6 20221130 Bijlage 11 Cultuurhistorische analyse Lieshout.pdf

6 . 3 . 2 Resp ec teren b eb o u wing plangebied en belendingen

Voor de plannen aan de Heuvel zal het voormalige Rabobankgebouw evenals de twee woon/winkelpanden (Heuvel 6 en 7) worden gesloopt. Is het net verstandig om voor sloop eerst naar de waarde van deze panden te kijken. Het oudste deel van de Rabobank staat aan de Heuvel. Het gedeelte aan de Dorpsstraat en het tussenlid met de entree zijn van een latere datum. Het oudste gedeelte van de voormalige Rabobank heeft een verfijnde architectuur, typisch voor de tijd dat het gebouwd is. Hield de kassier van de Boerenleenbank eerst zitting in zijn eigen huis in de Ribbiusstraat en later in de uitbouw van de voormalige Burgemeesterswoning aan de Dorpsstraat 2, in 1960 wordt het nieuwe bankgebouw aan de Heuvel feestelijk geopend. De entree bevindt zich in de zijgevel op de hoek met de Dorpsstraat. Ook zit in het gebouw een glas en loodraam dat bij de opening van het gebouw geschonken is door de Nederlandse Crediet Bank. Deze panden worden op dit moment nog niet goed op hun waarde ingeschat, maar kenmerken de tijd waarin ze gebouwd zijn. Bovendien heeft de Boerenleenbank een belangrijke bijdrage geleverd aan de welvaart van de kleine boeren in Lieshout. Misschien bestaat er een mogelijk om appartementen in dit pand te realiseren. Ook de twee woon/winkelpanden, Heuvel 6 en 7, worden gesloopt voor de nieuwe ontwikkeling.

De panden liggen momenteel in de zichtlijn vanuit de Burgemeester van den Heuvelstraat. Dit zorgt stedenbouwkundig gezien voor een mooie afsluiting van het beeld. Op de plek van deze twee panden is het parkeerterrein gedacht.

C u l t u u r h i s t o r i s c h e a n a l y s e h i s t o r i s c h e k e r n L i e s h o u t , L A A R B E E K | 41

Belendende bebouwing van het plangebied. De burgemeesterswoning aan de Dorpsstraat 2 op een bouwtekening (1932) en een foto (1935) aan de met aan de rechterzijde de serre. Bron: Monumentenhuis Brabant, Historische kring.

Belendende bebouwing van het plangebied. De kleinschalige woonbebouwing aan de Ribbiusstraat (rechts). Bron: Cyclomedia.

De vele boomgaarden die in 1944 aanwezig zijn in de omgeving van de Heuvel, zijn vrijwel allemaal verdwenen. Bron: Dotkadata

42 | j uni 2021

In de vorige paragraaf is het plein als stedenbouwkundige ruimte met zijn pleinwanden en onbebouwde afwijkende ruimte besproken. Ook bij de Heuvel bestaat de voorkeur om de pleinwand weer te herstellen. Dit geldt voor de huidige ‘grindbak‘, maar ook voor de plek die vrijkomt als Heuvel 6 en 7 worden gesloopt. Zowel bij de ‘grindbak‘ als de gesloopte bebouwing Heuvel 6 en 7 is in de nieuwe plannen een parkeerterrein gedacht. Maar kan een parkeerplaats met evt. bomen wel bijdragen aan een pleinwand. Voorgesteld wordt om eens na te denken of het mogelijk is om het parkeerterrein niet direct aan de Heuvel, maar achter de nieuwe bebouwing te situeren. Dit heeft twee voordelen. De pleinwand rondom de Heuvel wordt hersteld en bovendien staat er bebouwing in de zichtlijn die waarneembaar is vanuit de Burg. Van den Heuvel. Met de toekomstige nieuwbouw dient zorgvuldig omgegaan te worden met de bebouwing op de belendende percelen. Enerzijds betreft dit de burgemeesterswoning Dorpsstraat 2 (Gemeentelijk Monument) en anderzijds de bebouwing aan de Ribbiusstraat. Voor het Gemeentelijk Monument aan de Dorpsstraat 2 is door Monumentenhuis Brabant recent een bouwhistorische verkenning met waardestelling opgesteld. Opvallend is dat de serre niet in zijn geheel als waardevol beschouwd wordt, maar dat delen een ‘indifferente waarde‘ hebben.

Vanuit cultuurhistorisch oogpunt is deze serre van grote waarde. Het huis is in 1933 gebouwd voor Burgemeester Mostermans. Mostermans had drie functies: burgmeester, gemeentesecretaris en kassier van de boerenleenbank. Het kantoor van de boerenleenbank kent een eigen entree en is in die tijd ondergebracht in de uitbouw/serre rechts van de woning. Voor de bouw van de Boerenleenbank, de voormalige Rabobank, heeft deze serre een belangrijke functie vervuld. Met de toekomstige bebouwing is zorgvuldigheid geboden en dient er respectvol omgegaan te worden met dit Gemeentelijke Monument. Dit betekent op gepaste afstand van het monument en bovendien het realiseren van een aansprekende zijgevel die zichtbaar is vanuit de Dorpsstraat. De bebouwing aan de Ribbiusstraat is kleinschalig van karakter. Het bestaat uit individuele panden, verspringende voorgevelrooilijn, kleinschaligheid en doorzichten tussen bebouwing door. Mocht er besloten worden om dicht bij deze bebouwing nieuwbouw te realiseren dan word geadviseerd aansluiting te zoeken bij de genoemde kenmerken. Voorkomen dient te worden dat er sprake gaat zijn van een (te) grote schaalsprong.

