11 20260618 Ruimtelijk relevante bijlagen aanvraag omgevingsvergunning BOPA aanpassing N272
Tekst van het document
Dit maakt het landschap en erfgoed voor de automobilist en fietser weer beleefbaar 34 35 Landschappelijke inpassing N272 Uitwerking visie deelgebied 2 Ruimtelijk kwaliteitsplan en beeldkwaliteitsplan N272 West-Om Broekstraat Dwarsprofiel West-Om Figuur 5.6: Uitwerking visie deelgebied 2 Figuur 5.7: Doorsnede West-Om
Figuur 5.9: Te behouden gelaagdheid van riet en knotwilgen ten oosten van de te realiseren kruising West-en Zuid-Om Figuur 5.8: Huidige aangetaste elzen aan de noordwestzijde van deelgebied 2 tussen het fietspad en de N-weg 36 37 Landschappelijke inpassing N272 In het overgangsgebied van het broeklandschap naar het essen- en kampenlandschap wordt de weg begeleid met een laanbeplanting met gelijk ritme (zie figuur 5.6). Hiervoor worden aan de noordwestkant tussen fietspad en N-weg de aangetaste elzen herplant en aangevuld met soorten passend bij het overgangsgebied, zoals de in Noord-Brabant bedreigde fladderiep in het zuidelijk stuk en richting de rotonde toe met een soort voor drogere gronden zoals zomereiken. Langs de nieuwe parallelweg worden de bestaande essen behouden en eveneens aangevuld met fladderiep tot een bomenrij met gelijk ritme. Vanaf de kwekerijen tot en met de overgang naar de historische structuur van de Broekstraat wordt de bomenrij met dezelfde beplantingsafstand voortgezet, met varierende soorten van elzen, essen en zomereiken passend bij het overgangsgebied en parallel aan de laanstructuren ten oosten hiervan. Onder de bomen heeft men doorzichten op de akkers en het achterliggend coulissenlandschap. In verband met licht- hinder van verkeer komt er een lage haag tussen de parallel- en N-weg.
De Leijgraaf die eerder door het landschap meanderde is sinds de jaren 70 rechtgetrokken en gedegradeerd als sloot. De zichtbaarheid van de Leijgraaf kan worden verbeterd door de aanplant van enkele elzen langs de watergang. Tracé N272 tussen kwekerijen tot rotonde West-Om Aan de zuidkant van het nieuwe kruispunt West-Om vindt herplant van essen in de oksel en wilgen plaats die een verbinding vormen met de opgaande beplanting bij de Broekstraat. Naast een landschappelijke maatregel vormt dit ook een compenserende maatregel voor de geconstateerde vliegroute van vleermuizen. Naar de weg toe zorgt het integreren van de wadi en zaksloot met verschillende lage natte en droge beplanting niet alleen voor watercompensatie, maar ook als klimaatadaptieve maatregel met een meerwaarde voor biodiversiteit. Deze waterberging sluit aan bij het gelaagd karakter van oksels aan de noordkant. Ook aan de noordkant worden tussen de N-weg en het fietspad de essen herplant en tegelijkertijd de vliegroute van vleermuizen hersteld. Ook worden de essen gecombineerd met een lage haag als markering van de entree van het bebouwd gebied. Ten noorden van het te realiseren kruispunt kunnen aan weerszijden de bestaande waterlichamen met de karakteristieke en herkenbare gelaagdheid van riet en knotwilgen (vliegroute vleermuizen) worden behouden (figuur 5.9). De herinrichting sluit hierop aan.
Tussen de stammen van de knotwilgen blijft de doorkijk op het achterliggende bolle essencomplex behouden. 5.2 Beschrijving deelgebied 2: Zuidwestrand Gemert 38 39 Landschappelijke inpassing N272 Uitwerking visie deelgebied 3 Ruimtelijk kwaliteitsplan en beeldkwaliteitsplan N272 Oudestraat Oudestraat molen met molenbiotoop Dwarsprofiel Groenendaal Bosje bij Mortelseloop, aanleg Faunatunnel onder N272 Figuur 5.10: Uitwerking visie deelgebied 3 Figuur 5.11: Doorsnede Groenendaal
Rotonde West-Om en rotonde Heijtsveld Figuur 5.12: Het contrast tussen de dorpsrand en het agrarische gebied handhaven en versterken Figuur 5.13: Het contrast tussen de dorpsrand en het agrarische gebied handhaven en versterken 40 41 Landschappelijke inpassing N272 Tussen Broekstraat en Groenendaal ligt aan de noordkant de Mortelseloop als mooi landschappelijk brede sloot met iets glooiende oeverlijn en gelaagde opbouw van water-/drassige beplanting naar struiken/bomen (zie figuur 5.13). Deze kwaliteit dient behouden te blijven en te worden hersteld in dat stuk van de Mortelseloop dat naar de zuidkant wordt verlegd. Het water en bosje vormen leefgebieden voor fauna waarvoor voorzien wordt in een faunatunnel met afrastering en schermen. Tussen Groenendaal en Oudestraat wordt de Mortelseloop sterk verbreed. De aangetaste gevarieerde hout- en brede bossingels worden gedeeltelijk hersteld met eveneens gelaagde struik en boombeplanting die aansluit op de oeverlijn en beplanting van het westelijk gelegen stuk. Het hertellen van een natuurvriendelijke en drassige zone is hier in lijn met KRW en de ambitie van het waterschap en biedt extra kansen voor het herstel van het landschappelijk karakter van de Mortelseloop. Vanaf Groenendaal richting oosten bevindt men zich in het bebouwd gebied van Gemert en Boekent.
