RIB26-024 Vaststelling Omgevingsprogramma Grondstoffen 2026-2030

23 oktober 2025

Pagina 42

Aanvullende maatregelen Maatregel 17: Ontwikkelen circulair ambachtscentrum In samenwerking met Cyclus, lokale kringlooporganisaties en maatschappelijke partners willen we meer mogelijkheden bieden om spullen een tweede leven te geven. Daarom richten we de nieuwe milieustraat in volgens de gedachte van een circulair ambachtscentrum, waar hergebruik, reparatie en waardeherstel centraal staan. Hier worden producten en materialen niet automatisch als afval bestempeld, maar beoordeeld op hun potentie voor hergebruik, reparatie of het terugwinnen van onderdelen. Door afgedankte spullen op te knappen en te repareren verlengen we de levensduur van deze producten. Wanneer reparatie niet meer mogelijk is, worden spullen in verschillende deelstromen gedemonteerd. Doel is ook om sociale impact te maken door werkgelegenheid te creëren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Maatregel 18: Acceptatiebeleid actualiseren De overgang van een milieustraat naar een circulair ambachtscentrum vraagt om een herziening van het huidige acceptatiebeleid. Waar de focus voorheen lag op veilige en efficiënte afvalinzameling en -verwerking, draait het in een circulair model om het voorkomen van afval en het maximaliseren van hergebruik. Om dit mogelijk te maken moet het acceptatiebeleid geactualiseerd worden. Samen met Cyclus stellen we duidelijke richtlijnen op voor de ontvangst, sortering en doorgeleiding van herbruikbare goederen op de nieuwe milieustraat.

Maatregel 19: Uitbreiden inzet Mobiele Milieustraat Sinds 2024 speelt de Mobiele Milieustraat een belangrijke rol in een bereikbare en toegankelijke inzameling van grof huishoudelijk afval, met name voor ouderen en mensen zonder auto. Door deze voorziening dichter bij inwoners te brengen, wordt het eenvoudiger om op een verantwoorde manier van spullen en materialen af te voeren. Uit de enquête over circulaire economie blijkt dat de Mobiele Milieustraat hoog gewaardeerd wordt, maar ook dat er wensen zijn voor meer inzamelmomenten en duidelijkere communicatie (zie Hoofdstuk 5). We gaan door met de Mobiele Milieustraat en breiden de frequentie uit. De voorlichting hierover breiden we ook uit.

Paragraaf 6.8

Toezicht en handhaving

Als gevolg van de veranderingen in het ophalen van restafval en de toegenomen aandacht voor de kwaliteit van herbruikbare stromen neemt de behoefte aan efficiënt toezicht en handhaving toe. We vinden het namelijk belangrijk dat mensen de afvalregels naleven. Daar zien we op toe op een manier die past bij de cultuur van onze gemeente: we waarschuwen en leggen uit, maar als het nodig is dan krijgen mensen een boete. Voor de Buitengewoon Opsporingsambtenaren (boa’s) van de gemeente heeft afval de grootste prioriteit, gevolgd door zichtbaarheid in de wijk, verkeersoverlast, ondermijning en vuurwerkoverlast. Klachten en meldingen vooral over PMD, illegale stort en bijplaatsingen Er komen dagelijks klachten en meldingen binnen over afval. Tussen 2020 en medio 2025 zijn meer dan 10.000 afval gerelateerde meldingen geregistreerd. De meeste meldingen worden opgepakt door de buitendienst van de gemeente. Promen ruimt achtergebleven PMD-zakken op en de buitengewoon

23 oktober 2025

Pagina 43

opsporingsambtenaren (boa’s) van de gemeente gaan af op de meldingen over afvaldump en bijgeplaatste afvalzakken. Van alle afval gerelateerde meldingen ging 20% over illegale stort en 12% over bijplaatsingen van afval naast ondergrondse of bovengrondse containers. Op plekken waar regelmatig wordt bijgeplaatst, zoals aan de Lopikerstraat in Schoonhoven, controleren de boa’s extra. Van alle afvalgerelateerde meldingen ging 10% over plastic afval en de kroonringen en 7% over te vroeg of verkeerd aanbieden van afval in het algemeen. In alle kernen komt het voor dat PMD-zakken te vroeg buiten hangen, maar in Schoonhoven zijn de meeste hotspots. We kunnen individuele huishoudens hier niet op aanspreken, omdat de herkomst van deze zakken niet is te achterhalen. Spoedeisende bestuursdwang Bij gedumpt afval en bijplaatsingen is sprake van een verstoring van de openbare orde. Daarom handelen we met spoedeisende bestuursdwang: de boa’s ruimen het afval direct op en de kosten hiervan worden verhaald op de veroorzaker. De gedumpte afvalzak wordt meegenomen naar de gemeentewerf om de inhoud te onderzoeken op herleidbare gegevens, zoals post of documenten met een naam en adres. Indien dit is gevonden, wordt de betreffende persoon aangemerkt als mogelijke overtreder.

De boa gaat langs bij de woning om de zaak toe te lichten en daarna ontvangt de persoon brief waarmee de kosten worden verhaald (€ 104,-). De afhandeling, zoals het opmaken van de kostenbeschikking, ligt in handen van het team Juridische zaken. In deze situatie geldt een ‘omgekeerde bewijslast’: de vermoedelijke overtreder krijgt de gelegenheid om aan te tonen dat hij/zij het afval niet heeft gedumpt. Strafrechtelijk optreden bij heterdaad Het gebeurt niet zo vaak dat iemand op heterdaad wordt betrapt. Wanneer dit wel plaatsvindt, dan kunnen de boa’s direct een bekeuring uitschrijven op grond van de Algemene Plaatselijke Verordening of de afvalstoffenverordening. De bekeuring wordt geïnd door het Centraal Justitieel Incassobureau.

Aanvullende maatregelen Maatregel 20: Controleren op kwaliteit herbruikbare stromen Een hoogwaardige recycling begint bij de bron: bij inwoners die hun afval correct scheiden. Als herbruikbare stromen zoals GFT+E en PMD worden vervuild met restafval of gevaarlijke stoffen komt de recycling in gevaar. Vervuiling maakt verwerking moeilijker of onmogelijk en leidt tot hogere kosten. Daarom zetten de Cyclusgemeenten kwaliteitscontroleurs in; twee fte voor de negen gemeenten gezamenlijk. Direct voorafgaand aan het inzamelmoment voeren zij visuele controles uit bij de containers aan huis. Containers met teveel vervuiling worden niet geleegd. De bewoner ontvangt een rode kaart aan de container, met heldere uitleg over de reden en hoe dit te corrigeren is. Als de bewoner de vervuiling verwijdert, wordt de container later alsnog geleegd. Verscherpte controles bij veranderingen in ophalen restafval Bij veranderingen in het ophalen van restafval - zoals het minder vaak ophalen in Fase 1 en de mogelijke introductie van Omgekeerd Inzamelen in Fase 2 - is extra aandacht nodig voor het behoud van de kwaliteit. Het wordt namelijk moeilijker om restafval aan te bieden, waardoor een aantal bewoners het systeem kunnen gaan ontwijken door restafval op ongewenste manieren af te voeren. Daarom breiden we de controles rondom de invoering van Fase 1

23 oktober 2025

Pagina 44

en Fase 2 tijdelijk uit. De kwaliteitscontroleurs van Cyclus voeren vaker controles van de containers aan huis uit, waarbij de focus ligt op wijken of straten waar de kwaliteit achterblijft. Bewoners krijgen direct feedback via: - Groene kaart: een compliment, de container bevat schoon, goed gescheiden GFT+E of PMD - Gele kaart: er is lichte vervuiling, bijvoorbeeld met etensresten, maar de container wordt wel geleegd. De bewoner krijgt uitleg over wat er niet in thuishoort en hoe dit de recycling belemmert - Rode kaart: er is ernstige vervuiling en de container wordt niet geleegd. De bewoner krijgt uitleg over wat er niet in thuishoort en wat er moet gebeuren om de container later alsnog te laten legen.

