsvoering. 24. Onderwijshuisvesting basisonderwijs De brede school De Sprankel in Lieshout staat voor een uitbreiding van de school vanuit het IHP in 2028. Hiervoor kunnen tijdelijke maatregelen nodig zijn, dit wordt nog nader onderzocht. 25. Energiebeheer maatschappelijk vastgoed Het betreft de extra kosten als gevolg van het afschaffen van de salderingsregeling per 1 januari 2027. 26. Actualisatie beheer- en onderhoudsplannen openbare ruimte De beheer- en onderhoudsplannen vormen het kader voor beheer, onderhoud en investeringen in de openbare ruimte. De huidige plannen voor groen, openbare verlichting en water zijn toe aan actualisering en een meer samenhangende opzet. We willen de plannen laten aansluiten bij de beleidsdoelen, ontwikkelingen in de leefomgeving en de systematiek van het omgevingsprogramma.
De geactualiseerde plannen moeten niet alleen beschrijven wat de gemeente beheert, maar ook inzichtelijk maken hoe de beleidsambities worden vertaald naar concrete beheer- en onderhoudsniveaus, welke prestaties en werkprocessen daarbij horen, en welke financiële middelen daarvoor nodig zijn. Hiervoor hebben we externe ondersteuning nodig. 27. Groenonderhoud Op basis van een nieuwe aanpak onderhoudt Senzer ook in 2027 een groot deel van de gemeentelijke groenvoorzieningen. De vraag naar extra geld wordt onder meer veroorzaakt door een toename van de hoeveelheid openbaar groen (+ 3.100 m²) en hogere onderhoudskosten door de omvorming van 8.400 m² standaard-groen naar biodivers groen. Daarnaast zijn er nieuwe afspraken gemaakt met Senzer. Senzer gaat meer mensen inzetten. Het snoeien van hagen wordt door een andere aannemer uitgevoerd. Dit werk wordt binnenkort opnieuw aanbesteed. Hierbij is al rekening gehouden met een enigszins hogere aanneemsom. In de Financiële rapportage 2026 werd het budget "Onderhoud groenvoorziening" incidenteel verhoogd met € 200.000 voor 2026. De verhoging zetten we structureel door in deze begroting. Een aanzienlijk deel van het groenonderhoud wordt in 2027 uitgevoerd door Senzer op basis van een herziene overeenkomst. We monitoren de werkzaamheden van Senzer nadrukkelijk op de kwaliteit van het geleverde werk.
Aan de hand hiervan besluiten we vóór de zomer van 2027 of we de overeenkomst met Senzer na 2027 voortzetten. 28. Pilot vergunningverleningsproces omgevingsvergunningen Dit jaar is in samenwerking met de Omgevingsdienst (ODZOB) gewerkt aan de optimalisatie van het vergunningverleningsproces. Daarvoor is het front-office versterkt en in mei 2026 van start gegaan. Gedurende deze pilot worden de ervaringen van onze inwoners en medewerkers gemonitord. In de tweede helft van 2027 worden de ervaringen geëvalueerd en met de raad gedeeld. Aan de hand van de bevindingen wordt bezien of de voor- en nadelen van het terughalen van de vergunningverlening naar de eigen organisatie nader worden afgewogen. 29. Huisvesting arbeidsmigranten Het huisvestingsbeleid arbeidsmigranten moet geactualiseerd worden. In de herijking zal in lijn met het bestuursakkoord worden aangegeven waar welke vormen van huisvesting mogelijk zijn en in welke omvang. Voor de actualisering en de organisatorische borging van de uitvoering daarvan is tijdelijk capaciteit nodig. Hiervoor is een incidenteel budget van € 35.000 opgenomen. Actueel meerjarenperspectief De provincie beoordeelt jaarlijks óf de eerste jaarschijf óf uiterlijk de laatste jaarschijf van de meerjarenraming structureel en reëel in evenwicht is.
