11 20250612 rapport Masterplan Eyckenlust - Lage resolutie

Afb. 3.64 Inspiratie: Erven binnen de houtwallenstructuur

65

Recreatie

Educatie

Het landgoed is als NSW-landgoed opengesteld

De historie van het landgoed en het dorp zijn

voor wandelaars en fietsers. Veel inwoners van

nauw verweven. Met behulp van storytelling

Laarbeek weten dit echter niet. Het landgoed ligt

kan de geschiedenis weer tot leven komen. De

nu als het ware verscholen. Voor het dorp Beek en

storytelling kan ingezet worden in de buitenruimte

Donk kan het een waardevolle aanvulling zijn op

op het landgoed en op plekken die vroeger tot het

de Groene long. Deze groene tuinkamer vergroot

landgoed behoorden, Dit kan via informatiepanelen,

de recreatiemogelijkheden bij het dorp en kan

kunst of landmarks. Een thematische route kan

bijdragen aan de vitaliteit van de bewoners. De

hierop aansluiten. Met behulp van rondleidingen

recreatieve mogelijkheden van het landgoed willen

kunnen specifieke doelgroepen zoals scholen

we op meerdere manieren versterken door:

worden aangesproken.

•

Uitbreiden recreatief netwerk door het terugbrengen van lanen.

•

Zorgen voor een betere verbinding met het dorp.

•

Het inrichten van de Bosscheweg als ‘grand canal’.

•

Uitbreiden themaroutes, zoals cultuurhistorie.

•

Plaatsen van informatiepanelen en/of landmarks.

Afb. 3.65 Recreanten op het landgoed

66

67

04 VERVOLG

68

4.1 SAMENVATTING Dit masterplan richt zich op behoud en

Voor realisatie is vergaande samenwerking tussen

verduurzaming door ontwikkeling van landgoed

verschillende partijen nodig. Daarnaast zijn

Eyckenlust en omgeving. Na haar ontstaan in

voldoend financiële middelen voor een gezonde

1658 heeft Eyckenlust zowel cultuurhistorisch als

basis van het landgoed en het uitvoeren van

bestuurlijk en maatschappelijk een belangrijke

een kwaliteitsimpuls essentieel. Omdat niet alle

rol gespeeld en is grotendeels aangeduid als

benodigde financiële middelen nu voorhanden

rijksmonumentaal complex of cultuurhistorisch

zijn, wordt het masterplan in 2 fasen uitgevoerd.

waardevol complex. Het masterplan kenmerkt zich

Daarnaast zijn een aantal 'ambitieprojecten’

door een hoog ambitieniveau, een hoge mate van

benoemd; deze kostbare projecten kunnen niet

participatie van overheden en belanghebbenden en

gerealiseerd worden zonder externe financiering.

is gebaseerd op onderzoeken van vele specialisten. Naast de gronden in eigendom van Eyckenlust bestrijkt het ook een gebied ver voorbij die gronden, contramal genaamd.

69

4.2 REALISATIE IN FASEN Fase 1 richt zich voornamelijk op de

De ambitieprojecten richten zich vooral op

instandhouding van het rijksmonumentale complex

verder versterken van cultureel erfgoed op het

met restaureren, groot onderhoud en verduurzamen

rijksmonumentencomplex en het beekherstel van

van rijksmonumentale gebouwen, herstellen van de

de Aa buiten de grenzen van het landgoed. Ook het

laanstructuur, buitengracht, appelboomgaard en

realiseren van een goede verbinding tussen het

bruggen, creëren van wandelpaden en verbinding

dorp en het landgoed en de Zuid-Willemsvaart als

met het dorp, verdere extensivering van landbouw

wandelboulevard ‘Grand Canal’ vallen hieronder.

en beekherstel van de Aa. De financiële middelen

Omdat zonder deze projecten de realisatie van

hiervoor komen met name uit subsidies en beoogde

het masterplan nog steeds wordt gezien als zeer

realisatie van woningbouw op ontwikkellocaties

succesvol en deze projecten sterk afhankelijk zijn

Boort en Broekkant. Voor de casco-restauratie van

van medewerking van andere grondeigenaren en/

Vogelenzang is reeds subsidie toegekend.

of financiële bijdrage van andere partijen, worden deze projecten niet tot de kern van het masterplan

Fase 2 richt zich met name op het in ere herstellen

gerekend, maar als ambitie gezien.

van de Gemertseweg als erfgoedingang van Beek en Donk door het mogelijk terugbrengen van

Van de Erfgoeddeal is voor een aantal deelprojecten

verdwenen landschapskamers en erfhoeves, creëren

reeds een financiële bijdrage toegekend aan de

van nieuwe natuur, verbeteren waterhuishouding.

