RIB26-105 Conceptomgevingsprogramma retail
Tekst van het document
1734906 / 1978486 gemeente Krimpenerwaard Postbus 20 2860 AA Bergambacht www.krimpenerwaard.nl RAADSINFORMATIEBRIEF VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR de gemeenteraad CC DATUM 21 september 2026 ONDERWERP Concept omgevingsprogramma retail Beste meneer, mevrouw, Met deze Raadsinformatiebrief informeren wij u over het Omgevingsprogramma Retail. De winkelgebieden in onze kernen staan onder druk door online winkelen, veranderend consumentengedrag, energiecrisis en inflatie. Er is belangstelling voor functiewijzigingen, zoals omzetting van winkels naar wonen. Dit kan gevolgen hebben voor het voorzieningenniveau en de vitaliteit. Tegelijkertijd is er behoefte aan compacte, aantrekkelijke en toekomstbestendige centra. Daarom werken we aan omgevingsprogramma retail. Participatie Op 27 mei 2026 heeft de gemeente een participatieavond voor inwoners van de kernwinkelgebieden, winkeliers en vastgoedeigenaren georganiseerd. Op deze avond hebben we ervaringen en inzichten van deze partijen opgehaald. We hebben samen bekeken welke ruimtelijke maatregelen er nodig zijn en hoe deze partijen hier hun bijdrage aan kunnen leveren. Daarnaast hebben betrokkenen online kunnen reageren. Naast deze avond heeft de gemeente intensief contact met de voorzitters van de winkeliersverenigingen.
Bij het opstellen van het concept-omgevingsprogramma is de lokale kennis, ervaringen en verschillende perspectieven meegenomen. Stand van zaken Op 1 september hebben wij een presentatie gehouden over de bestaande kaders basis voor Omgevingsprogramma Retail om u hierover de informeren. Voor u ligt nu het concept omgevingsprogramma retail. Tot 13 oktober kunt u wensen en bedenkingen over het concept omgevingsprogramma retail meegeven. Wij zullen dit concept omgevingsprogramma retail ook bespreken met de voorzitters van de winkeliersvereniging. Vervolg De verzamelde wensen en aandachtspunten worden, waar mogelijk, verwerkt in het omgevingsprogramma. Hetzelfde geldt voor de feedback van de voorzitters van de winkeliersverenigingen. Na vaststelling van het programma door het college informeren wij u hierover. Bijlagen RIB: Concept Omgevingsprogramma Retail Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris, de burgemeester, pag. 2/2 J. Hennip ir. J. Beenakker 1/53 GEMEENTE KRIMPENERWAARD omgevingsprogramma Retail september 2026 2/53 DATUM september 2026 KENMERK 20251109/234050/006 PROJECT Gemeente Krimpenerwaard, omgevingsprogramma Retail PROJECTLEIDER T. Walvius OPDRACHTGEVER Gemeente Krimpenerwaard PROJECTNUMMER 20251109 AUTEURS Julia Breukelman, Tommy Walvius STATUS Concept 3/53 DISCLAIMER © Rho Adviseurs B.V.
Niets uit dit drukwerk mag door anderen dan de opdrachtgever worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt door middel van druk, fotokopie, microfilm of op welke andere wijze dan ook zonder voorafgaande toestemming van Rho Ad- viseurs B.V., behoudens voor zover dit drukwerk wettelijk een openbaar karakter heeft gekregen. Dit drukwerk mag zon- der genoemde toestemming niet worden gebruikt voor enig ander doel dan waarvoor het is vervaardigd. AVG Onze producten worden vrijgegeven conform het protocol en eisen uit het kwaliteitssysteem van Rho Adviseurs B.V.. Daarbij wordt niet gewerkt met handtekeningen en/of parafen. In het kader van de AVG worden, voorafgaand aan publi- catie of bij uitlevering aan derden, persoonsgegevens van derden in onze producten geanonimiseerd. In het belang van de advisering en herkenbaarheid worden bedrijfsgegevens van Rho Adviseurs B.V., namen, e-mailadres(sen) en telefoon- nummer(s) van adviseur(s), zijnde auteur(s) van het rapport of de projectleider van het onderhavige project, niet geano- nimiseerd. 4/53 INHOUD Inhoud 4 1. Inleiding 6 2. Vertreksituatie 9 2.1 Beleidskaders 9 2.2 Trends en ontwikkelingen 11 2.3 Analyse behoefte aan commerciële voorzieningen 11 3. Visie op de structuur en afwegingskader 16 3.1 Visie op de retailstructuur 16 3.2 Afwegingskader 17 4.
Uitvoeringsprogramma 22 4.1 Ruimtelijk instrumentarium 22 4.1.1 Doorvertaling in omgevingsplan 22 4.1.2 Onbenutte plancapaciteit 23 4.1.3 Afwegingskader nieuwe initiatieven 23 4.1.4 Horeca en terrassen 24 4.1.5 Monitoring 24 4.2 Overige (beleids-)maatregelen 24 4.3 Conclusie 25 Bijlage 1 Definities 26 Bijlage 2 Kaartbeelden behorende bij het afwegingskader uit paragraaf 4.2 29 Bijlage 3 Analyse planregels en beleidskaders 34 Bijlage 4 Motivering dienstenrichtlijn 50 Bijlage 5 Verslag participatieavond Krimpenerwaard 53 5/53 Voor u ligt het omgevingsprogramma Retail van de gemeente Krimpenerwaard. Retail is de verzamelnaam voor bedrijven die goederen en diensten rechtstreeks aanbieden aan consumenten. Hieronder vallen niet alleen winkels, maar ook horeca, dienstverlening en vrijetijdsvoorzieningen. Dit omgevingsprogramma is tot stand gekomen dankzij een intensieve samenwerking tussen de gemeente, winkeliersverenigingen, ondernemers, bewo- ners, vastgoedeigenaren en andere betrokken partijen. Het geeft richting aan de gezamenlijke ambitie om te komen tot compacte, complete, aantrekkelijke en toekomstbestendige winkelgebieden, ieder met een eigen identiteit en karakter. Juist in een landelijke gemeente als de Krimpenerwaard is de betekenis van ondernemers en winkeliers voor de leefbaar- heid van onze kernen van grote waarde.
De Krimpenerwaard wordt gekenmerkt door haar unieke veenweidelandschap, gelegen tussen de Hollandsche IJssel, de Lek en de Vlist. Binnen dit gebied liggen de dorpskernen Ammerstol, Bergambacht, Berkenwoude, Gouderak, Haastrecht, Krimpen aan de Lek, Lekkerkerk, Ouderkerk aan den IJssel, Schoonhoven, Stolwijk en Vlist, aangevuld met diverse buurt- schappen. Deze verscheidenheid aan vitale kernen vormt een krachtig fundament onder onze gemeente. Op de drie klein- ste kernen na heeft elke kern een winkelgebied. Soms kleiner, soms groot. Deze winkelgebieden vervullen een belangrijke functie als voorziening voor inwoners en als plaats waar economische en maatschappelijke activiteiten samenkomen. We willen daar zuinig mee omgaan. De gemeente Krimpenerwaard kent een sterke, lokaal gewortelde economie. Lokale ondernemingen en familiebedrijven vormen al generaties lang een belangrijke pijler onder onze samenleving. Zij bieden werkgelegenheid, creëren stage- en leerwerkplekken en dragen eraan bij dat jongeren zich blijvend met onze gemeente verbonden voelen. Daarnaast zijn veel ondernemers nauw betrokken bij het verenigingsleven, evenementen en maatschappelijke initiatieven. Daarmee leveren zij niet alleen een economische bijdrage, maar versterken zij tevens de sociale samenhang en leefbaarheid in onze dorpen.
Het behoud en de versterking van deze lokale economie vormen dan ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Vanuit het besef van goed rentmeesterschap willen wij zorgvuldig omgaan met de voorzieningen die onze kernen aantrekkelijk en leefbaar houden, zowel voor huidige als voor toekomstige generaties. Met dit omgevingsprogramma wordt ingezet op levendige, toegankelijke en aantrekkelijke winkelgebieden die beschikken over voldoende economische draagkracht en toekomstperspectief. De ontwikkelingen in het consumentengedrag en de voortdurende veranderingen binnen de retailsector vragen om een toekomstgerichte benadering. Tegelijkertijd blijven de kenmerken die de Krimpenerwaard onderscheiden onverminderd van kracht: sterke gemeenschappen, betrokken inwoners en een hechte verbondenheid met de eigen leefomgeving. Op dat fundament wordt voortgebouwd bij de verdere ontwik- keling van de retailstructuur binnen onze gemeente. Met dit omgevingsprogramma wordt een richting gegeven aan de toekomst van de retail in de Krimpenerwaard. De ambi- ties die hierin zijn opgenomen kunnen alleen worden gerealiseerd door een duurzame inzet van gemeente, ondernemers, vastgoedeigenaren, maatschappelijke partners en inwoners. Wij doen daarom een beroep op alle betrokken partijen om vanuit hun eigen verantwoordelijkheid bij te dragen aan de verdere ontwikkeling van onze winkelgebieden.