Zowel in de middenberm als ook aan de zuidkant wordt de weg hier begeleid en ingepast door een haag zoals nu ook al op provinciale grond aan de zuidkant het geval is. De haag vormt hier een continuerend landschapselement dat doorloopt in het zuidelijk stuk van de Oudestraat op gemeentelijk grondgebied. Dit moet blijven behouden. De haag is een landschappelijk element van de lintdorpen en vervult meerdere functies: afscheiding van de N272 naar particuliere percelen, houdt fijnstof vast, vermindert zicht op straat- en koplampenlicht en versmalt optisch het fors verbrede wegprofiel en kan zo bijdragen tot een veiliger rijgedrag. 5.3 Beschrijving deelgebied 3: Zuidrand Gemert en Boekent Ter hoogte van de nieuwe kruising Oudestraat zullen waar mogelijk de aangetaste linden teruggeplant worden. Dit gebeurt tussen het fietspad en de N-weg als extra ruimtelijke scheiding en verzachting van de infrastructuur. De herplant sluit aan op de westelijke bomenrij in de Oudestraat, wat tevens een geconstateerde vliegroute van vleermuizen is. Vooral ten noordwesten van het kruispunt verdwijnen voor de vliegroute belangrijke houtopstanden, waardoor hier een nieuwe bomenrij met hopover-functie wordt aangelegd. In het molenbiotoop ten noordoosten van het kruispunt worden geen bomen teruggeplant.
Verder oostwaards zal wel de aangetaste wegbegleidende haag aan weerszijden van de weg hersteld worden en de middenberm worden voorzien met een haag aansluitend aan de westkant . Ten oosten van de bebouwde kom van Gemert loopt het tracé van de N272 dwars over een voormalige essencomplex waardoor deze doorsneden wordt. Wel kan de ruimte nog als een geheel worden overzien en is de akkercomplex door de ligging voor de weggebruiker nogwel beleefbaar. Om de verdere versnippering van het essenlandschap te voorkomen wordt de weg hier niet beplant, omdat dit anders juist de weg zou accentueren. Met dezelfde reden wordt ook bij de nieuwe rotonde afgezien van boombeplanting. Het kruispunt bij Heijtsveld wordt vervangen door een rotonde, met een ruimtereservering aan de zuidkant voor een mogelijk toekomstige bypass. Aan de zuidrand van de bolle es richting de Zandstraat is de meanderende Mortelseloop leesbaar door de opgaande begeleidende beekbeplanting in variërende afstanden. Richting de N272 ontbreekt deze beplanting echter en ligt hier een kans om deze aan te vullen, beplanting te compenseren en een stuk landschap ecologisch op te waarderen.
Figuur 5.15: De bomenrij herstellen na aanleg fietstunnel Eeuwsel Tracé ten oosten van rotonde Heijtsveld & onderdoorgang Eeuwsel (ten noorden van de fietstunnel zijn er geen aanpassingsmaatregelen aan de provinciale weg) Figuur 5.14: Doorgaande karakter van de Rips zichtbaar maken door meer samenhang in inrichting Rips ten zuiden van de N272 Rips ten noorden van de N272 42 43 Landschappelijke inpassing N272 Uitwerking visie deelgebied 4 Ruimtelijk kwaliteitsplan en beeldkwaliteitsplan N272 5.4 Beschrijving deelgebied 4: Zuid-Om tot Oost-Om Naast de Snelle Loop telt ook de Rips bij de hoofdwaterlopen en volgen beide lopen parallel dezelfde orientatie (zie figuur 5.13). Echter is de Rips aan de zuidkant niet als beekloop ervaarbaar (zie figuur 5.14). Hier ligt een ontwikkelkans baserend op de ambitiewebsessie en het bovengemiddeld ambitieniveau op de thema’s ecologie en water: Het doorgaande karakter van de Rips kan worden versterkt door de zuidkant natuurlijker en meer in samenhang met de noordkant in te richten waarbij ook het onderscheid tussen bebouwd gebied en meer landelijk naar voren zal komen. Ook kan de zichtbaarheid van de waterloop worden vergroot. De waterloop valt buiten het projectgebied en is niet in opgenomen in de verdere uitwerking.
