7 20251106 Begroting 2026 gemeente Laarbeek

Gemeente Laarbeek

Inhoudsopgave Aanbiedingsbrief .....................................................................................................................6 1. Inleiding ............................................................................................................................7 Algemeen...........................................................................................................................7 Procedure behandeling .........................................................................................................8 Bestuursakkoord .................................................................................................................8 Leeswijzer ..........................................................................................................................8 2.

Financiële samenvatting ......................................................................................................9 Inleiding ............................................................................................................................9 Meerjarenperspectief Kadernota 2026 ....................................................................................9 Ontwikkelingen na de kadernota 2026 ...................................................................................9 Financiële ontwikkelingen begroting 2026 .............................................................................10 Toelichting financiële ontwikkelingen ....................................................................................11 Actueel meerjarenperspectief ..............................................................................................16 Structureel evenwicht ........................................................................................................16 Reservepositie ...............................................................................................................16 3. Programma's ....................................................................................................................17 1.

Burger en bestuur ..........................................................................................................17 Portefeuillehouders.........................................................................................................17 Ontwikkelingen ..............................................................................................................17 Ambities .......................................................................................................................17 Speerpunten .................................................................................................................17 Wat willen we bereiken? ................................................................................................17 Wat gaan we daar voor doen? ........................................................................................18 Financiën ......................................................................................................................18 Toelichting financiële mutaties ........................................................................................19 2.

Veiligheid .....................................................................................................................21 Portefeuillehouders.........................................................................................................21 Ontwikkelingen ..............................................................................................................21 Ambities .......................................................................................................................21 Financiën ......................................................................................................................21 Toelichting financiële mutaties ........................................................................................22 Beleidsindicatoren ..........................................................................................................23 3.

Woon- en leefklimaat .....................................................................................................24 Portefeuillehouders.........................................................................................................24 Ontwikkelingen ..............................................................................................................24 Ambities .......................................................................................................................25 Speerpunten .................................................................................................................25 Wat willen we bereiken? ................................................................................................25 Wat gaan we daar voor doen? ........................................................................................26 Financiën ......................................................................................................................27 Toelichting financiële mutaties ........................................................................................28 2

Beleidsindicatoren ..........................................................................................................30 Investeringen ................................................................................................................30 4. Economie en werkgelegenheid .........................................................................................32 Portefeuillehouders.........................................................................................................32 Ontwikkelingen ..............................................................................................................32 Ambities .......................................................................................................................32 Financiën ......................................................................................................................32 Toelichting financiële mutaties ........................................................................................33 Beleidsindicatoren ..........................................................................................................34 5.

Gezondheid, welzijn, zorg en onderwijs.............................................................................35 Portefeuillehouders.........................................................................................................35 Ontwikkelingen ..............................................................................................................35 Ambities .......................................................................................................................35 Speerpunten .................................................................................................................35 Wat willen we bereiken? ................................................................................................35 Wat gaan we daar voor doen? ........................................................................................36 Financiën ......................................................................................................................36 Toelichting financiële mutaties ........................................................................................38 Beleidsindicatoren ..........................................................................................................39 Investeringen ................................................................................................................40 6.

Financiën en bedrijfsvoering ............................................................................................41 Portefeuillehouders.........................................................................................................41 Ontwikkelingen ..............................................................................................................41 Ambities .......................................................................................................................41 Speerpunten .................................................................................................................41 Wat willen we bereiken? ................................................................................................41 Wat gaan we daar voor doen? ........................................................................................42 Financiën ......................................................................................................................42 Toelichting financiële mutaties ........................................................................................43 Beleidsindicatoren ..........................................................................................................45 Investeringen ................................................................................................................45 4.

Paragrafen .......................................................................................................................47 4.1 Lokale heffingen ..........................................................................................................47 Geraamde belastinginkomsten (en overige heffingen) .........................................................47 Beleidsuitgangspunten ....................................................................................................47 Overzicht lokale heffingen ...............................................................................................48 Onroerendezaakbelasting ..............................................................................................48 Rioolheffing .................................................................................................................48 Afvalstoffenheffing ........................................................................................................49 Verblijfsbelasting ..........................................................................................................50 Reclamebelasting .........................................................................................................50 Leges ..........................................................................................................................50 3

Markt- en staangelden ..................................................................................................51 Lokale lastendruk ...........................................................................................................51 Kwijtscheldingsbeleid ......................................................................................................52 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2026 ...............................................................53 Beleidsuitgangspunten ....................................................................................................53 Weerstandscapaciteit ......................................................................................................54 Risico's .........................................................................................................................57 Kengetallen financiële positie ...........................................................................................58 Netto schuldquote & de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen ............60 Solvabiliteitsratio ..........................................................................................................60 Grondexploitatie ...........................................................................................................61 Structurele exploitatieruimte

..........................................................................................61 Belastingcapaciteit ........................................................................................................62 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen .........................................................................................64 Algemeen .....................................................................................................................64 Beleidskader..................................................................................................................64 Bermen en sloten ...........................................................................................................65 Bomen..........................................................................................................................65 Bruggen en vlonders ......................................................................................................66 Gemeentelijke gebouwen ................................................................................................66 Groenbeleids- en groenstructuurplan ................................................................................67 Natuurterreinen, landschapselementen en bossen ..............................................................67 Openbare verlichting

......................................................................................................68 Riolering .......................................................................................................................68 Speelplekken .................................................................................................................69 Waterbeheer .................................................................................................................69 Wegenbeleid .................................................................................................................70 4.4 Financiering ................................................................................................................71 Algemeen .....................................................................................................................71 Risicobeheer ..................................................................................................................71 Financiering ..................................................................................................................72 Financieringsbehoefte .....................................................................................................72 Rente(toerekening) ........................................................................................................73 4.5

Bedrijfsvoering 2026 ....................................................................................................74 Organisatieontwikkeling ..................................................................................................74 Dienstverlening..............................................................................................................74 Informatisering & automatisering .....................................................................................75 Planning & Control .........................................................................................................76 Personeel ......................................................................................................................76 Rechtmatigheid ..............................................................................................................77 4.6 Verbonden partijen 2026...............................................................................................79 Beleidsuitgangspunten ....................................................................................................79 4

Overzicht verbonden partijen ...........................................................................................80 4.7 Grondbeleid 2026 ........................................................................................................98 4.8 Wet open overheid 2026 ...............................................................................................99 5. Financiële begroting.........................................................................................................100 5.1 Overzicht van baten en lasten ......................................................................................100 Uitgangspunten ............................................................................................................101 Incidentele baten en lasten ............................................................................................103 Structurele reservemutaties ...........................................................................................105 5.2 Financiële positie 2026 ................................................................................................106 Geprognosticeerde balans..............................................................................................106 EMU-saldo ...................................................................................................................107 Financiering

.................................................................................................................107 Reserves & voorzieningen ..............................................................................................107 5.3 Overzicht per taakveld ................................................................................................111 6. Bijlagen .........................................................................................................................113 6.1 Subsidiestaat 2026 .....................................................................................................113