De financiële ontwikkelingen uit deze begroting zorgen voor een negatief meerjarenperspectief voor alle jaren. De eerste jaarschijf, begrotingsjaar 2027, is echter structureel in evenwicht (€ 107.000 positief). Vanaf 2028 zijn de structurele baten onvoldoende om de structurele lasten te dekken. Dat heeft vooral te maken met de landelijke terugval van de Rijksbijdrage in het gemeentefonds. bedragen x € 1.000 | Begroting | Meerjarenbegroting 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Vertrekpunt begroting 2027 | 206 | -1.246 | -1.055 | -523 Totaal financiële ontwikkelingen | -761 | -433 | -681 | -603 Actueel meerjarenperspectief (begrotingssaldo) | -555 | -1.679 | -1.736 | -1.126 - waarvan incidenteel | -662 | -54 | -19 | 0 - waarvan structureel | 107 | -1.625 | -1.717 | -1.126 14 15 Algemene toelichting en inleiding bij programma's Bestuursakkoord Het Bestuursakkoord 2026-2030 "Samen verder" hebben wij als kader gebruikt voor deze begroting. Op de eerste plaats hebben wij dit gedaan door de vier centrale thema’s uit het bestuursakkoord te gebruiken voor de indeling van de programma’s. Op de tweede plaats hebben wij de ambities uit het bestuursakkoord voor 2027 opgenomen en uitgewerkt in deze begroting.
De ambities uit het bestuursakkoord hebben we daarbij vertaald naar doelen in de vorm van de 1e W-vraag: wat willen we bereiken? Bij de 2e W-vraag leggen we uit wat we gaan doen om deze doelen te bereiken. Bij de 3e W-vraag (Wat mag het kosten?) laten we zien wat de lasten en baten zijn op taakveld-niveau. Van ambities naar keuzes Het bestuursakkoord vormt daarmee de inhoudelijke basis voor deze begroting. Tegelijkertijd vraagt de uitvoering van deze ambities om het maken van keuzes, zeker in een periode waarin de financiële ruimte onder druk staat. Bij die keuzes kijken we niet alleen naar wat we willen realiseren, maar ook naar wat dit betekent voor de kwaliteit van leven van onze inwoners, nu en in de toekomst. Het perspectief van Brede Welvaart geeft ons richting bij het maken van keuzes. Brede Welvaart Brede Welvaart gaat om dát wat mensen van waarde vinden, over de kwaliteit van leven. Het is een bredere oriëntatie op (economische) groei dan het bruto binnenlands product dat zich slechts concentreert op materiële aspecten. Het sturen op Brede Welvaart is een kwestie van keuzes maken. Brede Welvaart bestaat uit een groot aantal aspecten die effect op elkaar hebben. Het is van belang om bij het sturen op Brede Welvaart oog te hebben voor alle elementen in samenhang met elkaar, maar daar wel keuzes in te maken. Het moet passen bij de lokale situatie. Het is maatwerk.
