Document · PDF

Omgevingsprogramma Sociale Basis en Maatschappelijke Voorzieningen Krimpenerwaard 2024

Oordeelsvorming SBBV (vergaderzaal 1.6) 14 mei 2024, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: Gelegenheid voor oordeelsvorming (discussie tussen fracties)18.134 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Omgevingsprogramma

Sociale Basis en Maatschappelijke Voorzieningen Krimpenerwaard 2024

< >

Voorwoord

Het college van gemeente Krimpenerwaard heeft de ambitie om de vitaliteit van onze kernen te behouden en waar nodig te versterken. Een sterke sociale basis met daarin vitale maatschappelijke voorzieningen zijn hiervoor onmisbaar. Het zijn plekken waar je elkaar kunt ontmoeten en jezelf kunt ontplooien. Daarbij dragen ze bij aan de vitaliteit van onze inwoners, aan samen- en zelfredzaamheid, en aan de leefbaarheid van wijken en kernen. Hiermee vormen maatschappelijke voorzieningen het fundament van de sociale basis van onze gemeente.

Het maakt ons trots om te zien dat in onze gemeente ruim 700 maatschappelijke instellingen actief zijn. We koesteren de grote diversiteit aan instellingen en voorzieningen. Het (voort) bestaan van deze voorzieningen is geen vanzelfsprekendheid. Dit vraagt om een gezamenlijke inspanning van inwoners, instellingen, verenigingen en de gemeente. Of het nu gaat om de inzet van vrijwilligers, het subsidiëren van organisaties of het realiseren van huisvesting. Ieder heeft hierin zijn eigen rol en verantwoordelijkheid.

Om te komen tot het beschreven minimale voorzieningenniveau staan wij voor een aantal ontwikkelopgaven welke ook in dit omgevingsprogramma staan beschreven. Deze opgaven worden op kernniveau, samen met de inwoners en onze maatschappelijke instellingen, verder uitgewerkt. Zodat we ook voor de toekomst de vitaliteit van onze gemeente en ál haar kernen kunnen waarborgen. Irma Bultman en Wisja Pannekoek Wethouders Sociaal Domein

Met dit omgevingsprogramma presenteren wij een visie op de sociale basis en maatschappelijke voorzieningen als fundament voor vitale kernen in onze gemeente. We beschrijven wat wij zien als minimaal noodzakelijke maatschappelijke voorzieningen om een bijdrage te kunnen leveren aan de vitaliteit van de kernen en de gemeente als geheel. Ook geven wij in dit omgevingsprogramma aan welke rol wij als gemeente hier voor ons zien weggelegd. 2

< >

Inhoudsopgave Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen Krimpenerwaard 2024 Voorwoord

1. Inleiding 1.1 1.2 1.3 1.4

4 Waarom dit omgevingsprogramma? 5 Reikwijdte en afbakening 5 Hoe is het omgevingsprogramma tot stand gekomen? 6 Wat leest u in dit omgevingsprogramma? 7

2. Samenvatting

3. Context en kaders

3.1 Vitale kernen, vitale gemeenschappen, vitale inwoners 3.2 Kaderdocumenten met invloed op maatschappelijke voorzieningen

4. De Sociale Basis en ambities 4.1 4.2 4.3 4.4

De sociale basis, een veel gebruikt begrip Persoonlijke sociale basis Gemeenschappelijke sociale basis Institutionele sociale basis

5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard?

9 10

11 11 13 15 17

6. Ontwikkelopgaven 6.1 Ontwikkelopgaven persoonlijke sociale basis 6.1.1 Kwalitatief

27 28 28

6.2 Ontwikkelopgaven gemeenschappelijke sociale basis 6.2.1 Kwalitatief 6.2.2 Kwantitatief

29 29 30

6.3 Ontwikkelopgaven institutionele sociale basis 6.3.1 Kwalitatief 6.3.2 Kwantitatief

32 32 33

7. Van inventarisatie naar uitvoering

8. Bronvermeldingen

9. Bijlagen 9.1 9.2 9.3 9.4

Inventarisatie Maatschappelijke Voorzieningen Afwegingskader maatschappelijke voorzieningen Participatieverslag Begrippenlijst

38 38 39 41

20 Tip, klik op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina

< >

1 Inleiding Krimpenerwaard wil voor haar inwoners een leefbare gemeente zijn met vitale gemeenschappen, vitale kernen en een vitaal buitengebied. Dit vraagt om een sterke sociale basis met daarin een afwisselend robuust voorzieningenniveau. Onze inwoners en professionals zijn de drijvende kracht achter deze voorzieningen. De uitdaging van een afwisselend en robuust voorzieningenniveau is dit zo te doen dat deze voorzieningen toegankelijk zijn voor iedereen, uitnodigen tot ontmoeting en verbinding tussen onze inwoners mogelijk maakt. Daarvoor creëren we als gemeente de juiste randvoorwaarden en faciliteren we om vestiging en behoud van voorzieningen mogelijk te maken. Maatschappelijke voorzieningen zijn maatschappelijke organisaties met hun aanbod en locaties die daaraan ruimte bieden. Ze dragen bij aan een gezonde en aantrekkelijke samenleving met gelijke kansen voor iedereen en oog voor elkaar. Het gaat daarbij hoofdzakelijk om activiteiten op het gebied van (gezondheids-)zorg, welzijn, cultuur, sport, onderwijs en religie. Gemeente Krimpenerwaard telt per 1 januari 2023 57.700 inwoners verdeeld over 11 kernen en een aantal buurtschappen. Het aantal inwoners groeit naar verwachting de komende jaren. Daarbij verandert de

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

bevolkingssamenstelling. Het aantal ouderen neemt in hoeveelheid sterk toe en de prognoses laten een toename zien van statushouders en de permanente huisvesting van migranten. Behalve door een groei van het aantal inwoners, maar ook doordat huishoudens uit minder personen bestaan, verwachten we een toename van 2650 huishoudens tot 2040. In de woonvisie staat dat Krimpenerwaard haar ambities hoger legt en invulling geeft aan deze groei en huishoudensverdunning door, voornamelijk aan de randen van de kernen, in te zetten op de bouw van 4000 woningen in de periode 2023 tot 2040. Een goede balans in de samenstelling van de bevolking vinden we belangrijk en we geven daarvoor ruimte aan woningaanbod voor diverse doelgroepen, waarmee doorstroming wordt bevorderd en starters en jonge gezinnen meer kans krijgen op de woningmarkt. De bouw van woningen alleen is niet genoeg. Bij de vitaliteit van gemeenschappen, kernen en ons buitengebied gaat aantrekkelijke en passende woningbouw hand in hand met een sterke sociale basis. Onze inwoners leveren een belangrijke bijdrage aan het draagvlak voor tal van voorzieningen en helpen om het cement van de samenleving op peil te houden. Andersom is de aanwezigheid van maatschappelijke voorzieningen ook essentieel voor het behoud van verschillende doelgroepen in onze kernen. Voor veel commerciële voorzieningen geldt het principe van vraag en aanbod.

Zodra het draagvlak groeit, zal een ondernemer in het gat springen. Voor maatschappelijke voorzieningen als scholen, sportvelden of zorgvoorzieningen geldt dit principe niet.

Ze zijn noodzakelijk voor het goed functioneren van een kern, maar komen er niet vanzelf. Als gemeente hebben we een belangrijke rol in de realisatie van dit soort voorzieningen.