Door gezamenlijk op te trekken en oog te houden voor zowel economische vitaliteit als maatschappelijke meerwaarde, kunnen de kwaliteit, aantrekkelijkheid en bereikbaarheid van voorzieningen worden behouden en waar mogelijk worden versterkt. Daarmee wordt voortgebouwd op de kracht van onze kernen en wordt gewerkt aan een toekomstbestendige retailstructuur die bijdraagt aan leefbare dorpen, een vitale lokale economie en een sterke sociale samenhang. Zo blijft de Krimpenerwaard ook in de toekomst een gemeente waar het goed wonen, werken, ondernemen en recreëren is. L.G.I. (Leo) Barth Wethouder economie en detailhandel 6/53 1. INLEIDING In voorliggende rapportage wordt het omgevingsprogramma Retail van de gemeente Krimpenerwaard gepresenteerd, dat is bedoeld om gemaakte beleidsambities voor commerciële voorzieningen in de gemeente tot uitvoering te brengen. Op deze manier behouden we ook naar de toekomst levendige centrumgebieden in onze kernen Bergambacht, Schoonhoven, Stolwijk, Haastrecht, Ouderkerk aan Den IJssel, Lekkerkerk, Gouderak en Krimpen aan de Lek. AANLEIDING In 2019 heeft de gemeenteraad de Retailvisie Krimpenerwaard vastgesteld. In 2025 hebben Stad&Co en Sweco een tussen- tijdse evaluatie uitgevoerd. Zij hebben de huidige stand van zaken al in beeld gebracht en samen met betrokkenen een toe- komstperspectief geschetst voor negen winkelgebieden in de gemeente.
Dit betreft de centrumgebieden van de acht, eer- dergenoemde kernen en het winkelgebied Plesmanlaan in Schoonhoven. Hun advies is om de Retailvisie aan te scherpen met drie ambities: 1. Versterk en behoud het complete aanbod in de winkelgebieden; 2. Zorg voor basisbehoeften in de centra van de winkelgebieden; 3. Creëer een passende sfeer en uitstraling. Om dit te realiseren werken winkeliers en vastgoedeigenaren gezamenlijk aan lokale uitvoeringsagenda’s. In 2025 heeft het college besloten om een voorbereidingsbesluit detailhandel te nemen, dat moet voorkomen dat winkel- panden ongewenst worden omgezet naar woningen. In de uitwerking naar voorbeschermingsregels is een eerste aanzet gemaakt voor planregels voor de centrumgebieden. Hiermee loopt gemeente vooruit op het definitieve omgevingsplan. Rho Adviseurs is gevraagd om eerdere onderzoeken onderdeel te maken van een omgevingsprogramma, een van de kern- instrumenten van de Omgevingswet, waarin beleidskeuzes voor de middellange termijn worden uitgewerkt. Het wordt onderdeel van de gemeentelijke beleidscyclus en is hierdoor ook te gebruiken als afwegingskader voor concrete initiatieven die binnenkomen bij de gemeente. Het omgevingsplan is leidend vanuit juridisch oogpunt. Het omgevingspro- gramma Retail biedt hier de voorbereiding op: zowel qua omschrijving, onderbouwing Dienstenrichtlijn als voorzienbaar- heid en planregels.
Ook biedt het omgevingsprogramma concrete (beleids-) maatregelen. Deze mix van (beleids)instrumen- ten draagt bij aan behalen van gemeentelijke beleidsdoelen. INTEGRAAL RETAILBELEID Retail is de verzamelnaam voor bedrijven die goederen en diensten direct aan consumenten verkopen. Het gaat hier dus om zowel detailhandel, horeca als in het verlengde hiervan ook dienstverlening, ambachten en leisure in de gemeente. In deze sectoren is er in de afgelopen jaren veel gebeurd en veranderd. In de centrumgebieden wordt de samenhang tussen deze functies steeds groter. In de gemeentelijke Retailvisie wordt ingezet op verdere concentratie van detailhandel en ho- reca. We ontkomen er niet aan om ook de (gebruiks-)activiteiten wonen, horeca en overige functies zoals sport en leisure, dienstverlening, maatschappelijke functies en kleinschalige bedrijvigheid te betrekken in het afwegingskader. BESTAANDE BELEIDSKADERS Naast de Retail Visie Krimpenerwaard 2019 zijn er nog meer thema’s/regelingen in de loop der tijd verder uitgewerkt, waaronder de gemeentelijke omgevingsvisie Krimpenerwaard en Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028. Ook deze raken de centrumgebieden, waar verschillende activiteiten samenkomen: winkelen, werken, wonen en recreëren. Uitgangspunt is dat in voorliggend omgevingsprogramma zoveel als mogelijk wordt aangesloten bij eerdere beleidskeuzes.
Waar dit niet mogelijk is, door tegenstrijdigheden in beleid of veranderde inzichten, wordt dit nader toegelicht. Hetzelfde geldt voor de gestelde beleidskaders vanuit de provincie Zuid-Holland en recente ontwikkelingen in wet- en re- gelgeving. Zo maken recente uitspraken in het kader van de Europese Dienstenrichtlijn duidelijk dat niet alle maatregelen 7/53 zonder meer mogelijk zijn; dit dwingt ons om anders te denken over de wijze waarop we retail sturen en regels stellen voor de fysieke leefomgeving1. PROCES Er zijn verschillende analyses uitgevoerd om de vertreksituatie scherp te krijgen, zowel in beleid als behoefte. De afgelopen jaren was er al veel gedaan, geïnventariseerd en opgehaald. Om initiatieven die passend zijn binnen de winkelgebieden te faciliteren en ongewenste ontwikkelingen tegen te houden, moeten deze beleidskaders worden vertaald tot concrete ge- bruiksactiviteiten: waar zijn welke activiteiten wenselijk? Hiervoor is: ● er op 25 november 2025 een workshop georganiseerd met ambtenaren vanuit verschillende disciplines, waarin is op- gehaald welke wensen en behoeften er spelen binnen de gemeente. Dit heeft geleid tot een eerste verkenning van nieuwe planregels, vooruitlopend op de planregels in het omgevingsplan. Dit was aanleiding voor een nadere uitwer- king in een omgevingsprogramma.
● periodiek overleg geweest met vertegenwoordigers van ondernemers, als onderdeel van het zogenaamde voorzitters- overleg dat met de gemeente en de wethouder wordt gevoerd. In april 2026 zijn de voorzitters geïnformeerd over het opstellen van het omgevingsprogramma, als vervolg op de planologische procedure van de wijziging van het omge- vingsplan thematisch deel 1. Opgehaald is waar de behoefte ligt in de verschillende kernen, hoe het proces eruit moet zien en wat de rol van de voorzitters hierin kan zijn. Tussentijds zijn verschillende afstemmingsmomenten geweest. In het najaar is het omgevingsprogramma in concept gepresenteerd aan de voorzitters. ● gezamenlijk een openbare bijeenkomst gehouden op 27 mei 2026 voor ondernemers, vastgoedeigenaren, bewoners en andere geïnteresseerden. Ook is de mogelijkheid geboden om digitaal te reageren (zie participatieverslag). ● de gemeenteraad op verschillende momenten betrokken door het college. Er is een notitie, ‘Bestaande kaders als ba- sis voor Omgevingsprogramma Retail’, opgesteld d.d. 15 juli 2026 en de gemeenteraad heeft wensen en beperkingen mee kunnen gegeven op het concept van het omgevingsprogramma Retail. Oftewel, de uitgangspunten voor het omgevingsprogramma zijn gezamenlijk en zorgvuldig bepaald.