De primaire taak van de gemeente gaat over het instaan voor de basisbehoeften van inwoners. Dit maakt dat onze prioriteit ligt bij bestaanszekerheid. We gaan uit van eigen kracht en het netwerk van inwoners. Maar we willen een vangnet en springplank creëren voor inwoners die dit nodig hebben om weer regie over hun leven (terug) te krijgen. Dat betekent dat we binnen Brede Welvaart focus aanbrengen op de thema’s samenleving, gezondheid, veiligheid en wonen. En delen van subjectief welzijn en arbeid en vrije tijd. In deze begroting hebben we de nadruk gelegd op het realiseren van bestaand beleid. De focus op bestaanszekerheid is wel zichtbaar in de financiële bijstellingen. In het plan om te komen tot een goedgekeurde begroting voor 2028 en verder is de focus op bestaanszekerheid een leidend principe en afwegingskader bij het maken van de benodigde keuzes om de ambities uit het bestuursakkoord te realiseren. Mengpaneel
16 Het mengpaneel met acht schuiven die de onderdelen van brede welvaart uitbeelden: subjectief welzijn, materiële welvaart, gezondheid, werk en vrije tijd, wonen, samenleving, veiligheid en milieu. De schuiven staan op verschillende hoogtes. Bestaanszekerheid is gemarkeerd als de focus van de gemeente Laarbeek. De schuiven van gezondheid, wonen, samenleving en veiligheid staan hoog ingesteld. Deze onderdelen krijgen binnen bestaanszekerheid de meeste aandacht. 17 Programma 1. Sterke maatschappelijke omgeving Inleiding De samenleving verandert snel. Dit komt terug in de samenwerking met inwoners en organisaties, het meegroeien met de regio en het zorgen voor veiligheid. Steeds staat voorop dat iedereen mee moet kunnen doen en dat keuzes duidelijk en zorgvuldig worden gemaakt om de maatschappelijke omgeving te versterken. Doelen Lokale samenwerking Wat willen we bereiken? Een actieve en betrokken samenleving waarin inwoners en organisaties, samen met de gemeente, initiatieven nemen die de gemeenschap versterken. Wat gaan we ervoor doen? We versterken het omgevingsbewust werken en implementeren daarvoor de participatienota en -verordening. We stimuleren initiatieven door regeldruk zoveel mogelijk te beperken met een procesoptimalisatie in de vergunningsketen en een daarop aansluitende doelmatige APV.
We herzien het evenementenbeleid in 2027 en maken deze eenduidiger en beter toepasbaar voor initiatiefnemers. Regionale samenwerking Wat willen we bereiken? Maatschappelijke opgaven zo effectief mogelijk aanpakken. Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de uitgangspunten en acties uit de Samenwerkingsagenda Verbonden Partijen. Schaalsprong Wat willen we bereiken? Met behoud van het dorpse karakter en focus op kwaliteit van leven meegroeien in de Brainportregio. Wat gaan we ervoor doen? We verbinden ruimtelijke ontwikkelingen en sociale vraagstukken met elkaar. We stellen een Programmakader Voorzieningen op als afwegingskader voor de ontwikkeling en instandhouding van voorzieningen. Hiermee dragen we bij aan leefbare en vitale kernen. Veiligheid Wat willen we bereiken? Een veilige en leefbare gemeente waarin iedereen kan meedoen. Wat gaan we ervoor doen? We blijven zichtbaar in de wijk en het buitengebied en werken samen met inwoners, ondernemers, veiligheidspartners en netwerken aan het voorkomen en aanpakken van overlast en onveilig gedrag. We handelen meldingen af volgens onze servicenormen. We zetten de aanpak van ondermijning voort. We versterken de preventieve aanpak door signalen vroegtijdig op te pakken en de samenwerking tussen het veiligheids- en sociaal domein verder te versterken.
Weerbare samenleving Wat willen we bereiken? Goed voorbereide inwoners en organisaties die weten hoe te handelen bij noodsituaties. Wat gaan we ervoor doen? We stellen een gemeentelijk kader voor weerbaarheid en veerkracht vast. We brengen de bestaande afspraken en maatregelen voor bedrijfscontinuïteit van de gemeentelijke organisatie in beeld en actualiseren we deze waar nodig. We werken verder aan de realisatie van noodsteunpunten. Asiel- en vluchtelingenopvang Wat willen we bereiken? Beperking tot de uitvoering van de (Spreidings)wet. Wat gaan we ervoor doen? We zetten ons in juli 2027 nieuwe huisvesting voor asielopvang te realiseren in lijn met onze opgave vanuit de (Spreidings)wet. We geven uitvoering aan de wettelijke voorschriften voor de opvang van Oekraïense ontheemden. We zetten ons in om de wettelijke taakstelling voor de huisvesting van statushouders te realiseren. Op te stellen beleidsnota's Naam beleidsnota | Betrekking op | Verwacht jaar van | Doel de jaren | vaststelling door raad | (betrekking op 1e W-vraag) Algemene Plaatselijke | 2027 e.v. | 2027 | Een actieve en betrokken samenleving waarin inwoners en Verordening | organisaties, samen met de gemeente, initiatieven nemen die de gemeenschap versterken. Participatiebeleid en - | 2026 e.v.
