RIB26-065 Vastgestelde Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein 2026-2031
Tekst van het document
1660044 / 1903224 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl RAADSINFORMATIEBRIEF VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR de gemeenteraad CC DATUM 2 juni 2026 ONDERWERP Vastgestelde Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein 2026 - 2031 Beste meneer, mevrouw, Het college heeft de Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein 2026–2031 (MAG) vastgesteld in de collegevergadering van 19 mei 2026 en biedt deze hierbij ter kennisgeving aan u aan. Achtergrond en context Met het door de raad in 2025 vastgestelde addendum op het Integraal Beleidskader Sociaal Domein is de strategische koers voor het sociaal domein aangescherpt. Daarbij is nadrukkelijk gekozen voor een veranderbeweging waarin normaliseren, collectiveren en preventie centraal staan. De maatschappelijke agenda bouwt hierop voort en maakt concreet waar gemeente en partners de komende jaren gezamenlijk op inzetten. De Maatschappelijke Agenda De MAG geeft richting aan de gezamenlijke inzet van gemeente en partners op drie samenhangende maatschappelijke opgaven in het sociaal domein: het versterken van de sociale basis, het vergroten van bestaanszekerheid en het vergroten van kansengelijkheid. De agenda is geen nieuw beleidskader en ook geen uitputtend overzicht van activiteiten, maar een gezamenlijke uitvoerings- en veranderagenda.
De nadruk ligt op een andere manier van samenwerken, houding en gedrag in de uitvoering en het realiseren van duurzame maatschappelijke effecten voor inwoners. Tegelijkertijd is de maatschappelijke agenda nadrukkelijk ook gericht op het borgen van een houdbaar stelsel van zorg en ondersteuning. Door schaarste aan personeel en financiële middelen staat de betaalbaarheid en beschikbaarheid van ondersteuning onder druk. De ingezette veranderbeweging draagt hieraan bij, maar vraagt ook om scherpe keuzes. Dit betekent dat wordt gestuurd op het versterken van collectieve voorzieningen, het beperken van de inzet van zwaardere individuele ondersteuning waar dat kan en het beter benutten van data en monitoring om doelmatigheid en effectiviteit te vergroten. Totstandkoming De maatschappelijke agenda is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met maatschappelijke partners, onder andere door middel van co-designsessies. Ook de Adviesraad Sociaal Domein is betrokken geweest; het uitgebrachte advies is meegenomen bij de verdere uitwerking van de agenda. Communicatie richting inwoners De gemeente vindt het belangrijk om inwoners te informeren over en te betrekken bij de ontwikkelingen in het sociaal domein. Daarom wordt de komende periode via verschillende kanalen gecommuniceerd over de maatschappelijke agenda en wat deze betekent voor inwoners.
Daarbij is nadrukkelijk aandacht voor begrijpelijke en herkenbare communicatie, die aansluit bij de leefwereld van inwoners. De communicatie start pag. 2/2 naar verwachting in juni met een spread in Het Kontakt. In de periode daarna worden inwoners periodiek geïnformeerd en betrokken bij initiatieven die bijdragen aan sterke buurten en kernen. Tot slot De maatschappelijke agenda markeert geen nieuwe koers, maar versterkt en versnelt de ingezette veranderbeweging in het sociaal domein. De verdere concretisering vindt de komende jaren plaats in samenwerking met partners en inwoners, waarbij gezamenlijk leren en bijsturen centraal staan. Wij verwijzen u voor de volledige inhoud en uitwerking naar de Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein 2026– 2031 in de bijlage. Bijlagen RIB: Maatschappelijke Agenda Sociaal Domein 2026 - 2031 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris, de burgemeester, J. Hennip ir. J. Beenakker Maatschappel ke Agenda Sociaal Domein 2026-2031 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 2 Voorwoord Krimpenerwaard is een gemeente met sterke gemeenschappen, veel betrokken inwoners en een rk netwerk aan voorzieningen. Tegelkertd zien we dat onze samenleving verandert.
Niet iedereen kan vanzelfsprekend meedoen, de druk op zorg en ondersteuning neemt toe en verschillen in kansen en gezondheid worden zichtbaarder. Deze ontwikkelingen vragen om een gezamenlke beweging: naar een samenleving waarin mensen elkaar kennen, ondersteunen en ruimte hebben om zich te ontwikkelen. Met deze Maatschappelke Agenda geven we als gemeente en maatschappelke partners samen richting aan ons werk in het Sociaal Domein voor de komende jaren. Deze agenda is tot stand gekomen in co-designsessies met gemeente en partners. Daarb is duidelk geworden dat de maatschappelke opgaven waarvoor we staan alleen kunnen worden aangepakt als we gedeelde verantwoordelkheid nemen: ieder vanuit zn eigen rol, expertise en positie, en in nauwe verbinding met inwoners. De agenda richt zich op drie opgaven die onlosmakelk verbonden zn met het dagelks leven van inwoners: het versterken van de sociale basis, het vergroten van bestaanszekerheid en het vergroten van kansengelkheid. Per opgave beschrven we wat we gezamenlk zien, wat we willen bereiken en welke beweging daarvoor nodig is. Inwoners spelen hierin een cruciale rol. De agenda biedt ruimte om hun ervaringen, ideeën en initiatieven structureel te betrekken en samen te werken aan oplossingen die passen b wat inwoners in hun buurt en dagelks leven tegenkomen.
Deze agenda vraagt van gemeente en maatschappelke partners dat z samen optrekken in keuzes, uitvoering en verantwoordelkheid. Niet alles ligt vast en niet alles is vooraf uitgewerkt. Juist daardoor is de agenda wendbaar en biedt z ruimte om aan te blven sluiten b nieuwe inzichten en ontwikkelingen in de samenleving en behoeften van inwoners. We zn trots op het gezamenlke proces dat tot deze agenda heeft geleid en waarderen de openheid, betrokkenheid en denkkracht van alle partners. Deze agenda is een gezamenlk product én een gezamenlke koers. Nu is het td om verder te bouwen: door plannen om te zetten in actie, gezamenlk in de praktk aan de slag te gaan en werkend te blven leren. Namens het college danken w iedereen die heeft bgedragen aan deze Maatschappelke Agenda. Laten we gezamenlk verantwoordelkheid blven nemen voor de uitvoering, zodat Krimpenerwaard een gemeente is waar iedereen kan meedoen en waar kansen en voorzieningen toegankelk zn voor alle inwoners. Irma Bultman en Wisja Pannekoek, wethouders Sociaal Domein
4 5 5 6 6 6 6 7 8 11 14 17 17 17 17 23 23 24 24 24 25 25 26 26 28 30 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 3 Inhoudsopgave Samenvatting 1. Inleiding 1.1 Missie, visie en waarden 1.2 Aanleiding en veranderbeweging 1.3 De Maatschappelke Agenda als gezamenlke koers 1.4 Relatie met bestaand beleid en bezuinigingsmaatregelen 1.5 Totstandkoming van deze agenda 1.6 Leeswzer 2. De drie maatschappelke opgaven 2.1 Wat de aanpak van de drie opgaven verbindt 2.2 Versterken van de sociale basis 2.3 Vergroten van bestaanszekerheid 2.4 Vergroten van kansengelkheid 3. Veranderagenda 3.1 Doel en karakter van de veranderagenda 3.2 Hoe we veranderinitiatieven selecteren en prioriteren 3.3 De gezamenlke veranderinitiatieven 2026–2031 3.4 Hoe we de veranderinitiatieven organiseren 3.5 Wat dit vraagt van gemeente en partners 4. Samen werken, uitvoeren en leren 4.1 Rollen en samenwerking in de veranderbeweging 4.2 Monitoring 4.3 Leren en verbeteren 4.4 Verantwoording 5. Blagen Blage 1. Begrippenlst Blage 2. Beschrving veranderinitiatieven Blage 3. Fasering van veranderinitiatieven
Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 4 Samenvatting Met de Maatschappelke Agenda werken gemeente en maatschappelke partners samen aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen. De agenda geeft richting aan het werk in het sociaal domein voor de komende jaren. Daarb staat het dagelks leven van inwoners centraal. Niet alles hoeft zwaarder, individueler of professioneler. Door eerder te helpen, meer samen te doen en beter gebruik te maken van wat er al is in buurten en dorpen, kunnen problemen worden voorkomen en kansen worden vergroot. De agenda richt zich op drie maatschappelke opgaven die sterk met elkaar samenhangen: het versterken van de sociale basis, het vergroten van bestaanszekerheid en het vergroten van kansengelkheid. De opgaven staan hieronder verder beschreven. Samen vormen z één veranderbeweging. De manier waarop deze opgaven worden aangepakt is gericht op normaliseren (niet alles is een probleem), collectiever werken (meer samen, minder alleen) en preventie (eerder helpen om zwaardere problemen te voorkomen), met positieve gezondheid als uitgangspunt. Versterken van de sociale basis - Samen leven, ontmoeten en elkaar helpen De sociale basis is het fundament van een sterke samenleving. Toch is het steeds minder vanzelfsprekend dat mensen elkaar kennen of ondersteunen. Vragen worden daardoor sneller een zorgvraag.