Dit is in het najaar van 2026 zowel intern (gemeente) als extern (ondernemers) getoetst met voorliggend omgevingsprogramma als resultaat. Dit proces heeft bijgedragen aan een grotere betrokkenheid van inwoners en ondernemers. In gezamenlijkheid zijn er kaartbeelden gemaakt, met een nieuwe afbakening van de verschillende winkelgebieden. Concreet heeft dit proces er ook toe geleid dat er nog een verdiepingsslag nodig was voor Lekkerkerk, na de recente ontwikkelingen in het centrum. RESULTAAT Het omgevingsprogramma Retail richt zich op negen winkelgebieden in de gemeente: Schoonhoven Centrum, Schoonho- ven Albert Plesmanplein, Bergambacht, Stolwijk, Ouderkerk aan den IJssel, Lekkerkerk, Krimpen aan de Lek, Gouderak en Haastrecht. Het omgevingsprogramma Retail heeft als doel: ● een afwegingskader voor de gemeente, voor initiatieven die niet passen binnen het vigerende beleidskader (wel toe- staan, niet tegenhouden), als nadere uitwerking van het ‘Voorbereidingsbesluit detailhandel november 2025’; ● een basis voor het opstellen van planregels voor het gemeentelijke omgevingsplan; ● om ondernemers te inspireren en richting te geven voor toekomstige investeringen; ● duidelijkheid en voorzienbaarheid bieden voor vastgoedeigenaren en projectontwikkelaars. Hierbij is het uitgangspunt ‘ja, mits’.
Initiatieven van ondernemers en inwoners die de winkelgebieden versterken staan centraal en worden gestimuleerd. Bij vaststelling van dit omgevingsprogramma is dit een afwegingskader voor de gemeente, wanneer een functie niet past binnen het omgevingsplan. Op dit moment zijn dat nog de voorbeschermingsregels (hoofdstuk 2 voorbereidingsbesluit 1 De essentie van de Dienstenrichtlijn is gericht op het waarborgen van een vrij verkeer van diensten tussen de Europese lidstaten en vrije vestiging van diensten van de ene in de andere lidstaat. Als onderdeel daarvan bevat de Dienstenrichtlijn regels die van toepassing zijn op overheden bij het formuleren van eisen en het vormgeven van vergunningsstelsels die van invloed zijn op de toegang tot of de uitoefening van een dienstenactiviteit. Kwantitatieve of territoriale beperkingen (zoals vestigingsbeperkingen voor specifieke branches) voor dienstverleners zijn in beginsel verboden. Detailhandel in goederen is een dienst in de zin van de Dienstenrichtlijn en een beperking moet dus aan deze voorwaarden voldoen. 8/53 detailhandel, november 2025), maar er wordt gewerkt aan een structurele borging door middel van een wijziging van het omgevingsplan. Op termijn wordt het omgevingsprogramma Retail deels verwerkt in juridische regels in het omgevingsplan van de ge- meente Krimpenerwaard.
De beleidscyclus en het verlenen van vergunningen leidt tot een continue aanpassing van het omgevingsplan. Dit geldt ook bij actualisatie van het omgevingsprogramma Retail (we richten nu op 2032) of andere vast te stellen programma’s, besluiten, etc. LEESWIJZER In hoofdstuk 3 worden de belangrijkste uitkomsten van de verschillende analyses gepresenteerd: de vertreksituatie. Hieruit zijn de belangrijkste opgaven voor de komende jaren geformuleerd (hoofdstuk 4). Hoe we de opgaven invullen komt naar voren in het uitvoeringsprogramma in hoofdstuk 5. 2. | VERTREKSITUATIE Het omgevingsprogramma Retail voor de gemeente | Krimpenerwaard staat niet op zichzelf. Verschillende beleidsstukken en afspraken, zowel binnen de gemeente als in regionaal verband, zijn | hieraan voorafgegaan. Bovendien heeft het raakvlakken met andere beleidssectoren. 2.1 | Beleidskaders Op gemeentelijk, regionaal en provinciaal niveau zijn afspraken gemaakt die zijn vastgelegd in verschillende beleidsdocu- menten. De meest relevante zijn in tabel 2.1 op een rij gezet. Hieronder zijn de belangrijkste uitgangspunten samengevat. In bijlage 2 is een volledig overzicht van het beleid uiteengezet.
Tabel 2.1: Overzicht relevante beleidsdocumenten Naam | Jaar van verschijnen Zuid-Hollandse Omgevingsverordening, geconsolideerde versie vanaf 30 april 2026 | 2025 Regionale detailhandelsstructuurvisie Midden-Holland 2020: een visie op vitale steden en | 2021 dorpen Retailvisie Krimpenerwaard | 2019 Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028 | 2023 Omgevingsprogramma sociale basis en maatschappelijke voorzieningen Krimpenerwaard | 2024 2024 Omgevingsvisie Krimpenerwaard | 2021 Omgevingsprogramma Mobiliteit | 2026 Omgevingsprogramma Landbouw | 2025 BOPA-beleid gemeente Krimpenerwaard 2025: hoofdstuk 5 Horecabeleid | 2025 Standplaatsenbeleid gemeente Krimpenerwaard | 2025 Niet vastgesteld: Rapportage ontwikkeling winkelgebieden Krimpenerwaard | 2025 Provinciale uitgangspunten De provincie Zuid-Holland richt zich in haar omgevingsverordening (ZHOV) op de concentratie van detailhandel in be- staande winkelconcentraties. Buiten deze bestaande winkelconcentraties is in principe geen nieuwe detailhandel mogelijk. Uitzonderingen worden gemaakt voor bepaalde branches of situaties (bijvoorbeeld perifere detailhandel, kleinschalige de- tailhandel, supermarkt in kleine kernen). Binnen de bestaande centra zijn alle detailhandelsbranches toelaatbaar. Regionale afspraken Voor de regio Midden-Holland is een regionale detailhandelsvisie opgesteld.
Centraal hierin staat de vorming van vitale toekomstbestendige stads- en dorpskernen, waar detailhandel een belangrijke, actieve, eigentijdse en energieke rol blijft vervullen. Er wordt verwezen naar de retailvisie van de gemeente Krimpenerwaard voor de ontwikkelrichtingen en ambi- ties. De retailvisie richt zich op het behoud en ontwikkeling van een goed gespreide winkelstructuur en het benutten van kansen voor ondernemers. Ook de ambitie van vitale kernen staat centraal: het aantrekkelijk houden van centra en het voorkomen/verminderen van leegstand. Voor deze centra in de gemeente zijn verschillende ontwikkelrichtingen opgesteld, en overgenomen in de regionale detailhandelsvisie. Gemeentelijk beleidskader Het gemeentelijk beleidskader bestaat uit verschillende beleidsstukken, van algemeen (omgevingsvisie) tot specifiek (de- tailhandelsbeleid of woonvisie). Met de gemeentelijke omgevingsvisie werkt de gemeente aan opgaven zoals sterke en leefbare kernen, duurzame econo- mische ontwikkeling, de klimaat- en energietransitie en veranderingen in het landelijk gebied. Onderdeel daarvan is het streven naar compacte, comfortabele, complete, aantrekkelijke en toekomstbestendige winkelgebieden met eigen 9/53 10/53 identiteit.
Dit betekent versterken van de regionale functie van Schoonhoven en Bergambacht en behoud (waar passend en realistisch) van de boodschappenfunctie in de overige kernen (Stolwijk, Ouderkerk aan den IJssel, Lekkerkerk, Krimpen aan de Lek, Gouderak en Haastrecht). Ook is er aandacht voor de toeristische functies in de centrumgebieden, en in het alge- meen voor een volledig en bereikbaar maatschappelijk voorzieningenaanbod. Momenteel wordt de omgevingsvisie geactu- aliseerd. In de Retailvisie is voor de verschillende winkelgebieden in de kernen een verzorgingsfunctie en toekomstperspectief opge- steld. Daarbij wordt een verschil gemaakt tussen de kernen met een regionale functie (Schoonhoven en Bergambacht) en een lokale functie (overige kernen). Dit gaat gepaard met een bijpassend aanbod (ruim aanbod + groei versus basisaanbod + behoud). De gemeente concentreert detailhandel en horeca in de centrumgebieden. Op termijn wordt de Retailvisie via een actualisatie opgenomen in de omgevingsvisie. In de ‘rapportage ontwikkeling winkelgebieden Krimpenerwaard’ is een toekomstperspectief opgesteld voor de winkelge- bieden. Ambities zijn het compact maken van de winkelgebieden, behoud van het boodschappenaanbod als basisbehoefte, en de daarmee gepaarde voorkeur voor het vergroten van supermarkten in de centra of verplaatsing naar de centra, en het behoud van maatschappelijke voorzieningen.