Maatregel 21: Intensiveren aanpak bijplaatsingen Handhaving vormt een essentieel onderdeel van een effectieve aanpak van bijplaatsingen en krijgt binnen dit programma een expliciete en zichtbare positie. De opname van deze maatregel in het maatregelenoverzicht betekent nadrukkelijk niet dat hieraan een lagere prioriteit wordt toegekend. De gemeente zet in op een samenhangende aanpak waarin preventieve maatregelen worden gecombineerd met gerichte repressie. Waar overtreders herleidbaar zijn, wordt handhavend opgetreden en kan een boete worden opgelegd. De aanpak van structurele overtreders en bekende ‘hotspots’ maakt hier expliciet onderdeel van uit en krijgt prioriteit in de uitvoering. Handhaving wordt daarbij gezien als een onmisbare pijler die preventie en gedragsverandering ondersteunt en versterkt. Uit de Benchmark Huishoudelijk Afval blijkt dat 92% van de gemeenten in meer of mindere mate wordt geconfronteerd met bijplaatsingen: afval dat door bewoners naast verzamelcontainers in de openbare ruimte wordt geplaatst. Bijplaatsingen komen in Nederlandse gemeenten het meest voor in stedelijke gebieden met veel gestapelde bouw. Ook in Krimpenerwaard is sprake van bijplaatsingen, waarbij uit alle kernen meldingen komen en de meeste uit Schoonhoven-Noord.

Meestal worden afvalzakken aangetroffen, in mindere mate grofvuil, soms herbruikbare deelstromen en steeds vaker lachgascilinders. Vinden de boa’s een adres dan worden de opruimkosten verhaald op de overtreder (zie paragraaf 6.8 Toezicht en handhaving). Soms wordt de bij plaatsing veroorzaakt doordat de container vol zit, op storing staat of doordat de ingangsopening verstopt is als gevolg van te groot afval. Meestal zijn de containers echter toegankelijk. Regelmatig blijkt dan dat de bewoner niet beschikt over een milieupas om de ondergrondse restafvalcontainer te openen, doordat iemand bijvoorbeeld niet is ingeschreven bij de gemeente. Bijgeplaatst afval zorgt niet alleen voor vervuiling van de openbare ruimte, maar is ook onhygiënisch, trekt ongedierte aan, kost de buitendienst en de boa’s veel tijd en zorgt voor hoge opruimkosten. Bovendien leidt het tot veel ergernis onder inwoners: bijna 80% ergert zich aan afval dat naast verzamelcontainers in de wijk wordt gezet. In Krimpen aan de Lek, Gouderak, Bergambacht en Lekkerkerk is de ergernis het grootst. Het is dus van groot belang om bijgeplaatst afval te minimaliseren.

Aanpak We gaan dit vanaf 2026 projectmatig en gestructureerd aanpakken op basis van de Handreiking voorkomen van bij plaatsingen (NoviMores in opdracht van Rijkswaterstaat, 2017), de werkwijze voor het aanpakken van hotspots (NVRD in samenwerking met Rijkwaterstaat en Nederland Schoon, 2018) en de praktijkervaringen van andere gemeenten (te vinden op www.supportervanschoon.nl en www.afvalcirculair.nl). Onze aanpak bestaat uit deze stappen: Stap 1: Samenstellen van projectteam met projectleider Stap 2: In kaart brengen hotspots Stap 3: Basis op orde brengen: container, omgeving containerlocatie en voorlichting Stap 4: Uitvoeren interventie op pilotlocaties

23 oktober 2025

Pagina 45

-

Stap 5: Ontwikkelen hotspotaanpak Stap 6: Uitvoeren hotspotaanpak

Voor de uitvoering willen we samenwerken met de sociale partners in de wijk, zoals de verhuurders, woningbouwcorporaties, huurdersverenigingen, uitzendbureaus (zij bemiddelen voor woonruimte voor arbeidsmigranten), opbouwwerkers, sociaal team, kerk, moskee, Vluchtelingenwerk, etc. Zij kennen de wijk en de mensen die er wonen en kunnen ons zodoende helpen met uitleggen of meedenken over oplossingen. Waar nodig organiseren we regelmatige bijeenkomsten of inloopspreekuren in buurten met een hoge doorstroom of waar veel mensen wonen die de Nederlandse taal minder goed spreken en lezen. In buurten met veel nieuwe Nederlanders kan een tolk of taalcoach een rol spelen. Succesvolle (gedrags)interventies Er zijn in Nederland veel voorbeelden van succesvolle (gedrags)interventies te vinden. Welke interventie het meest geschikt is, is afhankelijk van de mate van anonimiteit van de locatie en de sociale samenhang in de betreffende buurt. Bij anonieme locaties kan het goed werken om met visuele aanwijzingen het gewenst gedrag aan te duiden op de stoep vóór containers, om (mobiel) cameratoezicht toe te passen of om de perceptie van toezicht vergroten via borden waarop een gezicht/ogen zichtbaar zijn.

Bij containerlocaties in een buurt met weinig sociale samenhang kan het goed werken om het eigenaarschap te verhogen (pimpen van de containerlocatie of een boekenruilkastje naast de container plaatsen), om gezamenlijke activiteiten organiseren (zwerfafval opruimen, buurtfeest) of om spelelementen toe te passen (gamification). Geschikte interventies in buurten met een gemiddelde sociale samenhang zijn de inzet van buurthelden als ambassadeur, de adoptie van de container door buurtbewoners en het activeren van het gewenste ‘norm-gedrag’ door een bord te plaatsen met tekst zoals ‘Schoonhoven ruimt op. Want iedereen vindt: opgeruimd staat netjes’ of ‘Meer dan 90% van de mensen uit Schoonhoven gooit hier het afval in de container’.

Paragraaf 6.9

Overig

Naast de thematische maatregelen voeren we ook twee activiteiten uit die niet onder één specifieke categorie vallen. Deze zijn gericht op het versterken van de regie in de gehele afvalketen en het aanpakken van hardnekkige knelpunten in de openbare ruimte. Hiermee komen we tegemoet aan de wensen van bewoners en versterken we onze uitvoeringspraktijk.

Aanvullende maatregelen Maatregel 22: Versterken regie op keten Veel waardevolle materialen verdwijnen na sortering en verwerking nog uit beeld. We willen meer inzicht krijgen in en kunnen sturen op wat er met de grondstoffen gebeurt, van het moment van inzameling tot en met de uiteindelijke recycling of hergebruik van materialen. We willen de hele keten van afval en grondstoffen systematisch monitoren, zodat we waar nodig kunnen bijsturen op het behoud van waardevolle grondstoffen. Waar nodig maken we aanvullende afspraken met onze ketenpartners (zoals Cyclus en eindverwerkers).

23 oktober 2025

Pagina 46

Hoofdstuk 7 Evaluatie Paragraaf 7.1

PDCA-cyclus

Om onze ambities te realiseren is een zorgvuldige uitvoering en sturing van dit programma nodig. We hanteren hiervoor de PDCA-cyclus (Plan-Do-Check-Act), een gestructureerde werkwijze waarmee we gericht plannen, uitvoeren, evalueren en waar nodig bijsturen: • Plan: het opstellen van dit programma • Do: de uitvoering van de daarin opgenomen maatregelen en projecten • Check: monitoring van de voortgang en effecten, via onder andere evaluaties en de jaarrekening • Act: op basis van de bevindingen bepalen we of en hoe bijsturing nodig is. Met een tussentijdse evaluatie toetsen we of we op koers liggen richting onze doelstellingen (Check) en welke aanpassingen eventueel nodig zijn voor het vervolg (Act). Indien nodig stellen we een wijziging voor (Plan) en voeren deze uit (Do). Aan het einde van de looptijd van deze beleidsperiode vindt een eindevaluatie plaats, die input oplevert voor de volgende periode.

Paragraaf 7.2

Tussentijdse evaluatie

Halverwege de looptijd van dit programma - in 2028 - voeren we een tussentijdse evaluatie uit om de effecten van het gevoerde beleid op het gebied van service, milieu en kosten in kaart te brengen. De uitkomsten worden eind 2028 ter besluitvorming voorgelegd aan het gemeentebestuur, met eventuele wijzigingsvoorstellen. Mogelijke voorstellen voor een vervolg zijn onder andere: • Verstrekken van een financiële beloning voor betere afvalscheiding (voorbeeld: afhankelijk van het aantal stortingen/ledigingen krijgen inwoners elk jaar maximaal enkele tientjes terug op hun aanslag of alle inwoners krijgen eenmalig een korting op hun aanslag als het doel voor restafval is behaald) • Enkel ophalen van restafval in de kleine containers (140 liter); de grote containers (240 liter) worden afgeschaft • Inzet (tijdelijke) afvalcoach voor voorlichting en/of toezicht • Verhogen van het tarief voor stortingen/ledigingen restafval • Uitdelen keukenemmertjes voor GFT+E inclusief flyers over nut en noodzaak, tips en alle scheidingsregels (dit leidt tot extra investeringskosten en daarom hebben we deze nu nog niet gepland, maar uit onderzoek naar de ervaringen in andere gemeenten blijkt dat dit de meest effectieve maatregel is voor meer scheiding van GFT+E).