De verandering is dat het gewone leven weer centraal komt te staan: buurten en kernen waar mensen elkaar ontmoeten, zich verbonden voelen en steun vinden b elkaar. Gemeente en maatschappelke partners werken daarom meer in buurten en dorpen en minder vanuit losse regelingen. Dat vraagt een andere houding: professionals zn zichtbaar en benaderbaar, sluiten aan b inwoners en stimuleren ontmoeting en onderlinge hulp. Ontmoetingsplekken zn niet alleen voor activiteiten, maar ook voor een gesprek of een eerste vraag. Partners laten los dat ondersteuning altd individueel en professioneel moet zn. Kleine zorgen worden vaker samen opgepakt, bvoorbeeld in de buurt of in een groep. Zo wordt hulp vragen normaler en blft ondersteuning dichter b het dagelks leven. Vergroten van bestaanszekerheid - Meer rust en grip op het dagelks leven Voor een deel van de inwoners is bestaanszekerheid geen vanzelfsprekendheid. Geldzorgen, onzeker wonen, stress en onveiligheid hangen vaak samen. Hulp komt nu vaak laat en via verschillende organisaties. De verandering is dat inwoners eerder steun krgen, op een duidelke en samenhangende manier. Gemeente en maatschappelke partners werken meer vanuit vertrouwen en minder vanuit regels. Dat vraagt ander gedrag: luisteren, meedenken en samen zoeken naar oplossingen die passen b de situatie van de inwoner.
Partners stemmen beter af tussen inkomen, wonen, zorg en welzn, zodat inwoners niet steeds opnieuw hun verhaal hoeven te vertellen. Naast individuele ondersteuning zetten partners ook collectieve vormen in, bvoorbeeld groepsgerichte ondersteuning tdens wachttden. Inwoners staan er dan niet alleen voor en krgen eerder rust en overzicht. Door eerder en preventief te werken, worden grotere problemen vaker voorkomen. Vergroten van kansengelkheid - Ieder kind een goede start Niet ieder kind groeit op met dezelfde kansen. Verschillen ontstaan vaak al vroeg en kunnen zich blven herhalen. Te vaak wordt ondersteuning pas ingezet als problemen zichtbaar zn. De verandering is dat ondersteuning zich eerder richt op de oorzaken van ongelke kansen, zoals stress in gezinnen, beperkte basisvaardigheden, beperkte toegang tot voorzieningen en onzekerheid over inkomen of wonen. Partners richten zich meer op vroeg ondersteunen, dichtb gezinnen en in het gewone leven. Kinderopvang, scholen, zorg, welzn, sport en cultuur werken nauwer samen en stemmen beter af. Dat vraagt een gezamenlke houding: signalen serieus nemen, elkaar opzoeken en sneller handelen. Ondersteuning vindt vaker plaats op plekken waar kinderen en ouders al komen, zoals school, de sportclub of de bibliotheek. Daarb wordt niet alleen gekeken naar het kind, maar ook naar de thuissituatie en de omgeving.
Familie, buren en vrwilligers worden bewuster betrokken. Zo krgen kinderen meer ruimte om zich te ontwikkelen en voelen ouders zich gesteund en nemen z naar vermogen verantwoordelkheid. Samen veranderen Om deze beweging te realiseren is meer nodig dan goede bedoelingen. Daarom bevat de Maatschappelke Agenda een gezamenlke veranderagenda. Gemeente en maatschappelke partners hebben samen verkend wat de veranderbeweging vraagt aan een andere manier van samenwerken, houding en gedrag. Het gaat niet alleen om andere afspraken, maar vooral om anders doen: eerder contact zoeken, meer vertrouwen geven, samenwerken over grenzen heen en ruimte laten voor wat inwoners zelf kunnen en willen. De veranderagenda biedt ruimte om nieuwe werkwzen te ontwikkelen, uit te proberen en daarvan te leren. Niet alles ligt vooraf vast. Partners werken stap voor stap samen, sturen b waar nodig en durven ook te stoppen met wat niet bdraagt. Samenwerking, leren en verantwoorden vormen daarb één geheel. Gemeente en maatschappelke partners zn samen verantwoordelk voor de koers en de resultaten. Door ervaringen uit de praktk te combineren met cfers en signalen van inwoners en professionals, ontstaat inzicht in wat werkt. Die kennis gebruiken we om keuzes te maken en steeds beter aan te sluiten b wat inwoners nodig hebben. Inwoners spelen een belangrke rol in de veranderbeweging.
De agenda is opgesteld door gemeente en maatschappelke partners, maar de verandering kan alleen slagen als inwoners weer meer naar elkaar omkken. We willen toe naar een samenleving waarin hulp vragen en hulp bieden vanzelfsprekender wordt, waarin mensen elkaar kennen en ondersteunen en waarin samenredzaamheid groeit. Dit is een bewuste tegenbeweging tegen individualisering en polarisatie. Gemeente en partners ondersteunen en faciliteren dit, maar de kracht ligt in buurten, netwerken en gemeenschappen zelf. De Maatschappelke Agenda is een uitnodiging om samen te blven werken aan een Krimpenerwaard waarin mensen zich gezien voelen, steun dichtb is en iedereen de kans krgt om mee te doen. Nu en in de toekomst. 1 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 5 Inleiding De Maatschappelke Agenda (MAG) Krimpenerwaard 2026–2031 geeft richting aan hoe we samen als gemeente en maatschappelke partners werken aan een sterke, veerkrachtige en inclusieve samenleving en vormt het kader voor keuzes en verdere uitwerking in de komende jaren. In dit hoofdstuk lichten we de uitgangspunten van de agenda toe, de aanleiding en veranderbeweging, de positie van de MAG en de relatie met bestaand beleid. Het hoofdstuk sluit af met de wze waarop deze agenda tot stand is gekomen en een leeswzer.
In deze agenda worden begrippen gebruikt die binnen het sociaal domein gangbaar zn; een toelichting op deze begrippen is opgenomen in blage 1. 1.1 Missie, visie en waarden In het Sociaal Domein van Krimpenerwaard staat de inwoner centraal. We versterken het gewone leven door in te zetten op preventie, vroegsignalering en passende ondersteuning die zo veel mogelk lokaal, informeel en toegankelk is. We werken aan een inclusieve gemeenschap waarin mensen zich thuis voelen, kunnen meedoen en elkaar ondersteunen, en waarin jeugdigen gezond en veilig kunnen opgroeien. Uitgangspunt hierb is gedeelde verantwoordelkheid: inwoners dragen naar vermogen b aan hun eigen leven en hun leefomgeving, terwl samenleving en overheid ondersteunen waar dat nodig is. Verbinding, vertrouwen, betrouwbaarheid, respect en resultaatgerichtheid vormen, samen met deze gedeelde verantwoordelkheid, het fundament van ons handelen en onze samenwerking als gemeente en maatschappelke partners. 1.2 Aanleiding en veranderbeweging In 2021 stelde de gemeente Krimpenerwaard het Integraal Beleidskader Sociaal Domein vast. Dit kader legt de basis voor de gezamenlke ambitie van raad, college, maatschappelke partners en inwoners. In 2025 is dit kader aangescherpt op basis van de kwaliteitsmonitor 2022/2023 en gesprekken met de gemeenteraad en de Adviesraad Sociaal Domein.
