Eindrapport Inventarisatie Maatschappelijke voorzieningen.pdf

Inventarisatie Inventarisatie Maatschappelijke Maatschappelijke Voorzieningen Voorzieningen

Samenvatting Aanleiding Gemeente Krimpenerwaard kent veel laagdrempelige maatschappelijke voorzieningen die het sociale hart vormen van de kernen in Krimpenerwaard. Voor integrale afwegingen en besluiten omtrent de maatschappelijke voorzieningen, realiseert gemeente Krimpenerwaard een visie hierop. Het eerste onderdeel in de totstandkoming van de visie is het uitvoeren van een brede inventarisatie van de maatschappelijke voorzieningen. De inventarisatie brengt de voorzieningen in beeld en signaleert trends en ontwikkelingen en de inwonerbehoeften. Zowel gemeente breed als ook op het niveau van de elf kernen met ieder hun eigen identiteit. Deze kernen zijn: Ammerstol, Bergambacht, Berkenwoude, Gouderak, Haastrecht, Krimpen aan de Lek, Lekkerkerk, Ouderkerk aan den IJssel, Schoonhoven, Stolwijk, en Vlist. '

'

Opdrachtomschrijving Middels de inventarisatie wordt op de volgende vragen antwoord gegeven: 1. Welke maatschappelijke voorzieningen zijn er in de Krimpenerwaard in de verschillende kernen, met welk aanbod en wat is het gebruik/bereik van de verschillende voorzieningen? 2. Wat zijn de relevante ontwikkelingen Krimpenerwaard breed en in de verschillende kernen kijkend naar de verschillende maatschappelijke voorzieningen? 3. Wat zijn de signalen, behoeften en ervaringen van inwoners kijkend naar de maatschappelijke voorzieningen? '

Inventarisatie maatschappelijke voorzieningen Krimpenerwaard breed Per cluster zijn er voor Krimpenerwaard breed de behoeften van inwoners kijkend naar de maatschappelijke voorzieningen beschreven. Deze behoeften zijn middels een enquête aan de maatschappelijke voorzieningen zelf uitgevraagd. '

Onderzoeksmethoden Voor de inventarisatie zijn diverse onderzoeksmethoden toegepast om de benodigde informatie te verkrijgen. Het gaat hierbij om • deskresearch van landelijke ontwikkelingen en documenten uit gemeente Krimpenerwaard; • een combinatie van een kwalitatieve en kwantitatieve uitvraag middels vragenlijsten aan zowel maatschappelijke voorzieningen als de ambtelijke organisatie; • data-analyse van het zorggebruik in de gemeente; • themasessies georganiseerd met afvaardiging van de ambtelijke organisatie en de maatschappelijke voorzieningen. '

Cluster Cultuur en Recreatie Nr.

Behoefte Cultuur en Recreatie

1

Ontmoeten van mensen

2

Afstemming met elkaar

3

Betaalbare activiteiten en locatie

4

Breder aanbod activiteiten

Tabel 1. Top 4 behoefte Cultuur en Recreatie

2

Samenvatting Cluster Gezondheidszorg

Cluster Sport

Nr.

Behoefte Gezondheidszorg

Nr.

Behoefte Sport

1

Meer specifieke zorg (bijv. NAH)

1

Sport specifiek breder aanbod

2

Meer zorg kunnen leveren

2

Betaalbaar sportaanbod

3

Meer inzetten op preventie

3

In het dorp sporten

4

Meer oog voor dementie

4

Flexibel lid zijn bij verenigingen

'

Tabel 5. Top 4 behoefte Sport

Tabel 2. Top 4 behoefte Gezondheidszorg '

Cluster Onderwijs en Kinderopvang

Cluster Welzijn en Maatschappij

Nr.

Behoefte Onderwijs en Kinderopvang

Nr.

Behoefte Welzijn en Maatschappij

1

Meer kinderopvang

1

2

Onderwijs nabij huis

Ontmoeten van mensen in het kader van eenzaamheid of gezelligheid

3

Kleinere klassen

2

Meer laagdrempelige ondersteuning

4

Meer mogelijkheden voor vervoer

3

Meer individuele vormen van ondersteuning en begeleiding

4

Ondersteuning bij vervoer

Tabel 3. Top 4 behoefte Onderwijs en Kinderopvang

Tabel 6. Top 4 behoefte Welzijn en Maatschappij

Cluster Religie en Levensbeschouwing Nr.