| 2026 | Een actieve en betrokken samenleving waarin inwoners en verordening | organisaties, samen met de gemeente, initiatieven nemen die de gemeenschap versterken. Integraal Veiligheidsplan | 2027-2030 | 2027 | Een veilige en leefbare gemeente waarin iedereen kan meedoen. (regionaal) Integraal | 2027-2030 | 2027 | Een veilige en leefbare gemeente waarin iedereen kan meedoen. Veiligheidsbeleid (lokaal) Evenementenbeleid | 2027 e.v. | 2027 | Een actieve en betrokken samenleving waarin inwoners en organisaties, samen met de gemeente, initiatieven nemen die de gemeenschap versterken. 18 Verplichte beleidsindicatoren In deze begroting hebben we per programma beleidsindicatoren opgenomen. Dit is een wettelijke verplichting die voortvloeit uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Het zijn de wettelijk verplichte indicatoren; een vaste set vanuit het Rijk en ontsloten via Waarstaatjegemeente.nl | .
Beleidsindicator | Meeteenheid | Actualiteit Laarbeek | Gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners Verwijzingen Halt | per 1.000 | 2025 | 12 | 9 jongeren Geweldsmisdrijven | per 1.000 | 2025 | 2,8 | 2,8 inwoners Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en | per 1.000 | 2025 | 2,6 | 3,5 gezag | inwoners Diefstallen uit woning | per 1.000 | 2025 | 0,9 | 1,1 inwoners Winkeldiefstallen | per 1.000 | 2025 | 0,4 | 0,9 inwoners Wat mag het kosten? Hieronder staan de lasten en baten van taakvelden die in dit programma zijn ondergebracht. Bedragen x € 1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Lasten 0.1. Bestuur | 2.267 | 2.267 | 2.267 | 2.267 0.2. Burgerzaken | 1.051 | 1.051 | 866 | 866 1.1. Crisisbeheersing en | 2.088 | 2.115 | 2.118 | 2.132 brandweer 1.2. Openbare orde en | 632 | 629 | 628 | 628 veiligheid 7.2. Riolering | 2.448 | 2.573 | 2.621 | 2.567 7.3. Afval | 2.513 | 2.514 | 2.518 | 2.514 Totaal Lasten | 10.999 | 11.147 | 11.018 | 10.973 Baten 0.1. Bestuur | 31 | 31 | 31 | 31 0.2. Burgerzaken | 554 | 554 | 278 | 278 1.1. Crisisbeheersing en | 66 | 66 | 66 | 66 brandweer 1.2. Openbare orde en | 46 | 46 | 46 | 46 veiligheid 7.2. Riolering | 3.736 | 3.867 | 3.918 | 3.845 7.3. Afval | 2.959 | 2.959 | 2.964 | 2.960 Totaal Baten | 7.393 | 7.524 | 7.303 | 7.226 Totaal | -3.606 | -3.624 | -3.715 | -3.747 Onttrekkingen 0.10.
