2020 Jaarstukken gemeente Laarbeek gewaarmerkt en getekend VERTROUWELIJK.pdf

Crowe Foederer B.V. Beukenlaan 60 5651 CD Eindhoven Tel. +31 (0)40 264 96 10 www.crowe-foederer.nl

PERSOONLIJK/VERTROUWELIJK Gemeente Laarbeek T.a.v. de heer N. Groothoff Postbus 190 5740 AD Beek en Donk

Eindhoven, 21 juni 2021 Dos.nr. 107099 / ref.nr. 4722643 Behandeld door: M. van Heeswijk

Geachte heer Groothoff, Inzake: controleverklaring jaarrekening 2020 Hierbij ontvangt u een gewaarmerkt exemplaar van de jaarrekening voorzien van onze controleverklaring d.d. 21 juni voor de Gemeente Laarbeek. Wij bevestigen u akkoord te gaan met het opnemen van deze controleverklaring in de jaarrekening 2020, die overeenkomt met het bijgevoegde gewaarmerkte exemplaar. Een exemplaar van het jaarverslag dient te worden ondertekend en te worden vastgesteld door de leden van de raad. Wij bevestigen u ermee akkoord te gaan dat een afschrift van onze controleverklaring openbaar wordt gemaakt, mits de opgemaakte jaarrekening ongewijzigd wordt vastgesteld door de leden van de raad. Openbaarmaking van de controleverklaring is slechts toegestaan tezamen met deze jaarrekening. Indien u het jaarverslag en de controleverklaring opneemt op Internet, dient u te waarborgen dat het jaarverslag inclusief jaarrekening goed is afgescheiden van andere informatie op de internet-site. Afscheiding kan bijvoorbeeld plaatsvinden door de jaarstukken in niet-bewerkbare vorm als een afzonderlijk bestand op te nemen of door een waarschuwing op te nemen indien de lezer de jaarstukken verlaat (“u verlaat de beveiligde, door de accountant gecontroleerde jaarrekening”). Vertrouwende u hiermede van dienst te zijn geweest en tot het verstrekken van verdere inlichtingen gaarne bereid.

Hoogachtend, Crowe Foederer B.V.

ValidSigned by T.M.M. van Lierop RA MSc on 21-06-2021 T.M.M. van Lierop RA MSc

Crowe Foederer B.V. Beukenlaan 60 | 5651 CD Eindhoven | K.v.K. nr. 17034844 | IBAN: NL56 INGB 0662864808 | BIC: INGBNL2A | B.T.W. nr. NL0015.94.540.B.11 Op onze dienstverlening zijn algemene voorwaarden van toepassing, waarin een beperking van onze aansprakelijkheid voorkomt. Deze algemene voorwaarden zijn bij de Kamer van Koophandel gedeponeerd onder nummer 17034844. Vestigingen: Eindhoven, Amsterdam, Bladel, Lelystad, Oostzaan, Roermond

Crowe Foederer B.V.

CONTROLEVERKLARING VAN DE ONAFHANKELIJKE ACCOUNTANT Aan: de raad van de gemeente Laarbeek

Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening 2020 Ons oordeel Wij hebben de jaarrekening 2020 van de gemeente Laarbeek te Beek en Donk gecontroleerd. Naar ons oordeel: • geeft de in de jaarstukken opgenomen jaarrekening een getrouw beeld van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva van de gemeente Laarbeek op 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV); • zijn de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties over 2020 in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader welke door de raad is vastgesteld. De jaarrekening bestaat uit: 1 het overzicht van baten en lasten over 2020; 2 de balans per 31 december 2020; 3 de toelichting met een overzicht van de gehanteerde grondslagen voor financiële verslaggeving en andere toelichtingen; 4 de SiSa-bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen 5 de bijlage subsidieverantwoording Bereikbaarheidsakkoord 2017-2030; en 6 de bijlage met het overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld.