5

Aanbiedingsbrief Voor u ligt de Programmabegroting 2026-2029. Een begroting waarin we inspelen op financiële uitdagingen die ons in de komende jaren te wachten staan. Het uitgangspunt voor deze begroting is, net als bij de Kadernota 2026, ‘Brede welvaart’. Dit betekent dat kwaliteit van leven voorop staat in de breedste zin van het woord. In de Kadernota 2026 keken we vooruit naar deze begroting: hoe kunnen we ruimte creëren om financieel gezond de komende jaren door te komen mét behoud van ambities, het huidige voorzieningenniveau en ontwikkelingen. Daarmee is deze begroting een doorvertaling van de Kadernota 2026, aangevuld met enkele voorstellen die ná de kadernota zijn ontstaan en daar niet in waren opgenomen. Bijdragen vanuit het Rijk Een groot deel van onze begroting is gebaseerd op bijdragen die wij ontvangen vanuit het Rijk. We zien dat deze bijdragen aanzienlijk dalen, terwijl onze (wettelijke) verplichtingen én ambities gelijk blijven. Het is onze uitdaging om met minder inkomsten tóch te blijven ontwikkelen en investeren in onze samenleving. In lijn met de kadernota bieden we u voor de begrotingsjaren 2026 en 2027 een structureel sluitende begroting aan. Dit geldt niet voor de begrotingsjaren vanaf 2028. Dit komt vooral doordat het ‘ravijnjaar’, waarin gemeenten fors moeten bezuinigen door nieuwe taken en onvoldoende Rijksgelden, is opgeschoven naar 2028.

Het ravijnjaar is hierdoor slechts op korte termijn gedempt. Kansen Onze financiële positie is al jaren goed. Dat maakt dat er ondanks zorgen óok kansen zijn. De OZB ontwikkelt zich bijvoorbeeld slechts mee met de inflatiecorrectie. De weg die we deze raadsperiode ingeslagen zijn blijven we volgen: we investeren duurzaam in onze samenleving. Daarnaast hebben we ruimte gevonden om geld vrij te maken voor de volgende thema’s: 1.

We zetten aanvullende middelen in voor capaciteit op Ruimtelijke Ontwikkeling. Zo kunnen we de woningbouw in onze gemeente een impuls geven.

2.

Er zijn extra middelen beschikbaar om het jongerenwerk in onze gemeente te ontwikkelen.

Door op de bovenstaande thema’s extra te investeren hopen we onze samenleving te versterken, zowel op het gebied van leefomgeving als sociaal maatschappelijk. Juíst de combinatie en samenhang tussen de thema's maakt dat het gaat om brede welvaart voor álle inwoners. Vanwege de financiële vooruitzichten zijn we nu terughoudend met het aandragen van nieuwe initiatieven. Ondanks onze ambities moeten we realistisch zijn zodat we afspraken of beloftes die we doen waar kunnen maken. Onze focus ligt hierbij op de bestaanszekerheid voor álle inwoners. Tot slot Zowel op korte als op lange(re) termijn zien we dat we nieuwe wegen moeten bewandelen om onze samenleving sterk te houden. Woorden als ‘eigen regie’ en ‘zorg voor elkaar’ zijn steeds belangrijker. Wij gaan er hard aan werken om samen met partners en onze inwoners te (be)sturen tegen de wind in. Ondanks financiële uitdagingen lukt het ons tóch om onze ambities waar te maken voor een Laarbeek waar het goed wonen en leven is!

6

1. Inleiding Algemeen In de begroting informeren wij u over het voorgenomen beleid en maken we een financiële vertaling van alle activiteiten in de komende jaren. De begroting is het document waarin de gemeentelijke uitgaven (lasten) en inkomsten (baten) bij elkaar worden gebracht. Zoals aangegeven in de kadernota ‘varen we tegen de wind in’. Het college en de ambtelijke organisatie hebben gezamenlijk onderzocht waar er, door het maken van gerichte beleidskeuzes, financiële ruimte gecreëerd kan worden om zo de financiële opgave het hoofd te bieden en ruimte te creëren voor gewenste ontwikkelingen. Na beoordeling van de begroting kan de provincie repressief of preventief toezicht instellen. Repressief toezicht is het normale toezicht en houdt in dat de begroting direct kan worden uitgevoerd zonder dat hier vooraf goedkeuring van de provincie voor nodig is. Preventief toezicht is de uitzondering en houdt in dat de provincie begrotingswijzigingen eerst goed moet keuren voordat tot uitvoering kan worden overgegaan. Om elk jaar in aanmerking te komen voor het repressieve toezicht zorgen we ervoor dat: - de begroting structureel en reëel in evenwicht is; - de jaarrekening (15 juli) en begroting (15 november) tijdig wordt verzonden. Met structureel evenwicht bedoelen we dat de structurele lasten worden gedekt door structurele baten.

Dit blijkt uit het structurele gedeelte van het begrotingssaldo. Als dit positief is, spreken we van een structureel evenwicht. De provincie beoordeelt jaarlijks óf de eerste jaarschijf (het begrotingsjaar) óf uiterlijk de laatste jaarschijf van de meerjarenraming structureel en reëel in evenwicht is. Een reëel evenwicht houdt in dat de ramingen volledig, realistisch en haalbaar zijn. Het perspectief van deze begroting is dat de eerste twee begrotingsjaren structureel sluitend zijn. Vanaf 2028 zijn de structurele baten onvoldoende om de structurele lasten te dekken. Dat heeft te maken met de landelijke terugval van de Rijksbijdrage in het Gemeentefonds. In onderstaande tabel is dit cijfermatig weergegeven. De jaren 2028 en 2029 zijn niet sluitend. Na twee jaar op rij scherpe keuzes maken is de flexibiliteit uitgeput. Het is belangrijk om de ambities uit het nieuwe bestuursakkoord goed te vertalen naar de benodigde financiële middelen.

Begroting bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

Structureel

547

106

-1.350

-1.375

Incidenteel

-656

-384

-54

-19

Begrotingstotaal

-109

-277

-1.403

-1.394

7

Procedure behandeling In de raadsvergadering van 6 november wordt de begroting behandeld en vastgesteld. Op 15 oktober wordt de begroting aangeboden aan de raadsfracties. Op 27 oktober wordt de begroting besproken in de Auditcommissie. Technische vragen over de begroting die uiterlijk op 27 oktober (vóór 9.00 uur) worden ingediend, beantwoorden wij op 29 oktober. Technische vragen die daarna volgen beantwoorden we zo snel mogelijk, maar op een later moment. Moties en amendementen op de begroting die uiterlijk op 3 november worden ingediend, voorzien wij van een schriftelijke reactie op 5 november.