In het projectgebied wordt de koude oversteek Eeuwsel vervangen door een ongelijkvloerse kruising (fietsonderdoorgang) ter verbetering van de verkeersveiligheid. De fietsonderdoorgang volgt een historische verbinding. Deze historische verbinding ligt op de rand van de peelrandbreuk. Deze breuk is in de huidige situatie niet meer zichtbaar in het landschap. De historische bomen aan weerszijden van het pad aan de noordkant en aan de zuidkant in het westen, die door de aanleg van de fietstunnel moeten wijken, dienen vanuit het omgevingswet na realisatie te worden hersteld om de functie als vliegroute voor vleermuizen te behouden (zie figuur 5.15). De zuidelijke bomenrij valt volgens de bomenverordening Gemert bij beschermde houtopstanden met kapverbod/ herplantingsplicht. De beeldkwaliteit van de onderdoorgang is ingetogen en doet recht aan het lokale landschap van Gemert (zie figuur 5.16 en 5.17). In het vervolg wordt meer aandacht besteed aan de specifieke beeldkwaliteit van de fietstunnel en voetgangersbrug. Ook de materialisatie en de vormgevingseisen komen aan bod. Circulaire ontwerpprincipes als levensduurverlenging, duurzaam materiaalgebruik en losmaakbaarheid zijn toepasbaar op de fietstunnel. Heijtsveld Figuur 5.13: Uitwerking visie deelgebied 4
Figuur 5.16: Schetsmatige visualisatie van de tunnel Eeuwsel vanaf Bunder Figuur 5.17: Schetsmatige visualisatie van de tunnel Eeuwsel vanaf de Paashoefsedijk 44 45 Landschappelijke inpassing N272
Figuur 6.2: Voorbeelden verschillende afwerkingen beton Figuur 6.3: Voorbeelden van passende leuningen bij de grens van de bebouwde kom en het buitengebied Figuur 6.1: Voorbeeld van een betonnen tunnelwand afgewerkt met een natuursteenpatroon (Bron: Romein Beton B.V.) 46 47 Landschappelijke inpassing N272 6.2 Kunstwerken Onderdoorgang fiets en voetganger Eeuwsel Circulaire ontwerpprincipes als levensduurverlenging, duurzaam materiaalgebruik en losmaakbaarheid zijn toepasbaar op de fiets- en voetgangerstunnel Eeuwsel. Daarnaast is het bij het ontwerp van de tunnel belangrijk dat de taluds van de betonranden zo flauw als mogelijk (i.v.m. ruimtegebruik) worden aangelegd, in verband met sociale veiligheid, uitzicht en landschappelijke kwaliteit. Om de betonranden een hoogwaardigere uitstraling te geven kan ervoor gekozen worden om de betonwanden (gedeeltelijk) af te werken met een reliëf patroon, zoals weergegeven in figuur 6.1. Daarnaast kan een speels of natuurlijk ogend plafond in een onderdoorgang een aangename sfeer creëren en bijdragen aan het veiligheidsgevoel in de tunnel. Dit kan met verschillende materialen, zoals vulkanisch steen (bijv. Rockpanel Woods), aluminium, of duurzame biobased bekleding uit (rijstvlies-) composiet. Maar ook met beton kan een hoogwaardige afwerking met warme tinten en mooie patronen of effecten worden bereikt, zoals te zien in figuur 6.2.
De benoemde materialen zijn ten opzichte van hout brandveiliger, onderhoudsarmer en geven alsnog een hoogwaardig beeld. De vormgeving van de leuningen die op de betonranden komen te staan moet passend zijn bij de omgeving. De locatie van deze tunnel is op de overgang van het bebouwde gebied met het buitengebied. Leuningen die bij deze gebiedstypologie passen hebben een slanke vorm, ingetogen aardse tinten en bestaan uit hout en/of metaal. In figuur 6.3 zijn enkele voorbeelden van passende leuningen weergegeven. 6. Beeldkwaliteit In dit hoofdstuk worden de uitgangspunten voor beeldkwaliteit uitgewerkt naar kaders voor de inrichting en vormgeving van de weg en het omliggende landschap. Hierbij ligt de nadruk op de vormgeving van gebouwde elementen, maar ook de vormgeving van het omliggende landschap wordt beschreven. Er wordt hierbij ingegaan op een aantrekkelijke en passende vorm, materialisatie en beplanting van de voorzieningen. De aanbevelingen in dit beeldkwaliteitsplan zijn gevormd op basis van de aanbevelingen in het ruimtelijk kwaliteitsplan en landschapsplan, en de karakteristieken van de verschillende landschapstypen en deelgebied waarin de voorzieningen zich bevinden. Daarnaast wordt er in dit beeldkwaliteitsplan gekeken naar optimalisaties op het gebied van veiligheid, aantrekkelijkheid, biodiversiteit en waterberging.
Dit beeldkwaliteitsplan dient zowel als leidraad voor de aannemer bij de technische engineering, als toetsingskader bij de civieltechnische uitwerking. Daarnaast schept het een kader voor het toetsen van bouw- en inrichtingsplannen, zodat er een integrale wegomgeving ontstaat met een goede ruimtelijke kwaliteit. 6.1 Ontwerpprincipes - Generiek en Gebiedsgericht Zoals in in hoofdstuk 4 is uitgewerkt is de landschappelijke inpassing gericht op het versterken van de leesbaarheid en beleving van het landschap, zowel vanaf de weg zelf als vanuit de omgeving. Het generieke ontwerpprincipe volgt een ingetogen en bescheiden integratie van de heringerichte N272 in het omliggend landschap, met waar mogelijk het herstellen en versterken van aangetaste waarden, Daarvoor wordt ingezet op de bouwstenen zoals beschreven in hoofdstuk 4: 1. Herkenbare waterlopen. Vergroten zichtbaarheid, belevingswaarde en ecologische verbindingen. 2: Instandhouden, herstellen en versterken van cultuurhistorische en kleinschalige landschapspelementen en groenstructuren. 3. Herkenbare bebouwingslinten met verschil in beleving n ‘lokaal’ en ‘provinciaal’. Daarnaast is de herkenbaarheid van de verschillende landschapstypen en variërende deelgebieden cruciaal. De verschillende ruimtelijke eenheden met hun overgangsgebieden en karakteristieke kenmerken dienen herkenbaar en beleefbaar te blijven.
