9 20251113 Ontwerp Omgevingsvisie Kernen
Tekst van het document
van de kern, zoals deze tot en met de jaren tachtig
Foto onder:
bedrijventerreinareaal uit te breiden. Aan de oost-
herkenbaar was.
D’n Hoge Suute
zijde van de Ginderdoor liggen desalniettemin
Het ontbreekt Mariahout aan specifieke
mogelijkheden om bedrijventerrein Wilhel-
huisvestingsplekken
minastraat in zuidelijke richting gelimiteerd uit te
zorgbehoevend zijn. Met het oog op de
breiden. Dit dient wel gepaard te gaan met een
aanstaande, demografische vergrijzingsgolf zou
verzorgde, groene afronding van de zuidoostelijke
het goed zijn als het dorp meer zelfvoorzienend
kernrand.
zou zijn op dit vlak. Dit kan (voor een deel)
In verband met de aanwezigheid van een
voorkomen dat ouderen niet meer in hun
varkensbedrijf dient hierbij een geuranalyse
vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen.
te worden uitgevoerd op basis van het Besluit
Een eerste kans doet zich voor bij de herinvulling
kwaliteit leefomgeving, een aanvaardbaar woon-
van de voormalige supermarktlocatie.
82
| 2025
voor
ouderen
die
Hoofdstuk 3.4 | Mariahout
onevenwichtige uitgroei van de kern in westelijke en oostelijke richting, heeft een uitbreiding in zuidwestelijke richting de voorkeur. Mariahout is binnen Laarbeek een perifeer gelegen kern, zodat hier geen sprake is van een mogelijke ruimtelijke versmelting met een andere kern. Deze uitbreidingsrichting heeft een rechtstreekse ontsluitingsmogelijkheid op de Ginderdoor. Aan de noordzijde dient een organische hechting op het Knapersven en het bestaande dorpsweefsel te worden ontworpen. ‘Guusjes vijver’ kan hierin een verbindende schakel vormen. Het zoekgebied voor deze uitbreiding heeft een oppervlakte van om en nabij 24 hectare, inclusief water en groen. In
verband
met
de
zuidwestelijke
en
zuidoostelijke uitbreiding van het dorp zal een Integraal Verkeerscirculatieplan worden opgesteld. Foto rechtsboven: Oranjeplein 3. Voormalige supermarktlocatie
Dorpse hoogbouwkansen
De supermarkt in Mariahout is niet meer. De voormalige supermarktlocatie op de kop van
In paragraaf 4.2B is opgenomen dat verticale
het Oranjeplein (Mariastraat 56-58) heeft in
uitbreiding in de vorm van dorpse hoogbouw
potentie een oppervlakte van 1200 - 1400 m2
geen taboe meer is. Dorpse hoogbouw is -
aan ontwikkelruimte. Ter markering van het
naast transformatie en uitbreiding - nodig om
plein zou hier voor een wat hogere bebouwing
aan de stevige woningbouwopgave voor de
gekozen kunnen worden (maximaal drie volle
komende jaren te kunnen beantwoorden. De
bouwlagen plus kap). Het is wel zaak dit hoekpunt
gemeente ziet in Mariahout mogelijkheden om
van een markante beeldkwaliteit te voorzien. In
verhoging te kunnen integreren op de voormalige
de plint zijn mogelijkheden voor detailhandel en/
supermarktlocatie (de noordelijke kop van het
of een maatschappelijke functie, bijvoorbeeld
Oranjeplein), de voormalige Pelgrimlocatie
ouderenhuisvesting met een zorgcomponent.
(hoek
Een supermarkt of gemakswinkel is hier gezien
voormalig Wokrestaurant (Mariastraat 18-22)
de beperkte marktruimte in Mariahout niet
en de uitbreidingslocatie Mariahout Zuidwest.
bespreekbaar, omdat deze functie al op een an-
Het betreft hier geen limitatieve opsomming. Er
dere locatie is beoogd. Deze planologische functie
kunnen zich bij nieuwe transformaties immers
wordt in het omgevingsplan weggesaneerd.
onbenoemde kansen voordoen.