Bestuursakkoord Zoals ook bij de vorige begrotingen hebben wij bij de samenstelling van deze begroting rekening gehouden met het bestuursakkoord 2022-2026, vastgesteld in 2022. Deze begroting is de laatste van deze raadsperiode. De ambities die zijn afgerond staan beschreven in de programma's. Om de inhoud ervan eenvoudig te raadplegen hebben wij een link naar het bestuursakkoord opgenomen: bestuursakkoord 'Samen aan zet!'

Leeswijzer In hoofdstuk 2 gaan we dieper in op de ontwikkeling van het begrotingssaldo. Als vertrekpunt hanteren we de stand uit de Kadernota 2026-2029. Deze stand is aangevuld met recente raadsbesluiten, waaronder de structurele gevolgen uit de Financiële rapportage 2025. De effecten van deze begroting op het begrotingssaldo zijn aan het einde van hoofdstuk 2 op hoofdlijnen toegelicht. In hoofdstuk 3 beschrijven we per programma de actuele ontwikkelingen en geven we aan wat de oorspronkelijke ambities zijn uit het bestuursakkoord. Aan de hand van deze ambities hebben we speerpunten geformuleerd. Vervolgens geven we aan wat we in 2026 gaan doen om deze speerpunten te realiseren. Sommige ambities zijn niet toegelicht, omdat deze inmiddels zijn afgerond. Bij het onderdeel Financiën geven we inzicht in de lasten en baten op taakveld-niveau. In hoofdstuk 4 hebben we de volgende paragrafen beschreven: - Lokale heffingen - Weerstandsvermogen en risicobeheersing - Onderhoud kapitaalgoederen - Financiering - Bedrijfsvoering - Verbonden partijen - Grondbeleid - Wet open overheid In hoofdstuk 5 geven we inzicht in de financiële begroting. De financiële begroting bestaat uit een overzicht van baten en lasten, een uiteenzetting van de financiële positie en een overzicht van de Begroting 2026 per taakveld.

8

2. Financiële samenvatting Inleiding In dit hoofdstuk gaan we dieper in op de ontwikkeling van het begrotingssaldo. Als vertrekpunt hanteren we de stand uit de Kadernota 2026-2029. Deze stand is aangevuld met recente raadsbesluiten, waaronder de structurele gevolgen uit de Financiële rapportage 2025. De effecten van deze begroting op het begrotingssaldo zijn aan het einde van dit hoofdstuk op hoofdlijnen toegelicht. In hoofdstuk 3 is dit gedetailleerder uitgewerkt per programma. Uitkomsten septembercirculaire 2025 gemeentefonds De begroting 2026 is opgesteld aan de hand van de meicirculaire 2025. De uitkomsten van de septembercirculaire zijn er niet in verwerkt. Dit is conform de uitgangspunten van de Kadernota 2026. Over de uitkomsten van de septembercirculaire 2025 informeren wij u afzonderlijk via een raadsinformatiebrief. De financiële gevolgen hiervan voor 2025 en verder leggen wij u via een begrotingswijziging ter besluitvorming voor in de raadsvergadering van december 2025.

Meerjarenperspectief Kadernota 2026 Begroting bedragen x € 1.000

Primitieve begroting 2025-2028 Ontwikkelingen na vaststelling begroting Kadernota 2026 Stand na de kadernota 2026

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

-1.612

-1.681

-1.763

-1.656

180

12

-455

-1.118

1.749

1.757

1.329

1.562

317

88

-889

-1.211

Ontwikkelingen na de kadernota 2026 Het verloop van het begrotingssaldo vanaf de kadernota tot aan de Financiële rapportage 2025 is weergegeven in onderstaand overzicht. De regel "Amendementen Kadernota 2026" bestaat uit: Amendementen Kadernota 2026

2026

2027

2028

2029

- Vervallen bezuiniging Verduurzaming maatschappelijk vastgoed

-39

-72

-106

-106

- Vervallen bezuiniging Jeugdgemeenteraad

-3

-3

-3

-3

9

Begroting bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

Stand na kadernota 2026

317

88

-889

-1.211

Amendementen Kadernota 2026

-42

-75

-109

-109

-233

-288

110

410

Raad 2 oktober 2025

-54

-54

-54

-19

Startpositie Meerjarenbegroting 2026-2029

-11

-329

-942

-929

Incidentele effecten

-381

-134

-54

-19

Structurele effecten

369

-195

-888

-910

Ontwikkelingen richting (meerjaren)begroting 2026 Raad 22 mei 2025 Raad 12 juni 2025 Financiële rapportage 2025 Raad 21 augustus 2025

Financiële ontwikkelingen begroting 2026 De financiële ontwikkelingen uit de begroting 2026 geven bij elkaar opgeteld een negatief effect op het begrotingssaldo. In het volgende overzicht zijn de financiële ontwikkelingen onderverdeeld in de volgende categorieën: bestaand beleid, gemeentefonds, kapitaallasten, nieuw beleid en overige mutaties. De bedragen bestaand beleid, gemeentefonds en nieuw beleid zijn nader toegelicht in dit hoofdstuk. Het voordeel op de kapitaallasten wordt voornamelijk veroorzaakt door een aangepaste rekenrente op de investeringen (was 0,13%, wordt 0,02%). De overige mutaties worden niet toegelicht.

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Bestaand beleid

-954

-1.063

-1.069

-1.135

Gemeentefonds

838

926

926

926

Kapitaallasten

328

499

241

267

Nieuw beleid

-253

-253

-503

-503

Overige mutaties

-57

-57

-57

-20

Totaal ontwikkelingen begroting 2026-2029

-97

52

-461

-464

10

Toelichting financiële ontwikkelingen Bestaand beleid Begroting bedragen x € 1.000

1e begrotingswijziging 2026 GR Peelgemeenten

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

-18

-15

-15

-15

Via de voorgestelde 1e begrotingswijziging 2026 van de GR Peelgemeenten vinden op een aantal onderdelen bijstellingen plaats: - CAO-afspraken - Een 10 voor de Jeugd - Inburgering - Formatie kwaliteit en Jeugd Als gevolg hiervan stijgt de bijdrage 2026 van de gemeente Laarbeek met € 18.454 (structureel € 14.767 + incidenteel € 3.687). Aanpassing budgetten aan het Water- en Rioleringsprogramma Laarbeek (WRP 2025)

196

202

199

201

De gevolgen van het nieuwe WRP 2025 zijn verwerkt in de begroting. Aan het taakveld worden extracomptabel btw, overhead en kwijtschelding toegerekend. Aanpassing raadszaal (voorbereidingskrediet)

0

-1

-1

-1

De huidige vaste inrichting van de raadszaal is aan vervanging toe. Ter voorbereiding op een definitief nieuwe inrichting van de raadszaal worden kosten gemaakt. Aan de hand van een programma van eisen worden een aantal varianten uitgewerkt van waaruit een keuze gemaakt kan worden. De inrichting van de raadszaal dient toekomstbestendig te zijn, representatief en breed inzetbaar als vergaderfaciliteit. Voorbereidingskrediet € 25.000, kapitaallasten vanaf 2027 Aanpassing systematiek van te verwerken plankosten grondexploitatie