Deze aanscherping is vastgelegd in een addendum en vormt samen met het oorspronkelke beleidskader één samenhangend geheel. Met deze aanscherping zetten we nadrukkelk in op een veranderbeweging in het Sociaal Domein. Die veranderbeweging is zowel noodzakelk als wenselk: noodzakelk om ondersteuning toegankelk, passend en houdbaar te houden in een samenleving waarin de vraag toeneemt en de beschikbare capaciteit onder druk staat, en wenselk omdat in en rond het gewone leven voor een deel van de hulpvragen betere en duurzamere oplossingen mogelk zn. De kern van deze beweging is een verschuiving van individuele, professionele ondersteuning naar ondersteuning die zoveel mogelk plaatsvindt in en rond het gewone leven, met professionele inzet daar waar dit echt noodzakelk is. Deze beweging sluit bovendien aan b de rol van de samenleving: waar oplossingen in en vanuit gemeenschappen mogelk zn, laten we die ook daar ontstaan, terwl de gemeente zorgt voor ondersteuning alleen wanneer dat noodzakelk is. Deze veranderbeweging krgt vorm langs drie samenhangende strategieën: • Normaliseren: niet alle vragen en kwetsbaarheden hoeven te worden geproblematiseerd of geprofessionaliseerd. Verschillen en tegenslagen horen b het leven; waar mogelk zoeken we oplossingen in het dagelks leven en in de sociale omgeving.
• Collectiveren: waar passend kiezen we voor collectieve, vr toegankelke voorzieningen en activiteiten. We versterken de sociale basis en investeren in zorgzame gemeenschappen, buurten en kernen. Collectieve activiteiten bieden bovendien een tegenwicht aan individualisme en polarisatie in de samenleving, en bevorderen ontmoeting, verbinding en sociale cohesie. • Preventie: door eerder, lichter en dichter b het gewone leven te ondersteunen, voorkomen we verergering van problemen en de inzet van zwaardere ondersteuning. Door te investeren in zorgzame gemeenschappen, collectieve en vr toegankelke welznsvoorzieningen en preventieve activiteiten, en door de samenhang daartussen te versterken, verwachten we dat meer hulpvragen van inwoners beter en dichter b het gewone leven kunnen worden beantwoord. Collectief werken draagt niet alleen b aan eectiviteit, maar ook aan sociale verbinding en ontmoeting, en vormt een belangrke tegenbeweging tegen toenemend individualisme en polarisatie in de samenleving. Dit vraagt om een beweging van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid, solidariteit en omzien naar elkaar, met positieve gezondheid als uitgangspunt. 1 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 6 Hoewel Krimpenerwaard sterke gemeenschappen kent en beschikt over een breed palet aan maatschappelke voorzieningen, ontstaat deze beweging niet vanzelf.
De toegankelkheid van de samenleving staat onder druk: ondersteuning vanuit de omgeving is minder vanzelfsprekend, inwoners vinden het lastiger om hulp te vragen en alledaagse problemen worden vaker geprofessionaliseerd. Tegelkertd neemt de groep mensen die ondersteuning nodig heeft toe, terwl het aantal beschikbare professionals beperkt is. Dat vraagt om gedeelde verantwoordelkheid: investeren in de sociale basis en zorgzame buurten én het doelgericht inzetten van schaarse professionele capaciteit voor inwoners voor wie ondersteuning strikt noodzakelk is. 1.3 De Maatschappelke Agenda als gezamenlke koers Met de Maatschappelke Agenda geven gemeente en maatschappelke partners gezamenlk richting aan hoe we de veranderbeweging realiseren. Die veranderbeweging geldt voor het hele Sociaal Domein en krgt concreet vorm binnen drie samenhangende maatschappelke opgaven: het versterken van de sociale basis, het vergroten van bestaanszekerheid en het vergroten van kansengelkheid. Binnen elk van deze opgaven werken we vanuit dezelfde uitgangspunten: normaliseren waar mogelk, collectiveren waar passend en preventief handelen vanuit positieve gezondheid. De veranderbeweging vraagt om een andere manier van samenwerken en soms ook om een andere houding en werkwze van alle betrokkenen.
Dat betekent bvoorbeeld dat we bewuster gebruikmaken van verschillende vormen van kennis en ervaring, waaronder ervaringsdeskundigheid van inwoners, b het vormgeven en uitvoeren van ondersteuning. Gemeente en maatschappelke partners zien een gedeelde visie en onderling vertrouwen als belangrke bouwstenen voor een succesvol samenspel. We werken met de MAG vanuit één koers, gericht op impact voor inwoners en met gedeelde verantwoordelkheid voor het resultaat. Deze agenda markeert geen nieuw begin. Gemeente en maatschappelke partners werken al geruime td aan deze veranderbeweging in de praktk. De Maatschappelke Agenda is het gezamenlke instrument om deze beweging te versterken, te verdiepen en te versnellen. De agenda biedt richting en prioritering, maakt gezamenlke keuzes expliciet en ondersteunt gemeente en maatschappelke partners om samen te leren, b te sturen en, waar nodig, ook te stoppen. Daarmee helpt de agenda om focus aan te brengen en schaarse capaciteit gericht in te zetten. De Maatschappelke Agenda is geen overzicht van bestaand activiteitenaanbod en geen nieuw beleidskader. Z bouwt voort op wat er al gebeurt en sluit expliciet aan b lopende initiatieven en ervaringen. Zo doen we recht aan het werk dat al is verricht door professionals, maatschappelke partners en de gemeente, en werken we verder op een stevige basis.
De agenda is daarmee geen statisch document, maar een richtinggevend basisdocument dat we de komende jaren gebruiken om samen te leren, b te sturen en te verbeteren. 1.4 Relatie met bestaand beleid en bezuinigings maatregelen De Maatschappelke Agenda sluit aan b bestaande beleidskaders en wettelke verplichtingen, zoals de Hervormingsagenda Jeugd, de Participatiewet in Balans, het Integraal Zorgakkoord (IZA), het Aanvullend Zorg en Welznsakkoord (AZWA) en de door de gemeenteraad vastgestelde maatregelen voor een structureel sluitende begroting en het Omgevingsprogramma Sociale Basis en Maatschappelke Voorzieningen. Deze kaders onderstrepen het belang van ondersteuning die eenvoudiger, samenhangender en dichter b het dagelks leven wordt georganiseerd. Gemeente en maatschappelke partners geven hier al gezamenlk uitvoering aan vanuit de strategie van normaliseren, collectiveren en preventie. Door de kracht van het gewone leven te benutten en de sociale basis te versterken, voorkomen we onnodige inzet van specialistische ondersteuning. Zo blft deze beschikbaar voor inwoners die dit echt nodig hebben en werken we aan de houdbaarheid van passende ondersteuning, nu en in de toekomst. 1.5 Totstandkoming van deze agenda De Maatschappelke Agenda is tot stand gekomen in co-designsessies met maatschappelke partners en medewerkers van de gemeente.