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina >

Vitale gemeenschappen, kernen en buitengebied kenmerkt zich door een veilige omgeving, een plek waar je prettig kunt wonen en waar inwoners betrokken zijn bij de samenleving. Een sterke sociale basis met daarin voorzieningen die bijdragen aan sociaal-economische zekerheid, inclusie, sociale cohesie en het vergroten van zelf- en samenredzaamheid. Voorliggend programma beschrijft wat we verstaan onder de sociale basis en het ambitieniveau van onze maatschappelijke voorzieningen in de sociale basis waarmee we invulling kunnen geven aan onze visie. In dit document geven we richting voor het ontwikkelen en onderhouden van maatschappelijke voorzieningen waardoor gebiedsontwikkeling ondersteunend kan zijn aan maatschappelijke opgaven. Bij het vaststellen van dit omgevingsprogramma vormt het realiseren van een robuust maatschappelijk voorzieningenniveau één van de structurele opgaven die centraal staan bij gebiedsontwikkeling.

1. Inleiding 2. Samenvatting 3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities 5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard? 6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

< >

1.1 Waarom dit omgevingsprogramma We willen onze maatschappelijke voorzieningen bij laten dragen aan een sterke sociale basis. We zien de sociale basis als een geheel van informele sociale verbanden (buurten, groepen, verenigingen, netwerken, gezinnen) aangevuld en ondersteund vanuit de lokale overheid, organisaties, diensten en voorzieningen, die het mogelijk maken dat inwoners relaties opbouwen en onderhouden met verschillende mensen waardoor hun welzijn, en groeivermogen verbetert. De sociale basis ontstaat in de eerste plaats doordat mensen elkaar ontmoeten, talenten ontwikkelen en deze ook gebruiken. Elkaar helpen en steunen. De sociale basis is er en heeft een intrinsieke waarde. De sociale basis functioneert het beste als er sprake is van continuïteit, als mensen elkaar kennen en inwoners kunnen vertrouwen op voorzieningen, erkenning en ondersteuning, op vaste gezichten. Tegelijkertijd hebben verschillende maatschappelijke ontwikkelingen ook invloed op de sociale basis zoals de druk op de arbeidsmarkt, individualisering, de klimaatcrisis, polarisatie en bijvoorbeeld bevolkingsontwikkeling. Deze ontwikkelingen zijn onder andere van invloed op de aard van activiteiten, vitaliteit van voorzieningen en de bestaanszekerheid van voorzieningen.

De sociale basis kan niet zonder accommodaties en maatschappelijke voorzieningen waar en waardoor mensen elkaar kunnen ontmoeten, initiatieven kunnen ontstaan en activiteiten en ondersteuning worden geboden. Een passend lokaal basisniveau waar inwoners, maatschappelijke organisaties en professionals van op aan kunnen is daarvoor wenselijk en dat vraagt om ondersteuning. Wat we in Krimpenerwaard precies verstaan onder de sociale basis, staat uitgelegd in hoofdstuk 3. Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

Het belang van maatschappelijke voorzieningen is duidelijk. Toch staan deze plekken onder druk door stijgende huurkosten, het schaarser worden van ruimte en de afname van vrijwilligers. Maatschappelijke voorzieningen moeten hun plek bevechten tussen verschillende beleidsdoelen zoals verduurzaming, het versnellen van de woningbouw en de druk op beschikbare financiële middelen. Dit omgevingsprogramma geeft aanknopingspunten voor gebiedsontwikkeling vanuit een sociaal-maatschappelijk perspectief. Door het beschrijven van een minimaal voorzieningenniveau en de verschillende rollen die gemeente, partners en inwoners hebben in het bereiken van dat voorzieningenniveau, helpt dit omgevingsprogramma in het maken van keuzes. Het omgevingsprogramma helpt de ambtelijke organisatie in het integraal kijken, denken en handelen bij gebiedsontwikkeling. De gemeenteraad wordt, met deze notitie in de hand, in staat gesteld om haar controlerende en toetsende rol uit te oefenen bij raadsvoorstellen waarin maatschappelijke voorzieningen een plek hebben.

1.2 Reikwijdte en afbakening Onder maatschappelijke voorzieningen verstaan we maatschappelijke organisaties en hun aanbod aan diensten en activiteiten die voorzien in een maatschappelijke behoefte, inclusief de huisvesting daarvan. Het gaat om voorzieningen die niet vanzelfsprekend door de markt worden gerealiseerd en doorgaans geen winstoogmerk hebben. Denk hierbij aan voorzieningen voor sport, cultuur, zorg, onderwijs en welzijn. Deze openbaar toegankelijke voorzieningen vormen vaak het sociale hart van de kernen.

Naast maatschappelijke voorzieningen zijn er: • Ontmoetingsplekken zoals speeltuinen, parken, horecagelegenheden en winkelgebieden; • Diensten en aanbod van informele netwerken. • Openbaar vervoer

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina >

Dit soort voorzieningen dragen bij aan de sociale basis in de gemeente Krimpenerwaard, maar vallen niet onder onze definitie van maatschappelijke voorzieningen en vallen daarmee buiten de scope van dit omgevingsprogramma.

1. Inleiding 2. Samenvatting

Relatie met het afwegingskader maatschappelijke voorzieningen

3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities

• Faciliteren van maatwerkinvulling, geen blauwdruk of allesomvattend plan. • Scheiding rollen in huisvestingsvrager en -aanbieder. • Versterking programmatisch beheer. • Verbetering door eenduidige subsidiesystematiek. • Verbetering van transparantie door eenduidige huurmethodiek.

5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard? 6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

< >

De kernen zijn constant in ontwikkeling. Afwegingen voor de fysieke en sociale inrichting, passend bij bestaand beleid uit de Omgevingsvisie en het Integraal Beleidskader Sociaal Domein moeten veelvuldig worden gemaakt. Het voormalig college heeft al een afwegingskader maatschappelijke voorzieningen vastgesteld (zie bijlage 1) als hulpinstrument waardoor deze afwegingen integraal, eenduidig en begrijpelijk zijn. Dit afwegingskader beschrijft naast een procesaanpak ook beleidsuitgangspunten in het verlengde van de Omgevingsvisie en het IBK. Met dit afwegingskader kunnen we op projectniveau gewogen keuzes maken, waarbij we maatschappelijke effect en kosten tegen elkaar afwegen. Wat het afwegingskader niet biedt en waar dit programma een aanvulling is, is het beoogde voorzieningenniveau voor de gemeente Krimpenerwaard en een uitwerking in kwantitatieve en kwalitatieve opgaven die we als gemeente hebben voor het bereiken van een robuust voorzieningenniveau. De beleidsuitgangspunten uit het afwegingskader zijn hiervoor, naast al andere vastgestelde kaders (zie hoofdstuk 3), als basis gebruikt. Hoeveel (extra) jongerenontmoetingsplaatsen, buurtkamers, huisartsen zijn er nodig als de gemeente groeit? En waar zouden we dan ruimte moeten reserveren? Dit programma met daarin opgenomen normen geven inzicht in en richting aan de kwantitatieve opgave.

De normen kunnen worden gezien als richtlijn, verdere inkleuring per gebied/kern is altijd noodzakelijk en zijn dynamisch, rekening houdend met demografische ontwikkelingen. De al aanwezige voorzieningen (of het tekort hieraan), binnen het gebied of aangrenzend, worden meegenomen in het bepalen van de concrete opgave in het vervolg van dit omgevingsprogramma (zie hoofdstuk 6). Naast de kwantitatieve opgave, ligt er Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

ook een kwalitatieve opgave. Het realiseren van sterke maatschappelijke voorzieningen in een wijd uitgestrekt gebied die dragend zijn voor onze maatschappelijke opgaven, vraagt om een nieuwe manier van denken. Ruimte is schaars en financiële middelen zijn beperkt.

Dit document is geen blauwdruk voor de toekomst. Bij elk vraagstuk, iedere kans of ontwikkeling zullen afweging van belangen, financiën en andere factoren een rol spelen voor de uiteindelijke keuzes die wij met elkaar maken.