Indien op basis van de evaluatie begin 2028 aan de gemeenteraad wordt voorgesteld om Fase 2 (Omgekeerd Inzamelen) te realiseren, brengen we ook de financiële consequenties in kaart en stellen we samen met Cyclus een implementatieplan op.

23 oktober 2025

Pagina 47

Paragraaf 7.3

Eindevaluatie

Begin 2030 starten we met de eindevaluatie. Deze bevat onder andere een bewonersonderzoek en vormt de basis voor de beleidsvorming in de daaropvolgende periode. De resultaten worden samen met de plannen voor de nieuwe periode eind 2030 ter besluitvorming aangeboden aan het gemeentebestuur.

Paragraaf 7.4

Organisatie

Voor beide evaluaties wordt een ambtelijk opdrachtnemer aangewezen. Deze werkt in afstemming met betrokken afdelingen binnen de organisatie en rapporteert aan de ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever. Inwoners en andere belanghebbenden worden betrokken via gesprekken en tijdens bepaalde acties uit het maatregelenpakket. Voor het bewonersonderzoek in de eindevaluatie schakelen we een extern onderzoeksbureau in.

23 oktober 2025

Pagina 48

Hoofdstuk 8 Planning De onderstaande tabel geeft de planning voor de implementatie van het Omgevingsprogramma Grondstoffen weer. Deze planning is een leidraad; bij onvoorziene omstandigheden kan deze worden aangepast om bijvoorbeeld kansen voor regionale samenwerking te benutten. Activiteiten

2026

2027

2028

2029

2030

1: Fase 1 - Laagfrequent Inzamelen restafval

voorbereiden (Q2-Q3)

van start (1-1-2017)

continueren

continueren

continueren in buitengebied

2: Pilot Omgekeerd Inzamelen

voorbereiden (Q2-Q4)

uitvoeren

Service inzamelen restafval

3: Fase 2 - Evaluatie en go/no go Omgekeerd Inzamelen

voorbereiden (Q3-Q4)

raadsbesluit (Q1)

mogelijk van start (per kern)

Preventie en hergebruik 4: Stimuleren minder voedsel verspillen

uitvoeren (Q2-Q3)

5: Stimuleren tweedehands (ver)koop en reparatie

uitvoeren (Q2-Q3) uitvoeren (Q2-Q3)

6: Stimuleren thuiscomposteren

uitvoeren (Q2-Q3)

7: Stimuleren lenen/delen van spullen Voorlichting en educatie 8: Intensiveren (gedrag gestuurde) voorlichtingscampagne

voorbereiden (Q3-Q4)

9: Voorlichting veranderingen in Fase 1 en Fase 2

voorbereiden Fase 1 (Q3-Q4) voorbereiden en uitvoeren (Q2-Q4)

10: Deelname Afvalvrije Scholen

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

continueren

voorbereiden Fase 2 (Q3-Q4)

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

voorbereiden (Q3-Q4)

uitvoeren

Participatie 11: Participatie Omgekeerd Inzamelen

voorbereiden (Q3-Q4)

uitvoeren

Herbruikbare stromen 12: Aanpak te vroeg aangeboden PMDzakken 13: Verbeteren kwaliteit PMD

voorbereiden en uitvoeren (Q2-Q4) voorbereiden en uitvoeren (Q2-Q4)

14: Afvalscheiding bij kinderopvang en verenigingen 15: Meer verzamelcontainers voor glas en textiel

23 oktober 2025

uitvoeren

continueren

continueren

continueren

uitvoeren

continueren

continueren

continueren

voorbereiden en uitvoeren (Q3-Q4)

uitvoeren

continueren

continueren

voorbereiden en uitvoeren (Q1-Q2)

Pagina 49

Activiteiten

2026

2027

16: Gescheiden inzameling luiers & incontinentiemateriaal

2028

2029

2030

PM*

PM*

PM*

continueren

continueren

continueren

Milieustraat 17: Ontwikkelen circulair ambachtscentrum 18: Acceptatiebeleid actualiseren 19: Continueren Mobiele Milieustraat

voorbereiden en uitvoeren (Q1-Q4)

uitvoeren

Q2 uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

voorbereiden (Q4)

uitvoeren (Q1-Q2)

continueren

continueren

continueren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

uitvoeren

voorbereiden en uitvoeren (Q2-Q4)

uitvoeren

continueren

continueren

continueren

voorbereiden (Q3-Q4)

raadsbesluit (Q1) voorbereiden (Q4)

uitvoeren (Q1-Q2)

Toezicht en handhaving 20: Controleren op kwaliteit herbruikbare stromen Overig 21: Versterken regie op keten 22: Intensiveren aanpak bijplaatsingen Evaluatie Tussentijdse evaluatie Eindevaluatie * Mogelijk zodra verwerkingscapaciteit voor luiers en incontinentiemateriaal is uitgebreid

23 oktober 2025

Pagina 50

Hoofdstuk 9 Personele en financiële gevolgen Paragraaf 9.1

Financiële gevolgen

Onderstaande tabellen geven de uitgaven en de dekking van de maatregelen uit dit programma weer tot aan het besluit over de invoering van Fase 2. De meerkosten tot Fase 2 worden gedekt door de besparing op de kosten van het inzamelen en verbranden van restafval, de meeropbrengsten van de extra te scheiden herbruikbare grondstoffen, de incidentele en structurele middelen van het budget reiniging huishoudens en de egalisatievoorziening Afval. Uitgaven Onderstaande tabel geeft de geraamde uitgaven (excl. btw) voor het uitvoeren van het maatregelenpakket weer. Maatregel

Incidenteel

Jaarlijks

Toelichting

Inzamelen restafval 1: Fase 1 - Laagfrequent Inzamelen 2: Pilot Omgekeerd Inzamelen

€ 18.900

€ 231.500 *

extra wisselingen naar grote restafvalcontainers, voorlichting, lagere inkomsten uit variabel tarief restafval en uitvoeren pilot

Preventie en hergebruik 4: Stimuleren minder voedsel verspillen

€ 7.000

communicatiemiddelen

Voorlichting en educatie 8: Intensiveren (gedrag gestuurde) voorlichtingscampagne 9: Voorlichting veranderingen in Fase 1 en Fase 2 10: Deelname Afvalvrije Scholen

advies gedragsverandering, communicatiemiddelen, inzet Reizende Recycle Coach en deelname Afvalvrije Scholen

€ 30.500

€ 19.400

€ 27.400

€ 700

leveren/legen containers en communicatiemiddelen

€ 16.200

inzet Mobiele Milieustraat

Herbruikbare stromen 12: Aanpak te vroeg aangeboden PMD-zakken 13: Verbeteren kwaliteit PMD 14: Afvalscheiding bij kinderopvang en verenigingen Milieustraat 19: Uitbreiden inzet Mobiele Milieustraat Overig 22: Intensiveren aanpak bijplaatsingen

€ 15.000

Totaal

€ 98.800

aanpak hotspots € 267.800

* Inclusief de kapitaallasten van de investeringen en implementatiekosten voor Fase 1 (€ 79.500).

23 oktober 2025

Pagina 51

In 2028 leggen we de kosten voor de uitvoering van Fase 2 (Omgekeerd Inzamelen) met het go-no go moment voor aan de raad in 2028. De prognoses voor de verandering in hoeveelheden afval en grondstoffen zijn onderbouwd op basis van ervaringscijfers van andere gemeenten (zie hiervoor Bijlage 3), maar de werkelijkheid kan anders uitpakken. De bereidheid van inwoners om mee te werken aan afvalscheiding kan beter of juist minder goed uitpakken dan we nu verwachten. Bovendien kunnen besluiten van de Rijksoverheid en marktontwikkelingen gevolgen hebben voor de uitgaven en de baten. Dekking Onderstaande tabel geeft de geraamde uitgaven (excl. btw) voor het uitvoeren van het maatregelenpakket weer. Dekking incidentele kosten

Dekking

Toelichting

Incidentele middelen budget reiniging huishoudens 2026-2027

€ 83.800

door keuzes in het huidige budget voor communicatie en voorlichting te maken, ontstaat deels ruimte voor te nemen maatregelen. Het resterende bedrag wordt gedekt door de egalisatievoorziening afval.

