Document · PDF

Gebiedsplan Bibliotheek Landelijk Gebied Krimpenerwaard definitieve versie april 2020.pdf

Oordeelsvorming SBBV (RZ) 12 januari 2021, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: Uitvoeringsprogramma Cultuur (25 min)15.910 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Gebiedsplan Krimpenerwaard Aanpak bibliotheekvoorzieningen landelijk gebied

Versie december 2018

Auteur: drs. René M.P. Kronenberg, Probiblio rkronenberg@probiblio.nl 06 22 22 47 91

Inhoud Pagina

Hoofdstuk

1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Samenvatting

Inleiding Aanleiding Doelstelling en vraagstelling Verantwoording van onderzoek Commitment en aansturing bibliotheek Leeswijzer

8 8 9 9 9 9

DEEL I: GEBIEDSPROFIEL KRIMPENERWAARD

Hoofdstuk

12 12 12 14 14 15 15 17 17 18 23 23

Hoofdstuk

2 2.1 2.2 3 3.1 3.2 3.3 4 4.1 4.2 5 5.1

5.2 6 6.1 6.2 6.2.1 6.2.2

Relevante kaders Kaders vanuit provincie Beleidskaders vanuit gemeente Demografische factoren Bevolking Fysiek domein Sociaal-economisch domein Sociaal-maatschappelijk domein Inschattingsrisico laaggeletterdheid Maatschappelijk domein Bibliotheekorganisatie Krimpenerwaard Algemeen Gebruik leden, aantal bezoekers, bemensing, digitalisering, aantal activiteiten, bereikbaarheid, openingstijden, klantvriendelijkheid, samenwerking Bibliotheekvoorzieningen in kernen Conclusies en aanbevelingen Krimpenerwaard Conclusies Aanbevelingen Bibliotheekfuncties Bibliotheekoplossingen in kernen

30 53 53 56 56 57

DEEL II: UITVOERINGSPLAN KRIMPENERWAARD 2019-2020

Hoofdstuk

Plan van Aanpak Algemene richtlijnen Inzet per kern Schoonhoven Stolwijk Haastrecht

59 59 61 62 62 62

Geraadpleegde bronnen

Demografische factoren Bereikbaarheid Topiclijst, interviewvragen Codetabel observaties Beoordelingstabel activiteiten bibliotheekfuncties

64 72 75 76 78

Bijlage

7 7.1 7.2 7.2.1 7.2.2 7.2.3

1 2 3 4 5

Samenvatting De Provincie Zuid-Holland heeft in voorjaar 2017 de provinciale sturing richting Probiblio versterkt, door onder andere het opstellen van een toetsingskader. Eén van de onderdelen van het toetsingskader betreft de innovatie in de bibliotheeksector in het landelijk gebied. E.e.a. is bestuurlijk ingegeven door het Hoofdlijnenakkoord 2015-2019 ‘Zuid-Holland: slimmer, schoner en sterker‘ en de ‘Beleidsvisie Cultureel Erfgoed en Basisvoorzieningen Cultuur 2017-2020’ van het provinciebestuur Zuid-Holland. Ambtelijk heeft de provincie aan Probiblio gevraagd om in contact te treden met de bibliotheken in die landelijk gebieden en af te stemmen in hoeverre Probiblio de bibliotheek kan ondersteunen bij innovatie en vernieuwing in het betreffende landelijke gebied. De Bibliotheek Krimpenerwaard betreft één van de 8 bibliotheken in dit kader waarmee de rapportage ‘Gebiedsplan Krimpenerwaard: Aanpak bibliotheekvoorzieningen landelijk gebied’ is opgesteld. Het doel van het onderzoek is: 1. Het ontwikkelen van beleid en inzet in de bibliotheeksector op landelijk gebied in provincie ZuidHolland. 2. Met het inspelen op ontwikkelingen in het landelijk gebied, kunnen bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van bibliotheekvoorzieningen worden vergroot.

Het onderzoek is een multidisciplinair beleidsonderzoek op de terreinen van bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit en kent een beschrijvend onderzoeks- en voorschrijvend adviesgedeelte.

Gebied Krimpenerwaard Demografische factoren Het landelijk gebied in de Krimpenerwaard heeft zich in bepaalde gevallen afzonderlijker ontwikkeld dan vergelijkbare landelijke gebieden en/of de provincie Zuid-Holland. Het is in de Krimpenerwaard soms net wat meer (bijvoorbeeld hoger inkomen, aantal jongeren tot 17 jaar) of net wat minder (bijvoorbeeld totaalaantal inwoners, hoger opgeleide inwoners), maar schokkend is het verschil niet. In de Krimpenerwaard wonen nu ruim 54.000 inwoners in de diverse kernen en dit aantal zal tot 2040 gelijk blijven. Uit de overzichten per kern blijkt dat de bibliotheek aandacht heeft voor alle functies, te weten: informatie verstrekken, lezen en literatuur, ontmoeting en debat en kunst en cultuur. Niet in alle vestigingen vinden echter al deze activiteiten plaats vanwege de beschikbare middelen en keuzes voor doelgroepen, mobiliteit, et cetera. De vestigingen in Bergambacht, Schoonhoven, Lekkerkerk en Krimpen aan de Lek hebben een breed aanbod, verdeeld over alle functies. Ook wordt in deze vestigingen volop samengewerkt met diverse partners, uit onder andere het sociale en culturele domein. In de kern Krimpen aan de Lek manifesteert de bibliotheek zich vanaf begin 2017 in een Cultuurhuis met horecavoorziening, waarvan de programmering van activiteiten uitbreiding vraagt.

In de servicepunten Ouderkerk aan den IJssel, Gouderak en Ammerstol is het aanbod aan activiteiten beduidend smaller. Risico op laaggeletterdheid Het risico op laaggeletterdheid is per kern in beeld gebracht en kan leidend zijn voor het bibliotheekwerk in de Krimpenerwaard. Met name in de wijken Krimpen aan de Lek en Ammerstol kan dat voor de langere termijn gelden. Dit kan overigens ook voor Schoonhoven-Noord, een belangrijk deel van de kern Schoonhoven, worden geconcludeerd, hoewel dat niet direct uit de cijfers laaggeletterdheid blijkt.

Bibliotheekorganisatie Krimpenerwaard De Bibliotheek Krimpenerwaard bestaat uit 7 fysieke vestigingen, een digitale bibliotheek en een rijdende bibliotheekvoorziening. Er zijn 14 betaalde parttime krachten (7,5 fte) en ruim 200 vrijwilligers (augustus 2017). De bibliotheekorganisatie is in 2007 ontstaan vanuit 5 beoogde fusiegemeenten met 5 verschillende tarievenstelsels. De gemeentelijke en bestuurlijke samenvoeging tot de gemeente Krimpenerwaard is geëffectueerd in 2015. Kerngegevens (augustus 2017)  188.400 bezoekers, 10.424 leden, 412.690 uitleningen.  Klanten geven een 8.1 voor dienstverlening.  100% van de scholen neemt zaken af uit het aanbod voor het primair onderwijs.  Wekelijkse taallessen, Taalmaatjes en een Taalhuis vanaf september 2017 (met extra coördinerende medewerker). Taalhuis-activiteiten vinden plaats in Schoonhoven, Bergambacht, Krimpen aan de Lek en Lekkerkerk.  730 activiteiten per jaar (groepsbezoeken, lezingen, exposities van lokale kunstenaars, taallessen, historische films, et cetera)  Exploitatie van de bibliobus via Karmac kost jaarlijks € 75.000 voor 9 sta-uren per week. Beleidskader Bibliotheek Krimpenerwaard - focus  Continuïteit en innovatie. In elke kern van de gemeente Krimpenerwaard een passende dienstverlening bieden vanuit de openbare bibliotheek.  Taalbevordering en -activiteiten (digitalisering) organiseren, ook voor ouderen.

Samenwerking met andere instellingen.  Verhouding betaalde krachten en vrijwilligers bezien om de organisatie professioneel te houden met zoveel vrijwilligers. Bereikbaarheid en toegankelijkheid De bereikbaarheid van de voorzieningen in de kernen is per kern in beeld gebracht. Geconcludeerd kan worden, dat in het algemeen de bibliotheekvoorzieningen in de Krimpenerwaard lopend moeilijk te bereiken zijn (met uitzondering van Ammerstol). Lopend liggen sommige voorzieningen verder weg dan de vanuit reisbereidheid is gewenst (15,5 minuten). In het geheel scoort de bibliotheekorganisatie op dit punt ook hoger dan het gemiddelde. Met de auto zijn de bibliotheekvoorzieningen goed bereikbaar, maar met de fiets kan het bereik voor bepaalde voorzieningen beter: de fietsbereidheid is 16,2 minuten (zie grafiek hieronder). De uitkomsten laten zien dat qua bereikbaarheid per fiets en lopend vooral voor Haastrecht, Vlist, Berkenwoude en Stolwijk iets moet gebeuren. Overigens geldt voor Stolwijk dat er een pilot wordt uitgevoerd voor een Bibliotheek op school-oplossing in een basisschool, buiten het dorpscentrum. De openingstijden van de bibliotheek zijn sinds september 2017 uitgebreid, wat vooral geldt bij gezamenlijke huisvesting met partners.