Mutaties reserves | 10 | 10 | 10 | 10 7.2. Riolering | 0 | 0 | 0 | 0 7.3. Afval | 0 | 0 | 0 | 0 Totaal Onttrekkingen | 10 | 10 | 10 | 10 Saldo | -3.596 | -3.614 | -3.705 | -3.737 19 2025/2026 In de begroting nemen we de realisatie 2025 en de begroting 2026 mee om een betrouwbaar vergelijkingskader te bieden. De realisatie 2025 is het meest recente jaar waarvan de jaarrekening volledig is afgerond en gecontroleerd door de accountant. De begroting 2026 laat zien wat de hoogte van de lopende budgetten is op dit moment (2026). De onderstaande tabel kan helaas niet worden geïntegreerd in bovenstaande tabel. Dit komt omdat de cijfers vanaf 2027 in de andere omgeving van het financiële systeem staan dan daarvoor. Op het moment dat de cijfers alleen betrekking hebben op 2027 en verder is een aparte tabel niet meer aan de orde. Bedragen x € 1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 | Begroting 2026 Lasten 0.1. Bestuur | 2.370 | 2.495 0.2. Burgerzaken | 846 | 1.053 1.1. Crisisbeheersing en brandweer | 4.306 | 3.691 1.2. Openbare orde en veiligheid | 572 | 591 7.2. Riolering | 1.911 | 2.192 7.3. Afval | 2.213 | 2.273 Totaal Lasten | 12.217 | 12.295 Baten 0.1. Bestuur | 32 | 31 0.2. Burgerzaken | 491 | 537 1.1. Crisisbeheersing en brandweer | 3.260 | 2.037 1.2. Openbare orde en veiligheid | 22 | 42 7.2. Riolering | 2.770 | 3.372 7.3.
Afval | 2.720 | 2.650 Totaal Baten | 9.294 | 8.669 Gerealiseerd saldo van baten en lasten | -2.923 | -3.626 Onttrekkingen 0.1. Bestuur | 24 | 0 0.10. Mutaties reserves | 142 | 64 Totaal Onttrekkingen | 166 | 64 Stortingen 0.10. Mutaties reserves | 91 | 0 Mutaties reserves | 75 | 64 Resultaat | -2.848 | -3.562 20 21 Programma 2: Aantrekkelijke en toekomstbestendige leefomgeving Inleiding Laarbeek en de regio blijven groeien. Dit gaat om economische groei én groei van het aantal inwoners. In de ruimtelijke ordening moet daarnaast ook plek zijn voor mobiliteit, natuur, biodiversiteit, erfgoed en voorzieningen. Het is een grote uitdaging om de totale ruimtelijke puzzel op een verstandige wijze te leggen, ook voor de lange termijn. Dat speelt in al onze kernen. Overal zoeken we naar een manier om groei goed in te passen, zodat het prettig blijft om hier te wonen. Doelen Woningbouwopgave Wat willen we bereiken? Voldoende en passende woningbouw in leefbare en gemengde wijken. Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de Woondeal en werken mee aan het mogelijk maken van de bouw van 1010 nieuwe woningen van 2022 tot en met 2030. We werken verder aan de voorkeursrecht gebieden waarin twee grote woningbouwlocaties zijn voorzien. Er wordt een stedenbouwkundige en landschappelijke visie opgesteld en een gebiedsgericht omgevingsprogramma.
Ook wordt begonnen met de voorbereiding van de omgevingsplanwijziging. We stellen een Omgevingsprogramma Volkshuisvesting op. We stellen een Huisvestingsverordening op die we in regionaal verband afstemmen. Mobiliteit Wat willen we bereiken? Een goed bereikbare, veilige en leefbare gemeente. Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan het Mobiliteitsplan en de benoemde acties en projecten voor 2027. We realiseren, samen met de provincie, een rotonde op de N615 bij Deense Hoek. We starten een studie naar alle mogelijke opties voor een alternatieve oost-westverbinding, samen met de provincie en onze buurgemeenten. We stellen een Strategie Elektrisch Rijden op. Ruimte voor economische groei Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige economie met ruimte voor bedrijvigheid op een passende locatie, sterke dorpscentra en een vitaal buitengebied. 22 Wat gaan we ervoor doen? We geven uitvoering aan de ontwikkelstrategie voor Bemmer V. We zetten de voorbereiding van het Regionaal Bedrijventerrein Brainport Oost voort met de Peelgemeenten op basis van een nieuw handelingsperspectief/plan van aanpak. We doorlopen de ruimtelijke procedures voor de diverse deelgebieden van Centrumplan Lieshout. We versterken de samenwerking binnen NOVEX De Peel. Arbeidsmigranten Wat willen we bereiken? Passende huisvesting voor arbeidsmigranten.