De basis voor ons oordeel Wij hebben onze controle uitgevoerd volgens Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het controleprotocol dat is vastgesteld door de raad op 17 december 2020 en het Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2020 vallen. Onze verantwoordelijkheden op grond hiervan zijn beschreven in de sectie ‘Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening’. Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Laarbeek zoals vereist in de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en andere voor de opdracht relevante onafhankelijkheidsregels in Nederland. Verder hebben wij voldaan aan de Verordening gedrags- en beroepsregels accountants (VGBA). Wij vinden dat de door ons verkregen controle-informatie voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Naleving anticumulatiebepaling WNT niet gecontroleerd In overeenstemming met het Controleprotocol WNT 2020 hebben wij de anticumulatiebepaling, bedoeld in artikel 1.6a WNT en artikel 5, lid 1, sub n en o Uitvoeringsregeling WNT, niet gecontroleerd.

Dit betekent dat wij niet hebben gecontroleerd of er wel of niet sprake is van een normoverschrijding door een leidinggevende topfunctionaris vanwege eventuele dienstbetrekkingen als leidinggevende topfunctionaris bij andere WNT-plichtige instellingen, alsmede of de in dit kader vereiste toelichting juist en volledig is. Materialiteit Op basis van onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 540.000. De bij onze controle toegepaste goedkeuringstolerantie bedraagt voor fouten 1% en voor onzekerheden 3% van de totale lasten inclusief toevoegingen aan reserves, zoals voorgeschreven in artikel 2 lid 1 Bado.

Crowe Foederer B.V.

Daarbij zijn voor de controle van de in de jaarrekening opgenomen WNT-informatie de materialiteitsvoorschriften gehanteerd zoals vastgelegd in het Controleprotocol WNT 2020. Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn, zoals ook bedoeld in artikel 3 Bado. Wij zijn met de raad overeengekomen dat wij aan de raad tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 54.000 rapporteren alsmede kleinere afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve, SiSa- of WNT-redenen relevant zijn.

Verklaring over de in de jaarstukken opgenomen andere informatie Naast de jaarrekening en onze controleverklaring daarbij, omvatten de jaarstukken andere informatie, die bestaat uit: • jaarverslag, waaronder de programmaverantwoording en de paragrafen; • de overige bijlagen Op grond van onderstaande werkzaamheden zijn wij van mening dat de andere informatie met de jaarrekening verenigbaar is en geen materiële afwijkingen bevat. Wij hebben de andere informatie gelezen en hebben op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of de andere informatie materiële afwijkingen bevat. Met onze werkzaamheden hebben wij voldaan aan de vereisten in de Nederlandse Standaard 720. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opstellen van de andere informatie, waaronder het jaarverslag in overeenstemming met het BBV.

Beschrijving van verantwoordelijkheden met betrekking tot de jaarrekening Verantwoordelijkheden van het college van burgemeester en wethouders en de raad voor de jaarrekening Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het opmaken en getrouw weergeven van de jaarrekening in overeenstemming met het BBV. Het college van burgemeester en wethouders is ook verantwoordelijk voor het rechtmatig tot stand komen van de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving, waaronder gemeentelijke verordeningen, opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader welke door de raad is vastgesteld. In dit kader is het college van burgemeester en wethouders tevens verantwoordelijk voor een zodanige interne beheersing die het college van burgemeester en wethouders noodzakelijk acht om het opmaken van de jaarrekening en de naleving van die relevante wet- en regelgeving mogelijk te maken zonder afwijkingen van materieel belang als gevolg van fouten of fraude. Bij het opmaken van de jaarrekening moet het college van burgemeester en wethouders afwegen of de financiële positie voldoende is om de gemeente in staat te stellen de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen.

Het college van burgemeester en wethouders moet gebeurtenissen en omstandigheden waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de risico’s kunnen worden opgevangen toelichten in de jaarrekening. De raad is verantwoordelijk voor het uitoefenen van toezicht op het proces van financiële verslaggeving van de gemeente.

Crowe Foederer B.V.

Onze verantwoordelijkheden voor de controle van de jaarrekening Onze verantwoordelijkheid is het zodanig plannen en uitvoeren van een controleopdracht dat wij daarmee voldoende en geschikte controle-informatie verkrijgen voor het door ons af te geven oordeel. Onze controle is uitgevoerd met een hoge mate maar geen absolute mate van zekerheid waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle materiële fouten en fraude ontdekken. Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fraude of fouten en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Wij hebben deze accountantscontrole professioneel kritisch uitgevoerd en hebben waar relevant professionele oordeelsvorming toegepast in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het controleprotocol dat is vastgesteld door de raad op 17 december 2020, het Controleprotocol Wet normering topinkomens (WNT) 2020, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.