Mariastraat-Bernadettestraat),
het
2025 | 83
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
Foto boven: Zicht op buurtschap Heieindseweg en D’n Hoge Suute
Visiekaart | Mariahout Wonen en werken
De buitenruimte
Zoekgebied uitbreiding woningbouw
Ruimte voor de beek en ecologische verbindingszone
Zoekgebied uitbreiding bedrijventerrein
Afgeronde of natuurlijke kernrand
Beekherstel
Intensivering bestaande perspectiefrijke bedrijventerreinen
Nog af te ronden of uit te breiden kernrand
Aandacht voor beeldkwaliteit
Park doorgaanbaarheid vergroten
Bedrijventerrein
Verkeersveilige schoolomgeving: stimuleren om te fietsen / lopen en autoluw gebied
Woongebied Onze kernen Perspectiefrijk winkelgebied
Bron: Mobiliteitsvisie gemeente Laarbeek
Nieuwe toegangsweg uitbreidingslocatie Klimaat en Energie (Bestaande) groenstructuur verbinden / versterken
Voorzieningencluster
84
Nieuwe natuur met uitloopgebied
Groene open ruimte, geen verdere verdichting / uitbreiding toegestaan
| 2025
Zoekgebied waterberging Onderzoekslocatie nieuw energiestation
Hoofdstuk 3.4 | Mariahout
2025 | 85
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
Dorpse ontwikkelingen | Mariahout Dorpse hoogbouw in principe toegestaan: met een
max. van 3/4/5 bouwlagen onderbouwt in een samenhangend stedenbouwkundig plan gepaard met extra aandacht voor de buitenkwaliteit van het maaiveld en directe omgeving.
Verruiming van bouwhoogtes op perspectiefrijke bedrijventerreinen: met in achtneming van de gemeen-
telijke parkeernormen en het gebouw vanuit brandveiligheid en stedenbouwkundige kwaliteit acceptabel is.
Dorpse hoogbouw in principe niet toegestaan: op
betreffende uitbreidingslocatie.
86
| 2025
Transformeren: heronwikkeling en functie(s) wijzigen
afweegbaar.
Vitaliseren: functie(s) handhaven, maar kwaliteit verbeteren afweegbaar.
Historisch dorpsgebied: geen dorpse hoogbouw mogelijk, tenzij locatie nadrukkelijk als dorpse hoogbouwlocatie is aangewezen.
Bron: Themakaart cultuurhistorie
Historisch oriëntatiepunt: er dient rekening te worden gehouden met zichtlijnen op deze punten.
Bron: Themakaart cultuurhistorie
Hoofdstuk 3.4 | Mariahout
Thema groen | Mariahout Wegen hoofdgroenstructuur
Gewenste uitbreiding groenstructuur/-verbinding
Wegen wijkgroen
Gewenste uitbreiding ecologische verbindingszone
Langzaamverkeersroute
Park doorgaanbaarheid vergroten
Groenvlakken hoofdgroenstructuur
Markante plek / dorpsentree
Groenvlakken wijkgroen
Kernrand
Water
2025 | 87
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
Thema cultuurhistorie | Mariahout Rijksmonument
Kerkcomplex
Gemeentelijk monument
Historische paden en kerkpaden
Beeldbepalend of cultuurhistorisch waardevol
Te herstellen paden kerkpaden
Monumentenomgeving: straal van 50 m om object
Kernrand
Bron: Het Erfgoedhandboek Laarbeek ‘Een erfenis aan verhalen’
Bron: Het Erfgoedhandboek Laarbeek ‘Een erfenis aan verhalen’
Bron: Het Erfgoedhandboek Laarbeek ‘Een erfenis aan verhalen’
Historische dorpsgebieden
88
| 2025
Hoofdstuk 3.4 | Mariahout
Thema Ouderenhuisvesting | Mariahout Woonvriendelijke zone voor ouderen Zie paragraaf 4.1C
Seniorenroute
Zie paragraaf 4.3I
2025 | 89
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
Thema economie | Mariahout Bedrijventerrein
Intensivering bestaande perspectiefrijke bedrijventerreinen
Zoekgebied uitbreiding bedrijventerrein
Aandacht voor beeldkwaliteit
Transformeren commerciële ruimte op begane grond is toegestaan
Kernrand
Bron: Afwegingskader transformatie en woningsplitsing in kernen
Transformeren commerciële ruimte op begane grond is onder voorwaarden toegestaan Bron: Afwegingskader transformatie en woningsplitsing in kernen
90
| 2025
Hoofdstuk 3.4 | Mariahout
Thema mobiliteit | Mariahout Gebiedsontsluitingsweg 30-60 km/h Buurtbus Regionale fietsroute Lokale fietsroute Recreatieve fietsroute Looproute Verkeersveilige schoolomgeving: stimuleren om te fietsen / lopen en autoluw gebied
2025 | 91
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
Externe veiligheid | Mariahout Brandaandachtsgebied Explosieaandachtsgebied (incl. Vuurwerk en Civiel) PR 10-6 PR 10-8 Terreingrens Buisleiding Bron: Ministerie IenW - Register Externe Veiligheid 2024
92
| 2025
Hoofdstuk 3.5 | Bedrijventerreinen
3.5 2025 | 93
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
3.5 OMGEVINGSVISIE 94 | 2025 KERNEN
Hoofdstuk 3.5 | Bedrijventerreinen
Bedrijventerreinen Historische ontwikkeling
heeft hieraan een belangrijke bijdrage geleverd.
landschappelijke setting.