Hiervoor wordt ingezet op een beleefbare ruimtelijke kwaliteit door behoud en accentuering van open zichten, contrasten tussen landschapstypen en het zichtbaar maken van de kernkwaliteiten vanaf de weg, zoals: • De open en gelsoten beekoverstromingsvlakten/broekgebieden in een gelijk rythme met funktionele geometrische indeling, ruimtes van gelijke mate en gelijke orientatie (deelgebied 1). • Het coulissenlandschap met een vergelijkbaar rythme, waarin de maat van de ruimtes meer varieert, met een melodieus, harmonieuze verhouding tussen rythme en variatie, in relatie met elkaar opbouwend (deelgebied 2). • De kleinschalige, deels omsloten kamerstructuur met een onregelmatige, snelle rythmiek met een hoge variatie (deelgebied 3). • De open kampen en essenlandschap met bolle akkers, organische structuren, open, wijds, rustig rythme, deels omgeven door houtwallen/bosjes in de achtergrond, deels kleinschalige, slingerende watergangen (deelgebied 4).
Figuur 6.4: Voorbeeld van muurschildering in tunnel die het verhaal of identiteit van de plek verbeeldt (Bron: VijfB) Figuur 6.6: Verlichting links: Armatuur achter de keerwand ‘Alexia’; rechts: Amberkleurige verlichting in fietstunnel Zevenaar (Bron: Civil Management) Figuur 6.4: Voorbeeld muurschildering in tunnel (Bron: VijfB) Figuur 6.7: Eenheid van nieuwe voetgangersbrugen wandelzone Vadem gemeente Gemert-Bakel Figuur 6.8: Houten hekwerk met doorzicht dat aansluit bij het boerderijkarakter van de omgeving wordt aangepast Figuur 6.9: Uitsnede landschapsplan nieuwe situatie Groenendaal 48 49 Landschappelijke inpassing N272 Vormgeving tunnelwand Een aansprekende vormgeving van de tunnelwanden zoals een integraal kunstwerk/muurschildering verrijkt de identiteit en perceptie van de plek en draagt bij aan een aangename sfeer en sociaal veilig gevoel (zie figuur 6.4 en 6.5). Hier zou bijvoorbeeld aandacht kunnen worden gegeven aan de ligging van de tunnel op de peelrandbreuk en op een historische verbindingsweg. Daarnaast ontmoedigen veelkleurige ontwerpen of muurschilderingen het bekladden van tunnelwanden met graffiti, niet alleen omdat het aanbrengen van graffiti moeilijker is, maar ook uit wederzijds respect voor andermans kunst. Vooral wanneer het gaat om lokale kunstenaars of kunst gemaakt door scholieren wordt het aanbrengen van graffiti sterk ontmoedigd.
Verder kunnen muurschilderingen de cultuurhistorie van de plek verbeelden of de identiteit van de plek laten zien. Verlichting Verder is het belangrijk dat de tunnel goed verlicht wordt. Door goede verlichting is het beter zichtbaar wie in de tunnel aanwezig is, wat de tunnel minder aantrekkelijk maakt voor bijvoorbeeld hangjeugd. Goede verlichting zorgt voor betere zichtbaarheid, waardoor het bijdraagt aan toepassing van de ZETA-richtlijnen uit het Handboek Veilig Ontwerp en Beheer (zichtbaarheid, eenduidigheid, toegankelijkheid en aantrekkelijkheid). Ook zijn er op de plek waar de tunnel komt in het flora- en faunaonderzoek vliegroutes van de gewone dwergvleermuis en laatvlieger aangetroffen. Hier dient rekening mee gehouden te worden met het toepassen van het type verlichting in de tunnel en langs de keerwanden. Het is dus belangrijk om vleermuisvriendelijke ledverlichting (1800K-2200K / amberkleurig of rood licht) toe te passen in de tunnel. Het toepassen van warme verlichting, geeft de tunnel ook een sfeervolle en warme uitstraling (zie figuur 6.6). Daarnaast zijn een lage lichtintensiteit en een beperkte spreiding (gericht naar beneden) belangrijk. Voor de verlichting langs de keerwanden wenst gemeente Gemert- Bakel de energiezuinige, slanke en (naar wens) slimme armatuur Alexia (figuur 6.6).