Tegelijk zien we diverse openingstijden bij de vestigingen en kernen, wat begrijpelijk is gezien de begrensde middelen en mogelijkheden voor de bibliotheekorganisatie. Kwaliteit De kwaliteit van de voorzieningen, mede ingegeven door de panden en pandinrichting, in Bibliotheek Krimpenerwaard is redelijk goed, met als uitschieter Krimpen aan de Lek. Wellicht kan binnen de bibliotheekorganisatie de inrichting hier en daar wat aangescherpt (net wat meer studieplekken, cursusruimte en soms wat extra zitplekken). Marketing-denken is ook goed doorgevoerd en naast offline is er goede aandacht voor online-dienstverlening en -producten. Innovatie van het Taalhuis wordt voortvarend opgepakt. De servicepunten in bredere voorzieningen (bijvoorbeeld Gouderak, Ammerstol en Ouderkerk aan den IJssel) blijven aandacht vergen voor de bereikmogelijkheid van de inwoners in de kern.

Ruimte voor ontmoeting is in de bibliotheek aanwezig, maar kan meer worden ontwikkelend. Aandacht voor debat en persoonlijke ontwikkeling (cursusruimte) kan worden verbeterd, hoewel in de bestaande voorzieningen de ruimte hiervoor beperkt is. Vooral de kernen in Haastrecht en Stolwijk komen er bekaaid af, met alleen een bibliobus met enkele stauren (en daarbij concurrerende toptijden in de kernen), terwijl de kernen respectievelijk toch ruim 4.000 en 5.000 inwoners hebben. De bibliotheekorganisatie kent overig beleid op het gebied van automatisering en ICT, logistiek en HRM, wat flankerend en instrumenteel is aan het primaire proces van de bibliotheek, welke ongunstig uitpakken / kunnen uitpakken voor de Bibliotheek Krimpenerwaard (teneinde de ambities te kunnen realiseren).

Plan van aanpak: ambities en acties Op basis van de analyse en conclusies kan de bibliotheek aan de hand van de bibliotheekfuncties haar activiteiten en aanbod in de kernen verder ontwikkelen. Dit doet zij idealiter samen met partners, gekoppeld aan de concrete keuzes van doelgroepen. Zo ontstaat meerwaarde voor het cultureelmaatschappelijk en het sociale domein in de gemeente Krimpenerwaard. Aanbevelingenmatrix van activiteiten op bibliotheekfuncties Kern

2. 3. Educatie en Kunst en cultuur ontwikkeling (inclusief Taalhuis) ☺

☺

☺☺

☺

Krimpen aan de Lek Lekkerkerk

☺☺

☺☺☺

☺☺

☺☺☺

☺☺

Ouderkerk aan den IJssel Schoonhoven

☺

☺☺

Berkenwoude

☺

Haastrecht

☺

Stolwijk

☺

Vlist

☺

Ammerstol Bergambacht Gouderak

1. Leesbevordering en kennismaking met literatuur ☺

4. 5. Ontmoeting en debat Kennis en informatie

☺ ☺☺

☺☺ ☺

☺ ☺☺☺

☺☺

NB: De ☺ geeft de mate van intensivering aan van activiteiten.

De verdere invulling en doorontwikkeling kunnen zich vooral concentreren op de vier, door de bibliotheek Krimpenerwaard bepaalde doelgroepen: 1. Kinderen en jongeren tot 15 jaar 2. Ouderen (vanaf 55 jaar) 3. Laaggeletterden (autochtonen en niet-autochtonen en statushouders) 4. Kwetsbare groepen Van de 11 kernen is bepaald of en waar bestaande bibliotheekoplossingen kunnen worden her- of doorontwikkeld en/of waar nieuwe bibliotheekoplossingen (ter vervanging) gewenst zijn. Dit is een logisch vervolg op de analyse en conclusies van het Gebiedsprofiel en onderdeel van de voorziene aanpak van het Gebiedsplan met Uitvoeringsplannen.

De Bibliotheek Krimpenerwaard heeft aangaande de fysieke verschijning van de bibliotheek algemene richtlijnen en uitgangspunten opgesteld die maatgevend zijn voor inzet voor de komende jaren. De richtlijnen van de ambities zijn: Richtlijn: Denk na over alternatieven voor de bibliobus Richtlijn: Bibliotheekvoorzieningen in 3 varianten Richtlijn: Overal, tenzij … Richtlijn: Alle bibliotheekvoorzieningen partnernabij Richtlijn: Plintinvulling is essentieel Richtlijn: Middelen volgen ambities Met voorrang dient er te worden gekeken naar de mogelijkheid van alternatieve bibliotheekoplossingen voor de kernen Haastrecht, Berkenwoude, Vlist en Stolwijk omdat de exploitant de dienstverlening wellicht in de toekomst niet meer rendabel acht én omdat de dienstverlening als zeer beperkt kan worden beschouwd. Hetzelfde geldt voor de kernen waar het risico op laaggeletterdheid hoog is, in relatie tot het aantal leden, de bereikbaarheid, de kwaliteitsbeoordeling van de voorziening en dergelijke, te weten Schoonhoven, Krimpen aan de Lek en Ammerstol. De acties die aan de bovenstaande richtlijnen zijn verbonden, zijn: Acties Actie 1: haalbaarheidsonderzoek MFA Schoonhoven Actie 2: haalbaarheidsonderzoek bibliotheekservicepunt Stolwijk Actie 3: Haalbaarheidsonderzoek bibliotheekservicepunt Haastrecht De drie acties zijn eind 2018 opgepakt en hebben een doorlooptijd tot en met 2019.

Aan de overige richtlijnen worden in 2019 acties gekoppeld.

Hoofdstuk 1. Inleiding 1.1 Aanleiding De Provincie Zuid-Holland heeft begin 2017 met het toetsingskader haar sturing op Probiblio aangescherpt. Eén van de onderdelen van het toetsingskader betreft de innovatie in de bibliotheeksector in het landelijk gebied. Daarom heeft de provincie aan Probiblio gevraagd om met de betrokken bibliotheken af te stemmen in hoeverre Probiblio de bibliotheek kan ondersteunen bij innovatie en vernieuwing in deze landelijke gebieden. Dit rapport ‘Aanpak bibliotheekvoorzieningen landelijk gebied Zuid-Holland’ verwoordt deze voorstellen. De voorstellen vinden hun basis in onderzoek dat door Probiblio is uitgevoerd. De uitkomsten van dit onderzoek worden ook in deze aanpak verwoord. Het landelijk gebied wordt onderverdeeld in deelgebieden met bijbehorende bibliotheekorganisaties, te weten: Landelijk gebied

Bibliotheekorganisatie

Goeree Overflakkee (Voorne Putten, deel Westvoorne) Hoeksche Waard (inclusief Korendijk) Alblasserwaard-Vijfheerenlanden Krimpenerwaard Holland/Rijnland/Rijnstreek Bollenstreek Nissewaard (deel Westvoorne) Waddinxveen, Reeuwijk-Bodengraven, Zuidplas

Zuid-Hollandse Delta Hoeksche Waard AanZet Krimpenerwaard Rijn & Venen Bollenstreek De Boekenberg De Groene Venen

De landelijk gebieden in de provincie Zuid-Holland komen overeen met de gebieden die door het RIGO, kijkend naar de adressendichtheid, als matig stedelijk, weinig stedelijk en niet stedelijk bestempelen. Zie hiervoor de volgende indeling.

Bron: Maatschappelijke opgaven in relatie tot het bibliothekennetwerk. Themapublicatie leefbaarheid. RIGO in opdracht van Probiblio. December 2017. NB: RIGO onderscheidt 5 klassen van omgevingsadressendichtheid (per km2).

1.2 Doelstelling en vraagstelling Het doel van de aanpak bibliotheekvoorzieningen in landelijk gebied Zuid-Holland is: 1. Beleid en inzet ontwikkelen in de bibliotheeksector in het landelijk gebied in Zuid-Holland. 2. Inspelen op ontwikkelingen in het landelijk gebied om hiermee bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van bibliotheekvoorzieningen te vergroten. Het ontwikkelen van beleid dient te starten met goede afstemming met en opdrachtverlening vanuit de bibliotheken om daarna na te gaan in welke mate de bibliotheken in het landelijk gebied in Zuid Holland op dit moment kunnen worden bezien op het gebied van bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit en in hoeverre verbeteringen hierop zijn voor te stellen.