In drie sessies, elk gericht op één van de maatschappelke opgaven, is gezamenlk verkend welke werkwzen we willen loslaten, wat we willen versterken en hoe we onze manier van werken kunnen vernieuwen in ln met de veranderbeweging. Daarnaast hebben maatschappelke partners die niet aan deze sessies deelnamen op verschillende momenten input geleverd, onder andere via gesprekken en schriftelke reacties. Deze bdragen zn actief meegenomen en verwerkt in de verdere uitwerking van de agenda. Zo is een agenda ontstaan die samen is gemaakt, richting geeft aan de uitvoering en een basis vormt voor gezamenlk leren en verbeteren. 1.6 Leeswzer Deze agenda is bedoeld voor bestuurders, medewerkers van de gemeentelke organisatie en maatschappelke partners. De agenda biedt richting b besluitvorming en helpt om beleid, uitvoering en samenwerking beter op elkaar af te stemmen. Hoofdstuk 1 beschrft het waarom en de uitgangspunten van deze agenda. Hoofdstuk 2 vormt de kern van de MAG en gaat in op de drie maatschappelke opgaven en de gewenste beweging per opgave. Hoofdstuk 3 beschrft de veranderagenda. Hoofdstuk 4 gaat in op de samenwerking en de wze waarop gemeente en maatschappelke partners uitvoering geven aan deze agenda en gezamenlk leren.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 7 De drie maatschappelke opgaven De veranderbeweging en gezamenlke koers die in hoofdstuk 1 zn beschreven, krgen in deze Maatschappelke Agenda concreet richting via de drie maatschappelke opgaven. De keuze om te werken met drie maatschappelke opgaven helpt om gezamenlke ambities te ordenen, prioriteiten te stellen en samenwerking te versterken. De opgaven zn onderling sterk met elkaar verbonden en raken direct aan het dagelks leven van inwoners. Samen vormen z de kern van deze agenda: • het versterken van de sociale basis; • het vergroten van bestaanszekerheid; • het vergroten van kansengelkheid Een sterke sociale basis vormt een belangrke randvoorwaarde voor de andere twee opgaven. In gemeenschappen met toegankelke collectieve voorzieningen, inclusieve ontmoetingsplekken en steunende netwerken krgen kinderen, gezinnen en andere inwoners eerder toegang tot activiteiten, ondersteuning en sociale verbanden die hun ontwikkeling, stabiliteit en veerkracht versterken. Problemen worden in zulke gemeenschappen sneller gesignaleerd en vaker opgepakt met informele of lichte ondersteuning, waardoor zwaardere hulp kan worden voorkomen. Daarmee fungeert de sociale basis zowel als vangnet voor inwoners die ondersteuning nodig hebben, als springplank voor het vergroten van bestaanszekerheid en gelke kansen.
Hoewel elke opgave zn eigen inhoud en accenten kent, zn ze in de praktk nauw met elkaar verweven. ema’s als wonen, werk, gezondheid, inkomen, opvoeding en welzn lopen door de opgaven heen en vragen om een integrale benadering. In de verdere uitwerking van dit hoofdstuk wordt per maatschappelke opgave beschreven welke ontwikkelingen we gezamenlk zien, welke ambities en bewegingen daarb centraal staan en welke keuzes we maken om hier richting aan te geven. Gemeente en maatschappelke partners kiezen daarb bewust voor focus. Niet alles kan en hoeft tegelk. 2.1 Wat de aanpak van de drie opgaven verbindt Hoewel de drie maatschappelke opgaven verschillen in inhoud en focus, delen z een gezamenlke manier van werken. Gemeente en maatschappelke partners nemen samen verantwoordelkheid, maken duidelke afspraken over rollen en bdragen en hanteren een gedeelde taal. Dit geeft richting, versterkt gelkwaardigheid in de samenwerking en helpt om doelgericht te handelen. In de aanpak van alle drie de opgaven kken we integraal naar de leefwereld van inwoners. ema’s als wonen, werk, gezondheid, inkomen, opvoeding en welzn hangen nauw met elkaar samen en vragen om afstemming over domeinen en organisaties heen.
We bouwen voort op wat er al is in wken en kernen en benutten bestaande voorzieningen, netwerken en overlegstructuren om signalen vroeg te delen, overlap te voorkomen en gezamenlke prioriteiten te stellen. Rolopvatting van professionals in de veranderbeweging De veranderbeweging in het sociaal domein vraagt om een andere en bewustere rolopvatting van professionals. Niet één vaste houding staat centraal, maar rolbewust en situationeel handelen, passend b de uitgangspunten van normaliseren, collectiveren en preventie. Dit betekent dat professionals soms bewust een stap terug doen en ruimte laten aan inwoners, informele netwerken en collectieve oplossingen wanneer inwoners een hulpvraag zelf kunnen dragen, organiseren of ondersteunen. Op andere momenten zetten professionals juist een stap naar voren: zichtbaar, nab en outreachend, wanneer signalen daarom vragen of wanneer inwoners zelf niet (meer) in beeld komen. Juist door aanwezig te zn in buurten en kernen, aan te sluiten b ontmoetingsplekken en samen te werken met parten die dichtb inwoners staan, worden signalen vroegtdig opgepakt zonder dat direct wordt opgeschaald naar individuele of specialistische ondersteuning.
Met professionals bedoelen we in deze agenda de brede groep beroepskrachten in het sociaal en medisch domein, waaronder welznswerkers, jongerenwerkers, medewerkers van gemeentelke uitvoeringsteams en andere betrokken professionals. Hun gezamenlke verantwoordelkheid is steeds opnieuw af te wegen: “Wat kunnen inwoners zelf of samen, en waar is professionele inzet nodig?" Informele netwerken omvatten alle netwerken buiten formele hulpverlening, zoals familie, buren, vrwilligersinitiatieven, verenigingen, kerken én wk- en dorpscentra. Dit zn plekken waar ontmoeting, signalering en ondersteuning samenkomen. Vertrouwen, nabheid en veiligheid als basis Onderling vertrouwen en nabheid zn essentieel in de aanpak van alle drie de opgaven. Professionals zn zichtbaar en aanspreekbaar in wken en kernen en zoeken actief contact met inwoners. Laagdrempelige plekken voor ontmoeting en ondersteuning maken het makkelker om zorgen te delen en tdig passende ondersteuning te bieden. Veiligheid vormt een fundament onder alle drie de maatschappelke opgaven: sociale veiligheid in buurten en kernen, veilig en kansrk opgroeien voor kinderen en jongeren, en het tdig signaleren en aanpakken van onveiligheid binnen bestaanszekerheid. 2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 8 In alle opgaven staan normaliseren en vroegtdig handelen centraal.
Door drempels te verlagen en meer gebruik te maken van collectieve en toegankelke vormen van ondersteuning, zoveel mogelk in het gewone leven, voorkomen we dat problemen verergeren en dat zwaardere ondersteuning nodig is. 2.2 Versterken van de sociale basis Wat we zien in Krimpenerwaard De sociale basis vormt het fundament van een gezonde en veerkrachtige samenleving. Het is de plek waar inwoners elkaar ontmoeten, relaties opbouwen en steun vinden in hun omgeving. In Krimpenerwaard zien we dat de meeste inwoners gelukkig zn en dat driekwart de eigen gezondheid als goed ervaart. Tegelkertd staat deze sociale basis onder toenemende druk. We signaleren afnemend vertrouwen in de toekomst, toenemende stress en mentale druk en een groeiende aankelkheid van zorg en mantelzorg. Vrwilligers en mantelzorgers vervullen hierb een sleutelrol, maar hun inzet is niet onbeperkt. Maatschappelke ontwikkelingen zoals individualisering, dubbele vergrzing, middelengebruik, minder bewegen en personeelstekorten in de zorg versterken de druk op de sociale basis. Ook de houdbaarheid en betaalbaarheid van zorg vragen om een bredere, samenhangende benadering, waarin onder meer bestaanszekerheid, onderws en wonen worden meegenomen.