Uit de woonvisie blijkt dat er een grote behoefte is aan woningen: 4.000 woningen tot 2040. Het aantal binnenstedelijke woningbouwlocaties lijkt echter op te raken. Daarom is ook de ambitie gesteld om binnenstedelijk ook gestapelde wonin- gen te realiseren. Ook aan de randen van de kernen ziet de gemeente kans om (gestapelde) woningen te realiseren In het omgevingsprogramma sociale basis en maatschappelijke voorzieningen wordt het belang benadrukt van het aanbod van (maatschappelijke) voorzieningen in de eigen kern en op aanvaardbare afstand. Centrumgebieden maken daar een belangrijk onderdeel van, als locatie voor deze voorzieningen, maar ook als ontmoetingsplek voor inwoners. Het omgevingsprogramma Landbouw en het horecabeleid buitengebied benoemen het belang van de toeristische en recre- atieve sector in het buitengebied van de gemeente, waaronder horecagelegenheden of verkoop van gemaakte producten. Dit zijn duidelijk wel nevenactiviteiten of ondergeschikt aan de hoofdactiviteit. In omgevingsprogramma Mobiliteit wordt benadruk dat er de komende jaren wordt gewerkt aan de verkeersveiligheid, bereikbaarheid tussen de dorpen en met de regio, duurzaamheid en aan een aantrekkelijke en goede ingerichte openbare ruimte. In het standplaatsenbeleid2 worden regels gesteld over vaste en tijdelijke standplaatsen.
De vaste standplaatsen zijn op kaart vastgelegd voor een bepaald aantal dagen. Een deel van deze standplaatsen liggen in de centrumgebieden. Tijdelijke standplaatsen worden per vergunning afgegeven. 2 Het verkopen van goederen als groenten, fruit, kaas, bloemen, kleding en horeca vanuit een standplaats is binnen de Krimpenerwaard een veel voorkomende manier van ambulante handel. Deze standplaatsen staan individueel en los van de weekmarkt op de daarvoor aangewezen locaties. Het voorziet in de behoefte, biedt werkgelegenheid en verlevendigt het straatbeeld. De standplaatsen dienen aanvullend te zijn en een verrijking voor het bestaande winkelgebied. Echter een overmaat aan standplaatsen kan juist het tegenovergestelde effect tot gevolg hebben en de leefbaarheid aantasten. Daarnaast kunnen omwonenden overlast ondervinden door stank, geluid en de aanwezigheid van zwerfafval. 11/53 2.2 Trends en ontwikkelingen De Retailsector is onderhevig aan grote structurele veranderingen: demografische ontwikkelingen, toenemende mobiliteit, branchevervaging, blurring3 en de sterke groei van online winkelen de afgelopen jaren zorgen voor een blijvende verande- ring in consumentengedrag. De Coronacrisis heeft deze ontwikkelingen versneld. Dit heeft blijvende gevolgen voor de traditionele winkelstraat.
Er is sprake van afnemende bestedingen in fysieke winkels, met name in de centrumbranches ‘mode en luxeartikelen’ en ‘vrije tijd’. De consument kiest voor dit soort aankopen in toenemende mate tussen online (efficiënt) of een dagje uit in centrumgebieden zoals Gouda, maar ook grotere steden als Rotterdam. Door de veranderingen in koopgedrag is de behoefte aan winkelvastgoed afgenomen, zeker in de middelgrote centrumgebieden. De kleinere centrumgebieden blijken beter in te kunnen spelen op de lokale behoefte. In de winkelbranchegroepen dagelijks (supermarkten) en in/om het huis (o.a. doe-het-zelf, wonen, tuinartikelen) is sprake van een sterke schaalvergroting in de fysieke winkels (en daarmee samenhangende verzorgingsgebieden). Deze schaalver- groting vindt nadrukkelijk ook plaats in kernen van de grootte zoals in de gemeente Krimpenerwaard. Tegelijkertijd staan deze branches ook onder druk van online. Dat maakt een goede positionering van winkelgebieden ten opzichte van elkaar en dus een ruimtelijk concentratiebeleid nog belangrijker. De behoefte van de consument aan horeca gaat onverminderd door. De verblijfs- en ontmoetingsfunctie in centrumgebie- den worden steeds belangrijker. Groei is vooral te zien in de fastservice sector, zowel in het gezonde als minder gezonde aanbod. Deze sector zorgt ook voor een verdere filialisering in de horeca.
Horeca neemt in binnensteden verhoudingsgewijs toe in de totale voorzieningenmix. Tegelijkertijd heeft horeca in het bui- tengebied het lastig. Horeca heeft economisch en sociaal-maatschappelijk meerwaarde. Sterke horeca zet een gebied op de kaart. De juiste horeca, stimuleert maatschappelijke participatie, verlevendigt werklocaties en wordt meer en meer in monumentaal erfgoed ingepast. Dit heeft effecten op de ruimtelijke eisen en structuur van de sector. Andere relevante ontwikkelingen zijn: schaalvergroting, multifunctionaliteit (bredere menukeuze), vers en verantwoord, samen delen (delen van hapjes), vervlechting horeca en detailhandel (ook wel ‘blurring’ genoemd) en de doorontwikkeling van bezorgplat- forms. Verder bewegen horecazaken continu mee met de wensen van de gast. Daarom is horeca qua conceptontwikkeling een innovatieve sector waar steeds nieuwe concepten opkomen. Zoals veel sectoren heeft ook de horeca last van personeelstekorten en forse prijsstijgingen. Dit zet de rendementen onder druk. 2.3 Analyse behoefte aan commerciële voorzieningen STAND VAN ZAKEN In de ‘Rapportage ontwikkeling winkelgebieden Krimpenerwaard’ is de huidige stand van zaken van de retail in de ge- meente onderzocht. De volgende observaties zijn gedaan: - De dichtheidsanalyses laten zien dat het huidige aanbod in de Krimpenerwaard overeenkomt met de benchmark (figuur 2.1).
Dit betekent dat het bestaande aanbod voor het aantal inwoners voldoende is. - In de sectoren van recreatieve en doelgerichte detailhandel blijft het aanbod iets achter, maar dit zijn sectoren waarin de vraag naar fysiek winkelen de afgelopen jaren en naar verwachting ook de komende jaren zal verschui- ven naar online winkelen. Gezien deze trend is uitbreiding van deze sectoren niet nodig. - De koopstromen (KSO 2021) laten zien dat de gemeente zich bevindt in een sterk concurrentieveld. De mate van koopkrachtbinding in de gemeente is vergelijkbaar met die in andere gemeenten en vertoont stabiliteit. De 3 Blurring is het mengen van horeca en detailhandel. Het idee daarachter is dat door het verruimen van regels op dit terrein ondernemers meer ruimte wordt geboden om te ondernemen. Dit zogenaamde ‘blurren’ leidt in de praktijk tot veel discussie. Deze discussie begint bij het feit dat mengen van alcohol en detail- handel wettelijk gezien niet mag. De vigerende wetgeving op dit gebied de Alcoholwet is opgezet om alcoholmisbruik tegen te gaan. Daarom zijn de mogelijkhe- den om alcohol te schenken beperkt en met veel regels omgeven. Daarnaast is het in deze wet aan alcoholverstrekkers (horeca) verboden om aan detailhandel te doen. Een kok van een restaurant mag zijn eigen boek, of bijvoorbeeld producten die hij in zijn zaak gebruikt niet verkopen in zijn zaak.
Ook het verstrekken van alcohol in bijvoorbeeld een luxe schoenenzaak is niet toegestaan. 12/53 afvloeiing van koopstromen is echter hoger dan die van vergelijkbare gemeenten, maar er is wel sprake van een afname in fysieke winkels in de afgelopen jaren. Naast concurrentie van naburige gemeenten zoals Rotterdam en Gouda, heeft Krimpenerwaard ook te maken met concurrentie van online aankopen. De totale afvloeiing is de afgelopen jaren toegenomen. - Als we kijken naar de samenstelling van de bevolking, zien we ook dat er de komende jaren een verdere vergrij- zing zal plaatsvinden, vanwege het grote aantal mensen tussen de 45 en 65 jaar. Figuur 2.1. Vergelijking dichtheden Krimpenerwaard met benchmark In 2025 heeft er weer een koopstromenonderzoek plaatsgevonden. Als onderdeel van het KSO Randstad zijn de koopstro- men voor de gemeente Krimpenerwaard en de winkelgebieden in beeld gebracht. Voor de winkelgebieden geeft dit het volgende beeld. ● Het dagelijks winkelaanbod in de winkelgebieden heeft voornamelijk een lokale verzorgingsfunctie. De koopkrachttoe- vloeiing is in de meeste gevallen veel lager dan ten opzichte van de benchmark (figuur 2.2). Winkelgebied Albert Ples- manlaan in Schoonhoven heeft een grote toevloeiing. Dit zijn bezoekers van naastgelegen gemeente Lopik.