De gerestaureerde blauwe kraan aan de De industriële revolutie - de overgang van
Bosscheweg is bovendien een iconisch en
De kern Lieshout is industrieel gezien vooral
handmatig naar machinaal vervaardigde pro-
beeldondersteunend relict uit de periode dat het
bekend van Bavaria N.V. In 1719 ontstaan op de
ducten - waaide eind 19e eeuw over van Engeland
kanaal nog een belangrijke aan- en afvoerroute
‘Kerkdijk’, verhuisde de brouwerij in 1925 naar de
naar andere delen van Europa. De komst van de
was voor de draadindustrie.
huidige locatie tegen het Wilhelminakanaal. De
Zuid-Willemsvaart in 1826 zorgde in deze regio
bedrijfsgebouwen van de brouwerij bepalen de
voor extra economische groei, ook in Beek en
Het oorspronkelijke bedrijventerrein Bemmer
skyline van Lieshout. Aan het begin van de 21e
Donk. Hier ontstaat klompenfabriek Coppens
aan de Bosscheweg is in decennia fasegewijs
eeuw werd voor wat betreft de kantoorgebouwen
aan de Kromme Steeg, de eerste machinale
uitgebreid tot het grootste bedrijventerrein van
de sprong over de provinciale weg gemaakt naar
klompenfabriek van Nederland. In 1842 start
Laarbeek. Het strekt zich uit van de Bosscheweg en
bedrijventerrein De Stater. Vanuit de historie is
spijkerfabriek Van Thiel aan de Bosscheweg waar
de Monseigneur Verhagenstraat tot aan de N279.
Bavaria sociaal-maatschappelijk enorm belangrijk
op enig moment zeshonderd arbeiders werken.
Bedrijventerrein Bemmer - maar ook de overige
voor de ontwikkeling van Lieshout.
bedrijventerreinen - profiteert hier strategisch Nog steeds heeft deze invalsweg van Beek
van de relatief gunstige ligging tussen de A50 en
en Donk het historische karakter van weleer
de A67. Aan de N279 is doelbewust gekozen voor
grotendeels kunnen behouden. De vaststelling
een gekartelde planrand met waterberging. De
van een beeldkwaliteitplan (waarin voorschriften
bedrijven presenteren zich daardoor tweezijdig
zijn opgenomen over de te realiseren architectuur)
en wervend aan ‘het publiek’ in een fraaie
2025 | 95
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
Ruimtelijk en maatschappelijk paspoort Kijken we naar het grotere plaatje, dan valt op dat de tien bedrijventerreinen in Laarbeek, die merendeels vanuit een historische situatie zijn gegroeid, zich met name bevinden aan de grotere lokale en provinciale in/uitvalswegen. Een prettige constatering, omdat daarmee niet alleen de ontsluiting van de bedrijven goed is geregeld, maar de verkeersaantrekkende overlast van deze bedrijven ook minder voelbaar is in de omliggende woonwijken. Dit geldt in mindere mate voor de bedrijventerreinen Papenhoef (Lieshout) en Torenakker (Aarle-Rixtel). Deze terreinen zijn ingebed tussen de woonbebouwing zonder een snelle ontsluiting op het regionale wegenverkeersnet.
Ook Aarle-Rixtel heeft de ligging aan de Zuid-
Foto links:
Willemsvaart benut. Na enkele omzwervingen
Bedrijventerrein Bemmer IV
binnen deze kern vestigde Klokkengieterij Petit &
Foto onder:
Fritsen zich in 1906 aan de Klokkengietersstraat.
Bedrijventerrein Bavaria
De houtgestookte smeltoven is nog steeds aanwezig in het Rijksmonument en de enige in zijn soort ter wereld. Behoudens het Rijksmonument wordt deze bedrijfslocatie omgezet naar een woningbouwlocatie. De enige bedrijven die voor wat betreft de aanen afvoer van grondstoffen nu nog daadwerkelijk gebruik maken van een kanaal zijn Bavaria N.V. en Bouwcenter Swinkels (Wilhelminakanaal).
96
| 2025
Hoofdstuk 3.5 | Bedrijventerreinen
•
Voor de opheffing van deze bedrijventerreinen bestaan op de lange termijn geen grootschalige, compenserende alternatieven. Op basis van ‘water, bodem en landschap sturend’ zal de sprong in oostelijke richting over de N279 in Beek en Donk, niet worden gemaakt. Dit landschap is te nat en te waardevol. Het gaat hier om het zogenaamde ‘Vergeten landschap’ De Liesvelden, Leek en de Donkse Broekkant waarvan waterhouderij De Blauwe Poort deel uitmaakt. Bovendien verkleint een oostelijke uitbreiding de noodzakelijke groenbuffer tussen Laarbeek en de gemeente Gemert-Bakel.