Tegemoetkoming opruimen zwerfafval 2026

€ 15.000

i.h.k.v. Europese richtlijn Single Use Plastics

Totaal

€ 98.800

Structurele dekking vanaf 2027

Dekking

Toelichting

Besparing inzamel- en verwerkingskosten restafval

€ 168.800

obv verwachte afname restafval

Meeropbrengsten recycling herbruikbare stromen

€ 23.500

obv verwachte toename herbruikbare stromen

Tarief afvalstoffenheffing 2027-2030

€ 60.500

Tegemoetkoming opruimen zwerfafval 2027-2030

€ 15.000

Totaal

€ 267.800

Paragraaf 9.2

Personele gevolgen

Voor de uitvoering van dit Omgevingsprogramma is de inzet van medewerkers vanuit verschillende teams binnen de gemeentelijke organisatie nodig. Tot en met het go/no go besluit voor Omgekeerd Inzamelen in Fase 2 verwachten we dat de personele capaciteit toereikend is en dat de taken uitgevoerd kunnen worden binnen het bestaande reguliere takenpakket. Voorbereiding en uitvoering deelprojecten De deelprojecten worden voorbereid en uitgevoerd door de beleidsmedewerker afval en grondstoffen en door de beheerder afval en grondstoffen van de gemeente (in samenwerking met Cyclus). Daarbij worden zij ondersteund door medewerkers van andere teams als het gaat om bijvoorbeeld de voorlichting, de aanpak van Afvalvrije Scholen, de bewonersparticipatie en de juridische advisering over

23 oktober 2025

Pagina 52

het aanpassen van de afvalstoffenverordening. Bij sommige deelprojecten gaat het om een verschuiving van de focus binnen het bestaande takenpakket, bijvoorbeeld bij de inzet van de boa’s voor bijplaatsingen. Als werkzaamheden voor zowel dit Programma als andere taken een piek kennen in de planning, dan is het mogelijk dat de uitvoering niet volledig inpasbaar is in de werkplanning van individuele medewerkers. Dan bekijken we per deelproject wat dit betekent voor de uitvoering van dit Programma en hoe we daarmee omgaan. Fase 2: Omgekeerd Inzamelen De invoering van Omgekeerd Inzamelen brengt veel uitvoerend werk met zich mee, zoals de voorlichting, bewonersparticipatie, het locatieplan voor de ondergrondse restafvalcontainers, de inkoop/plaatsing van de ondergrondse containers voor restafval voor de bebouwde kom en van PMD-containers voor het buitengebied, het juridisch behandelen van mogelijke bezwaren tegen beoogde containerlocaties en het houden van toezicht op de plaatsing van de ondergrondse containers. Bij het go/no go besluit over Fase 2 worden deze personele gevolgen voor de gemeentelijke organisatie in beeld gebracht. Deze taak brengt ongeveer anderhalf tot twee jaar een duidelijk afgebakende piek in het werk met zich mee. Deze werkzaamheden zijn mogelijk niet op te vangen binnen de reguliere gemeentelijke capaciteit.

Hiervoor willen we tijdelijk een externe projectleider aantrekken. In Fase 2 willen we ook tijdelijk een afvalcoach inzetten om inwoners persoonlijk voor te lichten en de gemeentelijke organisatie te ondersteunen bij het uitvoeren van de maatregelen.

23 oktober 2025

Pagina 53

Bijlagen Bijlage 1

Samenvatting enquêtes afval/grondstoffen en circulaire economie

Enquête afval en grondstoffen (juni/juli 2025) Van 19 juni tot en met 5 juli 2025 konden de leden van het inwonerspanel Krimpenerwaard de online vragenlijst over afval en grondstoffen invullen. Ook niet-panelleden kregen de mogelijkheid om deel te nemen via een open link. We hebben een oproep om mee te doen via verschillende kanalen: de sociale media, Gemeentenieuwspagina in Het Kontakt, nieuwsbericht op onze website, digitale nieuwsbrief, de Jongerenklankbordgroep en intranet. In totaal deden 1.129 deelnemers mee, waarvan 760 via het panel en 369 via de open link. De grootste groep deelnemers is 65 jaar of ouder (38%), gevolgd door 50 jaar tot en met 64 jaar (34%) en 35 jaar tot en met 49 jaar (1%). Van de deelnemers is 6% jonger dan 35 jaar en van 1% is de leeftijd niet bekend. Van hen heeft 81% een container voor restafval aan huis; 19% maakt gebruik van een ondergrondse container voor restafval. Betrouwbaar onderzoek De betrouwbaarheid voor dit onderzoek is groot (95%) en de foutmarge is klein (3%). Bij kwantitatief onderzoek wordt meestal een foutmarge van 5% geaccepteerd. We kunnen met de resultaten van dit onderzoek betrouwbare uitspraken doen over wat álle bewoners vinden, ook al heeft maar een deel van de bevolking de enquête ingevuld.

Hiervoor zijn drie begrippen nodig: • representativiteit: de deelnemers aan de enquête vormen een goede afspiegeling van álle inwoners. Zij zijn een goede weergave op kenmerken die van invloed kunnen zijn op de uitkomsten van dit onderzoek, zoals leeftijd en woonsituatie. • betrouwbaarheid: de ondervraagde groep is groot genoeg om zeker te zijn van de resultaten en er is minder kans op toeval. Hoe groter de groep, hoe betrouwbaarder. • significantie: een significant verschil betekent dat (a) dit verschil groot genoeg is om niet toevallig te zijn (b) er genoeg mensen zijn ondervraagd en (c) we kunnen uitspraken over groepen met veel zekerheid doen. We kunnen dus met veel zekerheid uitspraken doen zoals: mensen in groep A zijn meer tevreden dan in groep B. Met een betrouwbaarheidsniveau van 95% en een foutmarge van 3% kunnen we conclusies trekken zoals ‘75% van de inwoners is het eens met optie A’. Dan weten we voor 95% zeker dat het resultaat tussen de 72% en 78% is. Hieronder volgt een samenvatting van het onderzoek op basis van het rapport ‘Afval en grondstoffen, gemeente Krimpenerwaard, juni/juli 2025’ (Helder Onderzoek, juli 2025).

23 oktober 2025

Pagina 54

Tevredenheid Gemiddeld geven deelnemers de afvalinzameling in het algemeen een 7,2. Negen op de tien deelnemers geeft een voldoende. De vaakst genoemde punten van deelnemers die positief reageren, zijn dat het afval meestal netjes op tijd wordt opgehaald, dat de Cyclus-app duidelijk en handig is en dat er ruim voldoende mogelijkheden zijn om afval te scheiden. De vaakst genoemde punten van deelnemers die negatief reageren, zijn de problemen met de PMD-zakken, dat GFT-afval in de zomer te lang in de container zit en dat de milieustraat te ver weg is, waarbij men het maken van een afspraak lastig vindt. Afvalscheiding De meerderheid scheidt het afval heel erg goed (59%) en meer dan een derde zegt het afval nog beter te kunnen scheiden (36%). Goede afvalscheiders zijn vaker mensen uit een huishouden van twee personen of mensen van 65 jaar en ouder. Sommige inwoners willen wel beter scheiden, maar weten niet zo goed hoe (2%) of zijn helemaal niet van plan zijn om afval te scheiden (2%). De meeste mensen scheiden hun afval omdat dit bijdraagt aan een beter milieu (71%) en omdat het goed is voor toekomstige generaties (39%), maar de meerderheid doet het (ook) om kosten te besparen (62%). Voor bijna de helft is het een gewoonte (49%) en 30% vindt het makkelijk om te doen.

Deelnemers van 65 jaar en ouder geven vaker aan te scheiden voor de toekomstige generaties en omdat het makkelijk is dan deelnemers jonger dan 65 jaar, terwijl het bij mensen jonger dan 65 jaar juist weer vaker gaat om het besparen op de afvalkosten. Een grote meerderheid heeft er geen geld voor over om de afvalscheiding te verbeteren (71%). Eén op de zes heeft hier wel geld voor over. Stimuleren scheiden GFT+E Aan deelnemers is gevraagd wat hen zou helpen om GFT+E beter te scheiden. Bijna de helft zegt niets nodig te hebben, omdat zij dit al goed apart houden (48%) en een enkeling omdat dat ze het GFT+E toch niet apart gaan houden (2%). Van degenen die wel iets nodig hebben, willen de meesten een keukenemmertje (20%) of dat de GFT+E container vaker geleegd wordt (17%). Andere antwoorden zijn: een compostvat voor in de tuin (13%) en informatie over wat bij het GFT+E hoort (10%). Stimuleren scheiden PMD Gevraagd is wat zou helpen om PMD beter te scheiden. Bijna de helft zegt niets nodig te hebben, omdat zij dit al goed apart houden (45%). Van degenen die aangeven wel iets nodig te hebben, willen de meesten een PMD-container aan huis (25%), een ondergrondse container in hun buurt (21%) en meer informatie over wat bij PMD hoort (19%).