● Alleen voor de centra van Bergambacht, Lekkerkerk en Schoonhoven is recreatief detailhandelsaanbod onderscheiden (mode & luxe, vrije tijd). Voor de overige kernen geldt dat de omvang van de bestedingen in deze branche nul of te klein is om weer te geven. Vooral Bergambacht en Schoonhoven trekken veel bezoekers van buiten de gemeente. ● Het doelgericht aanbod (in/om huis en overig) trekt ten opzichte van de benchmark een gemiddeld aantal mensen van buitenaf. Lekkerkerk valt op met een stuk lagere toevloeiing. ● In de toevloeiingscijfers voor horeca is duidelijk te zien welke kernen in trek zijn voor toeristisch bezoek: Bergambacht, Haastrecht en Schoonhoven. ● Op verschillende momenten is met ondernemers gesproken. Er worden verschillende uitdagingen geconstateerd. De belangrijkste laten zich als volgt samenvatten: - In de kleinere kernen staat de levensvatbaarheid van voorzieningen onder druk. Nieuwbouw is noodzakelijk voor voldoende draagvlak, met name in de dagelijkse artikelensector. - Vergrijzing bij ondernemers en een gebrek aan opvolging zorgt voor een teruglopend winkelaanbod. Geconsta- teerd wordt dat nieuwe ondernemers in een aantal specifieke branches zitten, zoals kapsalons en (bezorg)horeca. Dit zorgt voor verschraling van het aanbod. Vanuit wet- en regelgeving is hier lastig op te sturen (Dienstenricht- lijn).
- Er zijn veel ontwikkelingen in het centrum van Lekkerkerk, zoals het vertrek van Coop, het leegkomende gemeen- tekantoor en een groot aantal te koop staande panden, die zorgen voor onrust bij ondernemers. - Verschillende projecten lopen al jaren, zoals Schoonhoven Zilveras en De Kleine Betuwe in Haastrecht. - De kernen waar parkeren goed is, worden goed bezocht. De kernen waar dit niet zo is, staan bezoekersaantallen onder druk. - Blijvende aandacht voor de inrichting van openbare ruimte, evenementen, ambulante handel en bereikbaarheid.
- | Ondernemers zijn verenigd en de mate van samenwerking is wisselend. De betrokkenheid van een aantal lokale ondernemers is groot, maar deze afhankelijkheid van sleutelfiguren maakt het ook kwetsbaar. Met de opkomst van filiaalbedrijven en online verkoop, neemt de betrokkenheid wel af. - | Er zijn meer subsidie- en stimuleringsmaatregelen gewenst. Figuur 2.2. Overzicht koopkrachttoevloeiing in de onderzochte winkelgebieden gemeente Krimpenerwaard (KSO, 2025) | 4 DISTRIBUTIEVE BEHOEFTE DETAILHANDEL In de gemeentelijke retailvisie uit 2019 is de distributieve marktruimte voor detailhandel in beeld gebracht. In het kader van dit omgevingsprogramma is de situatie van destijds vergeleken met de huidige situatie. Dit geeft een beeld van de (ont- wikkelingen in) behoefte. De uitgangspunten van het distributieplanologisch onderzoek (dpo) zijn als volgt veranderd: ● | Het aantal inwoners in de gemeente Krimpenerwaard is gestegen naar 57.798. Dit zijn circa 2.500 meer inwoners dan in 2017, en ook al meer dan de prognose destijds was voor 2030. ● | De huidige verwachting (o.b.v. Primos-prognose 2025) is dat het aantal inwoners verder zal groeien naar 60.450 inwo- ners in 2035. ● | De Notitie Omzetkengetallen laat landelijk het beeld zien van hogere bestedingen en een hogere vloerproductiviteit. ● | In de Retailvisie zijn de koopstroomgegevens van het KSO2016 als uitgangspunt genomen.
Inmiddels is er zowel in 2021 als in 2025 een nieuw koopstromenonderzoek uitgevoerd. - | Voor de dagelijkse goederensector is de koopkrachtbinding iets toegenomen (+1 procentpunt), de koopkrachttoe- vloeiing is gelijk gebleven. De koopkrachtbinding in de gemeente is wel lager dan de benchmark. - | De niet-dagelijkse goederensector is in het KSO2025 uitgesplitst in de branches recreatief | (mode & luxe en vrije tijd) en doelgericht (in/om huis en overig). ● | In de recreatieve branche is de koopkrachtbinding in 2025 gedaald ten opzichte van 2021, en is weer op het niveau van 2018. De toevloeiing ligt lager dan de benchmark. ● | In de doelgerichte branche is de koopkrachtbinding vergelijkbaar met 2021, en ligt hoger dan de benchmark. De koopkrachttoevloeiing is toegenomen ten opzichte van 2021, maar ligt lager dan de benchmark. ● | Het dagelijks winkelaanbod is toegenomen met circa 1.250 m2 wvo. 4 In het KSO is de Kerkweg in Lekkerkerk als apart winkelgebied aangemerkt (locatie Albert Heijn). 13/53 14/53 ● In het KSO2025 zijn voor het eerst ook de koopstromen voor horeca gemeten. In Krimpenerwaard is de binding 57% en daarmee hoger dan de benchmark. De toevloeiing is wel lager dan de benchmark. Dit levert het volgende beeld in de behoefte in de gemeente op: ● De berekende indicatieve marktruimte in de dagelijkse sector komt uit op -500 m2 wvo nu en +300 m2 wvo in 2035.
In de Retailvisie werd uitgegaan van een evenwichtige marktsituatie en een indicatieve marktruimte tot 650 m2 wvo in 2030. De marktsituatie is dus iets verminderd (door het groter aanbod). ● De berekende indicatieve marktruimte in de recreatieve sector is op basis van voorgaande uitgangspunten berekend op: +100 m2 wvo nu en +700 m2 wvo in 2035. ● De berekende indicatieve marktruimte in de doelgerichte sector is op basis van de voorgaande uitgangspunten bere- kend op: +3.800 m2 wvo nu en +5.300 m2 wvo in 2035. ● In de Retailvisie werd voor de niet-dagelijkse sector geen marktruimte voorzien. Verschil kan verklaard worden door een hogere koopkrachtbinding en een kleiner aanbod (circa 6.000 m2 wvo). ACTUELE ONTWIKKELINGEN/INITIATIEVEN Er spelen verschillende plannen die al in de ruimtelijke procedure zitten of waar de gemeente op een andere manier een besluit over heeft genomen. Let wel, de meeste plannen zijn nog niet onherroepelijk dan wel definitief. Naast de afwegin- gen vanuit het retailbeleid worden ook andere beleidskaders betrokken, zoals wonen. In de woonvisie is de ambitie gesteld om 4.000 woningen te realiseren tot 2040. Initiatieven in de centrumgebieden, die deels al zijn afgerond: ● Herinrichting openbare ruimte centrum Haastrecht. ● De Kleine Betuwe (Haastrecht): herontwikkeling van bedrijventerrein Galgoord naar een nieuw woon-werkgebied.
Hier worden 184 woningen gerealiseerd. Onderdeel van de ontwikkeling is verder een supermarkt, dienstverlening en maatschappelijke voorzieningen. Planologisch is dit geregeld, het bestemmingsplan is in 2024 vastgesteld. Het plan is echter nog niet in uitvoering. ● Schoonhoven Plesmanplein: hier is de winkelstructuur versterkt met een supermarktcluster van twee aanvullende win- kelformules volgens het ‘haltermodel’. Verder wordt gewerkt aan de ontwikkeling naar verblijfsgebied met horeca, terrassen, speelvoorzieningen en aantrekkelijke openbare ruimte. ● Schoonhoven Zilver-as: in 2023 heeft de gemeenteraad besloten de Zilver-as te ontwikkelen tot aantrekkelijk verblijfs- gebied. Als onderdeel hiervan wordt in 2027 begonnen met herinrichting van de openbare ruimte van de Haven en Oude Haven. ● Bergambacht: ondernemers werken aan een plan voor het verder compact maken van centrum en verhogen van ver- blijfskwaliteit. ● In Bergambacht wordt 28 juli 2026 het nieuwe gemeentehuis geopend. In verschillende centrumgebieden is nog een gemeentekantoor aanwezig. Onderzocht moet worden wat de toekomst van deze panden en locaties zijn. CONCLUSIE Voorgaande ontwikkelingen hebben gevolgen voor de zorgvuldig opgebouwd retailstructuur van de gemeente Krimpener- waard.