Financiën Financiële beheersbaarheid is voor de realisatie van ons gewenste voorzieningenniveau een belangrijk uitgangspunt. Aan dit programma is geen financiële paragraaf gekoppeld. Onze subsidieregelingen en begrotingssubsidies zijn de basis voor financiering van maatschappelijke voorzieningen. Middels de subsidiesystematiek sturen we op het onder controle houden van de financiën van voorzieningen die met subsidie (mede) worden gefinancierd. Met behulp van WelZijn Krimpenerwaard stellen we daarnaast een initiatievenbudget beschikbaar waardoor voor en door inwoners nieuwe initiatieven in de samenleving kunnen worden ondersteund. Met woningcorporaties en huurdersorganisaties hebben we prestatieafspraken gemaakt over interventies gericht op de leefbaarheid van een buurt of wijk. Daarnaast kunnen nieuwe fysieke en maatschappelijke projecten ook vragen om nieuw geld. Met deze omgevingsprogramma en het afwegingskader in de hand, beoordelen we of deze voldoende passen bij de gestelde kaders en de mate waarin we hier financiële middelen voor over hebben. Indien we op voorhand al kunnen zeggen dat we een ontwikkelopgave uit dit programma geld vraagt van de gemeente of er al geld voor is gereserveerd, dan wordt dit beschreven in dit programma. Een raming van de kosten wordt opgenomen in de uitvoeringsplannen als vervolg op dit programma.

1.3 Hoe is dit omgevingsprogramma tot stand gekomen?

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina >

Het programma is het resultaat van een intensief en participatief proces. Het schrijven is gestart met een inspiratiesessie “Versterken sociale basis” op 8 december 2022. Hierin hebben maatschappelijke partners en gemeente het gesprek gevoerd over wat we in de Krimpenerwaard verstaan onder de sociale basis en wat we kunnen doen om de sociale basis met elkaar te versterken. Uitkomsten uit deze gesprekken zijn meegenomen in het schrijven van dit programma. Een brede inventarisatie van de bestaande maatschappelijke voorzieningen is eveneens een belangrijke stap geweest. De inventarisatie brengt de voorzieningen in beeld en signaleert trends en ontwikkelingen en inwonersbehoeften. Zowel gemeentebreed als ook op het niveau van de elf kernen met ieder hun eigen identiteit. Bij verschillende betrokken partijen (verenigingen, zorgen welzijnspartijen, marktpartijen, inwoners, klankbordgroepen en gemeenteraad) is input en feedback opgehaald. Deze partijen zijn in een vroeg stadium bevraagd (tijdens de inventarisatiefase) waardoor een breed gedragen beeld is ontstaan van de benodigde maatschappelijke voorzieningen voor nu en in de toekomst. Indien het participatieproces tot eenduidige uitspraken heeft geleid, zijn deze opgenomen in hoofdstuk 4 over de Sociale basis en vertaald in een ambitie.

Verschillen op kernniveau krijgen een plek bij de uitwerking van dit omgevingsprogramma in het vervolgproces.

< >

1.4 Wat leest u in dit omgevingsprogramma? Dit programma is kaderstellend en richtinggevend voor onze maatschappelijke voorzieningen. Ambities en kaders voor het hele sociaal domein en het ruimtelijk domein zijn al weergegeven in het Integraal Beleidskader Sociaal Domein en de Omgevingsvisie en vervolgens in samenhang beschreven in het Toekomstperspectief. Voor het maken van keuzes in de ontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen, zijn deze te abstract. Een vertaling naar kaders voor maatschappelijke voorzieningen is een noodzakelijke stap als fundament voor uitvoeringsplannen op kernniveau. Uitvoeringsplannen op kernniveau maken geen onderdeel uit van dit programma, maar zijn het vervolg. Voor de opbouw van dit omgevingsprogramma gaan we uit van 3 leefsferen in de sociale basis. Te weten: persoonlijke sociale basis, gemeenschappelijke sociale basis, en institutionele sociale basis. In hoofdstuk 3 leggen we uit wat we met de sferen bedoelen. Ambities op basis van bestaand beleid, trends en ontwikkelingen, behoeften van inwoners en partners hebben een plek gekregen in de beschrijving van de drie sferen en leiden tot uitspraken over de gewenste basisinfrastructuur en zijn aangevuld met ambities voor de doorontwikkeling van maatschappelijke voorzieningen in onze gemeente.

In hoofdstuk 5 zetten we de ambities om in het minimaal gewenste voorzieningenniveau. In tabelvorm staat: 1. Hoe het gewenste minimale voorzieningenniveau er uit ziet; 2. Een richtinggevend normenkader voor de gemeente Krimpenerwaard; 3. Een weergave van de huidige situatie. Met een beschrijving van de minimale basisinfrastructuur beschrijven we nadrukkelijk geen blauwdruk voor iedere kern. Het minimale niveau beoogt een bepaalde mate van gelijkheid per kern. Maatwerk wordt geboden door verschillen in omvang, functionaliteit en hoeveelheid van voorzieningen in een kern en de behoefte. De levensvatbaarheid van voorzieningen wordt in grote mate bepaald door het aantal mensen dat er gebruik van maakt. Daarom positioneren we deze voorzieningen in de kernen en is ook het buitengebied daarop aangewezen. Tegelijkertijd kan maatwerk ook ontstaan doordat er voor bepaalde voorzieningen veel sprake is van ‘verbonden vitaliteit’. Hiermee bedoelen we het gebruik van voorzieningen in nabijgelegen kernen, mits deze ook goed bereikbaar zijn. Dit kan ook gelden voor de buurtschappen in de Krimpenerwaard. Wanneer we de gewenste basisinfrastructuur afzetten tegen de bestaande situatie dan leidt dit tot ontwikkelopgaven voor de toekomst met daarin aandachtspunten voor zowel het sociaal domein als het ruimtelijk domein.

Hoofdstuk 6 beschrijft deze ontwikkelopgaven en de rol die de gemeente hierin voor zichzelf, partners en inwoners ziet weggelegd. Daarbij maken we onderscheid tussen ontwikkelopgaven die kwalitatief van aard zijn en ontwikkelopgaven die kwantitatief van aard zijn. De gemeente kan daarin optreden als partner, regisseur, facilitator, eigenaar/beheerder. Hoe we tot uitvoering komen, staat beschreven in hoofdstuk 7.

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina > 1. Inleiding 2. Samenvatting 3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities 5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard? 6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

2 Samenvatting KADER VOOR BEHEER EN EXPLOITATIE GEMEENTELĲKE SPORTACCOMMODATIES

WOONVISIE KRIMPENERWAARD 2023-2028

PERSOONLĲKE SOCIALE BASIS INTEGRAAL BELEIDSKADER 2021-2025

Voorzieningen

Ambities

Ontwikkelopgave

PERSOONLĲKE SOCIALE BASIS • Gezonde omgeving • Steunpunt mantelzorg

PERSOONLĲKE SOCIALE BASIS Ondersteuning bĳ mantelzorgtaken is nabĳ en de omgeving nodigt uit tot bewegen en ontmoeting in de openbare ruimte.

PERSOONLĲKE SOCIALE BASIS Een uitnodigende leefomgeving met ruimte voor bewegen en ontmoeting in de openbare ruimte.