Gemeente Laarbeek en waterschap Aa en Maas.

Dit in samenhang met de aanpak van de diverse mobiliteitsvraagstukken, zoals snelfietspad en knelpunt Beekse Brug, en reconstructie N615 incl. mogelijk verleggen van de grens van de bebouwde kom. Financiering van deze fase is vooral afhankelijk van de mogelijkheid tot terugbrengen van erfhoeves, de bijdrage van anderen en eventuele financiële ruimte uit fase 1.

70

Ambitie

Fase 1

Fase 1

Ambitie Ambitie

Ambitie Fase 2

Afb. 4.1 Indicatieve weergave van fasering en ambities projecten op geaggregeerd niveau.

Afb. 4.2 Bijeenkomst van de klankbordgroep.

71

4.3 PARTICIPATIEVE SAMENWERKING Aan de initiatie van het proces om te komen tot het

Nationaal Park, Laarbeeks Landschap, BPG om

Masterplan ligt een gezamenlijk opdrachtgeverschap

het masterplan te delen, hun terugkoppeling

tussen Gemeente Laarbeek, waterschap Aa en Maas

te ontvangen en deze te verwerken in de

en landgoed Eyckenlust ten grondslag, waarbij

uiteindelijke versie. Al deze activiteiten hebben

Provincie Noord Brabant en de Rijksdienst voor

plaatsgevonden in het hoofdgebouw van landgoed

Cultureel Erfgoed zijn aangesloten. Voorafgaand

Eyckenlust. Nog voor de formele vaststelling van het

aan initiatie van dit proces hebben deze vijf

masterplan is daar ook een informatiemarkt voor

partijen hun opgaven in kaart gebracht en vormden

geïnteresseerden georganiseerd door Gemeente

gezamenlijk de begeleidingscommissie voor het

Laarbeek, Waterschap Aa en Maas en Landgoed

team van Floris Alkemade en Berno Strootman

Eyckenlust.

dat dit masterplan heeft gemaakt. Naast deze experts zijn steeds specialisten geraadpleegd

Daarnaast heeft zowel tussentijds als na afronding

voor onderzoeken naar cultuurhistorische

ambtelijke toetsing en bestuurlijke afstemming

waardebepaling, noodzaak en kosten van

plaatsgevonden tussen Gemeente Laarbeek,

grootonderhoud en restauratie, verduurzaming,

Waterschap Aa en Maas, Provincie Noord Brabant,

kostenraming voor herstel of aanleggen

BPG en landgoed Eyckenlust en is het plan

van landschappelijke elementen, mogelijke

bijgesteld op basis van de uitkomsten van deze

herbestemming of herbegrenzing, opbrengst van

overleggen om haalbaarheid te borgen.

woningbouw en financiële planning en -toetsing op haalbaarheid.

Via dit proces is getracht de belangen van de omgeving en het dorp mee te nemen in het

Tijdens het maken van het masterplan heeft

masterplan en zodoende draagvlak te creëren

overleg plaatsgevonden met bewoners,

voor het plan. Dankzij het uitgebreide team van

omwonenden, belangstellenden, gemeenteraad

betrokken professionals en betrokken overheden

en een klankbordgroep met vertegenwoordiging

is de beleidsmatige en financiële haalbaarheid

van IVN, Heemkundekring, Dorpsraad, stichting

getoetst.

Middengebied, Toeristisch Laarbeek, Van Gogh

72

Afb. 4.3 Een brede bijeenkomst.

Afb. 4.4 Inwoners Laarbeek en anderen belangstellenden krijgen uitleg over wat er de komende jaren gaat veranderen.