175

20

-176

-214

Met ingang van 2026 passen we de systematiek aan van de te verwerken plankosten binnen de grondexploitatie. Hierbij gaan we van het toerekenen van een vast jaarlijks bedrag naar een jaarlijks fluctuerend bedrag gebaseerd op de geraamde plankosten per grondexploitatie per jaar volgens de grondnota. Deze wijziging zorgt voor een transparantere en realistischer toerekening van kosten aan ruimtelijke projecten. Door de actualisatie sluiten de plankosten beter aan bij de werkelijke inzet van personeel en middelen. Dit bevordert een efficiëntere kostenbeheersing en versterkt de financiële onderbouwing van toekomstige gebiedsontwikkelingen. De nieuwe systematiek wordt toegepast op zowel lopende als nieuwe grondexploitaties en is afgestemd op landelijke richtlijnen en onze gemeentelijke ambities. Bijstelling budget representatie

-6

-6

-6

-6

Hierbij het voorstel om het budget van de afdeling Representatie structureel te verhogen met een bedrag van € 6.000. Er is vanuit het college als ook vanuit de afdeling Representatie de wens om een aantal gemeentelijke evenementen naar een hoger niveau te tillen, onder meer door het gebruik van alternatieve locaties binnen de gemeente en de wens om vaker professioneel entertainment in te huren. Anderzijds is de verwachting dat de reguliere kosten voor representatieve activiteiten verder gaan stijgen, waaronder de kosten voor catering, huurmaterialen (geluid, materialen, etc.).

11

Bijstelling exploitatie Afvalverwerking en opbrengst afvalstoffenheffing

-166

-113

-113

-113

De exploitatie Afvalverwerking is geactualiseerd. De lasten in het taakveld Afval zijn € 421.000 lager dan de baten. Dit komt door toerekeningen die op andere taakvelden staan dan op het taakveld Afval, maar wel onderdeel zijn van de tariefbepaling. Het gaat om extracomptabel toegerekende btw (€ 307.000), overhead (€ 72.000) en kwijtschelding (€ 42.000). Als we deze toerekeningen optellen bij de kosten in het taakveld Afval, dan zijn de kosten gelijk aan de opbrengsten. Hiermee is de exploitatie Afvalverwerking sluitend. De bijstelling in 2026 is € 53.000 hoger dan in de daaropvolgende jaren. Dit komt doordat de kapitaallasten van de milieustraat een jaar zijn doorgeschoven. Het doorschuiven leidt tot lagere lasten in 2026. In de financiële rapportage is dit verwerkt. De begrote baten hadden echter ook met € 53.000 naar beneden bijgesteld moeten worden (minder afvalstoffenheffing). Dit laatste is ten onrechte niet verwerkt in de financiële rapportage. Vandaar deze (negatieve) bijstelling voor 2026 in de begroting. Vervolgens resteert er een nadeel van € 113.000. Dit komt voornamelijk doordat er bij de doorbelasting van salarissen en bij de (extracomptabele) toerekening van btw en overhead minder kosten zijn toegerekend aan afval. Brandverzekering - inkoopstrategie 2026

18

18

18

18

Door een verlaging van de doorleenpremie valt de nieuwe jaarpremie voor de uitgebreide gevarenverzekering lager uit. Gevolgen aanbesteding collectief vervoer

0

0

-50

-60

De financiële gevolgen van het nieuwe contract voor de uitvoering van het Wmo vervoer per 1 maart 2028 worden geraamd op extra € 60.000 op jaarbasis. In de Raadsinformatiebrief 'Gunning Taxbus en Bravoflex' is aangegeven dat deze financiële bijstelling wordt meegenomen bij de samenstelling van de Begroting 2026-2029. Integrale aanpak jongeren

-70

-70

-70

-70

Er is sprake van een toename van overlast gevende groepen jongeren, met groeiende veiligheidsrisico’s. Dit blijkt uit de stijging van meldingen bij Veilig Thuis, gemeente en politie, en signalen van LEVgroep. De geregistreerde jeugdoverlast steeg van 46 meldingen in 2023 naar 76 meldingen tot en met augustus 2025. Om grip te krijgen op deze jongeren en hun netwerk is intensievere samenwerking met partners noodzakelijk. Dit vraagt om extra inzet van jongerenwerkers voor vroegsignalering, ondersteuning en preventie. Intrekken krediet Vervangen brug Lekerstraat/Peeleindsweg Beek en Donk

0

16

16

16

-45

-45

Uit nader onderzoek blijkt dat vervanging van de brug niet nodig is. De noodzakelijke werkzaamheden aan de brug worden betaald uit het reguliere onderhoudsbudget. Juridische advisering

-45

-45

Voorgesteld wordt om het budget juridische advisering structureel bij te stellen. Het aantal en duur van juridische procedures, klachtenbehandelingen en WOO-verzoeken nemen al een aantal jaren toe. We werken met een flexibele schil (inhuurkrachten en advocatenkantoren) om de werkvoorraad beheersbaar te houden. In 2026 gaan we kijken naar de juridische interne dienstverlening in relatie tot werkvoorraad, capaciteit en benodigde specialisaties.

12

Legesverordening 2026

-18

-18

-18

-16

De onderdelen uit de legesverordening zijn geactualiseerd in lijn met de Kadernota 2026-2029. Ten opzichte van de kadernota hebben we de opbrengsten met € 18.000 naar beneden bijgesteld. Dit komt door een nauwkeurigere inschatting van de legesopbrengsten tijdens het begrotingsproces. De tarieven worden met 5% verhoogd, met uitzondering van enkele (vooral wettelijke) tarieven en een extra aanpassing van een aantal specifieke tarieven. Daarmee willen we versneld komen tot een hogere mate van kostendekkendheid. Monitoring Soortenmanagementplan (SMP)

0

0

-14

-14

Er wordt van 2025 t/m 2027 gewerkt aan het opstellen van een Soortmanagementplan inclusief inventarisatiewerk en ontheffingaanvraag zodat grootschalige woningisolatie mogelijk wordt. Eén van de verplichtingen die daaruit voortkomt is dat er vanaf 2028 monitoring plaats zal moeten vinden op de effecten van (maatregelen uit) het SMP. Nieuwe projecten voor grootschalige energieopwek

10

0

0

0

In de Kadernota 2026 is een bezuinigingsvoorstel opgenomen op het gebied van grootschalige energieopwek vanaf het jaar 2027. Aanvullend wordt voorgesteld om de bezuiniging van € 10.000 ook in 2026 toe te passen. Indien er nieuwe initiatieven komen worden deze beoordeeld en wordt daar waar nodig incidenteel budget aangevraagd. Ophoging kosten ontwikkeling centrumplan Lieshout