Inwoners die met twee personen of meer in een huis wonen, zeggen vaker dat het helpt om een PMD-container aan huis te hebben dan deelnemers die alleen wonen. Mensen jonger dan 35 jaar geven vaker aan informatie nodig te hebben over wat er bij PMD hoort. Stimuleren scheiden oud papier en karton Bijna driekwart zegt niets nodig te hebben om oud papier en karton beter te scheiden, omdat zij dit al goed apart houden (74%). Sommigen zeggen dat een brenglocatie voor papier en karton zou helpen of informatie over wat bij het oud papier en karton hoort (beiden 5%). Veruit de meeste opmerkingen van mensen die ‘anders’ hebben geantwoord (7%) gaan over het vaker legen van de papiercontainers aan huis en een ander deel gaat over het plaatsen van een ondergrondse papiercontainer in hun buurt.

23 oktober 2025

Pagina 55

Stimuleren scheiden glas Bijna driekwart zegt niets nodig te hebben om glas beter te scheiden (72%) en een klein deel zegt glas toch niet apart te gaan houden (1%). Van degenen die aangeven wel iets nodig te hebben, willen de meesten meer glasbakken in hun buurt (18%). De vraag naar meer glasbakken kwam vooral vanuit Bergambacht (28% van de inwoners van deze kern) en Lekkerkerk (24%) en in mindere mate in Krimpen aan de Lek (18%) en Schoonhoven (17%). Inwoners die alleen wonen of jonger dan 35 jaar zijn, geven vaker aan dat het hen zou helpen als er meer glasbakken in de buurt zijn. Stimuleren scheiden textiel Ook over textiel zegt de meerderheid niets nodig te hebben om dit beter te scheiden (64%) en een klein deel zegt textiel toch niet apart te gaan houden (1%). Van degenen die aangeven wel iets nodig te hebben, willen de meesten meer textielbakken in hun buurt (14%). De vraag naar meer textielbakken kwam vooral vanuit Bergambacht (22% van de inwoners van deze kern), Haastrecht (21%) en Lekkerkerk (21%). Verder is er behoefte aan informatie over wat bij textiel hoort (11%) en waar textielbakken staan (9%). Net als bij de glasbakken vinden mensen die alleen wonen of die jonger zijn dan 35 jaar vaker dat er meer textielbakken nodig zijn.

Veruit de meeste opmerkingen van mensen die ‘anders’ hebben geantwoord (7%) gaan over vaker legen van de textielbakken en een ander deel zijn vragen over de inlevermogelijkheden van kapotte en niet-herdraagbare kleding en over wat er eigenlijk gedaan wordt met het ingezamelde textiel. Stimuleren scheiden KCA (Klein Chemisch Afval) De helft zegt niets nodig te hebben om KCA beter te scheiden, omdat zij dit al goed apart houden (51%) en een klein deel omdat zijn textiel toch niet apart gaan houden (1%). Een derde zou graag zien dat er meer informatie komt over welke winkels KCA-producten, zoals batterijen en lampen, aannemen (32%) en een kleiner deel wil meer informatie over wat bij het KCA hoort (19%). Veruit de meeste mensen die ‘anders’ hebben geantwoord (9%) roepen op om meer inleverpunten in de kernen te plaatsen en om naar de milieustraat te kunnen gaan zonder afspraak. Stimuleren scheiden elektrische apparaten Bijna de helft zegt niets nodig te hebben, omdat zij de apparaten al goed apart houden (45%) en een klein deel zegt dit toch niet apart te gaan houden (1%). Een op de vier zou graag meer informatie willen over welke winkels kleine apparaten aannemen (41%) en een kleiner deel wil meer informatie over wat er bij hoort (17%).

Mensen die alleen wonen zeggen vaker dat ze informatie nodig hebben over welke winkels kleine apparaten aannemen en over wat bij elektrische apparaten hoort. Mensen jonger dan 35 jaar geven vaker aan dat ze informatie nodig hebben over wat er bij apparaten hoort. Veruit de meeste opmerkingen van mensen die ‘anders’ hebben geantwoord (11%) gaan over meer punten waar kapotte apparaten gerepareerd kunnen worden, meer inleverpunten in de buurt en dat de Mobiele Milieustraat vaker naar de kernen zou moeten komen. Gescheiden inzamelen luiers en incontinentiemateriaal De helft van degenen die wegwerpluiers of incontinentiematerialen gebruiken, zou dit apart willen inleveren zodra dit mogelijk wordt (48%) en een kwart weet dat nog niet zeker of heeft er geen mening over (26%). Inwoners willen dit wel scheiden omdat het beter is voor het milieu, restafval scheelt en voor minder geuroverlast in huis zorgt.

23 oktober 2025

Pagina 56

Containers aan huis Aan mensen met containers aan huis is gevraagd hoe tevreden zij hierover zijn. Meer dan driekwart van de inwoners is tevreden over de containers voor restafval, GFT+E en oud papier en karton (78%) en 12% is hier neutraal over. Ook is gevraagd hoeveel zij er maximaal kunnen hebben staan. De meesten zeggen niet meer dan drie containers (41%), gevolgd door vier containers (29%). Een kleiner deel zegt vijf containers of meer (14%). Mensen die alleen of met twee personen wonen zeggen vaker dat zij afval liever zelf wegbrengen dan deelnemers uit grotere huishoudens. Vervolgens is gevraagd waarvoor mensen graag een container bij huis willen houden. Het merendeel wil die voor GFT+E behouden (69%) en iets minder mensen willen de container voor restafval en voor oud papier en karton behouden (beiden 60%). Mensen ouder dan 65 jaar willen vaker de container voor restafval behouden dan mensen jonger dan 65. PMD-container Voor PMD wil 38% een container; vooral inwoners jonger dan 35 jaar. Dit komt redelijk overeen met de uitkomsten van het onderzoek naar de inzameling van PMD, dat de gemeente in oktober 2023 hield. Daaruit bleek dat 41% van de inwoners het liefst een container aan huis gebruikt en de helft het liefst een PMD-zak. Dit hangt waarschijnlijk samen met de uitkomst dat 48% negatief tegenover het gebruik van een extra container aan huis staat.

Argumenten vóór een PMD-container zijn dat het straatbeeld er opgeruimder uit ziet zonder PMD-zakken (66%) en dat een container zwerfafval door wind en toedoen van dieren en vogels voorkomt (65%). Verzamelcontainers in de wijk Aan mensen zonder containers aan huis is gevraagd hoe tevreden zij hierover zijn. Over de verzamelcontainers voor restafval, GFT+E en papier/karton in de wijk is 41% tevreden en 17% neutraal. Over de verzamelcontainers voor glas en textiel in de wijk is meer tevredenheid: 65% is tevreden en 18% is neutraal. De meeste ontevredenheid hierover heerst in Bergambacht (22% is (zeer) ontevreden), Haastrecht (21% is (zeer) ontevreden) en Gouderak (19%), Krimpen aan de Lek (19%), Lekkerkerk (19%) en Vlist (ook 19%). Bijna 80% van de inwoners ergert zich aan afval dat naast verzamelcontainers in de wijk wordt gezet. De ergernis is het grootst in Krimpen aan de Lek (88%), Gouderak (86%), Bergambacht (85%) en Lekkerkerk (81%). Er zijn ook meer mensen van 65 jaar en ouder die zich ergeren dan mensen jonger dan 65. PMD-zakken Over de PMD-zakken is veel ergernis. Van alle inwoners ergert 80% zich er aan dat dieren de zakken kapot maken die aan de straat staan. Verder ergert 73% zich er aan dat zakken te vroeg aan de straat staan. Dit speelt het meest in Krimpen aan de Lek (86% ergert zich), gevolgd door Lekkerkerk (76%) en Ouderkerk aan den IJssel (75%).