Behoefte Religie en Levensbeschouwing

1

Meer ontmoeting

Tabel 4. Top 1 behoefte Religie en Levensbeschouwing

Inventarisatie maatschappelijke voorzieningen per kern Per kern zijn er als conclusie van de inventarisatie maatschappelijke voorzieningen sterke punten en aandachtspunten benoemd. Deze worden op de volgende pagina’s per kern weergegeven. '

3

Samenvatting Ammerstol Sterke punten • In Ammerstol is er veel inzet vanuit laagdrempelige initiatieven en professionalisering van het verenigingsleven. • In Ammerstol is er een grote diversiteit aan sportverenigingen.

• De toekomstbestendigheid (duurzaamheid, ruimtegebrek en veroudering) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt.

'

'

Aandachtspunten • Er zijn weinig voorzieningen die gericht zijn op laagdrempeligevormen van ondersteuning en ontmoeting. Ook de eerstelijnszorgmist. • Er is sprake van een lage mate van vitaliteit gebaseerd op ervaren gezondheid, gewicht en in hoeverre inwoners voldoen aan de beweegrichtlijnen.

'

Bergambacht Sterke punten • Bergambacht heeft een grote diversiteit aan maatschappelijke voorzieningen. • Zowel het onderwerp sociale cohesie als de tevredenheid over de woonomgeving daalt niet tot nauwelijks bij de leeftijdsgroep 65+. Aandachtspunten • De focus van samenwerking door maatschappelijke voorzieningen ligt niet in Bergambacht zelf, maar met maatschappelijke voorzieningen buiten Bergambacht. • Het aansluiten bij de jongere leeftijdscategorieën vinden sommige maatschappelijke voorzieningen lastig.

Berkenwoude Sterke punten • In Berkenwoude zijn diverse maatschappelijke voorzieningen die inspelen op de sociale cohesie, eenzaamheid en tevredenheid over de woonomgeving. • De fysieke en psychische gezondheid bij inwoners van Berkenwoude is beter dan het gemiddelde in Krimpenerwaard.

'

'

Aandachtspunten • Er is weinig aanbod van maatschappelijke voorzieningen passend bij de jeugdigen en jongvolwassenen. • De toekomstbestendigheid (ruimtegebrek en verouderd) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt.

'

Gouderak Sterke punten • Er zijn diverse eerstelijnsvoorzieningen in Gouderak. • In Gouderak is er een grote diversiteit aan sportverenigingen. Aandachtspunten • Er is weinig aanbod van maatschappelijke voorzieningen passend bij de jeugdigen en jongvolwassenen. 4

Samenvatting Gouderak Aandachtspunten • Ondanks de diversiteit aan sportverenigingen is de fysieke gezondheid bij inwoners slechter dan het gemiddelde in Krimpenerwaard. • De toekomstbestendigheid (duurzaamheid) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt. • Er zijn weinig maatschappelijke voorzieningen gericht op psychische gezondheid, terwijl inwoners van Gouderak laag scoren op psychische gezondheid. Haastrecht Sterke punten • In Haastrecht wordt door het huidige aanbod maatschappelijke voorzieningen ingespeeld op de vergrijzing. • Er zijn diverse eerstelijnsvoorzieningen in Haastrecht. • In Haastrecht is er een grote diversiteit aan sportverenigingen. Aandachtspunten • Er is weinig aanbod van maatschappelijke voorzieningen passend bij de jeugdigen en jongvolwassenen. • De maatschappelijke voorzieningen ervaren te weinig mogelijkheden qua ruimten en zaalhuur in de kern om hun diensten en activiteiten aan te kunnen (blijven) bieden. • De maatschappelijke voorzieningen ervaren beperkte mogelijkheden om hun aanbod door te ontwikkelen, passend bij de behoefte aan meer individueel aanbod.

Krimpen aan de Lek Sterke punten • In Krimpen aan de Lek wordt door het huidige aanbod maatschappelijke voorzieningen ingespeeld op de vergrijzing. • Er is (intensieve) samenwerking tussen de maatschappelijke voorzieningen in Krimpen aan de Lek.

Aandachtspunten • Maatschappelijke voorzieningen richten zich op een brede demografie, maar door deze algemeenheid sluiten ze mogelijk minder goed aan op de wensen specifieke leeftijdscategorieën. • Maatschappelijke voorzieningen geven aan een toenemende behoefte te zien van de inwoners op ondersteuning bij vragen op lichamelijk, geestelijk en financieel vlak. • De toekomstbestendigheid (ruimtegebrek en verouderd) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt. Daarbij wordt de behoefte aan ver- of nieuwbouw genoemd. Lekkerkerk Sterke punten • Lekkerkerk heeft een grote diversiteit aan maatschappelijke voorzieningen, waarbij de hoeveelheid sportverenigingen met name opvalt. • Er zijn diverse eerstelijnsvoorzieningen in Lekkerkerk.