Foto boven: Rijksmonument De Klokkengieterij Foto onder: Bedrijventerrein Bosscheweg Beek en Donk
Stedenbouwkundig en planologisch perspectief Ten aanzien van de bedrijventerreinen in Laarbeek heeft de gemeente de onderstaande visie: •
De bedrijventerreinen Papenhoef, Torenakker en Brugstraat/Willemstraat staan op de nominatie om te worden getransformeerd naar woningbouw. De gemeente zet deze omschakeling niet actief in, maar zal dit transformatiedoel vanuit een regisserende rol via de weg van de geleidelijkheid begeleiden. Papenhoef en Brugstraat/Willemstraat hebben bezien vanuit de ligging aan de kanalen een enorm potentieel voor een onderscheidende en hoogwaardige woonkwaliteit.
2025 | 97
Omgevingsvisie Kernen Laarbeek
geparkeerde auto’s en vrachtauto’s. Deze thema’s verdienen verdere uitwerking, uiteraard in goed overleg met Stichting Parkmanagement als vaste gesprekspartner. •
Tenzij sprake is van bestaande rechten, zijn bedrijfswoningen op reguliere bedrijventerreinen niet toegestaan.
•
Er worden partieel twee woon-werklocaties aangewezen waar de combinatie van wonen en werken wordt geaccepteerd en ondersteund. Het gaat om Beekerheide Noord (Beek en Donk) en Bemmer I (omgeving Trentstraat).
• •
Bedrijven in de kern mogen geen
Voor de middellange termijn zijn er nog
ontoelaatbare en aantoonbare hinder
ontwikkelmogelijkheden op bedrijventerrein
veroorzaken voor de woonomgeving.
Bemmer in Beek en Donk (Bemmer V aan de Schoondonkseweg) en de Wilhelminastraat
•
•
in Mariahout zuidelijke uitbreiding met
m2, met een enkel bedrijfsperceel daarboven.
milieucategorieën (1 en 2) bestaan naast
ontsluiting op de Ginderdoor.
Hier wordt de getrapte waterberging
woonwijken ook kansen in het buitengebied.
bij Bemmer IV in zuidelijke richting
De gemeente werkt in het buitengebied aan
doorgetrokken.
een brede plattelandsbestemming waarbij
Het bedrijventerrein Mariahout Zuidoost wordt ontwikkeld ten behoeve van bedrijven tot een oppervlakte van 5.000 m2. Het is zaak
•
98
Voor kleinschalige bedrijven in de lage
(voormalige) agrarische bedrijven met Omdat het areaal aan bedrijventerrein op
hulp van een directe planologische titel,
om deze uitbreiding met groen en water te
termijn per saldo zal verkleinen, wordt op de
kleinschalige bedrijven kunnen huisvesten
verfraaien zodat aan de zuidoostzijde een
bestaande bedrijventerreinen gezocht naar
(zie Omgevingsvisie Buitengebied).
hoogwaardige afronding van de kern ontstaat.
ontwikkelperspectief voor de ondernemers.
In verband met de aanwezigheid van een
Bijvoorbeeld in de vorm van horizontale en
varkensbedrijf dient hierbij een geuranalyse
verticale uitbreidingen, aanscherping van
bedrijventerreinen aan ten behoeve
te worden uitgevoerd op basis van het Besluit
het toewijzingsbeleid (uitgifteprotocol) en
van perifere detailhandel (PDV) voor
Kwaliteit Leefomgeving, een aanvaardbaar
focus op collectieve voorzieningen. Hierbij
volumineuze goederen. Door de aard
woon - en leefklimaat (en het uitgangspunt
dienen ook zaken als parkeren, waterberging
en omvang van de goederen zijn deze
dat het varkensbedrijf binnen de bestaande ,
en klimaatadaptatie te worden betrokken.
winkels moeilijk inpasbaar in bestaande
maximale planologische mogelijkheden niet
Het aantal beschikbare parkeerplaatsen
centrumgebieden. Het gaat om de (partiële)
in zijn ontwikkeling mag worden belemmerd.
dient immers mee te groeien, hetzij
bedrijventerreinen
collectief, hetzij per individueel bedrijf.
(Wilhelminaweg in Beek en Donk), Reij-
Het reguliere bedrijventerrein Bemmer V
Dit om te voorkomen dat de openbare
akkerweg (Beek en Donk) en de Kanaaldijk
daarentegen zal voorzien in kavels tot 10.000
ruimte extra wordt belast en ontsierd met
(Aarle-Rixtel).
| 2025
•
•
De
gemeente
wijst
partieel
Beekerheide
drie
Zuid