6 . 3 . 3 G ro en e in r ic ht in g o n bebouwde ruimte

Het parkeren biedt in de toekomst plaats aan ca. 120 auto’s. Parkeren dient in de toekomst in een groene setting plaats te vinden. Er was van oorsprong ook een boomgaard op deze plek. Door de tijd heen is er veel groen in Lieshout verdwenen. Lieshout presenteert zich als groene kern. Meer groen komt niet alleen de leefbaarheid maar bovendien ook de biodiversiteit ten goede.

C u l t u u r h i s t o r i s c h e a n a l y s e h i s t o r i s c h e k e r n L i e s h o u t , L A A R B E E K | 43

44 | j uni 2021

L iteratuur en bronnen L i te rat u u r • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

ACE ingenieurs en adviseurs, Diversiteit als kernkwaliteit van Laarbeek, landschapsontwikkelingsplan Laarbeek, 2003. Berkel van, Samplonius, Nederlandse plaatsnamen herkomst en historie, 2006. BRO, Beeldkwaliteitsplan de Heuvel - Lieshout, 2004. Dirven, G. Traditionele boerenlandschappen, boerenerven en landbouwhuisdieren in Noord-Brabant, 2013. DSA stedenbouw, architectuur en Rialto vastgoed, Ontwikkeling woningen en commerciële ruimte Dorpsstraat/Heuvel Lieshout (presentatie), maart 2020. Gemeente Laarbeek, Groenbeids- en groenstructuurplan Laarbeek, groene dorpen, groene krachten, 2011. Gemeente Laarbeek, Herziene Welstandsnota, deelgebieden nota, gemeente Laarbeek, 2012. Gemeente Laarbeek, Commissievergadering Centrumontwikkeling Heuvel Lieshout (presentatie), september 2020. Grondmij, Archeologisch Onderzoek Havenweg 10, Lieshout, 2014. Heemkundekring ‘t Hof van Liessent, De boer en zijn gedoe, 100 jaar boerenstand te Lieshout en Mariahout 1907 - 2007, 2006. Heemkundekring ‘t Hof van Liessent, Lieshout en Mariahout in oude foto’s, 1996. Heemkundekring ‘t Hof van Liessent, Lieshout en Mariahout in oude foto’s deel 2, 1999. Leenders, K.A.H.W., De dynamische hoeve. Veranderingen in boerderijgebouwen en hun omgeving in de Meierij van ‘s-Hertogenbosch, 2015. Merkelbach, Lieshout rond 1736, 1989. Monumentenhuis Brabant.

Bouwhistorische verkenning met waardestelling, Dorpsstraat 2 te Lieshout. 2021. Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant, Overzicht van archeologische onderzoeken in de gemeente Laarbeek (bijlage 4 Erfgoedkaart), z.j. Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant, Overzicht van rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten in de gemeente Laarbeek (bijlage 7 Erfgoedkaart, z.j. Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant, Overzicht van archeologisch waardevolle gebieden, cultuurhistorische ensembles en aardkundige waarden in Laarbeek (bijlage 8 Erfgoedkaart) z.j. Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische Waardekaart, 2010 (herziening 2016) Provincie Noord-Brabant, Cultuurhistorische inventarisatie Noord-Brabant, Monumenten Inventarisatie Project, gemeente Lieshout, z.j. Sheifes, I., Pleinenboek, 2003. SRE Milieudienst, Cultuurhistorische Inventarisatie. Erfgoedkaart gemeente Laarbeek (bijlage 3 Erfgoedkaart Omgevingsdienst Zuidoost-Brabant), 2012. Stichting plan Lieshout, De Heuvel als authentiek Brabants gezellig plein met extra terrassen . z.j. Timmers. J. e.a. Historische boerderijen van Peelland tot Land van Cuijk - handreikingen voor het behoud van het ruraal erfgoed. 2012.

We bs ites (mei - ju n i 2021) • • • • • • •

AHN.nl Atlas.odzob.nl Beeldbank.cultureelerfgoed.nl Bhic.nl Broloket.nl Commons.wikimedia.org Dotkadata.nl

C u l t u u r h i s t o r i s c h e a n a l y s e h i s t o r i s c h e k e r n L i e s h o u t , L A A R B E E K | 45

Ve r volg websites • • • • • • • • • • • • •

Google.nl/maps Erfgoedgeowiki.nl Hofvanliessent.nl Kerkenindepeel.nl Perceelloep.nl Planlieshout.nl Postvanvroeger.nl Ruimtelijke plannen.nl RHC-eindhoven.nl Streetsmart.cyclomedia.com Topotijdreis.nl Wierookwijwaterenworstenbrood.nl Zustersvanliefde.nl

L u cht fo to ’s en ka ar ten • • • • •

Kadastrale kaart 1811-1832: oorspronkelijke aanwijzende tafel Lieshout, Noord Brabant, sectie H, blad 015- 022 Luchtfoto’s 1944, 1960, 1970 kaart ca.1925, ca.1953 Geomorfologische kaart Actuele hoogtekaart

Ge b ru ikte afko r t in gen • • • • • •

AHN: Actuele Hoogtekaart Nederland BHIC: Brabants Historisch Informatie Centrum, ‘s-Hertogenbosch b.j.: bouwjaar Heemkundekring: Heemkundekring ‘t Hof van Liessent RCE: Rijksdienst Cultureel Erfgoed, Amersfoort z.j.: zonder jaar

C u l t u u r h i s t o r i s c h e a n a l y s e h i s t o r i s c h e k e r n L i e s h o u t , L A A R B E E K | 47