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina >

OMGEVINGSVISIE KRIMPENERWAARD 2021

SPORTACCOMMODATIEPLAN GEMEENTE KRIMPENERWAARD 2019

1. Inleiding 2. Samenvatting GEMEENSCHAPPELĲKE S0CIALE BASIS • Vrĳwilligers • Gemeenschappen • Verenigingen • Bewonersinitiatieven • Plekken voor ontmoeting

OMGEVINGSPROGRAMMA

SOCIALE BASIS & MAATSCHAPPELĲKE VOORZIENINGEN KRIMPENERWAARD 2024

VASTGOEDREGELING KRIMPENERWAARD 2021

GEMEENSCHAPPELĲKE SOCIALE BASIS

INSTITUTIONELE SOCIALE BASIS • Accommodaties en voorzieningen • Steunpunt vrĳwilligers • Eerstelĳns hulpverlening • Professionals in de sociale basis

AFWEGINGSKADER MAATSCHAPPELĲKE VOORZIENINGEN 2021

BIBLIOTHEEKVISIE GEMEENTE KRIMPENERWAARD 2021

GEMEENSCHAPPELĲKE S0CIALE BASIS • Voor het behoud van vitale verenigingen ondersteunen we vrĳwilligersstructuren en faciliteren we optimaal gebruik van voorzieningen door het verruimen van exploitatiemogelĳkheden. • Locaties voor (en aanbod van) laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten en sportvoorzieningen zĳn een basisvoorziening in iedere kern. • De gemeente is geen beheerder en exploitant van maatschappelĳke voorzieningen.

GEMEENSCHAPPELĲKE S0CIALE BASIS • Ruimte voor ontmoeting: van buurtkamer tot dorps/cultuurhuis, voor kwetsbare- en niet kwetsbare inwoners en van jong tot oud. • Op eenduidige wĳze inrichten van beheer, onderhoud en (financieel) faciliteren van voorzieningen. • Ondersteunen van vrĳwilligersorganisaties en verstevigen relatie met religieuze instellingen. • Voldoende ruimte voor maatschappelĳke voorzieningen in woongebieden.

INSTITUTIONELE SOCIALE BASIS • We streven naar onderwĳs, kinderopvang, een bibliotheekvoorziening, eerstelĳns zorg en de toegang tot hulp en ondersteuning in de nabĳheid van onze inwoners. • We zetten daarbĳ in op een goede samenwerking tussen eerstelĳns zorg en partners in het sociaal domein.

INSTITUTIONELE SOCIALE BASIS • Een integrale toegang tot het sociaal domein • Samen onder 1 dak: clustering van voorzieningen, werk- en aanlandplekken zorgprofessionals en timesharing. • Eerstelĳns huisartsenzorg in elke kern.

3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities 5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard? 6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering

8. Bronvermeldingen NOTA GEZONDHEID GEMEENTE KRIMPENERWAARD 2020

UITVOERINGSPROGRAMMA CULTUUR 2020-2024

INSTITUTIONELE SOCIALE BASIS

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

9. Bijlagen

Dit alles doen wĳ samen met onze inwoners en maatschappelĳke instellingen in wisselende rollen.

< >

3 Context en kaders Krimpenerwaard wil nu en in de toekomst een vitaal leefbaar gebied zijn waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten van de unieke omgeving. De gemeente Krimpenerwaard streeft naar een samenleving waarin alle inwoners zich thuis voelen, zelfredzaam zijn en naar vermogen kunnen meedoen en waarin jeugdigen gezond en veilig kunnen opgroeien. Een inclusieve samenleving waarin inwoners oog hebben voor elkaar en waar eenzaamheid zoveel als mogelijk wordt tegen gegaan. We richten de omgeving daarvoor fysiek en sociaal zo in, dat iedereen kan meedoen en gebruik kan maken van de beschikbare voorzieningen binnen de beschikbare budgetten. 3.1 Vitale kernen, vitale gemeenschappen, vitale inwoners In het Integraal Beleidskader Sociaal Domein en de Omgevingsvisie is de basis gelegd voor het schrijven van dit omgevingsprogramma Maatschappelijke voorzieningen. De omgevingsvisie verwoordt in de speerpunten al het belang van een passend aanbod van bereikbare maatschappelijke voorzieningen voor de vitaliteit van de kernen. De vele sport- en cultuurverenigingen zijn van groot belang voor de leefbaarheid en deze staat op sommige plekken onder druk. Het slim combineren van functies, gebouwen en voorzieningen draagt bij Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

aan een passend voorzieningenniveau. Om de sociale verbinding te behouden en verder te ontwikkelen geven we ruimte aan initiatieven die dit versterken. Inwoners, verenigingen en organisaties dragen door het organiseren van activiteiten bij aan de sociale verbinding. We ondersteunen, stimuleren en faciliteren deze activiteiten. Hierdoor benutten we zoveel mogelijk de kracht van de samenleving.

“Voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de Krimpenerwaard is een passend aanbod van bereikbare voorzieningen van belang.” Omgevingsvisie Krimpenerwaard

De kracht van de samenleving benutten en kijken naar wat wél kan. Het uitgangspunt van het Integraal Beleidskader (IBK) is dat inwoners zelf verantwoordelijk zijn voor hun welzijn en geluk. De gemeente Krimpenerwaard faciliteert daarin inwoners en maatschappelijke partners. Het Integraal beleidskader beschrijft wat (effecten en doelen) we voor onze inwoners willen bereiken op het gebied van werk & inkomen, opvoeden & opgroeien, mentale gezondheid, lichamelijke gezondheid, fysieke leefomgeving en zorg & ondersteuning. Hoe we die doelen en effecten willen bereiken en welke inspanningen daarvoor nodig zijn, staat beschreven in de Maatschappelijke Agenda (MAG).

“We willen dat alle inwoners zich thuis voelen in de gemeente, zelfredzaam zijn en kunnen meedoen in de samenleving.”

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina >

Integraal Beleidskader Sociaal Domein

1. Inleiding

Ontmoeten, samenwerken en normaliseren zijn de thema’s die in de uitvoering van het Sociaal Domein centraal staan en moeten leiden tot vitale gemeenschappen en vitale inwoners. Ontmoeting tussen inwoners om het eigen netwerk te bouwen en te vergroten. Samenwerking tussen maatschappelijke partners om een nog beter voorzieningenaanbod te realiseren. Normaliseren om te voorkomen dat elk probleem moet worden opgelost door een professional.

2. Samenvatting 3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities 5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard?

Vitale kernen en vitale gemeenschappen, waarin onze inwoners elkaar ontmoeten, zich verbonden voelen met elkaar, zich ontplooien, waar hulp en ondersteuning dichtbij is en waar maatschappelijke partners samenwerken voor een nog beter voorzieningenaanbod.

6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

< >

3.2 Kaderdocumenten met invloed op maatschappelijke voorzieningen De oorsprong van dit programma ligt weliswaar in het Integraal beleidskader Sociaal Domein en de Omgevingsvisie, ook andere nota’s borgen kaders voor de doorontwikkeling van onze maatschappelijk voorzieningen naar een robuust voorzieningenniveau voor de toekomst. Maatschappelijke voorzieningen staan namelijk niet op zichzelf. Deze voorzieningen dragen bij aan een sterke sociale basis welke noodzakelijk is voor de vitaliteit van de kernen. Daarmee heeft dit omgevingsprogramma een wederzijdse relatie met overige visie- en beleidsdocumenten.