Wat gaan we ervoor doen? We actualiseren het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten. Energietransitie Wat willen we bereiken? De risico’s van netcongestie zo klein mogelijk houden en netbewustheid creëren. Wat gaan we ervoor doen? We faciliteren netbeheerders Enexis en Tennet bij de ombouw van het elektriciteitsnet en de bouw en uitbreiding van stations. We intensiveren de communicatie over de energietransitie om bewustwording te vergroten en gedragsverandering te stimuleren. We voeren de lokale isolatieactie en daarbij horende subsidieregeling uit en besteden hiervoor minimaal 25% van het beschikbare budget vanuit het Nationaal Isolatie Programma. We stellen een omgevingsprogramma op voor de onderwerpen warmte en energie (warmteprogramma). Klimaatadaptatie Wat willen we bereiken? Klimaatadaptieve inwoners, ondernemers en leefomgeving. Wat gaan we ervoor doen? We vergroenen, in samenwerking met schoolbesturen, minimaal twee schoolpleinen. We verduurzamen ons vastgoed volgens het uitvoeringsprogramma van de routekaart met als grootste projecten de verduurzaming van Sportpark De Heibunders in Mariahout en de verduurzaming van het Parkpaviljoen in Beek en Donk. We intensiveren de communicatie over klimaatadaptatie om bewustwording te vergroten en gedragsverandering te stimuleren.
23 Toekomstbestendige openbare ruimte Wat willen we bereiken? Een groene, toegankelijke en klimaatbestendige openbare ruimte die uitnodigt tot ontmoeten en efficiënt, samenhangend en herkenbaar is ingericht. Wat gaan we ervoor doen? We voeren samen met Senzer een proef uit voor een nieuwe werkwijze voor groenonderhoud. We stellen een Handboek Ontwerp Openbare Ruimte op dat als handleiding dient bij gebiedsontwikkelingen. We gaan op nader te bepalen locaties ons openbaar groen biodiverser inrichten. We maken de Trekgraaf in De Groene Long weer zichtbaar. Natuur, landschap en erfgoed Wat willen we bereiken? Behoud en versterking van natuur, landschap en erfgoed als dragers van identiteit, met ruimte voor ontwikkeling die bijdraagt aan een groen, leefbaar en toekomstbestendig buitengebied. Wat gaan we ervoor doen? We actualiseren de landschapsinvesteringsregeling. We stellen, met de gemeente Helmond en Waterschap Aa en Maas, een plan op voor beekherstel en landschappelijke verbeteringen in het stroomgebied van de Goorloop ten zuiden van het Wilhelminakanaal. We actualiseren de monumentenlijst en de cultuurhistorische waardenkaart. Omgevingsvergunningen Wat willen we bereiken? Toegankelijke en efficiënte vergunningverlening en toezicht. Wat gaan we ervoor doen? We geven in 2027 verder uitvoering aan de procesoptimalisatie in de vergunningsketen tussen gemeente en ODZOB.
We richten ons op nabijheid voor inwoners, efficiëntere intake en duidelijkere communicatie. Eind 2027 evalueren we de resultaten en brengen we de gewenste vervolgstappen in beeld. We stellen een Soorten Management Programma (SMP) vast. Omgevingswet Wat willen we bereiken? Een flexibele invoering van de Omgevingswet. Wat gaan we ervoor doen? We versterken de ambtelijke organisatie voor de verdere invoering van de Omgevingswet. We stellen regels op voor het Omgevingsplan voor alle (grote) gebiedsontwikkelingen. Op te stellen beleidsnota's Naam beleidsnota | Betrekking op de | Verwacht jaar van vaststelling | Doel jaren | door raad | (betrekking op 1e W-vraag) Huisvestingsverordening | 2027 e.v. | 2027 | Voldoende en passende woningbouw in leefbare en gemengde wijken. Strategisch VTH-beleid | 2027 e.v. | 2027 | Toegankelijke en efficiënte vergunningverlening en toezicht. Vanwege de Omgevingswet wordt het ruimtelijk beleid omgezet in de Omgevingsvisie, Omgevingsprogramma's en het Omgevingsplan. Hiervoor geldt een overgangstermijn tot en met 2031. In de komende jaren wordt stapsgewijs het bestaande beleid omgezet in de nieuwe omgevingswetdocumenten, waarbij ook actualisatie kan plaatsvinden. Per onderwerp wordt nog uitgewerkt welk omgevingsdocument passend is. Het vaststellen van Omgevingsprogramma's is een bevoegdheid van het college.