0

-4

-4

-4

Aan de hand van de besluitvorming in de raad van 2 oktober 2025 is een bijstelling nodig voor de ontwikkeling van de Heuvel. In de kadernota 2026 hebben we een bedrag € 14.000 gereserveerd. De bedragen zijn geactualiseerd, aanvullend is er structureel € 4.400 extra nodig. Opvoering investering Hardware 2026

0

0

0

0

De benodigde investeringen in Hardware voor het jaar 2026 zijn in beeld gebracht. Dit leidt uiteindelijk tot een beschikbaar te stellen investeringskrediet ter grootte van € 113.130 waarbij de dekking van de kapitaallasten plaatsvindt uit de hiervoor beschikbare stelpost automatisering. Opvoering investering Hardware 2027

0

0

0

0

Voor de benodigde investeringen in Hardware voor het jaar 2027 is een globale inschatting gemaakt. Dit leidt uiteindelijk tot een beschikbaar te stellen investeringskrediet ter grootte van € 100.000 waarbij de dekking van de kapitaallasten plaatsvindt uit de hiervoor beschikbare stelpost automatisering. Opvoering investering Hardware 2028

0

0

0

0

Voor de benodigde investeringen in Hardware voor het jaar 2028 is een globale inschatting gemaakt. Dit leidt uiteindelijk tot een beschikbaar te stellen investeringskrediet ter grootte van € 100.000 waarbij de dekking van de kapitaallasten plaatsvindt uit de hiervoor beschikbare stelpost automatisering. Opvoering investering Software 2026

0

0

0

0

De benodigde investeringen in Software voor het jaar 2026 zijn in beeld gebracht. Dit leidt uiteindelijk tot een beschikbaar te stellen investeringskrediet ter grootte van € 267.076 waarbij de dekking van de kapitaallasten plaatsvindt uit de hiervoor beschikbare stelpost automatisering.

13

Opvoering investering Vervanging audiovisuele middelen (raadszaal en vergaderruimtes)

0

-38

-38

-38

De huidige audiovisuele middelen in het gemeentehuis zijn aan vervanging toe. De faciliteiten voor beeldpresentaties in de raadszaal worden vervangen en verbeterd. De AV-middelen in de vergaderruimtes worden vervangen. Vergaderruimtes worden voorzien van sight camera's ten behoeve van digitale overleggen. Projectruimtes worden voorzien van wandschermen ten behoeve van informatiedeling. De AV vervanging loopt gelijktijdig mee met de herinrichting van het gemeentehuis. De werkomgeving wordt aangepast op het activiteitgerelateerd werken. We spelen in op het hybride en flexibel werken waarin vergaderingen fysiek, digitaal en/of hybride plaats vinden. Plan van aanpak weerbaarheidsopgave

-25

0

0

0

Om te kunnen voldoen aan de weerbaarheidsopgave wordt voorgesteld om in 2026 een projectleider in te huren. Deze zal o.a. worden ingezet voor de aanpak van ondermijning en publieke weerbaarheid. In 2026 wordt onderzocht of de inzet een structureel karakter moet krijgen om de slagkracht tegen de ondermijnende criminaliteit te versterken. Reiskostenvergoeding woon-werkverkeer (CAO)

-130

-130

-130

-130

Gemeenten dienen n.a.v. de laatste cao-wijzigingen 2025-2027 per 1 januari 2026 een woonwerkregeling vast te stellen. Om aantrekkelijk werkgeverschap te bevorderen in een krappe arbeidsmarkt en gelijke arbeidsvoorwaarden binnen de Peelregio te realiseren, wordt een lokale regeling voorgesteld, te weten; een vergoeding van 0,23 cent per kilometer tot maximaal 50 km enkele reis. De geraamde kosten zijn ingeschat op basis van het huidige personeelsbestand, vergoeding per kilometer, woon-werkafstand en gemiddelde werkdagen op locatie. De huidige mogelijkheid om reiskosten fiscaal uit te ruilen van het IKB blijft van toepassing vanaf 50 km enkele reis. Versnelling woningbouwopgave

-250

-250

0

0

In de kadernota hebben wij aangekondigd dat we een nadere uitwerking zouden maken voor de versterking van de uitvoeringskracht van afdeling Leefomgeving, dit met als doel om voortvarend uitvoering te geven aan de woningbouwopgave waaraan gemeente Laarbeek zich via de Woondeal en Project Beethoven heeft geconformeerd. Tevens heeft uw raad onlangs verzocht om een versnelling in onze woningbouwopgave door te voeren. Daartoe doen wij een tweeledig voorstel: 1. Versterking uitvoeringskracht afdeling Leefomgeving (nieuw beleid) 2. Versnelling woningbouwopgave (bestaand beleid) Beide voorstellen zijn toegelicht in hoofdstuk 3 onder Toelichting financiële mutaties. Vervanginginvesteringen buitendienst

0

-6

0

-21

Omdat we geen investeringen onder de € 50.000 activeren brengen we deze in als een incidenteel budget. Het gaat om de volgende investeringen: bladblazer tractor, klepelmaaier, wegenschaaf en dieseltank. Verwerking financiële bijstelling Subsidiestaat 2026

22

22

22

22

Bij de vaststelling van de Begroting 2026 wordt tevens de Subsidiestaat 2026 vastgesteld. Dit leidt tot diverse budgettaire bijstellingen als gevolg van gewijzigde hoeveelheden als ook door het toepassen van indexering. Als dekking is hiervoor het overgebleven deel van de stelpost Indexering beschikbaar. Deze stelpost is hoger dan de financiële bijstelling. Het restant van de stelpost valt nu vrij, zodat er een positief saldo overblijft. Verzekeringspremies - bijstelling prijspeil 2025

-20

-20

-20

-20

De budgetten verzekeringspremies worden bijgesteld op het prijspeil 2025. Hierin is begrepen een bijstelling van € 7.774 voor de hogere arbeidsongeschiktheidsverzekering vanwege toename aantal medewerkers afgelopen jaren.

14

Zorgkosten Sociaal Domein - actualisatie n.a.v. rapportage Zorgkosten Q2-2025

-626

-626

-626

-626

Eind augustus 2025 is vanuit de GR Peelgemeenten de rapportage Zorgkosten Q2-2025 aangeleverd met daarin een geactualiseerde prognose van de zorgkosten over 2025, aangevuld met een doorkijk naar 2026. Op basis hiervan stellen we de budgetten van de zorgkosten in het sociaal domein bij (Wmo, jeugd, bijzondere bijstand, minimabeleid & schuldhulpverlening en inburgering). Voor de actualisatie ervan is geen dekking aanwezig, met uitzondering van inburgering. Totaal Bestaand beleid

-954

-1.063

-1.069

-1.135

Gemeentefonds

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Correctie verwerking meicirculaire 2025 gemeentefonds

838

926

926

926

Bij de verwerking van zowel de Voorjaarsnota 2025 (=voorloper op de Meicirculaire) als de Meicirculaire 2025 zelf is abusievelijk budgettair gerekend met een dubbele afslag voor de geraamde kosten voor loon- en prijsstijging 2026. Hierdoor dient de meerjarenraming 20262029 positief te worden bijgesteld. Totaal Gemeentefonds

838

926

926

926

Nieuw beleid

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Versterking uitvoeringskracht afdeling Leefomgeving

-253

-253

-503

-503

In de kadernota hebben wij aangekondigd dat we een nadere uitwerking zouden maken voor de versterking van de uitvoeringskracht van afdeling Leefomgeving, dit met als doel om voortvarend uitvoering te geven aan de woningbouwopgave waaraan gemeente Laarbeek zich via de Woondeal en Project Beethoven heeft geconformeerd. Tevens heeft uw raad onlangs verzocht om een versnelling in onze woningbouwopgave door te voeren. Daartoe doen wij een tweeledig voorstel: 1. Versterking uitvoeringskracht afdeling Leefomgeving (nieuw beleid) 2. Versnelling woningbouwopgave (bestaand beleid) Beide voorstellen zijn toegelicht in hoofdstuk 3 onder Toelichting financiële mutaties.