De deelnemers aan de enquête storen zich aan de kapotte en stinkende PMD-zakken op straat. Veel inwoners geven aan dat ze liever containers voor PMD zien. Ze vragen regelmatig om meer toezicht en handhaving op de te vroeg aangeboden zakken en op verkeerd aangeboden afval. Ook denken zij dat het helpt als er duidelijkere informatie en uitleg komt over wat er wel en niet mag.

23 oktober 2025

Pagina 57

Rol gemeente bij stimuleren van afvalscheiding Gevraagd is wat de gemeente kan doen om afvalscheiding te stimuleren. Inwoners vinden vooral dat de gemeente moet beginnen bij de kinderen door afvalscheiding op scholen en kinderopvang te stimuleren (30%). Ongeveer een kwart vindt dat de gemeente meer voorlichting kan geven over de regels van het afval scheiden, meer inleverplekken kan inrichten, meer gezamenlijke containers voor PMD/glas/textiel kan plaatsen, meer informatie kan geven over wat de gemeente doet met de opbrengsten uit de afvalstoffenheffing en meer voorlichting kan geven over nut en noodzaak van afvalscheiding (tussen 23% en 26%). In mindere mate denkt men dat het helpt om toezicht houden op het goed scheiden van afval, boetes uit te delen als mensen hun afval verkeerd scheiden en om mensen die het afval goed scheiden in het zonnetje zetten (tussen 15% en 18%). Er zijn ook andere manieren genoemd (15%), zoals handhaven, belonen van goed scheiden en het beter toegankelijk maken van voorzieningen. Er is ook een open vraag gesteld over hoe de gemeente het beste kan helpen om afval beter te scheiden en afval beter te besparen.

In de reacties kwamen onderwerpen naar voren die ook op andere plekken in de enquête werden genoemd: container aan huis of ondergrondse container voor PMD, vaker legen van de container voor GFT+E in de zomer en vaker legen van de papiercontainer aan huis, meer handhaving op verkeerd of te vroeg aanbieden van afval, eenvoudige/visuele uitleg over wat waar hoort en wat het nut van afvalscheiding is, voorlichting op scholen en er is vraag naar meer dichtbij gelegen afvalpunten, naar ruimere openingstijden van de milieustraat en naar een Mobiele Milieustraat om spullen weg te brengen zonder afspraak. Rol gemeente bij besparen van afval (afvalpreventie) De meeste mensen vinden dat de gemeente meer zou kunnen samenwerken met supermarkten en fabrikanten (44%) om afvalpreventie te stimuleren, gevolgd door het promoten van afvalscheiding op scholen, kinderopvang en verenigingen (39%) en het verbieden van ongeadresseerde folders, behalve als mensen hier om vragen met een ja-sticker op hun brievenbus (36%). Ruim een kwart van de inwoners wil dat de gemeente herbruikbare verpakkingen promoot of gaat samenwerken met kringloopwinkels (beiden 28%). Sommigen noemen andere manieren, zoals het aanspreken van producenten en bedrijven en betere communicatie en voorlichting. Daarentegen vindt een op de tien het stimuleren van afvalpreventie geen taak van de gemeente.

Een manier om afval te voorkomen is om minder eten en drinken weg te gooien. Hoewel daar lang niet iedereen mee bezig is (7%), denkt een meerderheid bewust na over de hoeveelheden die zij koken (58%) en over de boodschappen (57%) en vriest overgebleven maaltijden in (56%). Meer dan een op de vier kookt met overgebleven restjes (44%) en een deel geeft overgebleven maaltijden aan andere mensen (12%). Inwoners van 65 jaar en ouder geven vaker aan bewust na te denken over hoeveel zij koken dan de mensen die jonger dan 65 zijn. Ophalen van grof vuil Over het ophalen van grofvuil is meer dan de helft ontevreden (52%) en slechts een kwart tevreden (27%). De meeste frustratie is er over de kosten van het ophalen van grofvuil. Sommigen geven aan dat de kosten te hoog zijn voor mensen met een laag inkomen en dat de kosten zorgen tot meer vervuiling en dump. Anderen stellen voor om elke maand of elk kwartaal een gratis ophaaldag te organiseren. Verder

23 oktober 2025

Pagina 58

zeggen veel inwoners dat de milieustraat te ver weg is, wat lastig is voor mensen zonder auto, ouderen en mensen met een beperking. Milieustraat De meeste mensen bezoeken de milieustraat in Bergambacht of de gemeentewerf in Lopik twee tot vier keer per jaar (48%), gevolgd door vaker dan vier keer (29%) en één keer (17%). Slechts 4% komt er nooit. De grootste tevredenheid is er over de vriendelijkheid van de medewerkers, de veiligheid en netheid van het terrein en de deskundigheid van de medewerkers. De minste tevredenheid is er over het maken van een afspraak (27% is ontevreden), de openingstijden (24% is ontevreden) en over de verdeling tussen de gratis en betaalde stromen (restafval) (20% ontevreden). Inwoners jonger dan 35 jaar zijn vaker tevreden over de deskundigheid van de medewerkers, de netheid van het terrein en de veiligheid dan mensen die ouder dan 35 zijn. Zij zijn echter minder tevreden over de openingstijden dan mensen ouder dan 35 jaar. We hebben de tevredenheid over de verschillende aspecten van de dienstverlening op de milieustraat/gemeentewerf afgezet tegen het belang dat men hier aan hecht om te achterhalen welke aspecten extra aandacht nodig hebben. Voor elk aspect zijn er meer mensen die er belang aan hechten dan die er tevreden over is. Bij de meeste aspecten gaat het over een verschil van maximaal 15%.

Op deze aspecten is het verschil groter: • openingstijden (36% verschil; meer mensen hechten er belang aan dan er tevreden over zijn) • aanduiding wat in welke container moet (26%) • bereikbaarheid (22% verschil) • verdeling tussen gratis en betaalde stromen (18% verschil) Ideeën nieuwe milieustraat in Bergambacht Deelnemers is gevraagd naar hun ideeën voor de nieuwe milieustraat. Het vaakst genoemd werden: afval brengen zonder afspraak, ruimere openingstijden (met een wens voor avondopenstelling door de week en langere openingstijden op zaterdag), lager geplaatste containers en hogere oprit om zware spullen makkelijker te deponeren, bredere paden en betere aanrijroutes om opstopping en wachtrijen te voorkomen, alles gratis inleveren en het toevoegen van een hergebruikhoek of kringlooppunt. Omgang met restafval Aan mensen met containers aan huis is gevraagd naar hun voorkeur voor de omgang met restafval als er iets moet veranderen op weg naar een samenleving zonder restafval. Minder vaak legen van de restafvalcontainer heeft dan de voorkeur: 26% wil dat de container nog maar 1x per vier weken wordt geleegd en 25% één keer per zes weken. Bijna een kwart (24%) geeft de voorkeur aan het brengen van restafval naar een ondergrondse verzamelcontainer in de buurt, waarbij PMD in de oude container voor restafval gaat.

Slechts een klein deel wil een hogere prijs voor restafval (3%) of het restafval in een speciale "koopzak" doen (5%). De grootte van het huishouden en de leeftijd van deelnemers heeft een effect op hun voorkeur. Inwoners uit een- of tweepersoonshuishoudens kiezen vaker voor het legen van de restafvalcontainers 1x per zes weken dan de grotere huishoudens en de grotere huishoudens kiezen vaker voor 1x per vier weken. Inwoners jonger dan 35 jaar kiezen vaker voor het zelf wegbrengen van restafval dan mensen die ouder dan 35 zijn. Inwoners van 65 jaar en ouder kiezen vaker voor het ophalen van restafval 1x per zes weken dan mensen jonger dan 65.

23 oktober 2025

Pagina 59

Informatievoorziening De meeste mensen hebben genoeg informatie over afvalinzameling of afval scheiden (54%). Wel wordt informatie gemist over wat in welke bak of zak hoort (19%) en waar de verzamelcontainers staan (11%). Deelnemers jonger dan 35 jaar geven vaker aan informatie te missen over wat in welke bak hoort en wanneer het restafval en de grondstoffen thuis worden opgehaald. Ook over spullen repareren en afval besparen kunnen de meeste mensen genoeg informatie vinden (respectievelijk 51% en 56%). Respectievelijk 27% en 18% heeft hier echter te weinig informatie over. De meeste inwoners ontvangen graag informatie over scheiden en inzamelen van afval en grondstoffen (92%). Hun voorkeur gaat uit naar de afvalapp of online afvalkalender van Cyclus (70%) en in mindere mate Het Kontakt (30%) en de website van de gemeente (24%). Inwoners die alleen wonen gebruiken vaker Het Kontakt. Deelnemers jonger dan 35 jaar willen vaker informatie ontvangen via de app, terwijl deelnemers van 35 jaar en ouder vaker kiezen voor Het Kontakt of de website van de gemeente. Wel zien de inwoners graag een verbeterde informatievoorziening; er worden ideeën genoemd zoals een overzichtskaart met containerlocaties, uitleg door middel van filmpjes en informatie voor ouderen en mensen die de taal niet goed beheersen.