Inwoners en professionals ervaren daarnaast dat de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein niet altd sluitend is, waardoor ondersteuning versnipperd raakt. Inwoners zn minder gewend geraakt om hulp te vragen of elkaar te ondersteunen. In de co-designsessies is benadrukt dat dit vraagt om een cultuurverandering: het versterken van onderlinge verbondenheid, informele netwerken en intergenerationele ontmoeting. Het opnieuw waarderen en versterken van het “village-gevoel”, waarin omzien naar elkaar vanzelfsprekend is, vormt daarmee een belangrke basis voor sterke en zorgzame gemeenschappen. Onze ambitie We streven naar een gemeenschap waarin inwoners elkaar kennen, helpen en zich verbonden voelen. Professionals, vrwilligers en inwoners werken samen op basis van vertrouwen en gelkwaardigheid. Initiatieven ontstaan zoveel mogelk vanuit inwoners zelf, waarb ontmoeting, gezondheid en zingeving hand in hand gaan. De maatschappelke eecten zn dat inwoners meer kwaliteit van leven ervaren en sterker samenredzaam zn. Onze ambitie is om de sociale basis te versterken in alle drie de leefsferen: • De persoonlke sociale basis: inwoners kunnen rekenen op hun directe sociale netwerk en weten waar ze terechtkunnen voor hulp of ondersteuning. Mantelzorgondersteuning is helder georganiseerd en dichtb beschikbaar.
In iedere kern zn plekken waar mensen elkaar kunnen ontmoeten in de openbare ruimte en waar groen en voorzieningen uitnodigen tot bewegen. • De gemeenschappelke sociale basis: ontmoetingsplaatsen, verenigingen, kerken en initiatieven vormen het hart van vitale gemeenschappen. Vrwilligers worden ondersteund, laagdrempelige activiteiten zn in iedere kern beschikbaar en inwoners ervaren dat het normaal is om elkaar te helpen. Jong en oud zn actief betrokken, waardoor continuïteit en sociale samenhang worden versterkt. Inwoners vinden elkaar sneller, organiseren zelf hulp en dragen b aan duurzame initiatieven. Hierin worden z waar nodig gefaciliteerd en/of ondersteund door professionals. • De institutionele sociale basis: voorzieningen zoals onderws, opvang, bibliotheken en eerstelnszorg zn dichtb en toegankelk. Door goede samenwerking tussen partners in zorg, kinderopvang, onderws en welzn ontvangen inwoners tdig, laagdrempelig en passend ondersteuning.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 9 De beweging die we maken We zien de sociale basis als vertrekpunt voor het realiseren van onze ambities in het Sociaal Domein. Dat vraagt om een duidelke omslag: een gemeentebrede manier van buurt- en kerngericht werken. Daarom investeren we in sterke wken en kernen waar mensen elkaar kennen, helpen en betekenisvol contact hebben. Een stevige sociale basis werkt preventief, maakt collectieve oplossingen mogelk en zorgt ervoor dat ondersteuning vaker kan worden genormaliseerd. Collectieve oplossingen voor ondersteuningsvragen, zoals buurtactiviteiten, informele netwerken en laagdrempelige vormen van ondersteuning, zn daarb het uitgangspunt. Individuele ondersteuning wordt alleen ingezet wanneer dat echt nodig is. De sociale basis is in de eerste plaats van inwoners zelf. Gemeente en maatschappelke partners faciliteren, ondersteunen en verbinden. Welznspartners vervullen hierin een sleutelrol. Z staan dicht b inwoners, signaleren vroeg en verbinden inwoners, vrwilligers en professionals in wken en kernen. Dorps- en cultuurhuizen (waaronder ook wkcentra en buurthuizen) vervullen hierin een sleutelpositie als laagdrempelige vindplaatsen waar inwoners samenkomen, signalen zichtbaar worden en verbinding ontstaat tussen inwoners, informele netwerken en professionals.
Veel hulpvragen gaan over sociale contacten, zingeving, activering, herstel en zinvolle dagbesteding. Deze hulpvragen vragen niet zozeer een zorgoplossing en/of een maatwerkvoorziening, maar kunnen juist goed worden opgepakt binnen de persoonlke of gemeenschappelke sociale basis in de buurt of wk. Wanneer collectieve of informele oplossingen niet toereikend zn, is professionele ondersteuning aanvullend beschikbaar. Het zo laagdrempelig mogelk stellen van een hulpvraag is daarb vanzelfsprekend. Waar we mee doorgaan We bouwen voort op de kracht van lokale initiatieven en de samenwerking met inwoners. Welznsorganisaties blven hun initiatievenbudget inzetten om ideeën van inwoners te ondersteunen en zo de sociale basis verder te versterken. De bestaande vrwilligersbank wordt uitgebreid met nieuwe modules voor burenhulp en verenigingen, zodat inwoners elkaar makkelker kunnen vinden. We zetten bewust in op normaliseren, zodat laagdrempelige ondersteuning voor inwoners eenvoudig toegankelk blft en inwoners zonder barrières hulp kunnen vinden. Sport en cultuur blven we benutten als middel voor gezondheid en sociale cohesie. Ook zetten we de ingezette ln voort in de samenwerking tussen het sociaal en medisch domein, met belangrke schakels zoals jeugdondersteuners b huisartsen, praktkondersteuners GGZ en Welzn op Recept.
Jongeren blven we actief betrekken b hun leefomgeving door ruimte te bieden voor initiatieven voor en door jongeren. Professionals blven zichtbaar aanwezig in buurten en kernen en sluiten aan b inwoners in plaats van af te wachten. We stimuleren inwoners om vandaag het gesprek te voeren over morgen en zo zelf regie te nemen over hun toekomst. In het samenspel tussen ge- meente en maatschappelke partners ontstaat ruimte voor initiatieven uit de samenleving, waarb ieder vanuit zn rol bdraagt aan wat nodig is. Wat we loslaten In onze gezamenlke uitvoeringspraktk laten we de overtuiging los dat maatschappelke ondersteuning altd door de gemeente georganiseerd of uitgevoerd moet worden. We overschatten niet langer de zelfredzaamheid van kwetsbare inwoners en stoppen met het veronderstellen dat z zelfstandig hun weg vinden naar ondersteuning. We stoppen met het primair inzetten op individuele trajecten wanneer collectieve vormen, zoals groepsactiviteiten of buurtinitiatieven die meerdere inwoners tegelk ondersteunen, mogelk en passender zn. Ook nemen we afstand van versnipperd aanbod en losse, tdelke projecten zonder samenhang of continuïteit. Daarb laten we expliciet dubbel aanbod los, bvoorbeeld activiteiten die al door andere organisaties worden aangeboden en die niet voor alle bewoners toegankelk zn.
Tegelkertd stoppen we met activiteiten zonder lokaal eigenaarschap en zonder betrokkenheid van bewoners of vrwilligers, bvoorbeeld projecten die door externe parten worden opgezet zonder actieve samenwerking met de wk of de directe omgeving van de inwoners. In plaats daarvan creëren we ruimte voor initiatieven die daadwerkelk worden gedragen door inwoners en hun netwerken, waarb bewoners actief meedenken en meedoen.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 10 Wat we gaan veranderen We zetten veranderinitiatieven in om de toegankelkheid en aantrekkelkheid van ontmoetingsplekken door meer activiteiten te organiseren en het aanbod aan activiteiten en ondersteuning herkenbaar en uitnodigend te maken. Daarb verkennen we hoe professionals zichtbaarder en actiever aanwezig kunnen zn in buurten en kernen, zodat inwoners eerder in beeld komen en waar nodig persoonlk kunnen worden toegeleid naar ontmoetingsplekken, bvoorbeeld via laagdrempelige introducties. Ook zetten we in op het bespreekbaar maken van thema’s zoals geldzorgen en beperkte basisvaardigheden, wat bdraagt aan het laagdrempelig kunnen stellen van hulpvragen. Daarnaast werken we aan het beter afstemmen van het aanbod van dorps- en cultuurhuizen en welznsinstellingen om hun aanbod beter op elkaar en op de behoefte van de inwoners af te stemmen. Verder verkennen we vormen van onderlinge, informele ondersteuning in de directe leefomgeving, zoals lief-en- leedstraten en voorzorgcirkels, waarin inwoners elkaar laagdrempelig ondersteunen en omzien naar elkaar. Tot slot werken we aan het vergroten van maatschappelke bewustwording over ontwikkelingen zoals ouder worden en de toenemende schaarste in zorgpersoneel en voorzieningen.