Onze controle bestond onder andere uit: • het identificeren en inschatten van de risico’s o dat de jaarrekening afwijkingen van materieel belang bevat als gevolg van fouten of fraude, o dat baten en lasten alsmede de balansmutaties als gevolg van fouten of fraude niet in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen, het in reactie op deze risico’s bepalen en uitvoeren van controlewerkzaamheden en het verkrijgen van controle-informatie die voldoende en geschikt is als basis voor ons oordeel. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten. Bij fraude kan sprake zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen, het opzettelijk verkeerd voorstellen van zaken of het doorbreken van de interne beheersing; • het verkrijgen van inzicht in de interne beheersing die relevant is voor de controle met als doel controlewerkzaamheden te selecteren die passend zijn in de omstandigheden.

Deze werkzaamheden hebben niet als doel om een oordeel uit te spreken over de effectiviteit van de interne beheersing van de gemeente; • het evalueren van de geschiktheid van de gebruikte grondslagen voor financiële verslaggeving, de gebruikte financiële rechtmatigheidscriteria en het evalueren van de redelijkheid van schattingen door het college van burgemeester en wethouders en de toelichtingen die daarover in de jaarrekening staan; • het vaststellen dat de door het college van burgemeester en wethouders gehanteerde afweging dat de gemeente in staat is de risico’s vanuit de reguliere bedrijfsvoering financieel op te vangen aanvaardbaar is. Tevens het op basis van de verkregen controle-informatie vaststellen of er gebeurtenissen en omstandigheden zijn waardoor gerede twijfel zou kunnen bestaan of de gemeente haar financiële risico’s kan opvangen. Als wij concluderen dat er een onzekerheid van materieel belang bestaat, zijn wij verplicht om aandacht in onze controleverklaring te vestigen op de relevante gerelateerde toelichtingen in de jaarrekening. Als de toelichtingen inadequaat zijn, moeten wij onze verklaring aanpassen. Onze conclusies zijn gebaseerd op de controle-informatie die verkregen is tot de datum van onze controleverklaring.

Toekomstige gebeurtenissen of omstandigheden kunnen er echter toe leiden dat de gemeente de financiële risico’s niet kan opvangen; • het evalueren van de presentatie, structuur en inhoud van de jaarrekening en de daarin opgenomen toelichtingen; en • het evalueren of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de onderliggende transacties en gebeurtenissen en of de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand zijn gekomen.

Crowe Foederer B.V.

Gegeven onze eindverantwoordelijkheid voor het oordeel zijn wij verantwoordelijk voor de controle van de jaarrekening van de gemeente, rekening houdend met de invloed daarop van de aard en de significantie van de activiteiten van uitvoeringsorganisaties ten behoeve van de gemeente. Op basis hiervan hebben wij de aard en omvang bepaald van de uit te voeren werkzaamheden ten aanzien van deze uitvoeringsorganisaties. Wij communiceren met de raad onder andere over de geplande reikwijdte en timing van de controle en over de significante bevindingen die uit onze controle naar voren zijn gekomen, waaronder eventuele significante tekortkomingen in de interne beheersing. Eindhoven, 21 juni 2021 Crowe Foederer B.V.

ValidSigned by T.M.M. van Lierop RA MSc on 21-06-2021 T.M.M. van Lierop RA MSc

Jaarstukken 2020

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................................................................................. 2 Jaarverslag..................................................................................................................................................................................................... 8 Inleiding ...................................................................................................................................................................................................... 9 Financiële beschouwingen .............................................................................................................................................................................. 10 Begroting 2020 ........................................................................................................................................................................................ 10 Realisatie 2020 ........................................................................................................................................................................................

10 Programma's ............................................................................................................................................................................................... 13 1. Burger en bestuur................................................................................................................................................................................. 14 Speerpunten............................................................................................................................................................................................ 15 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................................... 19 Financiën ................................................................................................................................................................................................ 20 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ..............................................................................................................................................