1.3 Verantwoording van onderzoek Het onderzoek is een multidisciplinair beleidsonderzoek op de terreinen van bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit, en kent een beschrijvend onderzoeks- en voorschrijvend adviesgedeelte. Het onderzoek is tot stand gekomen op basis van informatie uit de volgende bronnen:  kwantitatieve gegevens over het gebied en de activiteiten van de bibliotheek  gesprekken met de directeur van de bibliotheek (minimaal twee gesprekken)  gesprek met de beleidsmedewerker Sociaal domein van de gemeente Krimpenerwaard  diverse relevante beleidsnotities van de provincie, gemeente en bibliotheek  uitkomsten van recent klanttevredenheidsonderzoek  waarnemingen vanuit Probiblio bij de vestigingen en in de kernen (minimaal vijftien observaties) Met kwantitatief onderzoek is het mogelijk geworden om vooral de bereikbaarheid te beoordelen en de statistische urgentie van de problematiek (t.w. laaggeletterdheid). Met kwalitatief onderzoek, gesprekken en waarnemingen is het mogelijk geworden om de toegankelijkheid (laagdrempeligheid, welkomstgevoel, et cetera) en kwaliteit te beoordelen en sommige kwantitatieve bevindingen te toetsen. In bijlage 3 is de topiclijst c.q. vragenlijst opgenomen die is gebruikt tijdens de interviews. In bijlage 4 is opgenomen de codetabel die is gebruikt bij de waarnemingen.

De interviews zijn voornamelijk afgenomen door twee onderzoekers. Deze laatste zaken vergroten de objectivering van het kwalitatief onderzoek.

1.4 Commitment en aansturing bibliotheek Betrokkenheid, commitment en aansturing vanuit de betrokken bibliotheek met het onderzoeksproces zijn essentieel om de situatie in de landelijke gebieden inzichtelijk te maken en om de uitdagingen in het plan van aanpak aan te kunnen. De onderzoekers en adviseurs dienen op dit commitment goed te investeren, vooraf en tijdens het proces. Gewenst commitment voor de aanpak bibliotheekvoorzieningen landelijk gebied geldt ook voor relevante partners, in de eerste plaats de gemeente. Dit rapport is opgesteld door René Kronenberg van Probiblio, onder de verantwoording van de Bibliotheek Krimpenerwaard. 1.5 Leeswijzer Dit rapport verschijnt in twee delen en is als volgt opgebouwd: Deel 1 betreft het gebiedsprofiel. Dit bestaat uit:  Een korte schets van de kaders vanuit de provincie en gemeente (hoofdstuk 2).  Een overzicht van demografische factoren van de Krimpenerwaard (hoofdstuk 3).  Laaggeletterdheid en maatschappelijke domein (hoofdstuk 4).

 

Bibliotheekorganisatie en -voorzieningen Krimpenerwaard (hoofdstuk 5). Overzicht van conclusies en aanbevelingen voor de bibliotheek in het gebied Krimpenerwaard (hoofdstuk 6).

Deel 2 betreft het uitvoeringsplan. Dit biedt op basis van de conclusies en aanbevelingen een plan van aanpak om de aanbevelingen tot en met 2020 uit te werken. Tijdens het opstellen van het uitvoeringsplan wordt gebruikgemaakt van gegevens uit een andere rapportage, te weten ‘De Bibliotheek Dichterbij (Probiblio, juni 2018)’. Deze publicatie verschaft inzicht in relevante bibliotheekvoorzieningen c.q. -oplossingen in Nederland, met de focus op de voorzieningen in het landelijk gebied, als inspiratie voor de uitdagingen en de te maken keuzes die in het plan van aanpak worden verwoord. Dit rapport ‘Aanpak bibliotheekvoorzieningen landelijk gebied Zuid-Holland’ is een dynamisch document. Er kunnen nieuwe inzichten en ontwikkelingen gebeuren die van invloed zijn op de inhoud van het bepaalde Gebiedsplan. Indien opportuun wordt het Gebiedsplan dan geactualiseerd.

DEEL I: GEBIEDSPROFIEL KRIMPENERWAARD

Hoofdstuk 2. Relevante kaders 2.1

Kaders vanuit provincie

Ingegeven door het Hoofdlijnenakkoord 2015-2019 ‘Zuid-Holland: slimmer, schoner en sterker‘ en de ‘Beleidsvisie Cultureel Erfgoed en Basisvoorzieningen Cultuur 2017-2020’ van het provinciebestuur ZuidHolland, is ambtelijk het traject uitgevoerd rond de bibliotheekvoorzieningen in het landelijk gebied. Aanleiding voor het traject is dat de provincie, na de trendverkenning ‘Ruimte voor de toekomst in het landelijk gebied 2020-2030’ van Alterra Wageningen UR (2015), een aantal trends voorziet waarlangs het landelijk gebied zich ontwikkelt.  Het platteland wordt steeds meer een multifunctionele leef- en werkomgeving.  Schaalvergroting van bedrijven en voorzieningen gaat gelijk op met een toename van kleinschalige en lokale initiatieven van burgers en bedrijven.  Technologische innovatie kan juist op het platteland de bedrijvigheid en de leefbaarheid vergroten.  De kwaliteit van de leefomgeving in het landelijk gebied staat onder druk.  Initiatieven van burgers en bedrijven brengen oplossingen voor lokale problemen, maar niet zonder de betrokkenheid van gemeenten. Gesignaleerde trends op een aantal thema’s:  Er ontstaan grote regionale verschillen tussen locaties waar groei en waar krimp optreedt in bevolking en huishoudens.  Voorzieningen blijven opschalen en tegelijkertijd ontstaan kleinschalige initiatieven door burgers en bedrijven.

 De economie blijft minder veerkrachtig dan in stedelijke regio’s.  Technologische innovaties veranderen bedrijvigheid en werkgelegenheid in het landelijk gebied.  Financiering voor beheer en onderhoud van voorzieningen in het landelijk gebied neemt af.  De participatiesamenleving groeit. Deze trends raken ook de bibliotheeksector in het landelijk gebied, stelt de provincie. We moeten rekening houden met deze trends en ze benutten. Hiermee groeit de kans om het doel te bereiken, te weten het vergroten van de bereikbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van de bibliotheekfuncties- en voorzieningen in het landelijk gebied. Het provinciaal overheidskader is voor een deel ingegeven door het bredere beleid en/of de wettelijke regels en regelgevingen die de nationale overheid meegeven en opleggen richting lagere overheden. In dat kader heeft de Tweede Kamer in november 2017 een relevante motie aangenomen, Motie Asscher, waarin het kabinet wordt verzocht om in de beoordeling van de midterm review over de positie van bibliotheken op te nemen, dat de samenwerking en dienstverlening vanuit de Bibliotheek maximaal wordt vormgegeven, waarmee de bibliotheken, die voor iedereen toegankelijk moeten zijn, in deze kleine kernen en krimpgebieden behouden blijven.

De strekking van deze motie past goed in het relevante kader vanuit de provincie Zuid-Holland en de doelstellingen van het onderhavige Gebiedsplan Krimpenerwaard.

2.2

Beleidskaders vanuit gemeente Krimpenerwaard

Binnen de gemeente zijn tot maart 2018 (lees; de gemeenteraadsverkiezingen begin maart 2018) diverse documenten opgesteld die relevant zijn voor het onderzoek.

Gemeente Krimpenerwaard over de bibliotheek Via subsidie informatieverstrekking aan inwoners bevorderen door (1) het uitlenen van boeken, cd-roms, films en het beschikbaar stellen van internet via openbare bibliotheken, en (2) zorgen dat de fysieke bibliotheken in stand blijven. Doelstelling bibliotheek: De bibliotheek heeft een belangrijke rol als informatiecentrum, kenniscentrum en ontmoetingsplaats. Doelstellingen uit het Collegewerkprogramma 2015-2018: één nieuwe subsidieverordening, efficiënt en effectief accommodatiegebruik en samenwerking met partners. De gemeente onderstreept het meerjarenbeleidsplan van de Bibliotheek Krimpenerwaard 2017-2020. Kengetallen: Aantal bezoekers en leden per vestiging. De gemeente is in 2017 actief met de transitie naar nieuwe subsidieregels die per 2019 zullen gelden, waarbij 2018 een overgangsjaar is. Voor de bibliotheek worden subsidieregels veranderd, conform de bibliotheekfuncties die zijn opgenomen in de bibliotheekwet Wsob. Gemeente over wonen en mobiliteit Doelstelling: Behouden en waar nodig verbeteren van de kwaliteit van de woon- en leefomgeving. Een gevarieerd en passend woningaanbod bieden voor huidige en toekomstige inwoners. Doelstellingen uit het Collegewerkprogramma 2015-2018 rond dit thema:  Lopende projecten worden voortgezet.  Evenwichtige demografische opbouw van de bevolking realiseren.