Door inwoners inzicht te geven in deze ontwikkelingen willen we het besef versterken dat de sociale basis, ontmoeting en onderlinge ondersteuning van groot belang zn, zodat preventie en collectieve oplossingen nog beter kunnen werken.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 11 Bestaanszekerheid raakt niet alleen inkomen en wonen, maar ook veiligheid. Huiselk geweld en kindermishandeling blven zorgwekkende thema’s. Uit landelke cfers blkt dat ongeveer 9 % van de Nederlanders van 16 jaar en ouder in 2024 slachtoer was van huiselk geweld, en meldingen b Veilig uis nemen de laatste jaren toe. Dit onderstreept dat naast nanciële zekerheid ook sociale veiligheid en vroegtdige signalering essentieel zn. In de co-designsessies is benadrukt dat inwoners vaak te maken hebben met een samenloop van problemen, waarb nanciële zorgen, wonen, gezondheid en veiligheid elkaar versterken. Er is behoefte aan meer samenhang en verbinding tussen domeinen: nanciële ondersteuning, huisvesting, inburgering, preventieve zorg, sociale participatie en veiligheid zn nauw met elkaar verbonden. Onze ambitie Onze ambitie is om de bestaanszekerheid van inwoners te vergroten en te versterken. Dat betekent dat inwoners kunnen rekenen op een voorspelbaar inkomen, toegang hebben tot passende en betaalbare huisvesting en ondersteuning ontvangen die hen helpt om mee te doen op werk, school en in de samenleving. Inwoners ervaren duidelke communicatie, begrpelke regels en een veilige leefomgeving. We realiseren ons dat de invloed van de gemeente op het inkomen beperkt is.
Het merendeel van het inkomen wordt bepaald door landelke voorzieningen en toeslagen. Gemeentelke minimaregelingen hebben daarb een ondersteunende rol. De focus ligt daarom op het voorkomen van schulden en het ondersteunen b het oplossen daarvan. Daarb kiezen we voor een integrale benadering, waarin niet wordt uitgegaan van vanzelfsprekende zelfredzaamheid, maar waarin actief contact en begeleiding worden geboden. Inwoners ontvangen steun b het maken van keuzes rond werk, inkomen, schulden en participatie. Dit is in ln met de uitgangspunten van de nieuwe Participatiewet in balans: de menselke maat, vertrouwen en vereenvoudiging van regelgeving staan centraal. Door integraal samen te werken, eenvoud te vergroten en preventief te handelen, willen we voorkomen dat problemen zich opstapelen en inwoners aankelk worden van zwaardere ondersteuning. 2.3 Vergroten van bestaanszekerheid Wat we zien in Krimpenerwaard In Krimpenerwaard neemt, net als in de rest van Nederland, de onzekerheid over de toekomst toe. Wonen, energie en levensonderhoud worden duurder, terwl inkomens niet altd evenredig meestgen. Tegelkertd groeit de polarisatie en staat het vertrouwen in overheid en samenleving onder druk. Hoewel lokale cfers op het eerste gezicht een stabiel beeld laten zien, is er een onzichtbare groep inwoners die moeite heeft zich staande te houden.
Binnen bstandsregelingen neemt het aandeel jongeren toe en groeit de groep die net boven de armoedegrens leeft. De kloof tussen mensen die kunnen meedoen en mensen die dreigen af te haken wordt groter. De samenleving stelt hoge eisen. Ook inwoners die nancieel rondkomen, ervaren druk om voortdurend te blven presteren. Dit kan leiden tot uitval, zowel aan de onderkant als aan de bovenkant van het systeem, bvoorbeeld door mentale overbelasting. Volgens recente verkenningen leeft tussen de 4,3% en 6,5% van de inwoners van Krimpenerwaard op of onder de lage-inkomensgrens. Dit betreft circa 1.058 tot 1.608 huishoudens, waaronder 687 tot 1.026 kinderen. Deze cfers maken zichtbaar dat bestaanszekerheid voor een aanzienlke groep inwoners geen vanzelfsprekendheid is. Daarnaast staat de woningmarkt onder druk. Stgende huizenprzen en lange wachttden voor sociale huurwoningen maken het voor kwetsbare groepen moeilk om passende huisvesting te vinden. Sommige huishoudens met een laag inkomen zn daardoor aangewezen op woningen met een hoge huur, waarvoor geen recht op huurtoeslag bestaat. Dit vergroot hun nanciële kwetsbaarheid. Ook de opgave rond huisvesting en integratie van nieuwkomers, zoals statushouders, neemt toe en vraagt om samenhangende oplossingen. Landelke cfers laten zien dat in 2023 bna 8 % van vrgekomen sociale huurwoningen naar statushouders ging.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 12 De beweging die we maken Gemeente en maatschappelke partners bewegen van een aanpak die primair is gericht op regels en procedures naar een benadering waarin inwoners centraal staan. Professionals handelen vanuit vertrouwen, nabheid en empathie en zoeken actief contact met inwoners om samen oplossingen te vinden die passen b hun situatie en mogelkheden. Inclusief werken is daarb het uitgangspunt: iedereen, inclusief statushouders en andere kwetsbare groepen, krgt een plek in de samenleving en de kans om mee te doen. Voor inwoners met complexe of meervoudige problemen is een samenhangend netwerk van professionals rondom hen essentieel. In de praktk blkt dat deze inwoners vaak hun informele netwerk deels zn kwtgeraakt. Lokale zorg- en welznsorganisaties spelen daarom een belangrke rol in het herstellen van verbindingen en het bieden van continuïteit. Tegelkertd werken organisaties steeds intensiever samen tussen domeinen, zodat kennis, verantwoordelkheden en middelen worden gedeeld en complexe problemen in samenhang worden aangepakt. Deze beweging vraagt om een cultuur van vertrouwen, maatwerk en gedeelde verantwoordelkheid.
Door taboes rond armoede en schulden te doorbreken en te erkennen dat niet iedereen op dezelfde manier kan deelnemen aan werk of onderws, werken we aan het vergroten en versterken van bestaanszekerheid in het dagelks leven. Waar we mee door gaan Het vergroten van bestaanszekerheid vraagt om blvende investering in de sociale basis. Dit is de plek waar signalen worden opgevangen, het netwerk en daarmee vangnet wordt versterkt en onderlinge steun kan worden geboden. We bouwen voort op de kracht van bestaande buurtnetwerken, verenigingen, vrwilligers en informele netwerken om onderlinge steun te versterken en de aankelkheid van specialistische hulp te verminderen. Daarb benutten we elkaars expertise, stimuleren we ontmoeting en versterken we community building. Maatschappelke voorzieningen worden behouden en waar nodig versterkt. Netwerkcoaches, vrwilligers en buurtinitiatieven worden actief ingezet om inwoners te verbinden en ondersteunen. Professionals werken nauw samen met inwoners en partners en investeren in vroegsignalering, zodat kwetsbare inwoners tdig worden bereikt. Jongeren blven we actief betrekken b geldzaken, welzn en toekomstperspectief, en statushouders krgen ondersteuning b integratie en een goede start in de gemeente. Wat we loslaten We stoppen als maatschappelke partners met werkzaamheden die niet tot onze kernopdracht behoren.