Er is veel draagvlak voor een focus op jongeren: men vindt het belangrijk dat het afval wordt gescheiden op plekken waar jongeren komen (85%) en dat school in het lesprogramma aandacht heeft voor afvalscheiding (80%). Verder zijn deelnemers verdeeld als het gaat om persoonlijke hulp bij afvalscheiding. Zo vindt 25% het wel een goed idee als een deskundige regelmatig op straat is om inwoners te helpen met vragen over afvalscheiding en 39% niet. Ook vindt 41% het een goed idee als een deskundige op een vaste tijd en plek aanwezig is om inwoners te helpen met vragen, bijvoorbeeld op een spreekuur of weekmarkt, terwijl 27% dat niet vindt. Participatie Bijna 90% van de inwoners wil dat de gemeente hen er van tevoren bij betrekt als er iets verandert in de afvalinzameling. Deelnemers jonger dan 35 jaar vinden dit vaker belangrijk.

Straatgesprekken afval en grondstoffen (juni 2025) Het verslag met de samenvatting van alle gesprekken is te vinden in Bijlage 2. Deelnemers De gesprekken vonden in juni 2025 plaats op de weekmarkten aan de Pleinstraat in Bergambacht, De Markt in Krimpen aan de Lek en het Doelenplein in Schoonhoven. In totaal zijn 69 bewoners gesproken. De meesten zijn 65 jaar of ouder (45% is tussen 65 en 79 jaar en 16% is 80 jaar of ouder). Interviewers gingen met hen in gesprek over vragen zoals: Wat heeft u nodig om uw afval en herbruikbare stromen beter te scheiden? Welke zorgen heeft u als we zouden kiezen voor minder vaak ophalen van restafval, voor restafval in ondergrondse containers of als we het tarief voor restafval duurder maken? Welke ideeën heeft u voor het nieuwe beleid? Veel tevredenheid

23 oktober 2025

Pagina 60

De meeste voorbijgangers vinden dat de afvalinzameling heel goed is geregeld en de afvalinzameling krijgt gemiddeld een 7,6. Men vindt dat er genoeg mogelijkheden zijn om afval en grondstoffen gescheiden aan te bieden en ook over Cyclus zijn veel positieve geluiden te horen. Inzameling PMD: te vroeg buiten gehangen, kapotte zakken en verkeerd afval Veruit de meeste reacties gingen over de inzameling van PMD. In sommige buurten worden de zakken te vroeg buiten gehangen, wat zorgt voor een rommelig straatbeeld, kapotte zakken (kraaien en kauwen trekken de zakken kapot) en als gevolg daarvan voor wegwaaiend plastic. Verder is het veel mensen een doorn in het oog dat buurtgenoten verkeerd afval - zoals piepschuim - bij het PMD blijven gooien ondanks alle informatie hierover. Milieustraat: liever geen afspraak maken en de afstand is te groot Ook over de milieustraat kwamen veel opmerkingen. Men vindt dat het maken van een afspraak afgeschaft moet worden en dat de afstand naar de milieustraat in Bergambacht of de gemeentewerf in Lopik te groot is. Sommigen zouden graag zien dat de Mobiele Milieustraat vaker in de kernen staat. Manier van inzamelen van restafval: lichte voorkeur voor laagfrequent inzamelen Voorbijgangers is gevraagd naar hun voorkeur voor de manier waarop het restafval wordt ingezameld. De meerderheid wil dat er niets veranderd wordt (62%).

Degenen die openstaan voor een verandering zijn iets enthousiaster over laagfrequent inzamelen (grijze container 1x per vier weken legen) dan over Omgekeerd Inzamelen (ondergrondse containers). Mensen die Omgekeerd Inzamelen een goed idee vinden, zijn vooral blij dat PMD dan in de ‘oude’ container voor restafval kan. Een aantal mensen vindt dat het tarief voor restafval verhoogd mag worden om afvalscheiding te stimuleren. Bezwaren tegen een verandering hebben te maken met (a) langer moeten bewaren van restafval en de daarmee gepaard gaande geuroverlast (b) angst voor bijplaatsen van afval naast verzamelcontainers en (c) angst voor dumping in de natuur. Het grootste bezwaar tegen Omgekeerd Inzamelen heeft te maken met het tillen van zware afvalzakken: ouderen worden benadeeld - ze betalen teveel voor een halfvolle afvalzak omdat een volle afvalzak te zwaar is - of moeten een beroep doen op hun mantelzorger. Ideeën voor meer afvalscheiding en minder restafval De meesten vinden dat alles goed is geregeld en dat het aan de bewoners zelf is om beter te scheiden en te consuminderen (mentaliteit).

De gemeente zou wel nog kunnen werken aan: • meer voorlichting, vooral over wat wel en niet bij het PMD en het GFT+E hoort • beginnen bij de jeugd met de opvoeding en op school • meer toezicht houden op het correct aanbieden van afval • meer handhaving en boetes uitdelen wanneer afval op de verkeerde plek is aangeboden of onjuist gescheiden is Enquête Circulaire Economie (mei 2025) Van 8 tot en met 21 mei 2025 konden de leden van het inwonerspanel Krimpenerwaard de online vragenlijst over circulaire economie van de Omgevingsdienst Midden-Holland invullen. Ook nietpanelleden kregen de mogelijkheid om mee te doen via een open link. In totaal deden 702 inwoners mee, waarvan 638 via het panel en 64 via de open link. De betrouwbaarheid voor dit onderzoek is groot (95%)

23 oktober 2025

Pagina 61

en de foutmarge klein (3,7%; in het algemeen wordt 5% geaccepteerd). Hieronder is het onderzoek samengevat (rapport ‘Inwonerspanel Krimpenerwaard, Peiling 1 2025, Circulaire economie Gemeente Krimpenerwaard’, Research2Evolve, mei 2025). Afval scheiden of voorkomen Bijna alle deelnemers scheiden hun afval (98%), een groot deel gaat naar de milieustraat (85%) en driekwart geeft spullen weg (74%). Verder repareert of hergebruikt ruim de helft van de deelnemers hun spullen (54%) en gaat drie op de tien naar de kledingmaker (31%). De helft denkt dat zij in de toekomst spullen laten repareren in plaats van nieuw te kopen (51%). Deelnemers tussen de 50 en 64 jaar gaan vaker naar de kledingmaker dan deelnemers in andere leeftijdsgroepen. Acht op de tien deelnemers denkt in de toekomst grof huishoudelijk restafval te gaan scheiden (79%). Verder is gevraagd wat mensen zou helpen om nog meer afval te scheiden of te beperken. Meer dan de helft zou graag zien dat grofvuil (gratis) aan huis wordt opgehaald (59%), een derde dat een afvalcontainer van de milieustraat dichterbij huis zou staan (34%), drie op de tien dat spullen voor de kringloop worden opgehaald (30%) en een klein deel dat zij spullen kunnen laten repareren in een repair café dichterbij huis (18%). Ook is er vraag naar meer specifieke afvalcontainers in de buurt, bijvoorbeeld voor plastic, papier, glas en luiers.

Bekendheid circulaire acties Deelnemers is gevraagd van welke circulaire acties zij weleens gezien of gehoord hebben. De Mobiele Milieustraat geniet redelijk veel bekendheid, maar slechts maximaal 7% kent de andere acties (de eenmalige Straatschattenjacht, poster ‘Koop ook Kringloop’, flyer ‘Minder afval, meer waard’, Week van de circulaire economie, 100 dagen afvalvrij en Dag van de reparatie). Een groot deel (her)kent geen van deze acties (43%). Mobiele Milieustraat Bijna de helft van de deelnemers heeft wel eens gehoord van de Mobiele Milieustraat (48%) en ruim een kwart heeft deze gebruikt (27%). Deelnemers van 65 jaar en ouder gebruiken deze vaker dan jongere deelnemers. De Mobiele Milieustraat wordt met een 8,2 beoordeeld. Deelnemers waarderen dat deze vlakbij huis staat; dit maakt het makkelijker om spullen weg te brengen, zeker voor inwoners zonder auto of ouderen. Ook vinden mensen het prettig dat zij zonder afspraak snel van kleine spullen of chemisch afval af kunnen. 66% vindt het nuttig om deze actie te herhalen. Wel zijn er wensen voor meer inzamelmomenten, duidelijkere communicatie en een ruimer aanbod aan afvalsoorten. Tweedehands (ver)kopen Het merendeel koopt tweedehands spullen of kleding. De meesten kopen bij een kringloopwinkel (65%) of online tweedehandswinkel zoals Marktplaats of Vinted (58%).