De keuzes die we hebben gemaakt in de woonvisie werken kwalitatief en kwantitatief door op het benodigde maatschappelijke voorzieningenniveau. Woningbouw vraagt niet alleen om aandacht voor voldoende ruimte en de aanwezigheid van maatschappelijke voorzieningen. De wijze waarop we bouwen en voor wie is tevens van invloed op het draagvlak en levensvatbaarheid van deze voorzieningen. Wat, waar en wanneer in het kader van maatschappelijke voorzieningen gerealiseerd kan worden, wordt mede ingegeven door het Integraal huisvestingsplan voor het onderwijs en overige ruimtelijke ontwikkelingen. Bij de inrichting van een Integrale Lokale toegang tot ondersteuning en zorg beogen we optimale samenhang tussen de inzet vanuit de sociale basis (persoonlijk, gemeenschappelijk en institutioneel),

de taken van het huidige Loket Samenleving & Zorg en de aanvullende hulp en ondersteuning, die nodig is. Voor de realisatie van die optimale samenhang is een juiste positionering van de Integrale Lokale toegang ten opzichte van de sociale basis essentieel. Vanuit die visie maakt de Integrale Lokale Toegang onderdeel uit van de sociale basis en is dicht bij de inwoner georganiseerd. Dit wordt nader beschreven in de ‘Kaderstellende notitie Integrale Lokale Toegang’. Keuzes die worden gemaakt ten aanzien van de aard, plek en aanbod van voorzieningen moeten worden geborgd in een omgevingsplan en eventuele gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s. Hiermee bundelt dit omgevingsprogramma bestaande ambities in sectoraal beleid en geeft samenhang weer en zicht op nieuwe kansen en uitdagingen.

1 De Omgevingswet heeft 6 kerninstrumenten voor het gebruiken en beschermen van de leefomgeving. Met deze instrumenten kan de overheid beleid schrijven en

8. Bronvermeldingen

uitvoeren. Daarnaast kunnen overheden met deze instrumenten regels stellen aan activiteiten en de uitvoering van projecten. De 6 kerninstrumenten zijn: de omgevingsvisie, het programma, decentrale regels (waar het omgevingsplan een onderdeel van is), algemene rijksregels, omgevingsvergunning en het projectbesluit.

9. Bijlagen

Het omgevingsplan bevat de regels voor de fysieke leefomgeving waarin we als gemeenten kunnen aangeven welke activiteiten wel en niet zijn toegestaan.

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

Sociale Basis 4 Dene ambities

We willen onze maatschappelijke voorzieningen bij laten dragen aan een sterke sociale basis waardoor we onze ambities van vitale kernen en vitale gemeenschappen waar kunnen maken. De sociale basis ontstaat in de eerste plaats doordat mensen elkaar ontmoeten, zichzelf ontplooien. Elkaar helpen en steunen. De sociale basis kan echter niet zonder accommodaties en maatschappelijke voorzieningen waar en waardoor mensen elkaar kunnen ontmoeten, initiatieven kunnen ontstaan en activiteiten en ondersteuning worden geboden. In Krimpenerwaard zien we een passend lokaal basisniveau van voorzieningen waar inwoners, maatschappelijke organisaties en professionals van op aan kunnen, als rand voorwaardelijk voor een sterke sociale basis. In dit hoofdstuk beschrijven we de drie sferen van sociale basis en hoe (maatschappelijke) voorzieningen kunnen bijdragen aan het versterken daarvan (ambities).

4.1 De sociale basis, een veel gebruikt begrip De sociale basis is een veel gebruikt begrip waar verschillende mensen verschillende beelden bij hebben. De sociale basis is er en is waardevol vanuit zichzelf. De sociale basis is van mensen en gemeenschappen. Gemeenschappen vormen zich op allerlei manieren rond allerlei uitgangspunten – achtergrond, interesses, woonplaats, (geloofs)overtuiging – en kunnen zich ook op allerlei manieren uiten – in het buurthuis, op het sportveld, het podium, maar ook online. De betaalde krachten (waaronder ook de gemeente) zijn hieraan faciliterend en ondersteunend. De sociale basis en de vrijwillige inzet daarbinnen leveren een enorme bijdrage aan vele maatschappelijke vragen en opgaven. Zonder de sociale basis zou ook Krimpenerwaard een stuk minder leefbaar zijn. Denk aan alle vrijwilligers die langs de velden staan en bewegen mogelijk maken maar ook hun eigen zingeving daarin leggen. Denk aan de mensen die via (levensbeschouwelijke) organisaties zingeving bieden, aan het armoedevraagstuk werken en een huiskamer en een luisterend oor bieden.

De sociale basis levert met haar vrijwillige inzet, mantelzorg, gemeenschappen en instituties ook een grote bijdrage aan betere ondersteuning of zorg en het voorkomen en verminderen van problemen. Een sterke sociale basis is nodig zodat voorzieningen in eerste- en tweedelijns zorg mensen kunnen doorverwijzen en kunnen verbinden aan netwerken, activiteiten en voorzieningen in de sociale basis en zo (duurdere) zorg kunnen voorkomen. De sociale basis is zo een middel om kwetsbare inwoners te ondersteunen en te versterken.

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

De sociale basis bestaat uit drie overlappende sferen, namelijk: de persoonlijke, de gemeenschappelijke en de institutionele sfeer (zie onderstaand figuur, opgesteld door Verwey Jonker). De grenzen tussen de sferen zijn niet hard. Het grijs gebied tussen de sferen is groot. De mate van invloed die de gemeente heeft op de verschillende personen, organisaties en instanties wisselt sterk tussen de sferen (en soms ook binnen de sferen).

In onderstaande paragrafen leggen we uit wat we onder de drie sferen verstaan. Ambities op basis van bestaand beleid hebben we gekoppeld aan de sferen van de sociale basis, net als trends en ontwikkelingen in de samenleving en behoeften vanuit inwoners en professionals. Deze ambities, trends en behoeften vormen samen de ingrediënten voor doorontwikkeling van onze maatschappelijke voorzieningen.

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina >

Persoonlĳke sociale basis

1. Inleiding

Gemeenschappelĳke sociale basis

2. Samenvatting 3. Context en kaders

Bewonersinitiatieven Gemeenschappen

4. De Sociale Basis en ambities

Mantelzorg

De inwoner en diens sociaal netwerk

Plekken voor ontmoeting

Institutionele sociale basis

5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard?

Vrĳwilligers Verenigingen

Eerstelĳns hulpverlening

6. Ontwikkelopgaven

i Professionals in de sociale basis

7. Van inventarisatie naar uitvoering

Accomodaties en voorzieningen

Steunpunt vrĳwilligers

8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

4.2 Persoonlijke sociale basis

Voorzieningen in de persoonlijke sociale basis • Informele netwerken • Mantelzorg • Ongebonden sport (bv hardlopen) • Persoonlijke zorg en aandacht voor gezondheid in eigen omgeving • Bewonersinitiatieven

Druk op mantelzorg Steeds vaker worden inwoners als gevolg van vergrijzing en het zo lang mogelijk thuis en zo gewoon mogelijk wonen, mantelzorger voor een naaste. Dit overkomt inwoners en wordt op basis gedaan van de persoonlijke relatie met diegene. In Krimpenerwaard zal één op de zes inwoners van de gemeente in 2040 ouder zijn dan 75 jaar en heeft 1 op de 5 mensen een vorm van dementie. De groep “vitale ouderen” (55 t/m 74 jaar) neemt daarentegen aanzienlijk in omvang af. Dit heeft een belangrijk effect op de in de samenleving beschikbare mantelzorg want deze groep is vaak mantelzorger voor de generatie daarboven. Nu nog zijn er 11 personen in deze groep op iedere 85-plusser maar in 2040 zal dit zijn teruggelopen tot slechts 4 55-74-jarigen op iedere 85-plusser.

Omdat we de zorg betaalbaar willen houden en vanwege personeelstekorten en bezuinigingen, komen we vaker ‘handen aan het bed’ tekort. Eenvoudige medische handelingen worden daar waar mogelijk ook overgedragen aan mantelzorgers. Door ouders/verzorgers en mantelzorgers voldoende te ondersteunen en ontlasten vanuit de directe omgeving, kunnen zij hopelijk op de lange termijn de zorg blijven bieden die nodig is. Een heldere en laagdrempelige plek voor hulp of ondersteuning bij mantelzorgtaken zien we daarvoor als randvoorwaardelijk.