20 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 21 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 22 Investeringen .......................................................................................................................................................................................... 24 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................... 28 2. Veiligheid ............................................................................................................................................................................................ 29 Speerpunten............................................................................................................................................................................................

30 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................................... 34 Financiën ................................................................................................................................................................................................ 35 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 35 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................... 36 3. Woon- en leefklimaat ............................................................................................................................................................................ 37 Speerpunten............................................................................................................................................................................................

39 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................................... 55 Financiën ................................................................................................................................................................................................ 56 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 56 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 57 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 58 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 59 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ..............................................................................................................................................

59 Investeringen .......................................................................................................................................................................................... 61 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................... 66 2

4. Economie en werkgelegenheid ................................................................................................................................................................ 67 Speerpunten............................................................................................................................................................................................ 69 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................................... 77 Financiën ................................................................................................................................................................................................ 78 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 78 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 79 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ..............................................................................................................................................

79 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 79 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 80 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 80 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 80 Investeringen .......................................................................................................................................................................................... 83 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................... 84 5. Gezondheid, welzijn, zorg en onderwijs ....................................................................................................................................................

85 Speerpunten............................................................................................................................................................................................ 87 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................................... 94 Financiën ................................................................................................................................................................................................ 96 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 97 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 97 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 97 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ..............................................................................................................................................

98 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 98 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 99 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) .............................................................................................................................................. 99 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 100 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 100 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 100 Investeringen ........................................................................................................................................................................................

102 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................. 103 6. Financiën en bedrijfsvoering ................................................................................................................................................................. 104 Speerpunten.......................................................................................................................................................................................... 105 Beleidsindicatoren .................................................................................................................................................................................. 108 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 109 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 109 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................

110 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 110 3

Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 111 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 111 Analyse verschillen per taakveld (> € 20.000) ............................................................................................................................................ 112 Investeringen ........................................................................................................................................................................................ 113 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................. 116 Paragrafen ................................................................................................................................................................................................ 117 Lokale heffingen en belastingen ................................................................................................................................................................

117 Onroerende-zaakbelastingen .................................................................................................................................................................... 119 Afvalstoffenheffing ................................................................................................................................................................................. 119 Rioolheffing ........................................................................................................................................................................................... 120 Leges ................................................................................................................................................................................................... 121 Markt- en staangelden ............................................................................................................................................................................ 122 Reclamebelasting ................................................................................................................................................................................... 122 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................................................................................

123 Beleid ................................................................................................................................................................................................ 123 Inventarisatie van beschikbare weerstandscapaciteit ................................................................................................................................... 124 Specifiek risico betreffende grondexploitaties ............................................................................................................................................. 127 Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's .................................................................................................................................. 127 Kengetallen ........................................................................................................................................................................................... 128 Beoordeling verhouding kengetallen in relatie tot financiële positie ................................................................................................................ 133 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................................................................................

134 Verhardingenbeheer ............................................................................................................................................................................... 134 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 134 Bermen en sloten ................................................................................................................................................................................... 134 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 135 Openbare verlichting .............................................................................................................................................................................. 135 Financiën ..............................................................................................................................................................................................

135 Riolering ............................................................................................................................................................................................... 135 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 136 Groenbeleids- en groenstructuurplan......................................................................................................................................................... 136 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 137 Bomen.................................................................................................................................................................................................. 137 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 137 Bosbeheerplan, beheerplan natuurterreinen en beheerplan landschapselementen ............................................................................................

137 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 138 4

Gemeentelijke gebouwen ........................................................................................................................................................................ 138 Financiën .............................................................................................................................................................................................. 139 Financiering ........................................................................................................................................................................................... 140 Beleidsvoornemens risicobeheer van de financieringsportefeuille ................................................................................................................... 140 Treasurystatuut ..................................................................................................................................................................................... 140 Kasgeldlimiet ......................................................................................................................................................................................... 140 Renterisiconorm .....................................................................................................................................................................................

140 Drempelbedrag schatkistbankieren ........................................................................................................................................................... 140 Rentelasten, renteresultaat & verdeling rentekosten .................................................................................................................................... 140 Financieringsbehoefte ............................................................................................................................................................................. 142 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................................................................... 143 Wat hebben we ervoor gedaan in 2020? .................................................................................................................................................... 143 Randvoorwaarden .................................................................................................................................................................................. 143 Wat hebben we bereikt in 2020? ..............................................................................................................................................................