● De kernen Bergambacht en Schoonhoven hebben het grootste detailhandel- en horeca-aanbod en een bovenlokale, en voor een aantal activiteiten zelfs bovenregionale verzorgingsfunctie. Het karakter van Schoonhoven als Zilverstad en Bergambacht met sterke lokale ondernemers trekken bezoekers uit de hele gemeente en voor een deel ook uit omlig- gende regio (Bible Belt). Om relevant te blijven is verder onderscheid t.o.v. grotere kernen in de omgeving noodzake- lijk. ● De overige kernen in de gemeente hebben een beperkt detailhandels- en horeca-aanbod met hoofdzakelijk een ver- zorgingsfunctie voor de eigen inwoners. Het betreft de kernen: Haastrecht, Krimpen aan de Lek, Lekkerkerk en Stol- wijk. Hier geldt vooral het belang om een boodschappen- en horeca-aanbod te behouden voor de sociale cohesie en levendigheid. Het hebben van een eigen supermarkt is essentieel. 15/53 ● De hoofdwinkelstructuur, zoals benoemd in de Retailvisie 2019, staat onder druk. De positie van enkele centrumgebie- den is de afgelopen jaren niet verbeterd, zoals blijkt uit het stuk van Stad & Co. De centrumgebieden van Gouderak en Ouderkerk aan den IJssel staan als zodanig ter discussie. Het behoud van voorzieningen is vanuit de leefbaarheid ech- ter wel gewenst. Hier kan maatwerk worden toegepast. 16/53 3.
VISIE OP DE STRUCTUUR EN AFWEGINGSKADER Voor een optimale voorziening van eigen inwoners en bezoekers wordt ingezet op zo veel mogelijk ruimtelijke concentratie van detailhandel, horeca en aanvullende voorzieningen in de gewenste hoofdstructuur. Deze bestaat uit de centrumgebie- den van Schoonhoven, Bergambacht, Stolwijk, Ouderkerk aan den IJssel, Lekkerkerk, Krimpen aan de Lek, Gouderak, Haastrecht en Schoonhoven Albert Plesmanplein. 3.1 Visie op de retailstructuur De gemeente Krimpenerwaard heeft met de Retailvisie een aantal ambities vastgesteld. Aanvullend daarop zijn deze ambi- ties verder uitgewerkt in de ‘Rapportage ontwikkeling winkelgebieden Krimpenerwaard’. Deze ambities vormen het uit- gangspunt voor het afwegingskader voor initiatieven binnen de gemeente en het daarbij aansluitende uitvoeringspro- gramma. Samengevat zijn de ambities voor de retailstructuur in Krimpenerwaard als volgt: 1. We zetten in op behoud en kwalitatieve versterking van de bestaande winkelgebieden. Onderdeel daarvan is het be- houd van de unieke identiteit van de kernen. 2. Belangrijk onderdeel van de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van de winkelgebieden is het boodschappenaan- bod. Daarom zetten we in op het concentreren van supermarkten in de centrumgebieden. 3. Naast het boodschappenaanbod willen we ook de mogelijkheden voor horeca, recreatie en toerisme beter benutten. 4.
Ook zetten we in op het behoud van maatschappelijke voorzieningen in de kernen. We houden er bij de locatiekeuze wel rekening mee dat deze niet altijd een publieksgerichte functie hebben en soms minder goed in de centra passen. De retailstructuur van de gemeente Krimpenerwaard heeft door de uitgestrektheid van de gemeente, de ligging nabij sterke winkelgebieden in de regio (in Rotterdam en Gouda) en het ontbreken van een duidelijke centrale ‘hoofdkern’, geen duidelijk hoofdwinkelgebied. De positie van de centrumgebieden moet daarom in samenhang met de omliggende regio gezien worden. In de structuur is om die reden slechts een onderscheid gemaakt tussen centra met een lokale verzorgings- functie en centra met een regionale functie: ● Regionale functie, focus op recreatief winkelen en/of recreatief verblijf: Schoonhoven en Bergambacht. Deze plaat- sen vervullen een functie voor de gemeente en deels de omliggende regio (met name Lopikerwaard en Alblasser- waard). Dit vanwege het (van oudsher) aanwezige aanbod en de centrale ligging in het samenstel van de poldergebie- den Krimpenerwaard, Lopikerwaard en Alblasserwaard, op relatief grotere afstand van andere grotere winkelgebie- den. Door de historische omgeving en verleden als zilverstad heeft Schoonhoven ook een specifieke recreatieve ver- blijfsfunctie, los van de winkelfunctie.
● Lokale functie, focus op boodschappen: Lekkerkerk, Krimpen aan de Lek, Ouderkerk a/d IJssel, Haastrecht, Stolwijk, Schoonhoven Albert Plesmanplein en Gouderak. De inwoners van deze kernen zijn voor de dagelijkse aankopen in meer of mindere mate op de eigen kern gericht en voor overige voorzieningen op de grotere winkelgebieden in de regio. Lekkerkerk en Stolwijk hebben ook een bovenlokale functie: zij bevinden zich deels in de invloedssfeer van de regio en deels in die van Bergambacht (en Schoonhoven) en er zijn een aantal bovenlokale trekkers in deze centra ge- vestigd (o.a. mode en horeca). Dit is ook verankerd in de gemeentelijke omgevingsvisie, waarin toekomstbestendige winkelgebieden als speerpunt is be- noemd. Bestaande winkelgebieden krijgen ruimte voor vernieuwing en verbetering. Op deze manier kunnen deze gebieden zich aanpassen op de huidige ontwikkelingen en zich (onderling) onderscheiden om aantrekkelijk te blijven. Hierin zijn lo- kaal kopen en lokaal ondernemen van belang. Winkeliers/ondernemers werken onderling samen, maar ook met de ge- meente. 17/53 3.2 Afwegingskader Het afwegingskader Retail vormt het toetsingskader voor concrete initiatieven die binnenkomen bij de gemeente. Het om- gevingsplan is leidend vanuit juridisch oogpunt. Het bindt zowel gemeente als inwoners en bedrijven.
Maar er zijn functies die nu zijn uitgesloten en toch een bijdrage leveren aan de levendigheid van centra. Dan kan gemeente hiervoor, wanneer ontwikkelingen aansluiten op en bijdragen aan de beleidsuitgangspunten van de eerder opgestelde visies, een vergunning verlenen. In het afwegingskader is een overzicht gemaakt van de (on)mogelijkheden per centrumgebied: Schoonhoven, Bergam- bacht, Stolwijk, Ouderkerk aan den IJssel, Lekkerkerk, Krimpen aan de Lek, Gouderak, Haastrecht en Schoonhoven Albert Plesmanplein. In aansluiting op de ambities zetten we in de centrumgebieden in op concentratie van het detailhandels- en horeca-aan- bod. Buiten de aangewezen hoofdstructuur zijn nieuwe initiatieven voor detailhandel en horeca niet wenselijk. Het is vooral van belang dat de leefbaarheid en dynamiek behouden blijft. Naast de gemeentelijke afweging vindt ook op een hoger schaalniveau een afweging plaats. De gemeente Krimpenerwaard ligt in de provincie Zuid-Holland. De provincie heeft instructieregels opgesteld voor omgevingsplannen die detailhandel mogelijk maken (zie hoofdstuk 2 en bijlage 3). Zo zijn afspraken gemaakt over concentratie van detailhandel en branchering van detailhandel buiten winkelgebieden. De invulling wordt aan gemeenten overgelaten. Voorliggend afwegingskader Re- tail voldoet aan de beleidskaders, zoals gesteld door de provincie.