Per onderdeel zal een afweging worden gemaakt hoe de raad hierbij te betrekken. Het intrekken van beleidsstukken die worden verwerkt in Omgevingsprogramma's is in een aantal gevallen nog steeds een bevoegdheid van de raad. Verplichte beleidsindicatoren In deze begroting hebben we per programma beleidsindicatoren opgenomen. Dit is een wettelijke verplichting die voortvloeit uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Het zijn de wettelijk verplichte indicatoren; een vaste set vanuit het Rijk en ontsloten via Waarstaatjegemeente.nl | . Beleidsindicator | Meeteenheid | Actualiteit | Laarbeek | Gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners Gemiddelde WOZ-waarde | x € 1.000 | 2025 | 495 | 469 Nieuw gebouwde woningen | per 1.000 woningen | 2024 | 3,1 | 8,6 Demografische druk | % | 2026 | 81,9 | 82,9 Gemeentelijke woonlasten | € | 2026 | 985 | 1.040 éénpersoonshuishouden Gemeentelijke woonlasten | € | 2026 | 1.052 | 1.139 meerpersoonshuishouden Functiemenging | % | 2025 | 49,3 | 50 Vestigingen (van bedrijven) | per 1.000 inwoners 15 t/m | 2025 | 207,9 | 199,9 64 jaar Omvang huishoudelijk restafval | kg. per inwoner | 2024 | 55 | 106 Percentage bekende hernieuwbare | % | 2024 | 42,4 | onbekend elektriciteit Wat mag het kosten? Hieronder staan de lasten en baten van taakvelden die in dit programma zijn ondergebracht.
Bedragen x € 1.000 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 Lasten 0.3. Beheer overige | 39 | 45 | 45 | 45 gebouwen en gronden 2.1. Verkeer en vervoer | 6.093 | 11.665 | 5.736 | 5.026 2.3. Recreatieve havens | 5 | 5 | 5 | 5 3.1. Economische | 503 | 493 | 468 | 468 ontwikkeling 3.2. Fysieke | 0 | 0 | 0 | 0 bedrijfsinfrastructuur 3.3. Bedrijvenloket en | 29 | 29 | 29 | 29 bedrijfsregelingen 3.4. Economische | 351 | 351 | 351 | 351 promotie 5.4. Musea | 28 | 28 | 32 | 28 24 Exploitatie | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 5.5. Cultureel erfgoed | 117 | 119 | 119 | 139 5.6. Media | 528 | 528 | 528 | 528 5.7. Openbaar groen en | 3.041 | 3.123 | 3.166 | 3.182 (openlucht) recreatie 7.4. Milieubeheer | 2.801 | 2.674 | 2.695 | 2.695 8.1. Ruimte en | 603 | 603 | 603 | 603 leefomgeving 8.2. Grondexploitatie | 2.428 | 3.134 | 231 | 2.356 (niet-bedrijventerreinen) 8.3. Wonen en bouwen | 828 | 793 | 793 | 793 Totaal Lasten | 17.393 | 23.588 | 14.801 | 16.247 Baten 0.3. Beheer overige | 87 | 87 | 87 | 87 gebouwen en gronden 2.1. Verkeer en vervoer | 566 | 465 | 208 | 208 3.2. Fysieke | 91 | 0 | 0 | 0 bedrijfsinfrastructuur 3.3. Bedrijvenloket en | 27 | 27 | 27 | 27 bedrijfsregelingen 5.4. Musea | 1 | 1 | 1 | 1 5.5. Cultureel erfgoed | 18 | 18 | 18 | 18 5.7. Openbaar groen en | 63 | 63 | 63 | 63 (openlucht) recreatie 7.4.