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina > 1. Inleiding 2. Samenvatting

De persoonlijke sociale basis gaat over de inwoner en zijn persoonlijke (hopelijk steunende) netwerk. Inwoners kunnen een (hulp)vraag hebben, een boodschap doen voor de buren maar ook ideeën/ initiatieven hebben zoals het organiseren van een buurtfeest.

3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities 5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard? 6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

Sterke sociale netwerken De persoonlijke sociale basis wordt gevormd door onze inwoners en hun netwerk. In de basis geven inwoners hier zelf invulling aan. Als gemeente zetten wij in op het versterken van de sociale omgeving en het vergroten van de onderlinge betrokkenheid. Complexe echtscheidingen, individualisering, ouderen met een zorgvraag die langer thuis moeten blijven wonen, tekort aan betaalbare huisvesting en migratie hebben forse invloed op de woningmarkt, sociale cohesie in wijken en kernen en de tevredenheid van onze inwoners. We delen de mening van inwoners en professionals die gelegenheid in de kern voor ontmoeting en activiteiten als noodzakelijk zien voor het vergroten van de sociale cohesie, vergroten van sociale netwerken en het beperken van eenzaamheid. De samenleving individualiseert, maar dat betekent niet dat mensen niet meer omzien naar elkaar. Onze inwoners gaan steeds vaker

kortlopende relaties aan met meerdere en wisselende groepen. Steeds vaker zien we bijvoorbeeld zelfgevormde groepen op niet-traditionele locaties sporten. Om dat te faciliteren heeft een gezonde uitnodigende fysieke leefomgeving een nadrukkelijke plek in gebiedsontwikkeling. Daarnaast vinden we versterken van het gewone leven en het normaliseren van vraagstukken belangrijk. Het leven is niet perfect en verloopt met pieken en dalen. Opvoeden en opgroeien is niet altijd leuk en/of makkelijk. Ouderdom komt met gebreken. Soms zit het tegen. Niet alles is (direct) oplosbaar. Dit hoort echter bij het leven en dat zullen we (meer) moeten gaan accepteren. Dat betekent niet dat we tegenslagen niet serieus nemen. Met behulp van kleinschalige, wijkgerichte ondersteuning sluiten we aan bij de bestaande structuren en netwerken rondom inwoners en gezinnen.

Ambities Persoonlijke sociale basis

INHOUDSOPGAVE

• De plek voor hulp of ondersteuning bij mantelzorgtaken is helder en nabij (in iedere kern) beschikbaar. • In iedere kern is op meerdere plaatsen ruimte voor ontmoeting in de openbare ruimte. • Voor iedere kern geldt dat de omgeving uitnodigt tot bewegen. Groen in de woonomgeving, ommetjes, speelvoorzieningen en sportvoorzieningen dragen hieraan bij.

Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina > 1. Inleiding 2. Samenvatting 3. Context en kaders 4. De Sociale Basis en ambities 5. Wat zien we als minimaal voorzieningenniveau in de Krimpenerwaard? 6. Ontwikkelopgaven 7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

4.3 Gemeenschappelijke sociale basis

Voorzieningen in de gemeenschappelijke sociale basis • Ontmoetingsplaatsen (dorps- en cultuurhuizen en bibliotheken) • Verenigingen (binnen- en buitensport, dorps- en cultuurverenigingen, mentaal welbevinden en EHBO) • Religieuze en levensbeschouwelijke organisaties • Jongerenontmoetingsplaatsen (Jeugdsozen en JOP’s)

Inwoners maken deel uit van gemeenschappen, deze zijn er in allerlei vormen. Inwoners worden lid van formele netwerken (zoals verenigingen, stichtingen) en nemen deel aan informele verbanden (zonder formele status).

klussen. Bovendien concurreren verenigingen met de stijgende vraag naar vrijwilligers op andere terreinen (mantelzorg, buurtparticipatie, etc.). Als gevolg van de afname van het aantal vrijwilligers, zijn er de afgelopen tijd een aantal verenigingen/groepen opgeheven.

Verenigingsleven en afname vrijwilligers In vrijwel alle kernen is het verenigingsleven goed vertegenwoordigd. Met in de ene kern een grotere diversiteit in sport, welzijn, cultuur en religie, dan in de andere. Door vergrijzing, het wegtrekken van jongeren uit de Krimpenerwaard en flexibel sporten/recreëren, hebben veel verenigingen te maken met een terugloop van ledenaantallen. Terwijl deze verenigingen voor een groot deel draaien op de inzet van vrijwilligers, staat het invullen van vrijwilligersfuncties onder druk. Vrijwilligers vragen meer flexibiliteit. Ze binden zich minder aan één organisatie, maar doen verschillende vrijwilligers-

Voor een sterke gemeenschappelijke sociale basis streven we met partners naar een passend en inclusief verenigingsaanbod en begeleiden we verenigingen waar nodig naar een toekomstbestendige en vitale organisatie. Daarvoor vinden we het belangrijk dat verenigingen aansluiting blijven vinden bij de vraag uit de samenleving en niet alleen uitgaan van het huidige aanbod. We stimuleren laagdrempelige toegang van het aanbod (fysiek, sociaal en financieel) voor alle leeftijden. Daarbij gaan we uit van efficiënt gebruik en beheer van voorzieningen. Onafhankelijk van de grootte van de kern, vinden we tenminste 1 sportvoorziening en 1 dorps/cultuurhuis minimaal wenselijk. Behoefte en het gebruik van deze voorzieningen in een kern zijn daarin leidend. Diverse sportaccommodaties worden nu beheerd en geëxploiteerd door de gemeente. We rekenen een betaalbaar aanbod van gemeentelijke accommodaties tot onze verantwoordelijkheid. De exploitatie en het beheer hiervan zien we niet persé als taak van de lokale overheid, waarbij er uitzonderingen zijn zoals onderwijshuisvesting waar we als gemeente eigenaar van zijn Als blijkt dat het voornaamste doel, het huisvesten van maatschappelijke activiteiten, gevaar loopt, kan de gemeente ondersteunen of ingrijpen. In het uiterste geval neemt de gemeente het beheer en/of exploitatie (tijdelijk) over.

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

< >

Informele ontmoeting Naast het verenigingsleven zijn er nog veel andere waardevolle ontmoetingsplekken in onze gemeente. Gelegenheid voor ontmoeting in bijvoorbeeld een buurtkamer, dorps- en cultuurhuis of bibliotheek en voldoende aanbod van activiteiten in iedere kern, wordt door inwoners en professionals gezien als basis. Deze voorzieningen moeten goed bereikbaar zijn en eventueel functioneel samengevoegd in een multifunctioneel centrum. Iedere kern beschikt momenteel over een dorpshuis, wijkcentrum, cultuurhuis of een (sport-) zalencentrum. Deze accommodaties fungeren als ontmoetingsplaats voor inwoners, bieden onderdak aan het plaatselijke verenigingsleven, hebben een podiumfunctie, programmeren theatervoorstellingen en bieden onderdak aan diverse maatschappelijke activiteiten. Daarmee zijn het niet alleen fysieke gebouwen, maar eerder kloppende harten van onze gemeenschap. We ondersteunen de dorps- en cultuurhuizen met subsidiering die zich richt op de exploitatie, past bij de grootte van de kern en gestelde doelen waardoor inwoners en professionals in staat worden gesteld deze ontmoetingsplaatsen in stand te houden en een haalbaar verdienmodel mogelijk is waarbij maatschappelijke en commerciële activiteiten gescheiden van elkaar plaatsvinden.