Bij substantiële ontwikkeling is afstemming met de pro- vincie noodzakelijk. Daarnaast zal bij ontwikkelingen waarbij sprake is van een stedelijke ontwikkeling, getoetst moeten worden aan de ladder voor duurzame verstedelijking. Compacte winkelgebieden Er wordt gestreefd naar compactere winkelgebieden. In zijn algemeenheid is er (op termijn) minder behoefte aan winkel- meters. De behoefte aan andere activiteiten, zoals wonen, neemt toe. Een combinatie van winkelfuncties en wonen maakt een gebied ook levendig; Het is zaak om het planologische regime hierop aan te passen. De verschillen tussen de centrum- gebieden in de gemeente Krimpenerwaard nemen toe. Daarom wordt voor de meeste kernen ingezet op een compact kernwinkelgebied met commerciële functies. Waar de vraag naar commerciële functies in de afgebakende centrumgebie- den is teruggelopen, wordt meer ruimte geboden voor wonen, om leegstand te voorkomen en te voldoen aan de grote behoefte aan wonen in de centrumgebieden. Dit komt de ruimtelijke kwaliteit van de centrumgebieden ten goede, zodat ze beter beleefbaar, vitaler en daardoor ook aantrekkelijker als woongebied worden. Ook maatschappelijke voorzieningen met een publieksgerichte functie kunnen hieraan bijdragen. Er is gekozen voor een regeling, die in de basis voor alle winkelgebieden gelijk is.
Hierin wordt onderscheiden: - Het centrumgebied – aan de randen van het centrum worden ruimere invullingsmogelijkheden geboden, waaron- der wonen op de begane grond. Hier wordt ruimte geboden aan andere publieksgerichte functies, nu de vraag naar winkels afneemt. Deze mix zorgt voor een eigen lokale sfeer en laten de woongebieden overgaan in het kern- winkelgebied. - Het kernwinkelgebied – dit is het drukste deel van het winkelgebied. Het gebied is vooral bedoeld om te winkelen. Hier wordt ingezet op een hogere concentratie aan winkels, horeca en voetgangers. Daarom zijn op de begane grond enkel commerciële functies toegestaan. Wonen wordt alleen toegestaan op verdieping. In een aantal geval- len is het kernwinkelgebied (nagenoeg) gelijk aan het afgebakende centrumgebied, hier is dus geen aanloopge- bied aanwezig waar voorzieningen en wonen op de begane grond wordt gemixt. Voor alles daarbuiten geldt dat bestaande rechten worden gerespecteerd (de activiteiten die mogelijk zijn op basis van het omgevingsplan), maar dat de gemeente de mogelijkheid heeft om, bijvoorbeeld de activiteit detailhandel, er af te halen, wanneer het voor langere tijd niet meer als zodanig wordt gebruikt. Dit doen we om te kunnen sturen op het clusteren van detailhandel: waar willen we welke activiteit.
18/53 Deze wijziging wordt doorgevoerd in het omgevingsplan, vanuit praktisch oogpunt gebeurt dit periodiek (alle wijzigingen van een bepaalde periode in een keer). Dit betreft de activiteiten detailhandel en horeca, met een voorgestelde termijn van 1 jaar. Op bepaalde locaties beperkt/verandert dit bestaande gebruiksrechten. Door deze maatregel nu al te veranke- ren in beleidskaders, wordt “voorzienbaarheid” gecreëerd en nadeelcompensatie zoveel mogelijk voorkomen. Binnen het provinciaal beleid wordt de mogelijkheid geboden voor nieuwe wijkgebonden winkelconcentraties in nieuwe woonwijken, maar hier wordt vanwege de beperkte omvang van de woningbouwplannen in de gemeente Krimpenerwaard niet in voorzien. Bovendien draagt dit niet bij aan de doelen van dit omgevingsprogramma ter versterking van de be- staande centra. Aan transformatie van panden in het kernwinkelgebied, zoals in bijlage 2 op de verschillende kaartbeelden is opgenomen, naar functies die niet of in mindere mate publieksgericht zijn waaronder maatschappelijk, wordt in principe niet meege- werkt tenzij er sprake is van structurele leegstand. Deze afweging dient niet vanuit economisch perspectief te worden ge- maakt, de ruimtelijke meerwaarde voor het centrumgebied als geheel is belangrijker dan een hogere (huur)opbrengst.
Bij transformatie naar minder publieksgerichte functies moet worden aangetoond dat hier voor langere tijd, in ieder geval langer dan een jaar, geen interesse is vanuit de markt. Op de kaartbeelden van Haastrecht (de Kleine Betuwe) en Lekkerkerk (gemeentehuis) zijn ontwikkelgebieden aangeduid. Hier liggen kansen voor versterking van het centrumgebied, die nader onderzocht dienen te worden, zowel ruimtelijk als functioneel. Maatschappelijke voorzieningen De gemeente Krimpenerwaard zet in op passende en bereikbare maatschappelijke voorzieningen. Deze zijn slechts beperkt publieksgericht en nu vooral in de wijken gevestigd. Daarom gaan we hier terughoudend mee om in de centrumgebieden. Het uitgangspunt is nee, tenzij het functioneert als ontmoetingsplaats voor bewoners. Dit dient nader onderzocht te wor- den. Perifere detailhandelslocaties In afwijking van concentratie van detailhandel in de centrumgebieden is het uitgangspunt dat op de perifere locaties detail- handel is toegestaan die vanwege de aard en omvang niet passend is binnen de reguliere centrumgebieden. Vanwege de omvang en de verkeersaantrekkende werking kan dit vaak niet in centrumgebieden en wordt ingezet op de reeds aangewezen locaties.
De mogelijkheden worden hier beperkt tot detailhandel in goederen die qua aard of omvang van de aangeboden goederen niet of niet goed inpasbaar is in de centra, conform provinciaal beleid: detailhandel in brand- en explosiegevaarlijke goederen, detailhandel in volumineuze goederen, tuincentra, bouwmarkten, kleinschalige- en on- dergeschikte detailhandel in aansluiting op ZHOV. Supermarkten Voor supermarkten maken we geen aparte regeling, dit valt onder de detailhandelsactiviteit. Omdat supermarkten wel een belangrijk onderdeel uitmaken van de lokale verzorgingsfunctie toekomstbestendigheid vinden we het belangrijk dat ieder centrum een moderne supermarkt moet hebben (1.500 tot 2.000 m2 bvo). Deze zijn vrij te vestigen in de centra. Voor gro- tere supermarkten of buiten de centra geldt nee tenzij, omdat ze supermarkten in kleinere kernen dan verdringen. Buitengebied Het buitengebied heeft van oudsher een bijzondere positie. Het boodschappenaanbod is hier minder dominant vanwege een beperkt aantal eigen inwoners. Verkoop van agrarische producten, horeca en vermaak zijn als ondergeschikte functie aan het agrarische bedrijf toegestaan, in overeenstemming met het omgevingsprogramma Landbouw en ZHOV, langs de hoofdstructuren in het buitengebied: N207 en N210, de ‘dijklinten’ en de Veenweidegebieden. Een en ander conform het BOPA-Beleid gemeente Krimpenerwaard 2025.
Horeca Aangesloten wordt bij de vier horecacategorieën, in aansluiting op de Retailvisie 2019 en het BOPA-Beleid gemeente Krim- penerwaard 2025. In de Algemene plaatselijke verordening Krimpenerwaard | (APV 2018) is opgenomen dat v | oor de exploi- tatie van een openbare inrichting een vergunning van de burgemeester benodigd | is. Ook beslist de burgemeester | over de ingebruikneming van de openbare weg | bij terrassen. ● | Categorie 1: daghoreca zonder alcohol. Dit betreft horecabedrijven waar bezoekers overdag heen komen om een consumptie te nuttigen. In deze zaken wordt geen alcohol geschonken. Het gaat om lichte daghoreca, direct mogelijk op basis van het bestemmingsplan. Onder deze categorie kunnen ook accomm | odaties voor het organiseren van bijeenkomsten, zoals vergaderingen en seminars vallen. Gedacht moet bijvoorbeeld worden aan een theetuin of een lunchroom. - | Er wordt geen alcohol geschonken - | De horecafunctie is alleen overdag geopend. Dat betekent concreet dat de horecafunctie tussen 09.00 | -19.00 uur geopend mag zijn. In de zomerperiode (mei | -september) mag de horecafunctie tot 20.00 uur geopend zijn. ● | Categorie 2: daghoreca met alcohol. Dit betreft daghorecazaken waar alcohol geschonken wordt. Onder deze categorie kunnen ook accommodaties voor het organiseren van bijeenkomsten, zoals vergaderingen en seminars vallen.