 Woningvoorraad geschikt maken om langer thuis te blijven wonen.  Uitvoering van woningbouwplannen worden opgenomen in RAW.  Evenwichtige woningvoorraad stimuleren.  Bouwen voor woonbehoefte, met een gedifferentieerd aanbod en hoge kwaliteit om migratiesaldo 0 te bereiken.  Vastgestelde prestatieafspraken met alle woningcorporaties en (bij nieuwe projecten) met projectontwikkelaars doorspreken.  Goede bereikbaarheid en ontsluiting van de Krimpenerwaard realiseren. Gemeente over armoedebeleid Doelstelling: Armoede onder de inwoners bestrijden en voorkomen. Doelstellingen uit het Collegewerkprogramma 2015-2018 die hierop betrekking hebben: schuldsituatie voorkomen en doorlooptijden van schuldhulptrajecten verkorten, revitaliseren Minimabeleid om de leefbaarheid en actieve deelname van inwoners aan de samenleving te vergroten en te voorzien in een zinvolle dagbesteding. Inmiddels hebben gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 geleid nieuwe colleges in het voorjaar en vervolgens najaar 2018. Inhoudelijk zal in een actualisatie het onderhavige Gebiedsplan hierop worden aangepast, de conclusies, aanbevelingen en uitvoeringsacties in dit Gebiedsplan zijn daarentegen en daar waar het kan, door de maanden heen reeds ingekleurd vanuit de nieuwe politieke realiteiten.

Hoofdstuk 3. Demografische factoren Dit hoofdstuk beschrijft op hoofdlijnen de essentiële demografische factoren en schetst een relevant beeld van het landelijk gebied Krimpenerwaard. De tekst is gebaseerd op de data en onderzoeksresultaten in bijlage 1.

3.1

Bevolking

De gemeente Krimpenerwaard is een bestuurlijke samenvoeging van diverse gemeenten met de volgende kernen:  Ammerstol  Bergambacht  Lekkerkerk  Berkenwoude  Ouderkerk aan den IJssel  Gouderak  Schoonhoven  Haastrecht  Stolwijk  Krimpen aan de Lek  Vlist

Bron: Probiblio, 2018

Het aantal inwoners in de Krimpenerwaard is 54.653 en blijft tot 2040 min of meer stabiel (index ten opzichte van 2017: 102). Dit is minder dan in Zuid-Holland als totaal, maar wel min of meer vergelijkbaar met andere weinig stedelijke gemeenten in Zuid-Holland. Het percentage 0- tot 17-jarigen in de Krimpenerwaard ligt nu rond de 21 en zal iets afnemen. Toch ligt dit hoger dan in andere weinigstedelijke gemeenten en rond het gemiddelde van de provincie Zuid-Holland. In de gemeente Krimpenerwaard woont 22% van de inwoners in Schoonhoven. De tweede kern is Lekkerkerk met 14%. Schoonhoven is daarnaast de plaats met de hoogste bevolkingsdichtheid. In Berkenwoude ligt het percentage kinderen tot 15 jaar relatief hoog (23% versus 17% in de Krimpenerwaard). In Haastrecht zien we juist relatief veel mensen van 65 jaar en ouder. Er zijn in de Krimpenerwaard de komende jaren geen grote nieuwbouwprojecten te verwachten, en ook geen grote veranderingen in de bevolkingssamenstelling, alleen een toename van het aantal senioren, die vaak geïnteresseerd zijn in de leegstaande boerderijen. Er komen wel relatief veel nieuwbouwwoningen in de gemeente Krimpenerwaard. Trends en ontwikkelingen De bevolking krimpt in kleinere gemeenten en groeit in (met name de G4-)steden. Dit betreft vooral immigranten en jongeren die in de stad blijven wonen om een gezin te stichten.

Naar verwachting zal de woningbouw aantrekken, waardoor gezinnen vaker naar randgemeenten verhuizen. We zien echter een verschraling en afname van leefbaarheid door minder aanbod op het gebied van voorzieningen met name in de kleine kernen op het platteland.

3.2 Fysiek domein De inwoners van de gemeente Krimpenerwaard wonen en leven prettig in de eigen buurt en geven hiervoor gemiddeld een 8,24. In de vergelijkbare stedelijkheidsklasse elders waarderen de inwoners hun buurt met een 7,97. Waardering woon- en leefomgeving - Krimpenerwaard Krimpenerwaard

weinig stedelijk

Nederland

5 of lager

9 of hoger

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl, 2017

20% van de inwoners is van mening dat de buurt de afgelopen jaren vooruit is gegaan, tegen 18% in de vergelijkbare stedelijkheidsklasse. De meerderheid van de inwoners is van mening dat hun buurt de afgelopen jaren achteruit is gegaan. Achteruitgang of verval van een buurt heeft belangrijke en vaak langdurige consequenties voor de vitaliteit van een buurt en de bijbehorende wijk. De buurt wordt minder uitnodigend als ontmoetingsplaats voor informele contacten tussen buurtbewoners.

3.3

Sociaal-economisch domein

In de Krimpenerwaard zien we in 2015 relatief weinig mensen met een bijstandsuitkering, in vergelijking met Zuid-Holland en het weinig stedelijk gebied. In Schoonhoven is het percentage bijstandsgerechtigden relatief het hoogst (2,3%), in Bergstoep, Berkenwoude en Vlist het laagst (alle drie 0%).

Het werkloosheidspercentage in de Krimpenerwaard in 2016 ligt duidelijk onder het gemiddelde van ZuidHolland en ligt in lijn met het weinig stedelijk gebied (resp. 4,5%, 7,1% en 4,5%). Er zijn in de Krimpenerwaard relatief veel mensen met een hoger of middeninkomen in vergelijking met Zuid-Holland (cijfers 2015). Qua opleidingsniveau zien we in 2015 dat de gemeente Krimpenerwaard als geheel relatief veel middelbaar opgeleide inwoners heeft (48%) en relatief weinig hoger opgeleide (28%) in vergelijk met de provincie Zuid-Holland (42% respectievelijk 35%). In de Krimpenerwaard wonen voornamelijk autochtonen, meer dan gemiddeld in Zuid-Holland. In Schoonhoven zien we het hoogste percentage allochtonen, met name niet-Westerse. In de Krimpenerwaard is het percentage inwoners dat religieus is vergelijkbaar met het gemiddelde in Zuid-Holland en Nederland. In de Krimpenerwaard wonen vooral Nederlands Hervormde en Protestants kerkelijke gezindten; ruim 90% van de kerkelijke gezindten in de Krimpenerwaard is christelijk georiënteerd. In Zuid-Holland en Nederland ligt dat percentage lager (70% respectievelijk 80%). Vandaar dat nogal wat mensen zeggen dat Krimpenerwaard in de Nederlandse ‘Bible belt’ is gesitueerd. Trends en ontwikkelingen Er is sprake van herstel en meer vertrouwen in de economie.

De Nederlandse kenniseconomie steunt op de hoogontwikkelde cognitieve en sociale vaardigheden van de beroepsbevolking. Zij vraagt (mede door technologische ontwikkelingen) om een dynamische arbeidsmarkt, waarbij vereiste competenties continu kunnen veranderen en verschuiven. Op de arbeidsmarkt dreigt daarnaast een tekort te ontstaan aan goed geschoolde vakmensen, met name in specialistische beroepen, vooral op (v)mbo-niveau. In de dynamische arbeidsmarkt gaan we van kennis en vaardigheden naar ‘een leven lang leren’. Iedereen moet flexibel zijn, blijven innoveren en zichzelf blijven aanpassen. Dit zal ook na en naast officiële opleidingen plaatsvinden. (Bij)scholing is niet alleen meer iets van jongeren, maar ook van ondernemers, zzp’ers en zelfs 65+-ers die langer willen blijven werken. Door gebrek aan vaardigheden is een nieuwe digitale kloof ontstaan. Deze was eerst SES-afhankelijk (bepalend voor de mate van toegang tot apparatuur), maar we zien nu vooral verschillen in strategische en inhoudelijke vaardigheden ontstaan. Door de vele veranderingen in de maatschappij staat het onderwijs voor nieuwe uitdagingen. Via projecten als Onderwijs 2032 wordt een nieuwe strategie bepaald. Kernvaardigheden zijn: I) Geletterdheid, lezen en taalvaardigheid, II) Mediawijsheid, III) Informatievaardigheden en IV) 21st Century Skills.

Binnen de netwerksamenleving wordt het steeds belangrijker om als individu te ontdekken waar je krachten liggen en welke ‘bouwsteen’ je kunt en wilt zijn.

Hoofdstuk 4. Sociaal-maatschappelijk domein Dit hoofdstuk presenteert twee belangrijke aspecten die een relatie hebben met het bibliotheekwerk, namelijk laaggeletterdheid en lokale maatschappelijke factoren, die van invloed zijn op de bibliotheek.