Slimme systemen, zoals bewegingssensoren van leverancier Sustainder, die ervoor zorgen dat het licht alleen aan gaat wanneer het nodig is, zijn gunstig voor vleermuizen. Als voetgangers of fietsers naderen komen de lampen langzaam op, bij het vertraagd uitschakelen doven ze zachtjes. Dit mechanisme heeft nog meer voordelen: het verbruikt minder energie, is duurzamer en zorgt voor extra veiligheid. Vormgeving voetgangersbrug Tussen Heijtsveld en Slenk loop ten noorden langs de N272 parallel het wandelpad Vadem. Om ondanks de nieuwe fietstunnel de verbinding hier te behouden komt een bruggetje over de tunnelbak, zodat het voetpad doorloopt. In de nabijheid worden binnenkort de bruggen langs het wandelpad vervangen. In overleg met de gemeente is afgesproken om hierbij aan te sluiten, zoals te zien in figuur 6.6. Met een gebogen overspanning en houten geleiding van tenminste 1,30 meter volgt de voetgangersbrug een landschappelijke uitstraling die past bij de parkachtige wandelzone en de overgang naar het buitengebied. 6.3 Nieuwe situatie Groenendaal Ter hoogte van Groenendaal komt de huidige oversteek over de N272 te vervallen, waardoor de inrichting van de “kopsekanten” van Groenendaal zal veranderen.
De weg Groenendaal staat als bebouwde lint al op kaarten uit de eerste helft van de negentiende eeuw en is gelegen rond een verhoogd essencomplex ‘De Heuvel/ De Laar’, met kenmerkende opgaande beplanting aan de westkant langs de akker. Hiermee heeft de straat met voornamelijk fraaie boedereijgebouwen een kenmerkende uitstraling voor de landschappelijke typologie waarin hij zich bevindt en is het waardevol om deze beleefbaar te houden. Hiervoor zal het zicht hierop dan ook open worden gehouden en niet met hoge beplanting worden verstoort. Daarom wordt voor de scheiding tussen de N-weg en het lint in eerste instantie ingezet op een groene zijberm met een houten hekwerk parallel aan de weg dat aansluit bij het boerderijkarakter van de omgeving zoals te zien in figuur 6.8. Het watersysteem en de sloten zal op deze plek niet worden veranderd. Wel zal over een aantal meter naar beide kanten het asfalt verwijdert en vegetatie aangebracht worden door de grond met hetzelfde bermmengsel in te zaaien dan de omgevende bermen in dit deelgebied. Dit betreft een gebied tot circa 20 meter aan de noordkant en circa 50 meter aan de zuidkant, onder inachtneming van de bereikbaarheid van de kavels.
Figuur 610: Voorbeeld houten geleiderail met stalen kern (bron: eurail.nl) Figuur 6.11: Bebording gecombineerd met lichtmast aanlsuitend bij de geleiderail Figuur 6.12: Mooi voorbeeld van erfbeplanting langs de N272 in deelgebied 1 Figuur 6.13: Haag aan de zuidzijde van de N272 tussen Groenendaal en de Oudestraat 50 51 Landschappelijke inpassing N272 6.4 Technische wegelementen Houten geleiderail, deels met geintegreerd geluidscherm Wanneer er een geleiderail toegepast wordt zal deze een houten afwerking hebben en zo mogelijk van hetzelfde type met ronde palen zijn als in figuur 6.10, of zo nodig met meerdere liggers. De vormentaal van dit type sluit goed aan bij andere al aanwezige geleiderails in de provincie Noord-Brabant. Geleiderails worden zo veel als mogelijk op gelijke afstand en hoogte (80cm) t.o.v. de weg gerealiseerd. Voor de geluidsreductie bij Gemert-Zuid zou dit voor een goede en passende landschappelijke beeldkwaliteit gecombineerd kunnen worden met eveneens een houten schild over de gehele hoogte. Bebording en bewegwijzering Voor een duidelijk en consistent wegbeeld zal bebording en paaltjes tot een minimum worden beperkt en gelijkmatig langs het hele traject worden geplaatst, op dezelfde afstand van de rijweg.
De bewegwijzering en bebording worden zoveel mogelijk in de buitenste wegbermen geplaatst, waarbij ze indien mogelijk met bijvoorbeeld lichtmasten geïntegreerd en op een consistente manier worden gepositioneerd ten opzichte van de geleiderail (zie figuur 6.8). Er wordt gestreefd naar eenheid, wat betekent dat dezelfde soort bebording wordt toegepast voor dezelfde verkeersaanduidingen over de hele lengte van het traject. Om de samenhang en herkenbaarheid van het traject te versterken, wordt het aantal palen zoveel mogelijk beperkt. Dit resulteert in een rustiger wegbeeld zowel vanuit de omgeving als ook vanaf de weg. Uit duurzaamheidsaspecten worden bestaande borden zoveel mogelijk hergebruikt/gerenoveerd. Als alternatief zouden ook circulaire/ biobased borden van biocomposiet of bamboe toegepast kunnen worden. De provincie Noord-Brabant heeft hier een eigen beleid en werkwijze voor. Belangrijk hierbij is om te kiezen voor één typologie om een mengelmoes van verschillende materialen en uitstraling te vermijden. Verlichting De huidige straatverlichting is eenvoudig, slank, in verhouding subtiel en voegt zich goed tussen de bomenrijen langs de weg en ontneemt niet de aandacht van de weg en het omgevend landschap. Uit esthetische en uit duurzaamheidsredenen zal het huidig type verlichtingsmasten zoveel mogelijk hergebruikt worden.