143 Wat heeft het gekost in 2020? ................................................................................................................................................................. 146 Informatiebeveiliging .............................................................................................................................................................................. 148 Verbonden partijen ................................................................................................................................................................................. 150 Algemeen.............................................................................................................................................................................................. 150 Visie op de beleidsvoornemens ................................................................................................................................................................. 150 Mutaties ...............................................................................................................................................................................................

151 Grondbeleid ........................................................................................................................................................................................... 178 Algemeen.............................................................................................................................................................................................. 178 Visie ..................................................................................................................................................................................................... 178 Aanduiding uitvoering ............................................................................................................................................................................. 178 Grondprijs ............................................................................................................................................................................................. 179 Parameters grondbeleid ..........................................................................................................................................................................

180 Actuele prognose ................................................................................................................................................................................... 180 Winstnemingen 2020 .............................................................................................................................................................................. 182 Beleidsuitgangspunt reserves die verband houden met het grondbedrijf ......................................................................................................... 182 Monte Carlo analyse ............................................................................................................................................................................... 183 Corona ................................................................................................................................................................................................. 184 Algemeen.............................................................................................................................................................................................. 184 Jaarrekening .............................................................................................................................................................................................. 192

5

Balans ...................................................................................................................................................................................................... 193 Grondslagen voor waardering ................................................................................................................................................................... 193 Wettelijke voorschriften .......................................................................................................................................................................... 193 Immateriële vaste activa ......................................................................................................................................................................... 193 Materiële vaste activa ............................................................................................................................................................................. 194 Financiële vaste activa ............................................................................................................................................................................

195 Voorraden ............................................................................................................................................................................................. 196 Vorderingen en overlopende activa ........................................................................................................................................................... 197 Liquide middelen en overlopende posten.................................................................................................................................................... 197 Eigen Vermogen ..................................................................................................................................................................................... 197 Voorzieningen ........................................................................................................................................................................................ 197 Vaste schulden ...................................................................................................................................................................................... 198 Borg- en garantiestellingen ......................................................................................................................................................................

198 Balans 31-12-2020 ................................................................................................................................................................................. 199 Toelichting op de balans .......................................................................................................................................................................... 202 Activa ................................................................................................................................................................................................ 202 Vaste activa ..................................................................................................................................................................................... 202 Vlottende activa ............................................................................................................................................................................... 206 Passiva ..............................................................................................................................................................................................

210 Vaste passiva ................................................................................................................................................................................... 210 Toelichting op de reserves ................................................................................................................................................................ 211 Toelichting op de voorzieningen ....................................................................................................................................................... 220 Vlottende passiva ............................................................................................................................................................................. 222 Niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen .................................................................................................................................. 224 Verstrekken van garanties ....................................................................................................................................................................... 224 Langlopende contracten ..........................................................................................................................................................................

224 Overige niet uit de balans blijkende rechten en verplichtingen ...................................................................................................................... 225 Overzicht van Baten en Lasten in de jaarrekening ........................................................................................................................................... 226 Grondslagen voor resultaatbepaling .......................................................................................................................................................... 227 Wettelijke voorschriften .......................................................................................................................................................................... 227 Baten en Lasten ..................................................................................................................................................................................... 227 Overzicht aanwending bedrag onvoorzien .................................................................................................................................................. 228

6

Overzicht incidentele baten en lasten per programma .................................................................................................................................. 229 Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen reserves ...................................................................................................................... 232 Analyse begrotingsafwijkingen en begrotingsrechtmatigheid ......................................................................................................................... 232 Wet Normering Topinkomens (WNT) ......................................................................................................................................................... 234 Gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................................................................................... 236 Bijlagen .................................................................................................................................................................................................... 237 Single Information Single Audit ................................................................................................................................................................