4.1 Inschattingsrisico laaggeletterdheid Laaggeletterdheid is ook in de gemeente Krimpenerwaard een probleem. In de gemeente Krimpenerwaard ligt het percentage laaggeletterden tussen 8 en 16%. Dit blijkt uit onderzoek van het ROA – Maastricht University, verwerkt door Probiblio in 2017. In het landelijke onderzoek is het percentage laaggeletterden per regio aangegeven. De regio-indeling houdt geen rekening met gemeentegrenzen. Het werkgebied van de Krimpenerwaard valt dan ook onder verschillende regio's. Het percentage laaggeletterden in deze regio's loopt van 8 tot 10% naar 13 tot 16%. Het landelijk gemiddelde laaggeletterde inwoners ligt tussen 11 en 13%. In de gemeente Krimpenerwaard wonen 34.000 inwoners tussen 16 en 64 jaar (beroepsbevolking). In totaal wonen hier 54.000 inwoners. Dat betekent dat hier 2.700 tot 5.400 laaggeletterden in de leeftijdsgroep 16 tot 65 jaar wonen. Indien ook de laaggeletterde 65-plussers worden meegerekend, dan gaat het zelfs om bijna een verdubbeling van het aantal: 5.400 tot 10.800 laaggeletterden van 16 jaar en ouder. Krimpen aan de Lek en Schoonhoven hebben in de gemeente relatief gezien een zeer hoog risico op laaggeletterdheid (zie scoretabel laaggeletterdheid op volgende pagina). Let wel: het betreft hier het ingeschat risico op laaggeletterdheid binnen de gemeentegrenzen.

Er zijn nabij Krimpenerwaard gebieden die relatief zwaardere laaggeletterdheid vertonen i.r.t. de bredere en meer algemene gemeenteproblematiek/-beleid.

Bron: Probiblio, 2017

Indicatoren Laaggeletterdheid per wijk Wijk

% 45-plus

Lekkerkerk Krimpen aan de Lek

+ =

Ouderkerk aan den IJssel

Gouderak Bergambacht

Bergstoep

Ammerstol

% allochtonen

% mensen met een uitkering

= +

% lage inkomens

% huur woningen = +

= =

= +

= =

Berkenwoude Haastrecht Stolwijk

+ =

= =

= -

Vlist

Schoonhoven

Risico op laaggeletterd-heid Gemiddeld Zeer hoog Lager dan gemiddeld Gemiddeld Gemiddeld Lager dan gemiddeld Hoger dan gemiddeld Zeer laag Gemiddeld Gemiddeld Lager dan gemiddeld Zeer hoog

Bron: Probiblio, 2017 NB: + : oververtegenwoordigd – hoger risico op laaggeletterdheid = : gemiddeld risico op laaggeletterdheid - : ondervertegenwoordigd – lager risico op laaggeletterdheid

4.2 Maatschappelijk domein Met een burgerpeiling is in 2015 aangetoond wat de maatschappelijke participatie in de gemeente Krimpenerwaard is. Er is daarbij gekeken naar:  Actieve hulp verlenen aan buren  Aandacht besteden aan buren in zorgwekkende situaties  Actief deelnemen aan verenigingsleven  Vrijwilligerswerk doen  Naastenzorg verlenen In Krimpenerwaard is de maatschappelijke participatie net lager dan in de weinig stedelijke gebieden.

www.waarstaatjegemeente.nl

Inzet voor leefbaarheid Hoewel de maatschappelijke participatie net iets lager is dan in weinig stedelijke gebied, zetten inwoners zich in om de lokale leefsituatie te verbeteren. Anderzijds zet een substantieel deel zich in de praktijk (nog) niet in. Vandaar de lagere totaalscore op maatschappelijke participatie (zie hiervoor de eerste tabel hierna).

Inzet voor leefbaarheid - Krimpenerwaard Krimpenerwaard

weinig stedelijk

Nederland

actief, en zal dit (misschien) blijven

niet actief, maar zal dit worden

actief, maar zal dit niet meer blijven

niet actief, en zal dit ook niet zijn

onbepaald

www.waarstaatjegemeente.nl

Totaalscore leefbaarheid Uit het rapport Maatschappelijke opgaven in relatie tot het bibliothekennetwerk blijkt dat de leefbaarheid en sociale cohesie sterker wordt naarmate de stedelijkheid afneemt. De kernen in Krimpenerwaard scoren op het gebied van leefbaarheid van een ruim voldoende in Schoonhoven tot zeer goed in Berkenwoude en Vlist. Wat betreft de sociale cohesie scoren alle kernen goed en gelijk aan of hoger dan het landelijk gemiddelde. De sociale cohesie score is in Berkenwoude het hoogst, dit is te verklaren door het niet stedelijke karakter van Berkenwoude. In Krimpen aan de Lek is de sociale cohesie score een stuk lager dan gemiddeld in weinig stedelijke gebieden en zelfs iets lager dan in Schoonhoven die een matig stedelijk karakter heeft. Totaalscore leefbaarheid Totaal score leefbaarheid 1

Score sociale cohesie 2

Ammerstol

4,20

7,0

Bergambacht

4,21

7,0

Berkenwoude

4,36

7,7

Gouderak

4,27

7,1

Haastrecht

4,19

7,1

Krimpen aan de Lek

4,15

6,4

Lekkerkerk

4,13

6,8

Ouderkerk aan den IJssel

4,27

7,2

Schoonhoven

4,06

6,5

Stolwijk

4,30

7,0

Vlist 4,36 Bron: 1 Maatschappelijke opgaven in relatie tot het bibliothekennetwerk. Themapublicatie leefbaarheid. RIGO in opdracht van Probiblio, december 2017 2 Kerncijfers volwassenen en ouderenpeiling 2016, GGD Hollands-Midden

7,4

Totaalscore leefbaarheid in context Totaal score leefbaarheid 1

Score sociale cohesie 1

Krimpenerwaard

4,19

6,8

Niet stedelijk*

4,20

7,3

Weinig stedelijk*

4,17

7,1

Matig stedelijk*

4,23

6,8

Nederland

4,16

6,5 Bron: 1 Maatschappelijke opgaven in relatie tot het bibliothekennetwerk. Themapublicatie leefbaarheid. RIGO in opdracht van Probiblio, december 2017 2 Kerncijfers volwassenen en ouderenpeiling 2016, GGD Hollands-Midden NB: de totaalscore leefbaarheid zijn gebaseerd op vijf dimensiescores: woningen, bewoners, voorzieningen, veiligheid en fysieke omgeving. De totaalscore varieert van zeer onvoldoende (3,4) tot uitstekend (4,6). NBB: de sociale cohesie score is gebaseerd op de data van WoOn 2015. De scores zijn gebaseerd op de mening van bewoners over de buurt m.b.t. o.a. hun omgang met buurtbewoners. *Kern Schoonhoven is matig stedelijk. De kernen Bergambacht, Gouderak, Krimpen aan de Lek en Lekkerkerk zijn weinig stedelijk. De kernen Ammerstol, Berkenwoude, Haastrecht, Ouderkerk aan den IJssel, Stolwijk en Vlist zijn niet stedelijk. Daarom zijn deze drie niveaus van stedelijkheid ook opgenomen in deze tabel.

Verbondenheid en omgang met de buurt In het algemeen kent de gemeente Krimpenerwaard een schaalscore 'verbondenheid van de buurt' van 7,63. Een grotere verbondenheid tussen buurtbewoners leidt tot een groter verantwoordelijkheidsgevoel voor elkaar, waardoor buurtbewoners meer voor elkaar klaarstaan en elkaar helpen. Omgang in de buurt - Krimpenerwaard gaan op een prettige manier met elkaar om (+) staan altijd voor elkaar klaar (+) Krimpenerwaard

weinig stedelijk

Nederland

www.waarstaatjegemeente.nl, De omgang in de buurt wordt in Krimpenerwaard iets prettiger ervaren dan

vergelijkbaar elders. En dit zijn in die zin betekenisvolle contacten (zie eerste tabel hierna). Voldoende betekenisvolle contacten - Krimpenerwaard (ja, zeker) (ja, maar zou meer willen) (nee, te weinig) Krimpenerwaard

weinig stedelijk

Nederland

www.waarstaatjegemeente.nlVrijwilligerswerk

In de gemeente en binnen de Bibliotheek Krimpenerwaard verzorgen veel inwoners vrijwilligerswerk, relatief gezien meer dan in vergelijkbare gebieden.