We laten het idee los dat maatschappelke partners taken volledig zelfstandig uitvoeren wanneer samenwerking met andere partners en inwoners eectiever is. Tot slot vermden we een afwachtende houding en wachten we niet tot problemen escaleren, met name b jongeren. Overmatige regelgeving, overlappende overlegstructuren en formele communicatie die inwoners buitensluit, laten we achter ons. Daarnaast stoppen we met het onnodig voortzetten van individuele trajecten wanneer ondersteuning niet van de grond komt, en met langdurige individuele inzet waar collectieve oplossingen of gezamenlke ondersteuningstrajecten, eectiever zn of waar geen passend vervolg mogelk is. We werken niet langer vanuit een projectmatige of casuïstische aanpak zonder aansluiting b andere partners, maar stemmen onze inzet af met andere organisaties en lokale initiatieven om samenhang en eectiviteit te vergroten.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 13 Wat we gaan veranderen Binnen de opgave bestaanszekerheid zetten we veranderinitiatieven in we met nieuwe manieren om ondersteuning en verbinding te organiseren. Zo verkennen we collectieve wachtverzachters, waarb we tdens wachttden groepsgerichte ondersteuning inzetten om stress te verminderen en inwoners met elkaar te verbinden. Daarnaast ontwikkelen we groepsgerichte vormen van schuldhulpverlening en nanciële ondersteuning, om leren en ondersteuning te normaliseren. We zetten sleutelguren in wken en kernen in, vaak ervaringsdeskundigen die dichtb inwoners staan. Z helpen om signalen vroeg op te vangen, verbinding te leggen en door te verwzen, met specieke aandacht voor moeilk bereikbare groepen. Jongeren ontwikkelen zelf campagnes en activiteiten rond nanciële zelfredzaamheid, met als doel schaamte rondom geldproblemen te doorbreken. Ook onderzoeken we hoe data op een verantwoorde manier kan worden gebruikt om kwetsbare inwoners beter in beeld te brengen, in combinatie met praktkervaringen. We verkennen het inzetten van proactieve huisbezoeken door woningcorporaties b huurders die zelf geen contact opnemen, om problemen vroegtdig te signaleren. Daarnaast worden welznspartners vroegtdig ingezet b de vorming van gemengde wooncomplexen.
Gemengde wooncomplexen zorgen voor meer variatie in bewoners wat bdraagt aan het verminderen van kwetsbaarheid en het versterken van sociale cohesie. Tot slot versterken we rolduidelkheid en kennisdeling binnen de keten, zodat partners elkaar goed aanvullen en inwoners tdig passende ondersteuning ontvangen in een samenhangende en sluitende keten.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 14 2.4 Vergroten van kansengelkheid Wat zien we in Krimpenerwaard In Krimpenerwaard heeft, net als in de rest van Nederland, niet ieder kind dezelfde uitgangspositie om gezond en kansrk op te groeien. Verschillen ontstaan al voor de geboorte en in de eerste levensjaren. Achterstanden die in deze fase ontstaan, zoals b peuters en basisschoolleerlingen, kunnen doorwerken in gezondheid, schoolresultaten en kansen op latere leeftd. Deze achterstanden kunnen zich herhalen van generatie op generatie. Verschillen in kansen hangen samen met sociaaleconomische omstandigheden, lage taal-, digitale en rekenvaardigheden, een ongezonde leefstl en beperkte toegang tot voorzieningen. Beperkte taalvaardigheid vergroot de afstand tot onderws, ondersteuning en maatschappelke participatie en maakt het voor gezinnen lastiger om hun weg te vinden. Gezinnen met lagere inkomens maken minder gebruik van kinderopvang, sport en cultuur, terwl juist deze voorzieningen bdragen aan ontwikkeling, ontmoeting en talentontplooiing. Ook gezondheidsindicatoren laten zorgen zien: een groot deel van de volwassenen heeft overgewicht, beweegt onvoldoende en beschikt over beperkte gezondheidsvaardigheden. Daarnaast zien we verschillen tussen kernen en doelgroepen.
Drempels om mee te doen zn hoger voor inwoners met een beperking, een migratieachtergrond of lagere gezondheidsvaardigheden. Niet alle gezinnen worden even goed bereikt, met name wanneer z voorzieningen minder makkelk weten te vinden. In de co-designsessies is benadrukt dat dit vraagt om betere samenwerking tussen formele en informele netwerken, het benutten van plekken waar kinderen en ouders al komen en aandacht voor begrpelke en toegankelke communicatie. Onze ambitie Onze ambitie is om kansengelkheid te vergroten, zodat iedere inwoner kan groeien, leren en meedoen, ongeacht achtergrond of woonplek. Daarb richten we ons nadrukkelk op het versterken van kansen aan de voorkant. Door vroegtdig te investeren in gezinnen, bevorderen van basisvaardigheden en een stevige pedagogische basis, voorkomen we dat achterstanden zich opstapelen en steeds zwaardere ondersteuning nodig is. We werken toe naar een inclusieve onderws- en opvoedomgeving waarin kinderen zoveel mogelk in hun eigen omgeving kunnen opgroeien en leren, en waarin ondersteuning zoveel mogelk binnen het reguliere aanbod plaatsvindt. Dit vraagt om samenwerking tussen partners zoals kinderopvang, onderws, zorg, welzn, bibliotheek, sport en cultuur over de hele levensloop, van de eerste levensjaren tot volwassenheid. We werken vanuit een gedeelde visie op opvoeden, opgroeien en leren.
Ouders voelen zich gesteund, weten waar z terechtkunnen en ervaren dat ondersteuning tdig en passend is en nemen, naar vermogen, verantwoordelkheid in dit gezamenlke proces.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 15 De beweging die we maken De beweging naar meer kansengelkheid bouwt voort op een sterke sociale basis en bestaanszekerheid. Collectieve voorzieningen, toegankelke ontmoetingsplekken en nanciële rust in gezinnen creëren ruimte voor ontwikkeling. Gemeente en maatschappelke partners richten zich op het versterken van kansen aan de voorkant, door oorzaken van ongelke kansen aan te pakken in plaats van alleen te reageren op gevolgen. Binnen de sociale basis vormt de pedagogische basis een essentieel onderdeel: alles wat bdraagt aan het opgroeien, opvoeden en ontwikkelen van kinderen en jongeren in hun dagelkse leefomgeving. Gemeente en maatschappelke partners werken vanuit nabheid, vertrouwen en preventie en betrekken de omgeving van kinderen en jongeren actief. Samenwerking tussen kinderopvang, onderws, jeugdgezondheidszorg en andere maatschappelke partners vraagt om meer samenhang en verbinding tussen domeinen. Door te normaliseren, collectieve kracht in gezinnen, buurten en netwerken te benutten en preventief te handelen, vindt ondersteuning zo veel mogelk plaats in het gewone leven. Deze beweging draagt b aan een cultuur van gedeelde verantwoordelkheid, maatwerk en inclusie, waarin inwoners structureel betere kansen krgen om zich te ontwikkelen.
Waar we mee doorgaan We blven inzetten op het benutten en versterken van bestaande voorzieningen, netwerken en ontmoetingsplekken waar kinderen, jongeren en ouders elkaar ontmoeten, zoals scholen, kinderopvang, sportverenigingen, bibliotheken en dorps- en cultuurhuizen. Succesvolle oudercursussen, groepsactiviteiten en informele ondersteunings- netwerken zetten we voort, omdat deze in de praktk bdragen aan vertrouwen, ontmoeting en ontwikkeling. We werken samen binnen bestaande pedagogische en sociale structuren, benutten elkaars kennis en ervaring en delen tdig signalen om ondersteuning beter op elkaar af te stemmen. Gezinnen benaderen we vanuit vertrouwen en gelkwaardigheid, met aandacht voor wat goed gaat. Inwoners houden via herkenbare en toegankelke kanalen toegang tot informatie en ondersteuning. Wat we loslaten Binnen de opgave kansengelkheid laten we versnippering van ondersteuning los. We stoppen met overlappende overlegstructuren, omdat deze leiden tot onduidelkheid en extra belasting voor professionals en ouders. Ook stoppen we met generieke, breed georiënteerde communicatiecampagnes zonder duidelke boodschap op de veranderbeweging of doelgroep. In plaats daarvan kiezen we voor gerichte en toegankelke communicatie via plekken waar gezinnen en kinderen al komen.