Vervangende armaturen worden afgestemd op de bestaande verlichting. Kruispunten, in- en uitvoegstroken worden gericht verlicht en verlichtingsmasten langs lange rechte stukken zijn niet wenselijk. De provincie Noord-Brabant heeft als uitgangspunt om het gebruik van verlichting, verlichtingsmasten en armaturen tot een minimum te beperken. Ze willen voorkomen dat er in de toekomst grote “lichteilanden” ontstaan in het buitengebied. De verlichting wordt voornamelijk geplaatst in de buitenbermen van de weg en zoveel mogelijk in lijn met bomenrijen om een open en rustig beeld te behouden. I.v.m. vliegroutes voor vleermuizen gaat de voorkeur uit naar vleermuisvriendelijke verlichting, zoals de Batlamp van RWS. 6.5 Biodiversiteit Flora Opgaande beplanting langs de weg In het broekontginningslandschap (deelgebied 1) zijn kavels en erven vanuit de cultuurhistorie omringd met heggen, hagen, houtwallen en houtsingels (zie figuur 6.12). Het zoveel mogelijk behouden en herstellen van erfbeplanting rond woningen en agrarische bedrijven zorgt ervoor dat het cultuurhistorische broekontginningslandschap weer zichtbaar wordt. Daarnaast zorgt het voor het herstel van het half open en half gesloten beeld van het landschap. Heggen of hagen van inheemse soorten als meidoorn, veldesdoorn of haagbeuk kunnen voorkomen rondom de voortuin, moestuin, boomgaard of als scheiding tussen de weilanden .
Houtwallen en houtsingels bestaan voornamelijk uit zwarte els, zomereik, zachte berk of gewone es, met als struiken meidoorn, sleedoorn, hondsroos, hazelaar, lijsterbes, vuilboom, inheemse vogelkers, etc. In het overgangsgebied van het broeklandschap naar het essen- en kampenlandschap (deelgebied 2) passen soorten als de in Noord-Brabant bedreigde fladderiep, elzen, essen en zomereik op de drogere gronden. Deze soorten sluiten aan bij omliggende laanbeplantingsstructuren. Hierbij is het belangrijk dat de bomenrijen met een regelmatige beplantingsafstand wordt aangeplant, of dat dezelfde beplantingsafstand wordt gehanteerd als een bestaande bomenrij wordt aangevuld. Anders kan er een rommelig beeld ontstaan. Onder deze bomen heeft men doorzichten op de akkers en het achterliggend coulissenlandschap. In het essen- en kampenlandschap (deelgebied 3 en 4) zijn vanuit de cultuurhistorie hagen en wegbegeleidende beplanting passend (zie figuur 6.13). Het behouden, herstellen en toevoegen van hagen draagt bij aan een verhoogde beeldkwaliteit. Hagen vervullen de volgende functies: afscheiding van de N272 naar particuliere percelen, verminderen zicht op straat- en koplampenlicht en optisch versmallen van het fors verbrede wegprofiel.
Laanbomen (bijvoorbeeld linden) kunnen tussen het fietspad en de weg geplaatst worden om een ruimtelijke scheiding tussen deze 2 verkeersstromen en een rustiger beeld te creëren. Beekbegeleidende beplanting Aan de noordzijde langs de Snelle Loop (deelgebied 1) kan karakteristieke beekbegeleidende beplanting worden hersteld in combinatie met de voormalige landweer, vergelijkbaar met de zuidzijde van de Snelle Loop. Hierdoor kan de Snelle Loop en landweer tevens beter zichtbaar en beter ervaarbaar worden gemaakt.
Fauna | Ecopassage of faunavoorziening duiker De Mortelseloop (deelgebied 3) is in de huidige situatie ten westen van | In sommige bermen worden hagen toegepast met een hoogte van 0,6m in de | Er zijn verschillende faunavoorzieningen beschikbaar om wegen, waterwegen | Ecopassages bieden zowel ruimte aan het water als een passeerbare strook Groenendaal een mooie landschappelijk brede sloot met iets glooiende | middenberm en 0,6-1,2m in de zijbermen en een breedte van 0,6-1m. In het | en rasters passeerbaar te maken. In de verdere planuitwerking van het | voor kleine dieren, bijvoorbeeld in de vorm van een loopplank (zie figuur oeverlijn en gelaagde opbouw van drassige beplanting (riet, struiken en bomen). | beekdallandschap gemengde doornhagen van o.m. meidoorn, en langs de | wegontwerp in de realisatiefase moeten deze voorzieningen voldoen aan | 6.16). Een alternatief is om in een bestaande duiker een faunavoorziening in Deze kwaliteit dient behouden te blijven. Ten oosten van Groenendaal wordt | bebouwingslinten in het kampenlandschap veldesdoornhagen. In een latere | ontwerpprincipes die zowel de functie als de beeldkwaliteit waarborgen. De | combinatie met afrastering en geleiding aan weerszijden van de weg toe te de Mortelseloop sterk verbreed.