Inzet voor anderen - Krimpenerwaard Krimpenerwaard weinig stedelijk

Nederland

Vrijwilligerswerk (laatste 12 mnd)

Hulp aan buren (laatste 12 mnd)

Aandacht voor buren in een zorgwekkende situatie (laatste 12 mnd)

Zorg aan een hulpbehoevende naaste (mantelzorg) (laatste 12 mnd)

www.waarstaatjegemeente.nl

Naast dat er relatief veel vrijwilligers actief zijn in de Krimpenerwaard is de inzet van de vrijwilligers ook hoger dan in vergelijkbare landelijke gebieden (zie tabel hierna). Vrijwilligerswerk nu en in de nabije toekomst - Krimpenerwaard Krimpenerwaard weinig stedelijk

Nederland

actief, en zal dit (misschien) blijven

niet actief, maar zal dit worden

actief, maar zal dit niet meer blijven

niet actief, en zal dit ook niet zijn

onbepaald

www.waarstaatjegemeente.nl

De leefsituatie wordt door inwoners van de Krimpenerwaard relatief positief ervaren en men is ook bereid zich hiervoor in te zetten – naar mensen en binnen organisaties. Mate van eenzaamheid Uit het rapport Maatschappelijke opgaven in relatie tot het bibliothekennetwerk blijkt dat hoe meer stedelijk een gebied is, hoe eenzamer de inwoners zijn. Dit zien we gedeeltelijk terug in de cijfers van de kernen in Krimpenerwaard. In de kern Berkenwoude (niet stedelijk) voelen relatief weinig mensen zich eenzaam vergeleken met de andere kernen, maar ook met het landelijk gemiddelde - niet stedelijk. In Schoonhoven (matig stedelijk) voelen relatief meer mensen zich eenzaam en ligt dat in lijn met het landelijk gemiddelde - matig stedelijk. De weinig stedelijke kernen hebben een lager percentage inwoners die zich eenzaam voelen dan het landelijk gemiddelde - weinig stedelijk. Mate van eenzaamheid Ammerstol

36%

Bergambacht

35%

Berkenwoude

33%

Gouderak

36%

Haastrecht

37%

Krimpen aan de Lek

36%

Lekkerkerk

36%

Ouderkerk aan den IJssel

36%

Schoonhoven

41%

Stolwijk

34%

Vlist 37% Bron: Maatschappelijke opgaven i.r.t. het bibliothekennetwerk. Themapublicatie eenzaamheid RIGO i.o.v. Probiblio, december 2017 NB: De cijfers op wijkniveau zijn een modelmatige berekening van het RIVM, in deze cijfers zit geen onderscheid tussen eenzaamheid en ernstige eenzaamheid.

Mate van eenzaamheid in context Mate van eenzaamheid

Mate van ernstige eenzaamheid

Krimpenerwaard

40%

Niet stedelijk*

35%

Weinig stedelijk*

39%

Matig stedelijk*

40%

Nederland 43% 10% Bron: Maatschappelijke opgaven in relatie tot het bibliothekennetwerk. Themapublicatie eenzaamheid RIGO in opdracht van Probiblio, december 2017 NB: de scores zijn gebaseerd op antwoorden op de uitspraken uit de UCLA Loneliness Scale. Uit de antwoorden op deze uitspraken is een schaalscore berekend. Hoe hoger de schaalscore, hoe eenzamer men is. Een score van 3 of hoger is indicatief de aanwezigheid van matige eenzaamheid; een score van 9 of hoger van ernstige eenzaamheid. De percentages in de tabel geven de percentages inwoners weer waarbij matige eenzaamheid of ernstige eenzaamheid aanwezig zou zijn volgens de schaalscores. *Kern Schoonhoven is matig stedelijk. De kernen Bergambacht, Gouderak, Krimpen aan de Lek en Lekkerkerk zijn weinig stedelijk. De kernen Ammerstol, Berkenwoude, Haastrecht, Ouderkerk aan den IJssel, Stolwijk en Vlist zijn niet stedelijk. Daarom zijn deze drie niveaus van stedelijkheid ook opgenomen in deze tabel.

Trends en ontwikkelingen In het algemeen geldt dat er door de jaren heen een betere leefsituatie is in Nederland, maar deze verbetert sterk in grote steden met veel achterstanden; de verbetering in de kleinere steden en dorpen blijft verhoudingsgewijs achter. Er is zelfs een afname in voorzieningen op het platteland. In 2010 woonde ruim 30% van de Nederlandse bevolking op het platteland. Door individualisering, vergrijzing en minder voorzieningen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten, raken zij sneller in een sociaal isolement. Bijna 30% van de bevolking ervaart gevoelens van eenzaamheid (vooral ouderen (70+) en niet-westerse allochtonen). Lokale, gesubsidieerde voorzieningen ontwikkelen zich langzaamaan van overwegend aanbodgerichte instellingen naar maatschappelijke ondernemingen – met nieuwe inkomstenwerving, relaties en doelgroepen, vaak via sociale media. We zien een vergroting van zeggenschap van gebruikers van (cultureel) erfgoed en een toename in het digitaal vormgeven of ontsluiten van kunst en cultuur. Dit is vooral voor jongeren een belangrijke toegangspoort tot de culturele sector. Het beeldscherm wordt het primaire lees- en schrijfmedium.

Hoofdstuk 5. Bibliotheekorganisatie Krimpenerwaard 5.1 Algemeen De Bibliotheek Krimpenerwaard bestaat uit 7 fysieke vestigingen, een digitale bibliotheek en een rijdende bibliotheekvoorziening. Er zijn 14 betaalde parttime krachten (7,5 fte) en ruim 200 vrijwilligers (augustus 2017). De bibliotheekorganisatie is in 2007 ontstaan vanuit 5 beoogde fusiegemeenten met 5 verschillende tarievenstelsels. De gemeentelijke en bestuurlijke samenvoeging tot de gemeente Krimpenerwaard is geëffectueerd in 2015. Kerngegevens (augustus 2017)  188.400 bezoekers, 10.424 leden, 412.690 uitleningen.  Klanten geven een 8.1 voor dienstverlening.  100% van de scholen neemt zaken af uit het aanbod voor het primair onderwijs.  Wekelijkse taallessen, Taalmaatjes en een Taalhuis vanaf september 2017 (met extra coördinerende medewerker). Taalhuis-activiteiten vinden plaats in Schoonhoven, Bergambacht, Krimpen aan de Lek en Lekkerkerk.  730 activiteiten per jaar (groepsbezoeken, lezingen, exposities van lokale kunstenaars, taallessen, historische films, et cetera)  Exploitatie van de bibliobus via Karmac kost jaarlijks € 75.000 voor 9 sta-uren per week. Beleidskader Bibliotheek Krimpenerwaard - focus  Continuïteit en innovatie. In elke kern van de gemeente Krimpenerwaard een passende dienstverlening bieden vanuit de openbare bibliotheek.

 Taalbevordering en -activiteiten (digitalisering) organiseren, ook voor ouderen. Samenwerking met andere instellingen.  Verhouding betaalde krachten en vrijwilligers bezien om de organisatie professioneel te houden met zoveel vrijwilligers. Als gevolg van de veranderende functies van de bibliotheek wordt steeds meer ruimte vrijgemaakt voor ontmoeting. De bibliotheek voorziet in een plek waar mensen uit de gemeenschap elkaar kunnen ontmoeten en zich onderdeel kunnen voelen van die gemeenschap. Activiteiten, al dan niet geïnitieerd door de bibliotheek, stimuleren breder gebruik door leden en niet-leden. Hierbij is extra aandacht voor specifieke doelgroepen die de aansluiting dreigen te missen in onze maatschappij. De activiteiten worden zoveel mogelijk georganiseerd in samenwerking met partners. De Bibliotheek Krimpenerwaard heeft behoefte aan een (met de gemeente) gedeelde visie op spreiding en bereik, waarop ze samen met de gemeente toekomstige acties kan bepalen. Certificering Onlangs (oktober 2017) heeft binnen Bibliotheek Krimpenerwaard de audit plaatsgevonden voor de derde certificeringsronde, uitgevoerd door de Stichting Certificering Openbare Bibliotheken (SCOB). SCOB bevordert de kwaliteit van Nederlandse Openbare Bibliotheken. Als onafhankelijke organisatie toetst SCOB op kwaliteit en verzorgt de certificering.

Audits helpen bibliotheken om inzicht te krijgen in hun functioneren en toekomstbestendigheid. Er wordt getoetst op de volgende negen gebieden: leiderschap, strategie, medewerkers, processen, middelen, netwerk, dienstverlening, collectie en gemeente. Deze normelementen zijn met elkaar verbonden en versterken elkaar. De bibliotheek hoeft niet op alle punten even sterk te zijn, maar overall sterk genoeg om de continuïteit te verzekeren. De bibliotheek ontvangt naar verwachting eind november de bevindingen uit de audit in een conceptrapportage. Zij neemt de aanbevelingen waar mogelijk mee als onderdeel van dit Gebiedsplan.

Doelgroepen bibliotheek Krimpenerwaard De Bibliotheek Krimpenerwaard is er voor alle inwoners van de gemeente Krimpenerwaard. Bij het stellen van prioriteiten richt de bibliotheek zich vooral op de kwetsbaardere groepen en minder mobiele groepen zoals jeugd, senioren en laaggeletterden. Trends en ontwikkelingen Het aantal bemande bibliotheekvestigingen is in Nederland tussen 2012 en 2016 afgenomen met ruim 17% (van 982 naar 808). Basisbibliotheken bedienen daardoor gemiddeld meer inwoners (104.863) en meer gemeenten (2,55). Er is sprake van een paradox: voorzieningen moeten vaak sluiten door krimp, maar de krimp neemt ook toe als goede werkgelegenheid en voorzieningen niet (langer) beschikbaar zijn. Er is een toename van mini-servicepunten, steunpunten in onderwijs- en zorginstellingen, en afhaalpunten. Er zijn steeds meer vormen - van Boekspots en bezorgdiensten tot strandbibliotheken en de Bibliotheek op het station - en invullingen van ‘bibliotheken’ wat betreft openingstijden, bemanning, het al dan niet aanwezig zijn van een collectie en services. Daarnaast delen bibliotheken om kosten te besparen vaker hun huisvesting met andere instellingen. Onder andere in het kader van de Bibliotheek op school neemt het aantal vestigingen in scholen toe.