Een iets kleiner deel verkoopt wel eens via een online tweedehandswinkel (56%). Veruit de meeste mensen die tweedehands (ver)kopen doen dit omdat de spullen nog goed genoeg zijn (88%). De helft wil er geld mee verdienen of besparen en vier op de tien doet het voor het klimaat (42%). Deelnemers jonger dan 50 jaar (ver)kopen vaker spullen om geld te verdienen of te besparen dan ouderen. Zes op de tien denkt in de toekomst eigen spullen tweedehands te gaan aanbieden (63%) en de helft denkt in de toekomst tweedehands spullen te gaan kopen (53%). Op de vraag waar mensen aan denken bij het woord ‘tweedehands’ zijn de meest voorkomende woorden: gebruikt, goedkoop, hergebruik, duurzaam, tweede kans/leven en milieu.

23 oktober 2025

Pagina 62

Andere aandachtspunten Inwoners ervaren dat afval scheiden te ingewikkeld is of geen effect heeft door slechte sortering of teveel regels. Ook is er vraag naar betere informatievoorziening, bijvoorbeeld via sociale media of brieven. Deelnemers missen acties of weten niet goed wat er wanneer gebeurt. Inwoners vinden de milieustraat in Bergambacht te ver weg, te ingewikkeld, te streng en niet klantvriendelijk. Ze zien graag minder regels, geen verplichte afspraak en ruimere openingstijden. Verder pleiten inwoners voor meer aandacht voor hergebruik, zoals extra kringloopwinkels, repair cafés en weggeefpunten. Ook wordt genoemd dat de gemeente zelf het goede voorbeeld moet geven.

23 oktober 2025

Pagina 63

Bijlage 2

Verslag straatgesprekken

Een bewonersonderzoek is een belangrijk onderdeel van de totstandkoming van dit Omgevingsprogramma Herbruikbare stromen. Dit onderzoek bestaat uit twee delen: een online enquête en gesprekken met voorbijgangers op straat. Alle inwoners van de gemeente kunnen tussen 19 juni en 5 juli 2025 de online enquête invullen. Daarnaast hebben we in juni 2025 voorbijgangers op straat gesproken, om de mening van mensen te horen die minder snel geneigd zijn om een online enquête in te vullen. Straatgesprekken leveren verdiepende kwalitatieve informatie op en vormen hiermee een waardevolle aanvulling op de enquête. De interviewers spraken vooral met ouderen (vaak zijn zij minder digitaal vaardig), mensen die mogelijk de Nederlandse taal minder goed beheersen en mensen die minder goed ter been zijn (zij kunnen waardevolle praktische informatie geven over hoe de afvalinzameling voor hen werkt). Deze bijlage bevat de samenvatting van alle gesprekken. Weekmarkten De interviewers zijn Rosalie Kleinjan, Inez van Kronenberg en Remko Roest (niet op 18 juni). Zij stonden op deze weekmarkten: • donderdagochtend 5 juni aan de Pleinstraat in Bergambacht • vrijdagmiddag 6 juni aan De Markt in Krimpen aan de Lek • woensdagochtend 18 juni aan het Doelenplein in Schoonhoven.

Deelnemers straatgesprekken In totaal zijn 69 bewoners gesproken, waarvan 28 mensen in Bergambacht, 23 in Krimpen aan de Lek en 18 in Schoonhoven. De meesten zijn ouder dan 65 jaar: 45% tussen 65 en 79 jaar en 16% is 80 jaar of ouder. Verder is 29% tussen 45 en 64 jaar en 10% tussen 25 en 44 jaar. De meeste deelnemers wonen in een woning binnen de bebouwde kom met container aan huis voor gft-afval, papier en restafval (67%), een vijfde woont in het buitengebied (19%) en 14% maakt gebruik van verzamelcontainers (hoogbouw en centrum Schoonhoven).

Bevindingen Tevredenheid Vrijwel alle deelnemers geven aan dat het goed gaat met het scheiden van afval thuis. Een deel van de mensen zegt dat ze de grijze container nog maar een paar keer per jaar aan de straat hoeven te zetten. Over het algemeen heerst tevredenheid: de meeste voorbijgangers vinden dat de afvalinzameling goed is geregeld. Gemiddeld krijgt de afvalinzameling het rapportcijfer 7,6. Men vindt dat er genoeg mogelijkheden zijn om afval en herbruikbare stromen gescheiden aan te bieden en ook over de inzet van Cyclus zijn veel positieve geluiden te horen: de medewerkers werken netjes, komen op tijd langs en de Afvalwijzer app werkt ook goed. Als mensen ontevreden over de afvalinzameling zijn, dan komt dat door de PMD-zakken, de milieustraat en in veel mindere mate door de hoogte van de afvalstoffenheffing. Sommige mensen vinden dat de textielbakken en de gft-cocons vaker geleegd moeten worden.

23 oktober 2025

Pagina 64

Inzameling PMD Veruit de meeste opmerkingen gaan over het inzamelen van PMD. Met name in Schoonhoven en in Krimpen aan de Lek worden de PMD-zakken regelmatig te vroeg buiten gehangen. Dan gaan de zakken kapot; soms vanzelf, maar meestal doordat de kraaien en kauwen ze kapot trekken en vervolgens waait het plastic weg. Om de geuroverlast en de kapotte zakken te voorkomen, zeggen verschillende mensen dat zij liever een eigen of ondergrondse container voor PMD hebben. Nascheiding van PMD uit het restafval wordt door een enkeling ook als optie genoemd, terwijl anderen daar juist weer tegen zijn. Tot slot is het een aantal mensen een doorn in het oog dat hun buurtgenoten regelmatig verkeerd afval – zoals piepschuim – bij het PMD gooien. Milieustraat Ook over de milieustraat kwamen veel opmerkingen: men vindt dat het maken van een afspraak afgeschaft moet worden en dat de afstand naar de milieustraat in Bergambacht of de gemeentewerf in Lopik te groot is. Een aantal bewoners van Krimpen aan de Lek wil weer – net als vroeger - op de milieustraat Krimpen aan de IJssel terecht kunnen. Sommigen willen dat de Mobiele Milieustraat vaker in de kernen staat. Als negatief wordt ook ervaren dat mensen zonder auto niet naar de milieustraat kunnen en dat een bezoek geld kost. Mensen betalen overigens alleen het diftar-tarief voor het brengen van afvalzakken met fijn huishoudelijk restafval.

Grofvuil ophalen Sommige voorbijgangers vinden dat de grofvuil regeling aangepast moet worden. Omdat men denkt dat alleen online een afspraak gemaakt kan worden zou deze voor oudere mensen te moeilijk zijn en de ophaalservice zou te duur zijn voor mensen met weinig geld. Afvaldump en zwerfafval Een aantal mensen geeft aan dat er overlast is van zwerfafval en van afvaldump naast containers, met name naast de textielbakken als deze vol zijn of door mensen zijn doorzocht die er spullen uit trekken. Het idee leeft dat vooral arbeidsmigranten en jongeren zich niet aan de regels houden en afval op straat gooien. Ideeën voor meer afvalscheiding en minder restafval De meeste voorbijgangers vinden dat de gemeente en Cyclus het goed hebben geregeld en dat het nu nog een kwestie van mentaliteit is: het is aan de bewoners zelf om beter te scheiden en om te consuminderen. De gemeente zou wel nog kunnen werken aan: • Meer voorlichting, vooral over wat wel en niet bij het PMD en het gft hoort (35x genoemd) • Beginnen bij de jeugd met de opvoeding en op school (10x genoemd) • Meer toezicht houden op het correct aanbieden van afval (10x genoemd) • Meer handhaving en boetes uitdelen wanneer afval niet correct is aangeboden (ook 10x genoemd) • Meer verzamelcontainers plaatsen (6x genoemd, vooral in Schoonhoven vanwege onvoldoende glasbakken)