238 Subsidieverantwoording Bereikbaarheidsakkoord 2017-2030 ........................................................................................................................ 248 Staat Personele capaciteit ........................................................................................................................................................................ 249

7

Jaarverslag

8

Inleiding Inleiding In dit document staan de jaarstukken van onze gemeente over 2020 en zijn conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) opgemaakt. Deze wettelijke regels vormen de basis voor de administratie en de presentatie van de programmabegroting en jaarstukken. Opzet jaarstukken De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. De jaarstukken vormen het sluitstuk van de planning- & controlcyclus (P&C-cyclus) over 2020. Daarbij volgen we de systematiek en de indeling van de begroting. In de jaarrekening staan onder andere de balans en de toelichting, het overzicht van baten en lasten en de analyse van het jaarrekeningresultaat. Programmaverantwoording In het jaarverslag melden wij per programma wat wij het afgelopen jaar hebben bereikt en gedaan. We geven inzicht in de lasten en baten per programma en per taakveld. We geven antwoord op de 5 W-vragen (Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wanneer is het gereed? Wat hebben we gedaan? en Wat heeft het gekost?). We brengen hierover per programma verslag uit onder het kopje 'Speerpunten'. Deze speerpunten komen uit het huidige coalitieprogramma 'Handen ineen'. Inzicht geven in wat we hebben bereikt, is niet altijd makkelijk. Dat komt omdat het hier meestal gaat om het bereiken van maatschappelijke effecten.

Veranderingen van deze effecten duur vaak langer dan de verantwoording over een jaar. Ook zijn die effecten moeilijk te meten of inzichtelijk te maken. Vandaar dat de speerpunten de gewenste (maatschappelijke) effecten zijn en de resultaten van activiteiten die ene positieve bijdrage hebben geleverd aan de gewenste resultaten. Coalitieakkoord Het coalitieakkoord 'Handen ineen' (2018-2022) staat vanaf de begroting 2019 als rode draad in de P&C-cyclus.

9

Financiële beschouwingen Begroting 2020 Financiële ruimte

Primitieve begroting

Structureel nieuw beleid - huidig dienstjaar

161

Incidenteel onvoorz.(budgetbevoegdheid bij raad)

15

Incidenteel onvoorz.(budgetbevoegdh. bij college)

45

Realisatie 2020 De door u vastgestelde programmabegroting 2020 resulteerde, na verwerking van het dekkingsplan in een negatief resultaat van € 125.624. In de loop van het jaar is de gemeenteraad op een tweetal momenten geïnformeerd over de voortgang van de uitvoering en ontwikkeling van de programmabegroting 2020: 1. Met de 1e tussenrapportage 2020 werd een negatief resultaat voorzien van € 71.239. Vastgesteld door de gemeenteraad op 2 juli 2020. 2. Met de 2e tussenrapportage 2020 werd een positief resultaat voorzien van € 184.864. Vastgesteld door de gemeenteraad op 5 november 2020. De jaarrekening 2020 laat een positief resultaat zien van € 943.000,-. Dit resultaat is het saldo na bestemming en is beïnvloed door toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves. Over deze toevoegingen en onttrekkingen heeft de raad al eerder besloten. Zowel bij de vaststelling van de begroting 2020 als bij afzonderlijke raadsbesluiten. Het positief resultaat van de jaarrekening is € 758.000 hoger dan begroot (laatste stand 2e tussentijdse rapportage 2020). In hoofdlijnen wordt dit verschil verklaard door:

Programma 1 Burger en Bestuur

x € 1.000

Extra storting voorziening (oud) wethouders doordat het rentepercentage weer verder gedaald is.

-440

Hogere storting voorziening riolering vooral door minder te verrekenen "fictieve" btw

-142

Voordeel op de afvalkosten door vooral meer baten afvalstoffenheffing

75

Overige kleine verschillen Totaal

93 -414

Programma 2 Veiligheid Het voordeel integraal veiligheid vooral door minder kosten projectleider ondermijning

23

10

Overige kleine verschillen Totaal

5 28

Programma 3 Woon- en leefklimaat Meer legesopbrengsten bij wegen vanwege grootschalige vervangingen

81

Minder stroomkosten openbare verlichting door vervanging hoge vermogens lampen door LED verlichting

44

Niet gebruikt budget duurzaamheid niet overgeheveld naar 2021

338

Hogere leges bouwvergunningen door meer aanvragen en afgifte Omgevingsvergunning activiteit bouwen