Bemensing Het aantal betaalde krachten binnen de Bibliotheek Krimpenerwaard blijft over de jaren redelijk gelijk, het aantal vrijwilligers stijgt met sprongen. Aantal medewerkers, fte’s en vrijwilligers in Bibliotheek Krimpenerwaard 2014

2015

2016

Aantal medewerkers

Aantal fte's

8,0

Aantal vrijwilligers Bron: Jaarverslag Bibliotheek Krimpenerwaard

100

175

De sfeer onder de betaalde medewerkers is goed, net als de attitude rond de dienstverlening die in de tijd is mee veranderd met het bibliotheekwerk. Enige cultuurverschillen in de vestigingen zijn te bespeuren, wat overigens normaal is. Sinds kort rouleren arbeidskrachten flexibel over twee vestigingen in plaats van dat ze één vaste standplaats hebben. Vrijwilligers worden daarentegen meer vestigingsgericht ingezet. De bibliotheekdirecteur wordt betaald voor 24 uur per week. Er bestaat binnen de bibliotheekorganisatie sociaal beleid voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Gebruik leden Was er in 2015 nog een daling ten opzichte van 2014, in 2016 is het totaalaantal leden licht toegenomen sinds 2015. Dit komt door de toename van jeugdleden. Het aantal volwassen leden is in 2016 licht afgenomen ten opzichte van 2015. In Bergambacht en Ouderkerk is het aantal leden iets toegenomen in 2016 in vergelijking met 2015. In de overige vestigingen is het aantal leden hetzelfde gebleven of licht gedaald (Gouderak, Lekkerkerk).

Aantal leden op peildatum 31 december Vestiging

2014

2015

2016

Krimpenerwaard Ammerstol

222

207

208

Krimpenerwaard Bergambacht

2.206

2.161

2.291

Krimpenerwaard Gouderak

466

461

444

Krimpenerwaard Krimpen

1.248

1.211

Krimpenerwaard Lekkerkerk

1.711

1.687

1.679

Krimpenerwaard Ouderkerk

656

650

664

Krimpenerwaard Schoonhoven

3.211

3.154

3.156

Bus Berkenwoude

160

159

167

Bus Haastrecht

240

215

240

Bus Stolwijk

319

330

348

Bus Vlist

10.482

10.277

10.449

Totaal Krimpenerwaard Bron: Jaarverslag Bibliotheek Krimpenerwaard

Aantal bezoekers In 2016 waren er ruim 188.000 bezoekers en 98.000 bezoeken op de website. Het aantal bezoekers is in 2016 heel licht toegenomen ten opzichte van 2015, maar is gedaald in vergelijking met 2014. In alle vestigingen is een afname van het aantal bezoekers vanaf 2014. In Ouderkerk, Ammerstol, Schoonhoven en met name Lekkerkerk zien we een toename in 2016 vergeleken met 2015, in Bergambacht een lichte afname. Aantal bezoekers per jaar Regio (wijk, gemeente, provinice of land)

2014

2015

2016

Krimpenerwaard Ammerstol

6.005

4.960

5.627

Krimpenerwaard Bergambacht

31.490

31.286

30.622

Krimpenerwaard Gouderak

14.471

14.478

14.111

Krimpenerwaard Krimpen*

24.424

22.116

17.684

Krimpenerwaard Lekkerkerk

46.160

47.000

50.473

Krimpenerwaard Ouderkerk

16.106

14.105

14.212

Krimpenerwaard Schoonhoven

55.850

54.122

55.667

Totaal Krimpenerwaard 194.506 188.067 188.396 Bron: Jaarverslag Krimpenerwaard * Voor de vestiging Krimpen aan de Lek geldt dat het aantal bezoekers voor de bibliotheek na november 2016 lastig is te benoemen vanwege de partnerconstructie in het Cultuurhuis. Er wordt sinds die tijd wel een duidelijke stijging geconstateerd van het aantal bezoekers aldaar.

Aantal activiteiten De bibliotheek heeft in 2015 in totaal 785 activiteiten georganiseerd en 555 in 2016 (beide keren minder dan gemiddeld in Zuid-Holland). De meeste activiteiten betroffen de kernfuncties leesbevordering en kennismaking met cultuur.

Aantal activiteiten naar soort c.q. bibliotheekfunctie in 2015 en 2016 Regio (gemeente, provincie)

1. Leesbevordering en kennismaking met literatuur

2. Educatie en ontwikkeling

3. Kunst en cultuur

4. Ontmoeting en debat

5. Kennis en informatie

2015

2016

2015

2016

2015

2016

2015

2016

2015

Krimpenerwaard

534

380

132

Zuid-Holland - gemiddeld

343

524

350

313

113

2016 *

40 39

Bron: KB Wsob, 2015 en 2016 * Hierover zijn in 2015 geen gegevens bij de KB geregistreerd.

Aantal exposities Vestiging

2014

2015

2016

Krimpenerwaard Ammerstol

Krimpenerwaard Bergambacht

Krimpenerwaard Gouderak

Krimpenerwaard Krimpen a/d Lek

Krimpenerwaard Lekkerkerk

Krimpenerwaard Ouderkerk

Krimpenerwaard Schoonhoven

Totaal Krimpenerwaard

Bron: Jaarverslag Krimpenerwaard

Digitalisering De bibliotheek ontwikkelt zich en innoveert in snel tempo op digitaal gebied, om zo haar diensten en meerwaarde ook op dit gebied te kunnen aanbieden. De activiteiten beslaan de volgende terreinen: Digitaal werken en studeren in de vestigingen In alle vestigingen is gratis Wifi aanwezig. Er zijn goed ingerichte werk- en studieplekken waarvan iedereen gebruik kan maken. En heeft iemand zelf geen beschikking over een laptop of tablet, dan kan hij of zij werken of studeren op een pc van de bibliotheek. Uitlenen van e-books Het uitlenen van e-books neemt toe (aantal uitgeleende e-books was in 2016 ruim 10.000). Digitale communicatie In 2016 is een Facebook-pagina opgericht voor leerkrachten van het basisonderwijs. Via deze pagina krijgen zij tips over leesbevordering. In 2016 had de pagina al 50 gebruikers. In 2017 neemt dit aantal verder toe. Ook heeft de bibliotheek een algemene Facebook-pagina, met nieuws over programmering, collectie, activiteiten et cetera. De posts worden goed bekeken. Daarnaast wordt er actief getwitterd. Bovendien gaan er maandelijks nieuwsbrieven naar ongeveer 300 mailadressen. De communicatie van de klant naar de bibliotheek verloopt eveneens steeds meer digitaal. De ‘Bibliotheek Wise App’ maakt onder andere het reserveren en verlengen van uitleen van boeken gemakkelijker.

Daarnaast kunnen klanten zien welke items zij in huis hebben en wanneer deze retour moeten. Ook waarschuwt de app klanten vanaf drie dagen voordat zij de geleende materialen moeten inleveren. De app bevat verder de mogelijkheid een verlanglijstje met titels aan te maken. In 2016 werden ruim 25.000 uitleveringen van boeken gereserveerd via deze app. Het is ook mogelijk om via de bibliotheek digitale e-books te lenen.

Digitale educatie Mensen die internet nog niet gebruiken, kunnen bij de bibliotheek terecht voor digitale ontdekcursussen: Klik & Tik. De bibliotheek is hiermee in 2016 begonnen, in drie vestigingen. Er is veel belangstelling. Een belangrijke doelgroep voor deze cursussen zijn de ouderen. In 2017 heeft de bibliotheek het aantal Klik & Tik-cursussen verder uitgebreid. Ook verzorgt de bibliotheek sinds 2016 digitale vervolgcursussen voor mensen die al hebben kennisgemaakt met de digitale wereld, maar nog ondersteuning nodig hebben: Digisterker. Ook hiervoor is de belangstelling goed en is het aantal cursussen in 2017 uitgebreid. De cursussen worden door vrijwilligers gegeven. Naast deze cursussen vinden in veel vestigingen met grote regelmaat tablet-cafés plaats: laagdrempelige café-achtige bijeenkomsten waar mensen kunnen binnenlopen met vragen over hun tablet of telefoon. Men is bezig om deze activiteiten te bundelen in een regionaal digiTaalhuis. Er wordt op dit gebied ook samengewerkt met andere organisaties in de regio.