Het vieren van kleinschalige (verjaardags) feesten valt hier ook onder. - | De inrichting beschikt over | Alcoholwet | vergunning. - | De horecafunctie is alleen overdag geopend. Dat betekent concreet dat deze alleen tussen 09.00 | - 22.00 geopend mag zijn. ● | Categorie 3: dag | - en avondhoreca met alcohol Dit betreft horecazaken die naast de dagperiode | ook in de avondperiode geopend zijn, waar alcohol wordt geschon- ken, vaak in combinatie met de verkoop van eten (restaurants). Onder deze categorie kunnen ook accommodaties vallen voor het organiseren van bijeenkomsten, zoals vergaderingen en seminars, en | feesten en partijen. - | De inrichting beschikt over een | Alcoholwetvergunning De horecafunctie is alleen in de dag | - en avondperiode geopend. Dat betekent concreet dat deze tussen 09.00 | en 24.00 uur geopend mag zijn, dus ook buiten de zomerperiode om (oktober-april). ● | Categorie 4: dag-, avond- en nachthoreca met alcohol Dit betreft horecazaken die in de dag, avond- en in de nachtperiode geopend zijn, waar alcohol wordt geschonken, vaak in combinatie met de verkoop van eten (restaurant). Onder deze categorie kunnen ook accommodaties vallen voor het organiseren van bijeenkomsten, seminars en feesten en partijen. - | De inrichting beschikt over een Alcoholwetvergunning. - | Openingstijden zijn geregeld in de APV.
Concreet betekent dit dat de horecafunctie tot 02.00 uur ’s nachts geo- pend mag zijn. Voor horeca in het buitengebied wordt aangesloten op het BOPA-beleid 2025, waarin het horecabeleid buitengebied is opgenomen. Horeca is toegestaan in het buitengebied maar enkel als deze een nevenfunctie is of ondergeschikt is aan de hoofdfunctie. Daarbij is horeca in de categorieën 3 en 4 in de veenweidegebieden niet toegestaan. Met het oog op het nieuwe omgevingsplan dient onderzocht te worden hoe we de huidige planologische situatie om kun- nen zetten naar de voorgestelde horecacategorieën, ook rekening houdend met huidige openingstijden. Overige thema’s ● | Voor ambulante handel5 wordt aangesloten bij het recent vastgestelde standplaatsenbeleid. Hiervoor zijn de vaste standplaatsen op kaart vastgelegd. 5 Ambulante handel is de verkoop van goederen zonder een vaste fysieke winkellocatie. De warenmarkt is de belangrijkste vorm van ambulante handel. Iets min- der dan tweederde van de ambulante handelaren staat op de warenmarkt. Voor een groot deel van de ambulante handelaren is dit ook het enige verk | oopkanaal. Daarnaast verkopen ambulante handelaren op braderieën en met standplaatsen of een combinatie van voornoemde kanalen.
In | de statistieken vallen deze on- dernemingen volgens de Standaard Bedrijfsindeling 2008 van het CBS onder de codes 478 Markthandel en 4799 Overige ambulante h | andel (zoals colportage en straathandel). 19/53 20/53 ● Voor beroepen aan huis wordt aangesloten bij de huidige bestemmingsregelingen, zoals overgenomen in het tijdelijke deel van het omgevingsplan: detailhandel is uitsluitend toegestaan als deze gerelateerd is aan het aan-huis-gebonden beroep en ondergeschikt is. ● Productiegebonden detailhandel buiten de centrumgebieden wordt alleen in ondergeschikte vorm toegestaan, met een maximum van 50 m². Tabel 3.1 Afwegingskader centrumgebieden gemeente Krimpenerwaard Afgebakende winkelgebieden Overig Soort activiteit toegestaan/ randvoor- waarden Centrumgebied Kernwinkelgebied Buiten deze centra Detailhandel toegestaan ja ja huidig, ondergeschikt of agrarische nevenactiviteiten randvoorwaarden geen geen ZHOV + omgevings- programma Landbouw Perifere detailhandel toegestaan nee nee alleen huidig randvoorwaarden geen geen ZHOV Horeca 1 daghoreca zonder alcohol toegestaan ja ja in hoofdstructuur alleen in of aansluitend op bebouwingsclusters, als ondergeschikte of ne- venfunctie. In dijklinten en veenweidegebie- den alleen in huidige bebouwing, tot max 100 m2. Vergunning conform APV.
randvoorwaarden met vergunning conform APV met vergunning conform APV Horeca 2 daghoreca met alcohol toegestaan ja ja in hoofdstructuur alleen in of aansluitend op bebouwingsclusters. In dijklinten en veenwei- degebieden alleen in huidige bebouwing, tot max 100 m2. Vergunning conform APV randvoorwaarden met vergunning conform APV met vergunning conform APV Horeca 3 dag en avond- horeca met alcohol toegestaan ja ja Alleen huidig. Nieuw alleen met ruimtelijke procedure in dijklinten en veenweidegebied. Vergunning conform APV. randvoorwaarden met vergunning conform APV met vergunning conform APV Horeca 4 dag avond en nachthoreca (APV) toegestaan ja ja nee randvoorwaarden met vergunning conform APV met vergunning conform APV geen Ambulante handel (standplaatsen) toegestaan ja ja nee randvoorwaarden met vergunning conform gemeen- telijk beleid met vergunning conform gemeen- telijk beleid geen Terrassen toegestaan ja ja ja randvoorwaarden conform gemeentelijke ter- rasprincipes + ver- gunning APV conform gemeentelijke ter- rasprincipes + ver- gunning APV conform gemeentelijke terrasprincipes + vergunning APV Bedrijven categorie 1 en 2 (ambachten - persoon- lijke dienstverlening) toegestaan ja ja ja randvoorwaarden geen geen geen Maatschappelijk toegestaan nee nee ja randvoorwaarden tenzij meerwaarde is aangetoond (pu- blieksgerichte functie*) tenzij meerwaarde is aangetoond (pu-
blieksgerichte functie*) Conform omgevingsprogramma sociale basis en maatschappelijke voorzieningen (vervolg) Afgebakende centrumgebieden Overig 21/53 Soort activiteit toegestaan/ randvoor- waarden Centrumgebied Kernwinkelgebied toegestaan/ randvoorwaarden kantoren/ zakelijke dienstverlening toegestaan ja ja ja randvoorwaarden alleen publieks- gerichte functies* alleen publieksge- richte functies* kantoor aan huis, beperkte bezoekfunctie wonen op verdieping toegestaan ja ja ja randvoorwaarden geen geen geen wonen begane grond toegestaan ja nee ja randvoorwaarden geen geen geen * onder publieksgerichte functies worden bedrijven en instellingen verstaan, die vrij toegankelijk zijn, in hoofdzaak baliewerkzaamheden of an- dere publieksdiensten verricht, zoals stomerijen, wasserettes, kappers, pedicures, makelaars, reis- en uitzendbureaus, ateliers en dergelijke, waarvan uitstraling en bedrijfsvoering (o.a. openingstijden en distributie) zodanig is dat de activiteit passend is binnen de desbetreffende (cen- trum)gebieden. 22/53 4. UITVOERINGSPROGRAMMA Eerder zijn richtinggevende keuzes gemaakt voor de toekomstige ontwikkeling van de retail in de gemeente Krimpener- waard. Met het omgevingsprogramma Retail geven we hier verder uitvoering aan om een toekomstbestendige retailstruc- tuur te behouden.
De totstandkoming van het omgevingsprogramma Retail was een proces met alle stakeholders. Ook voor de uitvoering is het van belang dat alle stakeholders de handen ineen blijven slaan, om gezamenlijk alle kansen te benutten. Centraal hierin staan de ondernemersverenigingen, al dan niet verenigd in een BIZ, en het periodiek overleg met gemeente. Vanuit de ge- meente wordt het initiatief genomen om samen met de stakeholders uitvoering te geven aan de visie. Dit met inachtne- ming van ieders taak en rol. Belangrijke bouwstenen van het omgevingsprogramma Retail Krimpenerwaard zijn de Retailvisie Krimpenerwaard uit 2019 en het aanvullende onderzoek naar toekomstbeelden. Voor een aantal kernen wordt plannen gemaakt door ondernemers om een centrumvisie op te stellen. 4.1 Ruimtelijk instrumentarium Om uitvoering te kunnen geven aan het afwegingskader Retail, biedt de Omgevingswet verschillende ruimtelijke instru- menten. Voorgaande keuzes worden vertaald naar (andere) beleidsdocumenten en het juridisch-planologisch instrumenta- rium. De mix van instrumenten bepaalt het succes. Welke instrumenten worden ingezet, wordt navolgend toegelicht. 4.1.1 Doorvertaling in omgevingsplan Met omgevingsprogramma’s worden onderdelen van de gemeentelijke omgevingsvisie concreet gemaakt en stevig juri- disch vastgelegd.