De aangetaste gevarieerde hout- en brede | fase moeten de hagen bij uitwerking van aannemer afgestemd worden op | faunavoorzieningen moeten aan de volgende eisen voldoen: | passen, waardoor de duiker ook voor kleine landdieren te gebruiken is en deze bossingels worden hersteld met eveneens gelaagde struik en boombeplanting | onderhoud. | • | De faunavoorzieningen moeten aansluiten op bestaande ecologische | dieren niet meer de weg hoeven over te steken om naar de overkant te komen. die aansluit op de oeverlijn en beplanting van het westelijk gelegen stuk. Het | corridors en omgeving zoals bossen, beekdalen of heggen. Dit zorgt ervoor | Faunatunnel toepassen van een natuurvriendelijke flauwe oever en drassige zone zou | Wadi’s | dat dieren de passages gemakkelijker kunnen vinden en gebruiken. | De nieuwe tunnel voor dassen en kleine marterachtigen bestaat uit een hier kansen bieden voor het herstel van het landschappelijk karakter van | Waar wadi’s voorkomen in de bermen of in de oksels van kruispunten worden | • | Het visueel en functioneel inpassen van de faunavoorzieningen in | betonnen vierkante of ronde buis. De afmetingen worden niet alleen bepaald de Mortelseloop. Aan de zuidrand van de bolle es richting de Zandstraat is | deze ingezaaid met een lokaal kruiden- en bloemrijk mengsel met verschillende | het bestaande landschap is cruciaal.
Creëer een rustig beeld met de | door de grootte van de doelsoorten, maar in belangrijke mate ook door de de meanderende Mortelseloop leesbaar door de opgaande begeleidende | lage natte en droge beplanting (zie figuur 6.15). Het karakter sluit tevens aan | faunavoorzieningen. Dit kan worden bereikt door de passages te integreren | lengte van de tunnel. De “Leidraad faunavoorzieningen bij infrastructuur” beekbeplanting in variërende afstanden. Richting de N272 ontbreekt deze | bij het gelaagd karakter van de bestaande natte beplanting aan de noordkant. | met natuurlijke elementen zoals heggen, houtwallen of waterlopen. Het | van RWS hanteert de openheidformule H x B / L = 1. Hoe langer de tunnel, beplanting echter (zie figuur 6.11) en ligt hier een kans om deze aan te vullen en | Als in de oksels voldoende ruimte is zullen de wadi’s gepaard gaan met enkele | is daarnaast belangrijk om onnodige knikken en hoogteverschillen te | hoe groter de doorsnede moet zijn. Dit heeft met name te maken met het de Mortelseloop landschappelijk en ecologisch op te waarderen. | bomen, mits deze voldoende afstand tot de kruispunten hebben. Voor het zicht | vermijden, zodat de rasters op een natuurlijke manier in het landschap | microklimaat en voor een aantal soorten ook met de lichtinval in de tunnel.
De en de veiligheid van de weg is een grotere orde boom beter en worden struiken | opgaan en zo min mogelijk opvallen. | faunatunnel zelf wordt verder niet ingericht, voor het ecologische functioneren Bermvegetatie | of geveerde bomen afgeraden. In de bermen langs de weg worden toekomstige | • | Het type faunapassage, afmeting en vormgeving dienen afgestemd te | is dit niet nodig (Standaard PNB volgens Leidraad Faunavoorzieningen Bij In de bermen kiezen we voor een natuurvriendelijke berm met een lokaal | bomen(rijen) zo mogelijk niet in de wadi geplaatst. Het uitgangspunt voor het | worden op de doelsoort. | Infrastructuur 2021, RWS). kruiden- en bloemrijk grasmengsel, ook in de wadi, die past bij de deelgebieden. | talud van de wadi’s langs de N272 is een helling van 1:5 voor zover mogelijk, met Deze groeit vaak het beste onder schrale omstandigheden in een laag tot | delen van minimaal 1:1,5 waar dat niet anders kan. | • | De afmeting (hoogte en lengte), materiaal en maaswijdte van rasters hangen | Afrastering en schermen 30cm diepte. Voor zover mogelijk gebiedseigen grond en passend mengsel | af van de doelsoort. | Bij alle faunatunnels en -passages is het belangrijk om de directe omgeving door per landschapstype gebruiken. De eerste 2 meter langs de weg moet laag en | • | Er dient een fuikvorm richting de faunatunnel gecreëerd te worden.