Milieubeheer | 25 | 467 | 467 | 467 8.1. Ruimte en | 332 | 332 | 332 | 332 leefomgeving 8.2. Grondexploitatie | 2.816 | 3.063 | 0 | 2.043 (niet-bedrijventerreinen) 8.3. Wonen en bouwen | 620 | 620 | 620 | 620 Totaal Baten | 4.646 | 5.143 | 1.823 | 3.865 Gerealiseerd saldo van | -12.748 | -18.445 | -12.978 | -12.381 baten en lasten Onttrekkingen 0.10. Mutaties reserves | 1.933 | 7.885 | 1.753 | 1.011 2.1. Verkeer en vervoer | 0 | 0 | 0 | 0 5.7. Openbaar groen en | 0 | 0 | 0 | 0 (openlucht) recreatie Totaal Onttrekkingen | 1.933 | 7.885 | 1.753 | 1.011 Stortingen 0.10. Mutaties reserves | 509 | 332 | 75 | 75 Mutaties reserves | 1.424 | 7.553 | 1.678 | 936 Resultaat | -11.323 | -10.892 | -11.300 | -11.445 2025/2026 In de begroting nemen we de realisatie 2025 en de begroting 2026 mee om een betrouwbaar vergelijkingskader te bieden. De realisatie 2025 is het meest recente jaar waarvan de jaarrekening volledig is afgerond en gecontroleerd door de accountant. De begroting 2026 laat zien wat de hoogte van de lopende budgetten is op dit moment (2026). De onderstaande tabel kan helaas niet worden geïntegreerd in bovenstaande tabel. Dit komt omdat de cijfers vanaf 2027 in de andere omgeving van het financiële systeem staan dan daarvoor. Op het moment dat de cijfers alleen betrekking hebben op 2027 en verder is een aparte tabel niet meer aan de orde.
25 Bedragen x € 1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 | Begroting 2026 Lasten 0.3. Beheer overige gebouwen en gronden | 45 | 35 0.9. Vennootschapsbelasting (Vpb) | -38 | 0 2.1. Verkeer en vervoer | 3.237 | 4.296 2.3. Recreatieve havens | 233 | 5 3.1. Economische ontwikkeling | 464 | 541 3.2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 2.906 | 4.414 3.3. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 21 | 28 3.4. Economische promotie | 567 | 361 5.4. Musea | 23 | 25 5.5. Cultureel erfgoed | 137 | 139 5.6. Media | 523 | 514 5.7. Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 2.584 | 3.953 7.4. Milieubeheer | 3.316 | 6.675 8.1. Ruimte en leefomgeving | 1.571 | 1.690 8.2. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 3.939 | 10.446 8.3. Wonen en bouwen | 448 | 424 Totaal Lasten | 19.976 | 33.546 Baten 0.3. Beheer overige gebouwen en gronden | 173 | 87 2.1. Verkeer en vervoer | 3.572 | 376 2.3. Recreatieve havens | 15 | 0 3.2. Fysieke bedrijfsinfrastructuur | 3.462 | 4.843 3.3. Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen | 26 | 25 3.4. Economische promotie | 155 | 0 5.4. Musea | 1 | 1 5.5. Cultureel erfgoed | 13 | 18 5.6. Media | 82 | 0 5.7. Openbaar groen en (openlucht) recreatie | 167 | 63 7.4. Milieubeheer | 267 | 3.597 8.1. Ruimte en leefomgeving | 507 | 197 8.2. Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) | 3.530 | 10.296 8.3.