Daarnaast vermden we de reex om steeds nieuwe initiatieven te starten wanneer bestaande aanpakken al goed werken. We stoppen met kleinschalige, eenmalige projecten en projectmatige pilots die losstaan van bestaande structuren en geen realistisch perspectief bieden op duurzame eecten of structurele borging. We nemen bovendien afstand van het idee dat ondersteuning uitsluitend via formele wegen georganiseerd hoeft te worden, en erkennen dat inwoners ook via informele netwerken, buurtinitiatieven of direct samenwerking met partners geholpen kunnen worden. Werkwzen waarin organisaties vooral vanuit hun eigen taal, structuur en perspectief werken en daarmee samenwerking belemmeren, laten we achter ons. Tot slot stoppen we met een afwachtende houding, waarb we ervan uitgaan dat kwetsbare gezinnen zelf de weg naar ondersteuning kunnen vinden en waarb we hun behoefte aan actieve begeleiding overschatten.
2 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 16 Wat we gaan veranderen Binnen de opgave kansengelkheid zetten we veranderinitiatieven in voor een werkwze waarin professionals, vrwilligers en informele netwerken nauwer samenwerken en steun uit de omgeving bewust wordt erkend en benut als gelkwaardige aanvulling op professionele ondersteuning. We onderzoeken hoe bestaande netwerken van professionals meer samenhangend kunnen worden ingericht, met een gedeelde taal en heldere taakafspraken. Dit doen we bvoorbeeld door het opstellen van gezamenlke routekaarten of klantreizen die duidelk maken wie welke rol heeft en waar de regie ligt. Daarnaast benutten we scholen, jeugdgezondheidszorg, kinderopvang, bibliotheek, sport, dorps- en cultuurhuizen en activiteiten van St. Krimpenerwaard Intercultureel nadrukkelker als vindplaatsen. Zo kunnen inwoners met extra ondersteuningsbehoefte vroegtdig bereikt worden en wordt bestaand aanbod beter onder de aandacht gebracht. Tot slot werken we aan het outreachend opnemen van vroegsignalering in de dagelkse werkwze van partners, wanneer daar aanleiding toe is, zodat signalen eerder worden opgepakt en ondersteuning tdig kan worden ingezet.
3 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 17 Veranderagenda In hoofdstuk 2 is beschreven welke maatschappelke opgaven centraal staan en welke beweging gemeente en maatschappelke partners gezamenlk maken rondom de maatschappelke opgaven. Deze beweging vraagt niet alleen om voortzetten en versterken van wat al gebeurt, maar ook om ruimte voor vernieuwing. Niet alles wat we willen bereiken kan namelk binnen bestaande structuren, werkwzen en afspraken worden gerealiseerd. In dit hoofdstuk beschrven we hoe we die ruimte de komende jaren organiseren via een gezamenlke veranderagenda. 3.1 Doel en karakter van de veranderagenda Met de veranderagenda maken gemeente en maatschappelke partners bewust ruimte om, naast het versterken van wat al goed gaat, te vernieuwen in de manier waarop we werken. Veranderinitiatieven bieden de mogelkheid om nieuwe werkwzen uit te proberen, voort te bouwen op wat werkt en gezamenlk te leren en b te sturen, zonder dat alles vooraf vastligt. De veranderinitiatieven richten zich nadrukkelk op een andere rol, houding, gedrag en samenwerking van alle betrokkenen. Ze zn bedoeld om bvoorbeeld dichter b inwoners te werken, drempels te verlagen, samenwerking te vereenvoudigen en informele netwerken beter te benutten.
Een initiatief is daarmee geen doel op zich, maar een middel om de gezamenlke veranderbeweging in het sociaal domein concreet vorm te geven. Gemeente en maatschappelke partners nemen hierb gezamenlk verantwoordelkheid voor wat we doen, hoe we samenwerken en welke keuzes we maken. Dat vraagt dat we elkaar actief blven opzoeken, duidelke rollen afspreken en ruimte creëren om te leren en b te sturen. 3.2 Hoe we veranderinitiatieven selecteren en prioriteren De veranderinitiatievenen in deze agenda zn voortgekomen uit de co-designsessies rond de drie maatschappelke opgaven en de teamdag van team Advies Sociaal Domein. Tdens deze beenkomsten is gezamenlk verkend welke vernieuwende werkwzen nodig zn om de veranderbeweging in het sociaal domein verder te brengen. Niet alle ideeën en voorstellen zn opgenomen in deze agenda. Gemeente en maatschappelke partners hebben bewust een selectie gemaakt van veranderinitiatieven die gezamenlk worden opgepakt binnen de Maatschappelke Agenda. De veranderinitiatieven zn daarom geselecteerd op: • een focus op een andere rol, houding, gedrag en samenwerking van alle betrokkenen; • gezamenlk eigenaarschap en aantoonbaar commitment van de betrokken partners; • aansluiting b de strategie van normaliseren, collectiveren en preventie; • het vernieuwende of aanvullende karakter ten opzichte van bestaand beleid en werkwzen.
Omdat niet alle geselecteerde veranderinitiatieven gelktdig kunnen worden uitgevoerd, is vervolgens een prioritering aangebracht. Deze prioritering is bedoeld om focus aan te brengen. De prioritering is nadrukkelk geen oordeel over de inhoudelke waarde van veranderinitiatieven, maar helpt om een logische volgorde in de uitvoering te bepalen. De geselecteerde veranderinitiatieven zn geprioriteerd op basis van drie criteria: • het commitment van maatschappelke partners om de veranderinitiatieven te dragen en uit te voeren; • de verwachte impact op de veranderbeweging binnen het sociaal domein; • de benodigde inspanning in td, capaciteit en middelen. De prioritering is richtinggevend en niet bepalend. De Maatschappelke Agenda gaat uit van co-creatie en gezamenlk eigenaarschap van gemeente en maatschappelke partners. Wanneer veranderinitiatieven ontstaan vanuit partners of inwoners zelf biedt deze prioritering vooral een kader voor het gesprek. Zo helpt het om initiatieven te plaatsen binnen de gezamenlke veranderbeweging en ondersteunt de prioritering het maken van bewuste en gedragen keuzes. 3.3 De gezamenlke veranderinitiatieven In deze paragraaf staat een overzicht van de veranderinitiatieven die zn voorzien voor de periode 2026–2031.
Elk veranderinitiatief is geplaatst onder de maatschappelke opgave waarin het is ingebracht, en kan b succes worden opgeschaald naar andere opgaven. De veranderinitiatieven en verwachte resultaten1 zn bewust nog niet volledig uitgewerkt; de verdere uitwerking volgt in gezamenlkheid b de start. We starten met maximaal drie veranderinitiatieven per jaar. Opname in deze agenda betekent niet dat een veranderinitiatief per denitie wordt uitgevoerd. Start en voortgang zn aankelk van gezamenlke prioritering en van de beschikbare capaciteit en middelen. Zie blage 2 voor een verdere beschrving van de veranderinitiatieven. 1 Veranderinitiatieven worden in de start- en uitwerkingsfase verder uitgewerkt. De verwachte resultaten zn daarom indicatief geformuleerd en worden op een later moment verder aangescherpt en/of bgesteld. 3 Maatschappelke Agenda Gemeente Krimpenerwaard 2026–2031 - 18 Het versterken van de sociale basis Veranderinitiatief Verwacht resultaat Bdrage aan veranderbeweging 1. Professionals werken structureel zichtbaar en uitnodigend in ontmoetingsplekken Professionals uit welzn, jongerenwerk en lokaal team verplaatsen hun werk deels naar ontmoetingsplekken in buurten en kernen. Z zn daar herkenbaar aanwezig, benaderbaar en werken outreachend vanuit een gezamenlke opdracht om ontmoeting en meedoen te stimuleren.