| middel van geleidende maatregelen dusdanig in te richten dat de passages door overrijdbaar zijn; het deel daarna wordt ecologisch beheerd om gelaagdheid te | • | Het is belangrijk dat de faunavoorzieningen in gebieden liggen zonder | de betreffende doelsoorten beter bereikbaar worden (onder meer door fauna creëren. | lichtverstoring of dat er maatregelen worden getroffen, zoals het plaatsen | uittreed plaatsen met een helling van 1:5 of flauwer). Voor dassen en kleine van afschermende beplanting of het gebruik van wildvriendelijke verlichting. | marterachtigen wordt volgens de standaard van PNB volgens de Leidraad faunavoorzieningen bij infrastructuur van RWS een afrastering van 1 meter • | Bij het ontwerpen van wildrasters en passages moet gekozen worden voor | hoogte aanbevolen. Deze worden waar mogelijk met houten palen en in de teen duurzame materialen die lang meegaan en minimaal onderhoud vereisen, | van de wegberm taluds geplaatst, hierdoor staan deze het minst in het zicht zoals robuust hout of recyclebare metalen (zoals kastanje of robiniapalen | vanaf de weg (zie figuur 6.17). De afrastering dient 20 cm te worden ingegraven voor rasters). | en 30cm haaks omgezet te worden naar de wildzijde. Bij een afrastering met een scherm heeft een donker groene kleur de voorkeur. Deze valt over het algemeen minder op en zorgt voor een betere landschappelijke inpassing.
Figuur 6.14: Deel van de Mortelseloop zonder beekbegeleidende beplanting in de huidige | Figuur 6.15: Voorbeeld bloem- en kruidenrijke vegetatie van een wadi ter bevordering van de | Figuur 6.16: Voorbeeld passeerbare loopplank van een ecopassage | Figuur 6.17: Voorbeeld afrastering met scherm situatie | biodiversiteit 52 | 53 Figuur 6.18: Voorbeeld watergang met maaibaar talud, plasdraszone en rietoever MortelseloopFiguur 6.19: Voorbeeld sloot met natuurvriendelijke oever 54 55 Landschappelijke inpassing N272 6.6 Water Watergangen De watergangen in het gebied hebben de hoofddoeleinden van aan- en afvoer van water en het beheersen van de grondwaterstand, maar vervullen vaak ook een ecologische functie. Bij mogelijke demping van watergangen moeten compenserende maatregelen worden getroffen om het watersysteem en de doelen in stand te houden. Conform de standaardprofielen, zoals opgenomen in de eisen van de provincie Noord-Brabant, worden de watergangen aangelegd met maaibare taluds van 2:3 en een vlakke bodem. De watergangen worden zoveel mogelijk in het landschap ingepast en de ecologische waarde behouden. Het beheer en onderhoud van deze taluds en bodems worden onderdeel van het bermbeheer, waardoor een consistent beeld ontstaat. A- en C-watergangen A-watergangen worden beheerd en onderhouden door het Waterschap Aa en Maas.
De onderhoudsstrook naast een watergang is 5 meter breed en heeft dezelfde helling als de wegberm (zie figuur 6.18). Als vuistregel geldt dat een watergang maximaal 8 meter breed kan zijn voor onderhoud vanaf één zijde. Voor lagere categorien-watergangen is de grondeigenaar verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud. Omdat deze in verhouding smaller zijn is in het landschapsplan rekening gehouden met ten minste één kant van de watergangen toegankelijk te houden voor onderhoud. Deze maatregelen moeten worden opgenomen wanneer het ontwerp wordt verder ontwikkeld en geconcretiseerd op basis van verdere overeenstemming met de beheerders. Watergangen moeten periodiek worden onderhouden en opgeschoond om het doorstromingsvermogen te behouden. Het is belangrijk dit op ecologisch verantwoorde wijze te doen, bijvoorbeeld door gefaseerd onderhoud. Watercompensatie Bij A-watergangen geldt dat er geen waterberging gerealiseerd mag worden. Bij B- en C- watergangen mag dit wel. Om de toename van de breedte van B- en C-watergangen door verhardingstoename te beperken, zijn lokale bergingsvoorzieningen in de vorm van wadi’s en zaksloten toegepast. Deze zijn zo gekozen dat het water vanaf de weg bovengronds naar de waterbergingen kan afstromen. Er worden bergingen aangelegd in bermen of in de oksels van kruispunten om de verhardingstoename in het peilgebied op te vangen.
Natuurvriendelijke oevers Natuurvriendelijke oevers kenmerken zich door vaak aan één kant liggende verschillende flauwe zones met bijbehorende vegetatie, zoals oeverzones, plas- draszones en zones met ondergedoken waterplanten (zie figuur 6.19). Dit kan al vanaf een talud van 1:2 voor een plasdraszone van ≥1m tot 0,5m diepte, tot een talud van 1:20 voor alle vegetatiezones onder water). Vanuit landschappelijk en ecologisch oogpunt is het waardevol en tevens de ambitie van het waterschap om waar mogelijk aan één of beide zijden van de watergang natuurvriendelijke oevers met flauwe hellingstukken, vegetatie van ruigte, riet en oeverkruiden met en een extensief maaibeheer aan te leggen. Binnen het project blijven natuurvriendelijke oevers beperkt tot de A-watergangen, waarvan het uitgangspunt met het waterschap is dat deze volgens de huidige situatie hersteld worden. De mooie landschappelijk brede sloot van de Mortelseloop met iets glooiende oeverlijn en gelaagde opbouw van waterplanten en drassige beplanting naar struiken en bomen (zie figuur 6.15) dient teruggebracht te worden. Dat geldt voor zowel de noordkant, als ook voor het verlegde stuk aan de zuidkant, aangrenzend aan het waterbergingsgebied in deelgebied 2.