165

Overige kleine verschillen Totaal

-13 615

Programma 4 Economie en werkgelegenheid Storting reserve sociaal domein vanwege overschotten zorgbudgetten via de GR-Peelgemeenten

-234

Overige kleine verschillen

-45

Totaal

-279

Programma 5 Gezondheid, welzijn, zorg en onderwijs Voordeel sportbeleid vooral vanwege hogere uitkering specifieke uitkering sport (SPUK)

60

Het voordeel van samenkracht en burgerparticipatie wordt onder andere verklaard door onderbesteding van het budget jongerenwerk (ivm overname Vierbinden geen adequate invulling vacature) en minder uitgaven voor diverse projectsubsidies en burgerparticipatietrajecten als gevolg van corona

61

Voordeel plustaak jeugd vooral vanwege het nog niet bereiken van de maximumschalen van de medewerkers en minder scholing vanwege corona

162

Voordeel op Jeugdhulp vooral vanwege investering in een breed sociaal team, zowel in kwantiteit als in kwaliteit

337

Voordeel op WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning). In 2020 zijn er minder maatwerkvoorzieningen in het kader van de Wmo verstrekt. Dit effect is over de volle breedte van de Wmo zichtbaar. Dit wordt deels verklaard doordat het coronavirus die er mogelijk voor zorgt dat mensen hun hulpvraag uitstellen. Een aanvullende verklaring is de toegang tot de Wmo, waarin de eigen mogelijkheden van de burger nadrukkelijk worden besproken conform de intentie van de Wmo (de kanteling-eigen kracht)

138

11

Overige kleine verschillen Totaal

93 851

Programma 6 Financiën en bedrijfsvoering Overige kleine verschillen Totaal

-42

Totaal Programma's

759

-42

In de volgende paragraaf geven we een verschillenanalyse per taakveld en programma van de gewijzigde begroting in vergelijking met de realisatie 2020. In deze verschillenanalyse worden alleen de verschillen gepresenteerd boven de € 15.000. Onderstaande tabel geeft inzicht in de ontwikkeling van de verschillende saldi in 2020.

Impact van COVID-19 virus De uitbraak van het COVID-19 virus (Corona) heeft in 2020 een groot effect op de samenleving en inwoners van onze gemeente gehad, en uiteraard ook op de gemeentelijke organisatie. De consequenties voor de gemeenschap en de bedrijfsvoering zijn nader toegelicht in een afzonderlijke paragraaf Corona. Hierin wordt ook verantwoording afgelegd over de (financiële) consequenties van alle steunmaatregelen van het Rijk en de gemeentelijke maatregelen, die getroffen zijn. Wij verwijzen u graag naar deze paragraaf voor nadere informatie hieromtrent. Begroting voor wijziging

Begroting na wijziging

Rekening 2020

Lasten programma's

57.662

63.020

61.154

Baten programma's

20.834

26.434

27.531

Saldo programma's

-36.828

-36.585

-33.623

Baten algemene dekkingsmiddelen

34.845

36.303

36.393

Resultaat vóór bestemming

-1.713

-204

2.770

Toevoegingen aan reserves

634

7.857

-11.841

Onttrekkingen aan reserves

2.221

8.246

10.014

Resultaat na bestemming

-126

185

943

bedragen x € 1.000

12

Programma's

13

1. Burger en bestuur Lokale bestuurlijke samenwerking De tijd waarin we leven vraagt om verbinding en niet om polarisatie. We voelen de behoefte om op een andere manier met elkaar om te gaan. Dat vergt respect voor en vertrouwen in elkaar, onze partners, inwoners en ambtenaren. Ook vraagt het lef om los te laten en samen op te trekken. Onze manier van samenwerken is respectvol naar elkaar, partners, inwoners en ambtenaren. We stappen in een groeiproces waaraan onlosmakelijk verbonden is dat we ‘ruimte geven en ruimte krijgen’ en met respect voor ieders rol samenwerking blijven zoeken. We vinden dat we de bestuurlijke samenwerking regelmatig met elkaar moeten bespreken en evalueren. Samenwerking en cocreatie De maatschappelijke opgaven van deze tijd vragen om een ander soort lokaal bestuur, overheden zijn in transitie. De gemeente is op zoek naar haar nieuwe rol. De omwenteling die de gemeente maakt in relatie tot de inwoner en groepen inwoners kan getypeerd worden als: ‘meer loslaten en minder bemoeizucht’. Zaken niet dichtregelen met beleidsnota’s maar gebruik maken van de energie en kennis in de samenleving en hierbij een faciliterende, ondersteunende en verbindende houding aannemen. We staan open voor initiatieven vanuit de samenleving en – waar nodig en gewenst – ondersteunen en faciliteren we deze.