Bereikbaarheid In 2016 was de gemiddelde afstand van burgers tot de Bibliotheek in Zuid-Holland 1,6 kilometer. In Nederland is dit gemiddeld 1,9. Zuid-Holland en Utrecht hebben gemiddeld de kortste afstand tot de Bibliotheek. In de Krimpenerwaard is dit 1,8 km, waarmee de afstand iets hoger ligt dan gemiddeld in Zuid-Holland. In de wijken Berkenwoude, Stolwijk en Vlist is de gemiddelde afstand tot aan de bibliotheek duidelijk groter dan gemiddeld in de Krimpenerwaard. In Stolwijk en Vlist (en ook Haastrecht) organiseert de bibliotheek wel 9 sta-uren per week met een Karmac-bibliobus. De kleinste afstand tot de bibliotheekvoorziening is in Ammerstol, Krimpen aan de Lek, Lekkerkerk en Schoonhoven. Op basis van de afstand is gekeken hoeveel minuten het vergt om de bibliotheekvoorziening in de Krimpenerwaard te bereiken, afgezet tegen een gemiddelde reistijd en de reisbereidheid die van bibliotheekleden bekend is. Zie hiervoor onderstaande tabel. Afstand (in minuten) tot bibliotheekvoorziening en beoordeling reistijd en reisbereidheid Met de fiets

Lopend

Met de auto

Ammerstol

1,6

6,4

1,0

Bergambacht

3,7

14,0

1,4

Gouderak

3,0

11,5

1,1

Krimpen aan de Lek

2,3

9,0

0,9

Lekkerkerk

3,0

11,5

1,1

Ouderkerk

4,7

18,2

1,8

Schoonhoven

3,0

11,5

1,1

Haastrecht (exclusief 2 x per week 2 sta-uren = totaal 4 sta-uren)

11,3

42,9

4,3

Vlist (exclusief 1 x per week 0,5 sta-uren)

13,6

54,5

5,2

Berkenwoude (exclusief 1 x per week 1,5 sta-uren)

23,1

85,7

8,8

Stolwijk (exclusief 2 x per week 1,5 sta-uren = totaal 3 sta-uren)

19,4

75,0

7,5

6,3

24,0

Kern

2,4 Totaal Krimpenerwaard (inclusief Bergstoep) Bron: Probiblio, 2017 NB: In rood is de score gepresenteerd van de reistijd boven de maximaal gewenste reisbereidheid in het land. Oranje presenteert de score van de reistijd boven de gemiddelde reistijd in het land. In bovenstaande beoordeling is zoals aangegeven de aanwezigheid van de Karmac-bibliobus in Haastrecht, Vlist, Stolwijk en Berkenwoude niet meegenomen, waarmee natuurlijk wel de grote afstand wordt overbrugd.

Tegenwoordig biedt de Bibliotheek Krimpenerwaard met vrijwilligers haar leden thuisbezorgdienstverlening (van boeken) aan, maar de doelgroep maakt weinig gebruik van de service.

Openingstijden Het aantal openingsuren per week binnen Bibliotheek Krimpenerwaard is per september 2017 ietwat verruimd ten opzichte van de periode daarvoor. Aantal openingsuren per week, per vestiging Vestiging

Vóór 1 september 2017

Per 1 september 2017

Krimpenerwaard Ammerstol

6,5

Krimpenerwaard Bergambacht

17,0

23,0

Krimpenerwaard Gouderak

8,5

9,0

Krimpenerwaard Krimpen aan de Lek

35,0

38,5

Krimpenerwaard Lekkerkerk

25,0

26,0

Krimpenerwaard Ouderkerk

7,5

Krimpenerwaard Schoonhoven

31,0

33,0

Totaal Krimpenerwaard 130,5 143,5 Bron: Probiblio, 2017 NB: de bibliotheek kent twee vormen van dienstverlening: 'full service' en ‘lezen en lenen’. Per 1 september 2017 kent de bibliotheek 40,5 openingsuren ‘lezen en lenen’.

Klanttevredenheid Leden zijn tevreden over de Bibliotheek Krimpenerwaard. De klanttevredenheid is in 2016 licht toegenomen ten opzichte van 2014 en 2015. Vestiging

2014

2015

2016

Krimpenerwaard Ammerstol

7.9

Krimpenerwaard Bergambacht

8.0

Krimpenerwaard Gouderak

8.2

Krimpenerwaard Krimpen aan de Lek

7.7

7.8

Krimpenerwaard Lekkerkerk

8.0

8.1

Krimpenerwaard Ouderkerk

7.8

Krimpenerwaard Schoonhoven

7.8

8.0

Totaal Krimpenerwaard 7.9 7.9 Bron: Jaarverslag Bibliotheek Krimpenerwaard / KTO Krimpenerwaard

8.1

8.3

Samenwerking De Bibliotheek Krimpenerwaard werkt veel en graag samen met (lokale) partners om haar doelen beter te bereiken. De bibliotheek geeft aan dat de samenwerking in het algemeen goed gaat en dat partners ook graag samenwerken met de bibliotheek. De samenwerking en afstemming met de gemeente Krimpenerwaard (bestuurlijk en ambtelijk) kreeg recent een nieuwe, positieve impuls. Rondom de Bibliotheek Krimpenerwaard bestaan vele (potentiële) samenwerkingsorganisaties in de gemeente Krimpenerwaard, zie de figuur hierna. De sociale kaart, die gebaseerd is op vragenlijsten onder partners, is een netwerkvisualisatie van bestaande samenwerkingen tussen organisaties in het sociaal domein in de Krimpenerwaard. De visualisatie geeft aan:  de samenwerkingsorganisaties (bolletjes)  de samenwerkingsrelatie (lijntjes)

   

welke organisaties veel samenwerken (grootte van de bolletjes) twee organisaties die veel samenwerken (dikte van de lijntjes) cluster van organisaties die vaker met elkaar samenwerken (de kleuren) structuur van het netwerk (lay-out van het netwerk)

De visualisatie toont een beeld van de samenwerking, op basis van kwantitatief onderzoek en zelfbeoordeling onder instellingen en dienstverleners in de gemeente Krimpenerwaard. Daarnaast kan het opportuun zijn om, wellicht ook meer kwalitatief, na te gaan hoe de tevredenheid met de samenwerking wordt ervaren. Bovenal kan worden geconcludeerd dat de Bibliotheek Krimpenerwaard inderdaad ‘midden in’ het lokale netwerk staat met relaties met vele samenwerkingspartners, waarbij de nabije, geclusterde en relatief dikke samenwerkingslijn met de gemeente vooral opvalt. In de hierna volgende paragraaf is (indien mogelijk) per kern aangegeven met welke organisatie de Bibliotheek Krimpenerwaard samenwerkt. Sociale kaart gemeente Krimpenerwaard (totaalbeeld)

Bron: Duidt (i.o.v. gemeente Krimpenerwaard), 2017

5.2 Bibliotheekvoorzieningen in kernen In deze paragraaf is per kern en voorziening een overzicht opgenomen. Het overzicht bevat onder andere de volgende informatie:  Kernwoorden en koers per kern. De kernen hebben onder begeleiding van de gemeente een proces doorgemaakt waarin zij in kernwoorden de eigenheid van hun kern aangeven en de koers voor de toekomst bepalen.  Een kort overzicht per kern en voorziening, van de dienstverlening, samenwerking van de bibliotheek en beoordeling van de kernfuncties van de openbare bibliotheek. De beoordeling is gebaseerd op cijfers uit 2016, waaraan een objectivering ten grondslag ligt (zie de beoordelingstabel in bijlage 5). Uit het gesprek met de directeur van de bibliotheek bleek dat in 2017 de bibliotheek haar activiteiten, zoals bijvoorbeeld het aanbieden van digitale cursussen, verder ontwikkelt.  Korte beoordeling van de voorziening (locatie, pand – inclusief vierkante meterprijzen, exclusief gas, water en licht – en inrichting) ter plekke, inclusief sfeerfoto’s, op basis van een codelijst observaties in het kader van gewenste objectivering (zie bijlage 4). De voorzieningen in de kernen vormen ook een geheel aan bibliotheekvoorzieningen voor alle inwoners in de gemeente Krimpenerwaard.

De Bibliotheek Krimpenerwaard fungeert in die zin met de (fysieke) vestigingen en mobiele voorzieningen in de kernen als de centrale toegangspoort tot informatie en cultuur. Zij wordt fysiek en virtueel vormgegeven in voorzieningen voor informatie, educatie, cultuur, ontspanning en ontmoeting. De bibliotheek draagt dit uit door een samenhangend stelsel van activiteiten te ontplooien, die terug te voeren zijn naar haar kernfuncties. Deze kernfuncties in de diverse kernen zijn geen op zichzelf staande onderdelen, maar sluiten op elkaar aan en versterken elkaar. Goed voorbeeld is het Taalhuis dat (met activiteiten) een kernoverstijgend bereik kent.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Krimpenerwaard&id=18fa4d06-4efb-4a6a-b0b6-c343c1b5ef03