Totaal Nieuw beleid

-253

15

-253

-503

-503

Actueel meerjarenperspectief De financiële ontwikkelingen uit deze begroting zorgen voor het volgende meerjarenperspectief:

Begroting bedragen x € 1.000

Meerjarenbegroting

2026

2027

2028

2029

Startpositie Meerjarenbegroting 2026-2029

-11

-329

-942

-929

Ontwikkelingen begroting 2026

-97

52

-461

-464

-109

-277

-1.403

-1.394

Actueel Meerjarenperspectief 2026-2029

Structureel evenwicht Onderstaande tabel geeft de splitsing van het exploitatiesaldo uit het meerjarenperspectief in incidenteel en structureel weer. Onderaan de streep is er een klein tekort in de jaren 2026 en 2027, maar als we kijken naar de structurele effecten dan is er sprake van een sluitende begroting. Voor de jaren 2028 en 2029 is dit niet het geval. We houden de ontwikkelingen omtrent de financiering van het Rijk nauwlettend in de gaten. De uitkomsten ervan vormen onderdeel van de financiële doorrekening in de Kadernota 2027. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Actueel meerjarenperspectief 2026

-109

-277

-1.403

-1.394

Incidentele effecten

-656

-384

-54

-19

Structurele effecten

547

106

-1.350

-1.375

Reservepositie Zoals blijkt uit de onderstaande verloopoverzichten blijft de reservepositie solide. De reservemutaties zijn exclusief de (verrekening van) bovenstaande begrotingstekorten. De structurele onttrekking aan de algemene reserve komt voort uit het RV Mobiliteit uit 2025. Op basis van Begroting 2026

Ultimo jaar

bedragen x € 1.000

2025

2026

2027

2028

2029

Algemene reserves

18.177

18.023

17.599

16.782

15.842

Bestemmingsreserves

16.943

17.338

17.192

12.421

12.286

Afschrijvingsreserves

22.580

21.859

21.104

20.361

19.611

Totaal Reserves

57.700

57.220

55.895

49.563

47.738

16

3. Programma's 1. Burger en bestuur Portefeuillehouders Burgemeester Van der Aa Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt

Ontwikkelingen De maatschappelijke opgaven van deze tijd worden steeds omvangrijker en complexer. Deze vraagstukken kunnen we als gemeente niet alléén oplossen. De hulp van inwoners, instanties en verenigingen is hard nodig. Hiervoor is het van belang om initiatieven uit de samenleving te ondersteunen en faciliteren. Vanuit het perspectief van goedschaligheid is het belangrijk om voor een deel van de maatschappelijke opgaven samen te werken met andere partijen. Zowel op het gebied van uitvoeringstaken (bijvoorbeeld Belastingsamenwerking Oost-Brabant, BSOB) als van beleidsmatige afwegingen (bijvoorbeeld Metropoolregio Eindhoven, MRE).

Ambities A. Het samenspel tussen raad, bestuur en organisatie is een kracht van Laarbeek die we willen behouden. B. We vinden het belangrijk om bewoners te betrekken bij de voorbereiding en uitvoering van gemeentelijke plannen. Daarbij staan we open voor initiatieven uit de samenleving. C. We zetten conform de Wet open overheid in op een actievere informatieverstrekking over onze besluitvorming en beleidsstukken. D. We communiceren in begrijpelijke en duidelijke taal met onze inwoners. E. We nemen een proactieve rol in regionale netwerken en kijken over de bestaande regiogrenzen heen om gemeentelijke en regionale belangen te behartigen en kansen te benutten. F. De gemeentelijke milieustraat voldoet aan de eisen van deze tijd.

Speerpunten Wat willen we bereiken? 1.01 1.02 1.03

1.04

Met enige regelmaat wordt de samenwerking tussen raad, bestuur en organisatie geëvalueerd en vormgegeven, bijvoorbeeld door thematische bijeenkomsten. We evalueren de nieuwe vergaderstructuur van commissie en raad. De gemeente stelt een participatieverordening op. Basis voor deze verordening is het in 2021 vastgestelde participatiebeleid. In deze verordening wordt uiteengezet wat onder participatie wordt verstaan en wat inwoners en gemeente in dit verband in alle redelijkheid van elkaar mogen verwachten. Initiatieven uit de samenleving worden - waar nodig en mogelijk - door de gemeente ondersteund en gefaciliteerd. 17

1.05 1.06

We spreken initiatiefnemers bij de beoordeling van plannen aan op het voeren van een zorgvuldige omgevingsdialoog. We hanteren taalniveau B1 bij de communicatie met inwoners en spreken daarbij duidelijke en realistische verwachtingen uit op welke termijn men een reactie krijgt.

Wat gaan we daar voor doen? 1.03

De gemeente stelt een participatieverordening op. Basis voor deze verordening is het in 2021 vastgestelde participatiebeleid. In deze verordening wordt uiteengezet wat onder participatie wordt verstaan en wat inwoners en gemeente in dit verband in alle redelijkheid van elkaar mogen verwachten. Participatieverordening Op 1 januari 2025 is het wetsvoorstel "Versterking participatie op decentraal niveau' in werking getreden. Gemeenten hebben twee jaar de tijd om een Participatieverordening op te stellen. De Participatieverordening vervangt de huidige inspraakverordening uit 2003. We zijn begonnen met de voorbereidingen voor het opstellen van deze nieuwe participatieverordening. In 2026 stellen we deze participatieverordening vast.