We gaan uit van het principe van een ‘inclusieve democratie’: iedereen telt mee. We gaan daarom ook actief op zoek en in gesprek met mensen die nog niet meedenken of meedoen. Regionale samenwerking Met het vaststellen van de Toekomstvisie “Samen daadkrachtig en energiek naar 2030” hebben de gemeente en de gemeenschap een bewuste keuze gemaakt om een zelfstandige gemeente te zijn. Voor een deel van de maatschappelijke opgaven kan de uitvoering het best plaatsvinden op het laagste schaalniveau, namelijk dat van de gemeente Laarbeek. Bij andere opgaven ligt het echter voor de hand om de samenwerking met omliggende gemeenten op te zoeken. Wij hanteren daarbij het principe dat samenwerking gebaseerd moet zijn op inhoudelijke vraagstukken, op basis van “goedschaligheid”: we kiezen daarbij het juiste schaalniveau. We nemen graag een proactieve rol in regionale netwerken en kijken over de bestaande regiogrenzen heen om gemeentelijke en regionale belangen te behartigen en kansen te benutten.

Portefeuillehouder(s) Burgemeester van der Meijden Wethouder Briels Wethouder Slaets-Sonneveldt

14

Speerpunten

Afspraken uit raadsprogramma "Handen ineen" 1.01

Lokale bestuurlijke samenwerking continu met elkaar bespreken en minimaal 2 maal per jaar evalueren

1.02

We gaan op zoek naar en laten ons inspireren door andere vormen om ons democratisch proces te verbeteren

1.03

We nemen graag een proactieve rol in regionale netwerken en kijken over de bestaande regiogrenzen heen om gemeentelijke en regionale belangen te behartigen en kansen te benutten

1.04

Afspraken toegevoegd die niet in het raadsprogramma waren opgenomen

15

Wat hebben we er voor gedaan in 2020? 1.01

Status

Afdeling

Laatst vastgestelde planning

Nieuwe planning

Lokale bestuurlijke samenwerking continu met elkaar bespreken en minimaal 2 maal per jaar evalueren

1.01.01 Evaluatie bestuurlijke samenwerking

Gereed/ afgerond

Om in de komende bestuursperiode een goed samenspel tussen raad, college en ambtelijke organisatie te bevorderen, beleggen we tweemaal per jaar een themaavond om de bestuurlijke samenwerking te evalueren.

Wat hebben we er voor gedaan in 2020? 1.02

Begrotings- Portefeuillejaar houder

2020

Burgemeester van der Meijden

Griffie

11 - 2020

11 - 2020

Toelichting op de status: Partijen hebben aangegeven dat hier, gelet op de gewijzigde bestuurlijke situatie en op de korte periode tot aan de verkiezingen, geen behoefte meer aan bestaat.

Status

Begrotings- Portefeuillejaar houder

Afdeling

Laatst vastgestelde planning

Nieuwe planning

We gaan op zoek naar en laten ons inspireren door andere vormen om ons democratisch proces te verbeteren

1.02.01 Verbeteren democratisch proces

Gereed/ afgerond

Steeds meer taken worden bij gemeenten gelegd. Dat vraagt anders acteren van het lokaal bestuur in samenspel met de bevolking. De ‘Laarbeek methode’ vormt ons eigen antwoord op deze uitdaging. We willen deze methode het komend jaar meer handen en voeten geven. Best practices in den lande onderzoeken. Bepalen, voor zover dit nog niet is gebeurd, bij welke vraagstukken het betrekken van burgers toegevoegde waarde heeft. Ook wordt er een nieuwe cursus ‘politiek actief’ in vier bijeenkomsten georganiseerd.