Indien nodig verruimen we de exploitatiemogelijkheden en beperken we de regeldruk waardoor meervoudig gebruik van de voorzieningen wordt gestimuleerd.

gersstructuren. Er zijn meer of minder informele en professionele organisaties en -locaties en deze staan sterker of minder sterk in verbinding met de lokale samenleving.

Ondersteuning op maat en per kern Er zijn verschillen in inwoneraantal, bevolkingsdichtheid, leeftijdsopbouw, culturele achtergrond, samenstelling van huishoudens en sociaaleconomische opbouw. Er is ook onderscheid in infrastructuur, in de verhouding tussen koop- en huurwoningen en in aanwezige voorzieningen. Er zijn andere bewonersinitiatieven en vrijwilli-

De kracht van ondersteuning op maat per kern zit in het benutten en/of ontwikkelen van het potentieel van bewonersinitiatieven, vrijwilligers, zelforganisaties en andere collectieven. We zetten daarom met behulp van onze welzijnspartners in op laagdrempelige en herkenbare ondersteuning ter verbetering van de sociale cohesie in de verschillende kernen. Daarvoor zoeken we aansluiting

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

Om de kracht van de kernen te benutten is het belangrijk dat inwoners zoveel mogelijk in de eigen leefomgeving ontmoeten, verbinden, ondersteuning zoeken en ontvangen. Waar dat kan, is dat in de kern. Waar dat moet, elders in de gemeente of een buurgemeente. Het is niet realistisch om in elke kern alle voorzieningen te realiseren en faciliteren. Er mogen en zullen dus verschillen zijn in het aanbod per kern. Als gevolg van onder andere migratie, corona en prestatiedruk, is in alle kernen overeenkomstig meer aanbod gewenst voor jeugd/jongeren en de integratie van statushouders en migranten. Ook leiden landelijke beleidswijzigingen in de (ouderen)zorg tot een behoefte aan ondersteuning en zorg nabij (in de kern). Meer mensen (jong en oud) met een zorgvraag, blijven zoveel mogelijk zelfstandig wonen en ontvangen ondersteuning en zorg in de eigen omgeving. Dit leidt bij onze lokale zorg- en welzijnspartners tot een toename van hulpvragen. Naast zorg- en welzijnspartners vervullen religieuze instellingen in onze gemeente een grote maatschappelijke functie. Tegelijkertijd zien we ook in onze gemeente de invloed van vergrijzing en ontkerkelijking op de omvang van deze gemeenschappen. De invloed van deze maatschappelijke trends verschillen per kern en zijn minder groot dan in grote steden.

bij de identiteit van de kern en vergroten we graag het eigenaarschap en zeggenschap van inwoners.

Ambities Gemeenschappelijke sociale basis

INHOUDSOPGAVE

• We ondersteunen vrijwilligersstructuren met behulp van onze (welzijns-)partners voor vitale gemeenschappen en vitale verenigingen. • Locaties voor (en aanbod van) laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten (voor jong en oud, kwetsbaar en niet kwetsbaar), met als doel het creëren van informele netwerken en sociale samenhang, zien we als basisvoorziening in iedere kern, welke in vorm en omvang kunnen variëren. • Iedere kern beschikt over één of meerdere accommodaties voor sport en cultuur zodat inwoners voldoende kunnen bewegen en participeren. Welke dit zijn kan verschillen per kern Daarvoor is de behoefte en het gebruik leidend. • Gemeente is geen beheerder en exploitant van maatschappelijke voorzieningen, “tenzij” .1 • Optimaal gebruik van voorzieningen bereiken we door het verruimen van de exploitatiemogelijkheden en beperken van regeldruk waardoor meervoudig gebruik wordt gestimuleerd.

1 Zie 4.3 ‘Verenigingsleven en afname vrijwilligers’ voor uitleg van “tenzij”.

< >

4.4 Institutionele sociale basis

Voorzieningen in de institutionele sociale basis • Eerstelijnshulpverlening (huisarts, apotheek, fysiotherapie etc.) • Jeugdgezondheidszorg/consultatiebureau • Lichte hulp en ondersteuning vanuit lokale toegang of preventiepartners • Steunpunt vrijwilligers/mantelzorg Trefpunten Alzheimer en Parkinson • Onderwijs en Kinderopvang • Verenigingsondersteuning en sportstimulering door Team Sportservice • Commerciële sportaanbieders (zoals sportscholen) • Musea • Bibliotheken • (Commerciële) cultuuraanbieders (zoals, muziekschool, dansschool en theater)

Uit de inventarisatie blijkt dat de gemeente Krimpenerwaard beschikt over een verschillend aanbod aan collectieve voorzieningen en voorzieningen die vrij toegankelijk zijn voor ondersteuning. Deze zijn niet altijd gelijkmatig verdeeld over de kernen. De aard van de maatschappelijke functie, ontwikkelingen en behoeften in de samenleving en onze ambities zijn bepalend voor de noodzaak van aanwezigheid in de kernen. Het rijke palet aan (commerciële) cultuur- en sportaanbieders levert een bijdrage aan de vitaliteit van de kernen en heeft een belangrijke recreatieve en educatieve functie. We laten aan de markt over of deze zich vestigen of behouden blijven. In onze omgevingsplannen houden we rekening met de randvoorwaarden waardoor vestiging mogelijk is.

Aanpassingen in opvang- en onderwijssysteem voor de aanpak van kansenongelijkheid en een inclusieve samenleving Voor het onderwijs en de kinderopvang zien we een essentiële rol weggelegd voor de vitaliteit van onze kernen. Goede opvang en inclusief onderwijs geeft kinderen gelijke kansen. De plek waar je wieg staat, is nog steeds bepalend voor de kansen die je krijgt in je leven. Aanpassingen in ons opvang- en onderwijssysteem in de komende jaren, moeten ervoor zorgen dat de kansengelijkheid wordt vergroot. Het Rijk heeft vooralsnog als doel dat kinderopvang een basisvoorziening wordt door het bewerkstelligen van (bijna) gratis kinderopvang vanaf 2025 voor werkende ouders. De krapte op de arbeidsmarkt is een groot risico voor de haalbaarheid van deze plannen en ook de vorming van een nieuw kabinet is mogelijk van invloed. Binnen de Krimpenerwaard is er op dit moment al behoefte aan meer kinderopvang.

Onder de institutionele sociale basis verstaan we collectieve voorzieningen en voorzieningen/ondersteuning waar je zonder indicatie (vrij toegankelijk) gebruik van kan maken. De institutionele sociale basis bestaat verder uit vrijwilligerssteunpunten, mantelzorgondersteuning en betaalde krachten (sociaal werkers zoals opbouwwerkers, jeugd- en jongerenwerk).

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

7. Van inventarisatie naar uitvoering 8. Bronvermeldingen 9. Bijlagen

< >

Er is steeds meer aandacht voor het ontschotten en samenwerken van kinderopvang en school door inzet van Integrale Kindcentra. Daarnaast is het belangrijk dat onderwijs en kinderopvang dichtbij huis is en dat er ingespeeld kan worden op de behoefte aan meer ondersteuning waardoor kinderen met verschillende kwaliteiten, achtergronden en behoeften elkaar tegenkomen en ontmoeten. Dit vraagt om een goede aansluiting van (preventieve) jeugdhulp op het onderwijs en de kinderopvang. De beweging naar inclusiever onderwijs moet ervoor zorgen dat kinderen zo thuis nabij mogelijk naar school kunnen en gezamenlijk onderwijs krijgen. In elke kern het behoud van minimaal één basisschool (m.u.v. Vlist) en de aanwezigheid van kinderopvang is het streven om de ambities van inclusief onderwijs mogelijk te maken. Bestaande spreiding van het onderwijs wordt daarvoor als voldoende ervaren. Primair is de huisvesting van kinderopvang een opgave van de opvangorganisaties zelf. De gemeente heeft daarin geen wettelijke verantwoordelijkheid met uitzondering van het aanbod van voorschools educatie. Wel kijkt het college naar de mogelijkheden om behoud, dan wel vestiging te ondersteunen waar dit nodig is. Hierbij gaat het om kinderopvanglocaties waar de aantallen van dien aard zijn dat in een kern de beschikbaarheid van minimaal 1 opvanglocatie onder druk staat.