73

4.4 VERVOLG Na goedkeuring van het masterplan door de gemeenteraad van Laarbeek en het Dagelijkse bestuur van het Waterschap, kunnen concrete deelprojecten worden opgepakt. Via een samenwerkingsovereenkomst tussen de partners zal de integraliteit van het masterplan worden geborgd. De ontwikkelrichting Beek en Donk-Oost, die op dit ogenblik wordt opgesteld, zorgt voor de beleidsmatige verankering van het masterplan in de ruimtelijke kaders van gemeente Laarbeek.

Afb. 4.5 De binnentuin van Eyckenlust

74

75

BRONNENLIJST Rapporten en literatuur De Jong van Beek en Donk, J. F. W., & Lindenbergh, G. H. (2008). Historische buitenplaats Eyckenlust: Visie op instandhouding en versterking. Gemeente Laarbeek. (2010). Structuurvisie Laarbeek: 2010 - 2020 | Groei in balans. Gemeente Laarbeek. (2021). Zonder ruimte geen beweging: Omgevingsvisie buitengebied Laarbeek. Leenders, Frans. (2008). Eyckenlust, kasteel en omgeving. Provincie Noord- Brabant. (2020). Brabantse bossenstrategie: Meer en beter bos, goed voor mens, dier en plant. https://www.brabant.nl/publish/pages/2105/brabantse_bossenstrategie.pdf SB4. (2021). Cultuurhistorische waardestelling Eyckenlust te Beek en Donk. Waterschap Aa en Maas. (2020). Presentatie van het Verhaal van de Aa. https://www.aaenmaas.nl/publish/ pages/1440/20200616_presentatie_verhaal_van_de_aa_lr.pdf

Internet Beekdalontwikkeling ’t Aa-dal Noord. (z.d.). Waterschap Aa en Maas. https://www.aaenmaas.nl/in-jouwbuurt/projectenkaart/beekdalontwikkeling-aa-dal-noord/ Natuurnetwerk Brabant (NNB). (z.d.). Brabant. https://www.brabant.nl/onderwerpen/natuur-landschap/ natuurnetwerk-brabant-nnb/ Het vergeten landschap. Het vergeten landschap tussen Beek-en Donk, Boerdonk en Gemert', zie: https:// omroeppeelrand.nl/het-vergeten-landschap-verbinden-van-natuur-en-mensen/ SB4. (2021). Cultuurhistorische waardestelling Eyckenlust te Beek en Donk

Verduurzamingsadviezen (1) Frank Zegers. (2023). E4S Consult/BOEi. Verduurzamingsadvies Kasteel Eyckenlust, Beek en Donk. Frank Zegers. (2023). E4S Consult/BOEi. Verduurzamingsadvies Hoeve Vogelenzang, Beek en Donk. Frank Zegers. (2023). E4S Consult/BOEi. Verduurzamingsadvies Poortgebouw landgoed Eyckenlust Beek en Donk. Groene Grachten. (2024). Advies op Maat voor de tuinmanswoning van Landgoed Eyckenlust. Groene Grachten. (2024). Advies op Maat voor de Kasteelhoeve van Landgoed Eyckenlust.

Herbestemmingsonderzoeken (2) BOEi. (2023). Herbestemming, Schetsplan Poortgebouw Boerderij Vogelenzang Kasteel Eyckenlust (2025). Herbestemming Hoeve Vogelenzang op landgoed Eyckenlust, Starreboslaan 2 te Beek en Donk.

76

(2025). Resultaten van het Procesgericht Haalbaarheidsonderzoek Poortgebouw.

Beelden De tekeningen en foto's in dit rapport zijn gemaakt door Strootman Landschapsarchitecten, hieronder zijn afbeeldingen benoemd welke hierbuiten vallen 1.1 Archief Eyckenlust 1.3 College van Rijksadviseurs. (2018). Panorama Nederland: Rijker Hechter Schoner. College van Rijksadviseurs. https://www.collegevanrijksadviseurs.nl/projecten/Adviezen-publicaties/ publicatie/2018/12/06/panorama-nl 1.4 Visie Eyckenlust voor 2058 (2022) 1.5 Archief Eyckenlust 1.6 Archief Eyckenlust 1.8 Archief Eyckenlust 2.1 Provincie Noord-Brabant 2.9 Brabants Historisch Informatie Centrum. ‘s-Hertogenbosch, nL-htBhIC_317_1667_001. Zoals geciteerd in SB4. (2021). Cultuurhistorische waardestelling Eyckenlust te Beek en Donk. 2.13 Archief Eyckenlust 2.14 Archief Eyckenlust 2.15 Archief Eyckenlust 2.16 Archief Eyckenlust 2.17 https://www.landgoedrorik.nl/event-details/de-tour-van-rorik 2.26 Waterschap Aa en Maas. (2020). https://www.aaenmaas.nl/publish/pages/1440/20200616_presentatie_ verhaal_van_de_aa_lr.pdf 2.27 Waterschap Aa en Maas. (2020). https://www.aaenmaas.nl/publish/pages/1440/20200616_presentatie_ verhaal_van_de_aa_lr.pdf 3.18 Volkskrant. (2019).