Planning 12 - 2026

Financiën Rekening bedragen x € 1.000

Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

-7.325

-7.289

-7.662

-7.837

-7.909

-7.781

Afval

-2.153

-2.167

-2.229

-2.270

-2.268

-2.268

Bestuur

-2.460

-2.011

-2.182

-2.164

-2.164

-2.164

Burgerzaken

-874

-912

-1.059

-1.059

-1.059

-888

Riolering

-1.837

-2.199

-2.192

-2.344

-2.418

-2.460

Baten

5.766

6.255

6.588

6.787

6.855

6.651

Afval

2.557

2.541

2.650

2.691

2.689

2.689

Bestuur

45

31

31

31

31

31

Burgerzaken

524

492

535

535

535

287

Riolering

2.641

3.190

3.372

3.531

3.600

3.644

Saldo van baten en lasten

-1.559

-1.034

-1.074

-1.050

-1.054

-1.129

Stortingen in reserves

-245

Onttrekkingen aan reserves

382

204

4

4

4

4

-1.422

-830

-1.070

-1.045

-1.049

-1.125

Resultaat

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Bestaand beleid

5

65

62

66

Kapitaallasten

15

19

18

18

Overige mutaties

-249

-249

-249

-249

Loon- & prijsontwikkeling

-12

-12

-12

-12

Totaal ontwikkelingen begroting 2026-2029

-240

-177

-180

-177

18

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2026 zien. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Bestaand beleid

5

65

62

66

196

202

199

201

Lasten

106

118

-339

-264

Baten

89

85

538

465

Aanpassing budgetten aan het Water- en Rioleringsprogramma Laarbeek (WRP 2025)

De gevolgen van het nieuwe WRP 2025 zijn verwerkt in de begroting. Aan het taakveld worden extracomptabel btw, overhead en kwijtschelding toegerekend. Bijstelling budget representatie Lasten

-6

-6

-6

-6

-6

-6

-6

-6

Hierbij het voorstel om het budget van de afdeling Representatie structureel te verhogen met een bedrag van € 6.000. Er is vanuit het college als ook vanuit de afdeling Representatie de wens om een aantal gemeentelijke evenementen naar een hoger niveau te tillen, onder meer door het gebruik van alternatieve locaties binnen de gemeente en de wens om vaker professioneel entertainment in te huren. Anderzijds is de verwachting dat de reguliere kosten voor representatieve activiteiten verder gaan stijgen, waaronder de kosten voor catering, huurmaterialen (geluid, materialen, etc.). Bijstelling exploitatie Afvalverwerking en opbrengst afvalstoffenheffing

-166

-113

-113

-113

Lasten

-205

-205

-205

-205

Baten

39

92

92

92

De exploitatie Afvalverwerking is geactualiseerd. De lasten in het taakveld Afval zijn € 421.000 lager dan de baten. Dit komt door toerekeningen die op andere taakvelden staan dan op het taakveld Afval, maar wel onderdeel zijn van de tariefbepaling. Het gaat om extracomptabel toegerekende btw (€ 307.000), overhead (€ 72.000) en kwijtschelding (€ 42.000). Als we deze toerekeningen optellen bij de kosten in het taakveld Afval, dan zijn de kosten gelijk aan de opbrengsten. Hiermee is de exploitatie Afvalverwerking sluitend. De bijstelling in 2026 is € 53.000 hoger dan in de daaropvolgende jaren. Dit komt doordat de kapitaallasten van de milieustraat een jaar zijn doorgeschoven. Het doorschuiven leidt tot lagere lasten in 2026. In de financiële rapportage is dit verwerkt. De begrote baten hadden echter ook met € 53.000 naar beneden bijgesteld moeten worden (minder afvalstoffenheffing). Dit laatste is ten onrechte niet verwerkt in de financiële rapportage. Vandaar deze (negatieve) bijstelling voor 2026 in de begroting. Vervolgens resteert er een nadeel van € 113.000. Dit komt voornamelijk doordat er bij de doorbelasting van salarissen en bij de (extracomptabele) toerekening van btw en overhead minder kosten zijn toegerekend aan afval. Brandverzekering - inkoopstrategie 2026 Lasten

0

0

0

0

0

0

0

0

Door een verlaging van de doorleenpremie valt de nieuwe jaarpremie voor de uitgebreide gevarenverzekering lager uit.

19

Legesverordening 2026

-18

-18

-18

-16

Lasten

-22

-22

-22

-20

Baten

4

4

4

4

De onderdelen uit de legesverordening zijn geactualiseerd in lijn met de Kadernota 2026-2029. Ten opzichte van de kadernota hebben we de opbrengsten met € 18.000 naar beneden bijgesteld. Dit komt door een nauwkeurigere inschatting van de legesopbrengsten tijdens het begrotingsproces. De tarieven worden met 5% verhoogd, met uitzondering van enkele (vooral wettelijke) tarieven en een extra aanpassing van een aantal specifieke tarieven. Daarmee willen we versneld komen tot een hogere mate van kostendekkendheid.

20

2. Veiligheid Portefeuillehouders Burgemeester Van der Aa

Ontwikkelingen Inwoners moeten zich veilig voelen in hun eigen leefomgeving. Meer ogen en oren in de wijk gaat niet alleen om de politie en gemeentelijke handhavers, maar ook van inwoners. De strijd tegen ondermijning blijft cruciaal voor een veilige en integere samenleving, de gemeenteraad en het college blijven hierbij zij-aan-zij staan. De investering in een groene BOA en het LIT blijkt een succesvolle aanpak, met inmiddels merkbare effecten in de praktijk.

Ambities A. Inwoners dragen op basis van wederkerigheid mede verantwoordelijkheid voor een veilige samenleving. B. Ondermijning wordt aangepakt en niet geaccepteerd. C. Een integrale beoordeling en afweging van aanvragen voor evenementen is noodzakelijk. D. De kwaliteit en kwantiteit van de brandweer is op orde en de genormeerde aanrijtijden worden gehaald.

Financiën Rekening bedragen x € 1.000

Begroting

Meerjarenbegroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

-2.138

-5.207

-2.642

-2.342

-2.375

-2.375

Crisisbeheersing en brandweer

-1.559

-4.629

-2.026

-1.767

-1.803

-1.804

Openbare orde en veiligheid

-579

-578

-616

-575

-572

-571

Baten

108

3.079

471

141

141

141

Crisisbeheersing en brandweer

81

3.055

412

81

81

81

Openbare orde en veiligheid

27

24

60

60

60

60

-2.030

-2.128

-2.171

-2.201

-2.234

-2.235

4

4

4

4

4

4

-2.026

-2.124

-2.166

-2.197

-2.230

-2.231

Saldo van baten en lasten

Onttrekkingen aan reserves Resultaat

21

Onderstaande tabel geeft de ontwikkelingen van de begrotingssaldi weer.

Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Bestaand beleid

-25

0

0

0

Kapitaallasten

1

1

1

1

Overige mutaties

-20

-20

-20

-20

Loon- & prijsontwikkeling

-5

-5

-5

-5

Totaal ontwikkelingen begroting 2026-2029

-49

-24

-24

-24

Toelichting financiële mutaties Onderstaande tabel laat de mutaties uit de Programmabegroting 2026 zien. Begroting

Meerjarenbegroting

bedragen x € 1.000

2026

2027

2028

2029

Bestaand beleid

-25

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Brandverzekering - inkoopstrategie 2026 Lasten

Door een verlaging van de doorleenpremie valt de nieuwe jaarpremie voor de uitgebreide gevarenverzekering lager uit. Plan van aanpak weerbaarheidsopgave Lasten

-25

0

0

0

-25

0

0

0

Om te kunnen voldoen aan de weerbaarheidsopgave wordt voorgesteld om in 2026 een projectleider in te huren. Deze zal o.a. worden ingezet voor de aanpak van ondermijning en publieke weerbaarheid. In 2026 wordt onderzocht of de inzet een structureel karakter moet krijgen om de slagkracht tegen de ondermijnende criminaliteit te versterken. Verwerking financiële bijstelling Subsidiestaat 2026 Lasten

0

0

0

0

0

0

0

0

Bij de vaststelling van de Begroting 2026 wordt tevens de Subsidiestaat 2026 vastgesteld. Dit leidt tot diverse budgettaire bijstellingen als gevolg van gewijzigde hoeveelheden als ook door het toepassen van indexering. Als dekking is hiervoor het overgebleven deel van de stelpost Indexering beschikbaar. Deze stelpost is hoger dan de financiële bijstelling. Het restant van de stelpost valt nu vrij, zodat er een positief saldo overblijft.

22

Beleidsindicatoren

Beleidsindicator

verplicht volgens meet eenheid BBV j/n

actualiteit

Laarbeek

gemiddelde gemeente < 25.000 inwoners

Verwijzingen HALT

Ja

per 1.000 jongeren

2024

8

9

Winkeldiefstallen

Ja

per 1.000 inwoners

2024

0,2

0,8

Geweldsmisdrijven

Ja

per 1.000 inwoners

2024

3,4

2,6

Diefstallen uit woningen

Ja

per 1.000 inwoners

2024

1,1

1,1

Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag

Ja

per 1.000 inwoners

2024

3,4

3,6

23

3. Woon- en leefklimaat Portefeuillehouders Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt Wethouder Van den Berkmortel

Ontwikkelingen De groeiende ruimtevraag uit tal van domeinen vraagt om een integrale benadering, omdat het ruimtelijk combineren van functies steeds lastiger wordt. De groeiende uitdaging om te komen tot voldoende woningbouw, de toenemende vraag naar bedrijfsruimte, de benodigde ruimte voor energie, ruimte voor voorzieningen, de natuur, landbouw, mobiliteit en waterberging. In de omgevingsvisie kernen wordt deze ruimtelijke puzzel integraal gelegd en een stap gezet naar voldoende ruimte voor de toekomst in Laarbeek. Hierbij is ook oog voor de regionale ontwikkelingen en worden deze op elkaar afgestemd. Het realiseren van voldoende betaalbare woningen en sociale huur vraagt aandacht. Vanuit het Beethoven convenant ontstaan kansen om hier een financiële bijdrage voor Laarbeekse initiatieven voor aan te vragen. Met de Mobiliteitsvisie en -plan wordt richting gegeven aan de mobiliteitsvraagstukken voor Laarbeek. Maatregelen om het fietsgebruik te stimuleren en faciliteren zijn hier een belangrijk onderdeel van. In combinatie met duurzaamheidsdoelstellingen is daarnaast een integrale visie op elektrisch rijden nodig.

24

Ambities A. Laarbeek blijft zich profileren als een landelijke, zelfbewuste gemeente die haar positie op korte afstand van Helmond en Eindhoven benut door te werken aan een aantrekkelijk buitengebied en woon- en leefklimaat. Aantrekkelijk voor zowel de inwoner als de (stedelijke) recreant die rust en ruimte ambieert (Profielschets Omgevingsvisie Buitengebied). Groei van het aantal woningen en inwoners is geen doel op zich. B. Tot behoud van het dorpse karakter van de kernen wordt terughoudend omgegaan met het bebouwen van open plekken. Er dient in de kernen een goede balans te worden gezocht tussen woningbouw, groenbehoud, groenbeleving, speelvoorzieningen en klimaatadaptatie (waaronder waterretentie). C. We zetten in op behoud van de eigen identiteit van de vier Laarbeekse kernen. D. In het kader van de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt toegewerkt naar één omgevingsvisie en één omgevingsplan voor het gehele grondgebied van Laarbeek. E. We blijven streven naar kansen en nieuwe economische dragers voor vrijkomende agrarische bedrijfsgebouwen. F. Laarbeekse jongeren en ouderen hebben de mogelijkheid om in hun eigen dorp passende woningen te kopen of te huren. Het aandeel jongeren en ouderen in de vier kernen dient zoveel mogelijk op peil te worden gehouden. G.

We streven bij bestaande en nieuwe woonbuurten naar de aanwezigheid van groen op korte afstand voor iedereen. H. Wateroverlast ten gevolge van de klimaatverandering wordt zoveel als technisch en financieel mogelijk, voorkomen en teruggedrongen. I. We blijven investeren in de ombouw naar en het onderhoud van een toekomstbestendige openbare ruimte. J. We zetten in op het verankeren van duurzaamheid in alle beleidsonderwerpen en het aanbrengen van focus in concrete duurzaamheidsdoelstellingen. K. We beschermen het erfgoed en houden het in stand. L. We werken aan een verbeterde bereikbaarheid en beperken, in het kader van de leefbaarheid, de ervaren verkeersoverlast. M. We stimuleren recreatief en functioneel fietsverkeer.

Speerpunten Wat willen we bereiken? 3.01

3.03

3.04 3.05

3.06 3.08

3.09 3.10

Tussen de kernen Lieshout, Aarle-Rixtel, Beek en Donk en Mariahout wordt een bebouwingsvrije zone in acht genomen om te voorkomen dat deze kernen sluipenderwijs naar elkaar groeien. Doel is dat de kernen - met behoud van een eigen identiteit - zelfstandig waarneembaar blijven en niet visueel-ruimtelijk versmelten. Wij stellen een Omgevingsvisie op voor de kernen die door de raad vóór 1 januari 2025 moet zijn vastgesteld. Het centrale thema hierin is meer integrale aandacht voor wonen, klimaat, water en groen binnen de bebouwde kom. De beleidslijnen zoals verwoord in de beide omgevingsvisies voor het buitengebied en de kernen, worden in een omgevingsplan geïmplementeerd. De Brede Plattelandsbestemming wordt uitgewerkt zoals verwoord in de vastgestelde Omgevingsvisie Buitengebied. Doel hiervan is meer juridische ruimte te bieden voor omzetting naar een andere functie in het buitengebied, zonder kostbare en tijdrovende procedures. Landelijke en provinciale regels zijn leidend voor de landbouw. Wel stimuleren we boeren en tuinders om hun bedrijfsvoering te verduurzamen. Bij inbreiding wordt allereerst ingezet op herbestemming, transformatie of vervanging van bestaande gebouwen, met name gericht op het bereiken van de doelstellingen in de Woonvisie. Bij het streven om meer groen in de nabijheid van woningen te handhaven of te realiseren, geldt de 3-30-300 regel als denkrichting.