We zetten in op goede en gezonde onderwijshuisvesting (Integraal Huisvestingsplan), ook in de kleinere kernen, met aandacht voor clustering van scholen en andere maatschappelijke voorzieningen. Van project tot project wordt bezien of andere voorzieningen aan schoolgebouwen gekoppeld kunnen worden. Omdat investeringen in gebouwen erg hoog zijn, is clustering vooral een kans als er sprake is van nieuwbouwplannen voor een school.

Omgevingsprogramma Sociale Basis & Maatschappelijke Voorzieningen

Complexer wordende samenleving Digitalisering heeft de maatschappij in een hoog tempo veranderd. Ook in de institutionele sociale basis zien we daar de gevolgen van. Steeds meer organisaties en (semi-)overheden bieden hun dienstverlening alleen nog digitaal of telefonisch aan en steeds meer fysieke loketten verdwijnen. Veel meer zaken worden thuis en op internet gedaan in plaats van in gebouwen zoals winkelen, werken, medicijnen bestellen en bezorgen, boodschappen doen en elkaar ontmoeten en contact maken. Zorg vindt digitaal plaats waar dat kan en fysiek waar dat moet, denk bijvoorbeeld aan videoconsulenten. We noemen deze mix aan zorg ook wel blended care. Ook e-health, in de vorm van apps en wearables en een toenemende inzet van robotica, zien we steeds vaker terug. Voor een grote groep inwoners is dat een probleem. In de Krimpenerwaard heeft naar schatting 10% van de inwoners (zo’n 5.000 inwoners) moeite met lezen, schrijven en het gebruiken van digitale apparaten. Het gebrek aan deze basisvaardigheden kan grote nadelen hebben, bijvoorbeeld voor het vinden of houden van een baan, problemen met gezondheid, taalachterstand bij ouders en kinderen en problemen met communicatie. Bibliotheekvoorzieningen hebben een belangrijke taak in de aanpak van laaggeletterdheid en de omgang met digitalisering.

In bibliotheekvoorzieningen in Krimpenerwaard zijn een viertal Informatiepunten Digitale Overheid (IDO) ingericht waar inwoners hulp wordt geboden bij hun problemen en vragen over digitale dienstverlening. Daarnaast is in dezelfde vier grote vestigingen ook een Taalhuis gevestigd waar inwoners terecht kunnen, die moeite hebben met het lezen en schrijven van de Nederlandse taal (zowel NT1 als NT2) en digitale vaardigheden. De bibliotheek biedt voor deze doelgroep

taaltrajecten aan. We onderzoeken de mogelijkheden en meerwaarde om ook de dienstverlening vanuit de gemeente dichter bij onze inwoners te organiseren door deze te koppelen aan de IDO. De bibliotheek biedt daarnaast plek voor ontmoeting, dialoog, ontwikkeling, educatie en kennismaking met literatuur. De bibliotheek werkt hiervoor samen met maatschappelijke partners op het gebied van onderwijs, cultuur en welzijn. We subsidiëren laagdrempelige bibliotheekvoorzieningen in een goed functionerend netwerk. Dat betekent dat er in de grotere (hier vallen Vlist en Berkenwoude niet onder) kernen minimaal een servicepunt is en maximaal vier volledige bibliotheekvestigingen bij voorkeur in een multifunctionele voorziening.

INHOUDSOPGAVE Klik hieronder op een hoofdstuk en ga automatisch naar de betreffende pagina > 1. Inleiding 2. Samenvatting

Juiste zorg op de juiste plek We willen dat onze inwoners een goede kwaliteit van leven ervaren en dat kinderen en jongeren veilig en gezond opgroeien. De collectieve voorzieningen zoals sport, cultuur, onderwijs en bibliotheken in de institutionele basis leveren daar een belangrijke bijdrage aan. Daarnaast vinden we het belangrijk dat onze inwoners meer gebruik maken van de basisgezondheidszorg en onze inwoners zo lang als mogelijk dagelijkse activiteiten uit kunnen voeren. Informele zorg, basiszorg (vanuit o.a. de Lokale Toegang en de eerstelijnsgezondheidszorg) en aanvullende zorg in de juiste verdeling aanbieden nabij onze inwoners zijn voorwaarden om de ambities voor het sociaal domein waar te kunnen maken. We zien als gevolg van o.a. vergrijzing, toename ernstige aandoeningen zoals dementie, Parkinson etc. prestatiedruk, corona, inflatie, energiecrisis, complexe echtscheidingen en substitutie de druk op de basiszorg alsmaar toenemen. Deze ontwikkelingen zijn van grote invloed op het fysiek en sociaal welbevinden van onze inwoners. Om de zorg houdbaar te houden, zal het

< >

sociaal domein een steeds belangrijkere schakel in de zorgketen gaan vormen. Dit vraagt samen met de urgentie van preventie en de omslag van gezondheidszorg naar zorg voor gezondheid om verdere intensivering van het integraal samenwerken tussen het zorgdomein en het sociaal domein. Partners bevestigen in de inventarisatie de behoefte om de samenwerking te verstevigen. Een goede positionering van de Lokale Toegang Sociaal Domein is dan ook een onmisbare schakel in de verdere intensivering van het integraal samenwerken. We zien de Lokale Toegang als een basisvoorziening op het snijvlak van de (institutionele) sociale basis en de gecontracteerde zorg. Door een stevige Lokale Toegang laagdrempelig en dichtbij te organiseren, streven we naar de inzet van de juiste zorg op de juiste plek en het bieden van passende zorg. Hiermee proberen we onnodig dure overbodige zorg te voorkomen en de zorg te verplaatsen (naar dichter bij mensen thuis) en zorg rondom onze inwoners te organiseren.

Het verplaatsen van de zorg dichter bij de mensen thuis zien we ook bij de huisartsenzorg. Het ziekenhuis gaat zich meer richten op risicovolle en acute zorg. De huisartsenzorg gaat zich uitbreiden met complexe ouderenzorg, chronische zorg, GGZ, oncologische nazorg en palliatieve zorg. Gelet op de demografie van de Krimpenerwaard waarin we sterk vergrijzen de komende jaren en het grote uitgestrekte gebied waarin zorg op locatie veel tijd kost, betekent dit een forse druk op de huidige huisartsenvoorzieningen. De norm voor het aantal patiënten per huisarts is als gevolg van substitutie naar beneden bijgesteld. Naast een uitbreiding van de huisartsenzorg zorgt ook de toestroom van migranten en de komst van Oekraïners voor een grotere druk op de huisartsen in Krimpenerwaard.

Ambities Institutionele sociale basis • Voor ieder kind passend onderwijs en kinderopvang nabij. • Bibliotheekvoorzieningen markeren we als basisvoorziening. Variërend van steunpunt of servicepunt in kleine kernen tot aan een volledige bibliotheek in grote kernen m.u.v. de kernen Vlist en Berkenwoude. • Een goede samenwerking tussen ketenpartners in de eerstelijnszorg en partners actief in het sociaal domein. • De Lokale Toegang positioneren we dicht bij onze inwoners. • We streven naar goede geografische spreiding van eerstelijns zorg in het kader van nabijheid.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Krimpenerwaard&id=fbcd01da-60c3-4a93-a97c-a86424626930