https://www.volkskrant.nl/kijkverder/v/2019/de-smaak-van-de-zomer/ 3.19 https://except.eco/projects/herenboeren-international/ 3.20 Archief Eyckenlust 3.21 https://webshop.heischehoeve.com/c-5300202/over-ons/ 3.33 https://www.ecopedia.be/natuurtypes/natuurtype-essen-elzenbos-met-goudveil-enreuzenpaardenstaart 3.34 https://www.nieuweenergieoverijssel.nl/energie-uit-waterkracht-met-vijzelturbine/ 3.36 https://www.knooppunter.com/node/2816?language_content_entity=en 3.37 https://www.brabantsekluis.nl/activiteiten/autoroutes/autospeurtocht/ 3.39 https://www.denboschregion.nl/nl/routes/wandelen 3.52 Frans Leenders, 2008 3.55 Archief Eyckenlust 3.57 Beltman architecten. https://www.beltmanarchitecten.nl/projecten/zorg/meervelderweg 3.58 https://www.bourgondie-toerisme.com/kerken-abdijen-en-andere-religieuze-monumenten/abbaye-defontenay-2 3.59 Foto door Media Moesgaard. https://masters.au.dk/sustainableheritagemanagement 3.60 HofmanDujardin https://www.architectuur.nl/project/houten-vakantiehuis-villa-tonden/ 3.63 Topotijdreis.nl, kaart 1920, via www.topotijdreis.nl, bezocht op 28-04-2025 4.4 René Manders/DCI Media, via www.ed.nl, bezocht op 28-04-2025

77

78

COLOFON Dit masterplan voor landgoed Eyckenlust is gemaakt in opdracht van de eigenaar: Jan de Jong van Beek en Donk, Gemeente Laarbeek en Waterschap Aa en Maas, door Strootman Landschapsarchitecten uit Amsterdam en Floris Alkemade Architect uit Sint Oedenrode. Het masterplan is gemaakt in nauwe samenwerking met een begeleidingscommissie met vertegenwoordigers van een aantal partijen uit de gemeente Laarbeek, Provincie Noord-Brabant, Waterschap Aa en Maas en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed.

Masterplan landgoed Eyckenlust, Beek en Donk Maart 2025, Amsterdam/Sint Oedenrode

Opdrachtgevers Jan De Jong van Beek en Donk

Eigenaar landgoed Eyckenlust

Gemeente Laarbeek

contactpersoon Saskia Hornikx

Waterschap Aa en Maas

contactpersoon Simon Schimmel

Projectteam Berno Strootman

Strootman Landschapsarchitecten

Floris Alkemade

Floris Alkemade Architect

Arend van der Kam

Strootman Landschapsarchitecten

Ard Middeldorp

Strootman Landschapsarchitecten

Jan Willem van Veelen

Strootman Landschapsarchitecten

Begeleidingscommissie Eigenaar landgoed Eyckenlust Gemeente Laarbeek Waterschap Aa en Maas Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant Provincie Noord-Brabant Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed Raadgever Brabantse landgoederen

Met dank aan GrondGidsen, BOEi, Groene Grachten, Horizon Advies, Brabants Particulier Grondbezit, SmitsRinsma, Van Lanschot Nannenga Naus Rentmeesters, Klankbordgroep, inwoners en omwonenden van het landgoed.

Beeldmateriaal De tekeningen en foto's in dit rapport zijn gemaakt door Strootman Landschapsarchitecten, tenzij anders vermeld. Sommige beelden komen van internet, daarvan is het beeldrecht soms onduidelijk. Rechthebbenden kunnen hiervoor contact opnemen met Strootman Landschapsarchitecten.

79