5

Managementsamenvatting Lekkerkerk Aandachtspunten • Het huidige aanbod van maatschappelijke voorzieningen spreekt de jeugdigen en jongvolwassen niet aan om lid of vrijwilliger te worden. • De toekomstbestendigheid (ruimtegebrek) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt.

Ouderkerk aan den IJssel Sterke punten • De psychische gezondheid bij inwoners van Ouderkerk aan den IJssel is gemiddeld beter dan het gemiddelde van Krimpenerwaard. • In Ouderkerk aan den IJssel is er een grote diversiteit aan sportverenigingen. • Er wordt samenwerking gezocht met andere maatschappelijke voorzieningen om het (ondersteunings-)aanbod te realiseren dat past bij de wens(en) van de inwoner(s). Ouderkerk aan den IJssel Aandachtspunten • Er is weinig aanbod van maatschappelijke voorzieningen passend bij de jeugdigen en jongvolwassenen. • De toekomstbestendigheid (duurzaamheid en ruimtegebrek) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt. • Het beperkte aantal vrijwilligers vormt een belemmering voor maatschappelijke voorzieningen om het gewenste (ondersteunings-) aanbod te realiseren voor de inwoners.

Schoonhoven Sterke punten • Schoonhoven heeft de meeste maatschappelijke voorzieningen van Krimpenerwaard. • In Schoonhoven werken veel maatschappelijke voorzieningen (zowel structureel als incidenteel) met elkaar samen. • Het aanbod van Schoonhoven lijkt goed te passen bij de demografische verdeling in de kern.

Aandachtspunten • In Schoonhoven lijkt een hogere mate van individualisme te spelen, wat een negatief effect heeft op bijvoorbeeld sociale cohesie en emotionele eenzaamheid lijkt te vergroten. • De demografische ontwikkeling laat in Schoonhoven een vergrijzing zien. Maatschappelijke voorzieningen zien dit terug in een dalend ledenbestand en moeite met het aantrekken van jonge inwoners. Stolwijk Sterke punten • Er zijn diverse eerstelijnsvoorzieningen in Stolwijk. • Stolwijk heeft een grote diversiteit aan maatschappelijke voorzieningen. Aandachtspunten • Ondanks de diversiteit aan sportverenigingen is de fysieke gezondheid bij inwoners slechter dan het gemiddelde in Krimpenerwaard. 6

Managementsamenvatting Stolwijk Aandachtspunten • De toekomstbestendigheid (ruimtegebrek) van de huisvestingslocaties is een aandachtspunt. Daarbij wordt de behoefte aan ver- of nieuwbouw genoemd.

Vlist Sterke punten • Vlist is een vitale kern met een hoog aantal inwoners met een goede gezondheid. • In Vlist is de vergrijzing in mindere mate aanwezig ten opzichte van de andere kernen en het landelijke beeld. Aandachtspunten • Hogere mate van sociale eenzaamheid ten opzichte van de andere kernen. • Waardering van sociale cohesie en leefomgeving is lager voor de leeftijdscategorie 65+ dan 18 - 64 jaar. • Vlist heeft een laag aanbod aan voorzieningen, waarbij ook de eerstelijnszorg mist.

7

Inhoudsopgave Management samenvatting

2

Inhoudsopgave

8

1. Inleiding 1.1 Aanleiding 1.2 Onderzoeksvragen 1.3 Onderzoeksmethoden 1.4 Clusters 1.5 Leeswijzer

9 9 9 10 11

'

'

'

'

2. Kaders 2.1 Definitie maatschappelijke voorzieningen 2.2 Beleidskaders gemeente Krimpenerwaard 2.3 Landelijke ontwikkelingen

12 12 13

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed 3.1 Overzicht maatschappelijke voorzieningen 3.2 Verdeling maatschappelijke voorzieningen per kern 3.3 Behoeften per cluster 3.4 Sociaal maatschappelijke vraagstukken volwassenen 3.5 Sociaal maatschappelijke vraagstukken jongeren

17 18 18 23 24

'

'

'

'

'

4.3 Berkenwoude 4.4 Gouderak 4.5 Haastrecht 4.6 Krimpen aan de Lek 4.7 Lekkerkerk 4.8 Ouderkerk aan den IJssel 4.9 Schoonhoven 4.10 Stolwijk 4.11 Vlist '

41 48 55 63 70 77 85 92 100

'

Bijlage 1. Onderzoeksmethoden Bijlage 2. Onderzoeksopzet Bijlage 3. Overzicht GGD-monitor gegevens Bijlage 4. Overzicht deelnemers themasessies Bijlage 5. Extra bronnen '

107 109 112 116 119

'

4. Inventarisatie per kern 4.1 Ammerstol 4.2 Bergambacht '

27 34 8

1. Inleiding 1.1 Aanleiding Gemeente Krimpenerwaard kent vele maatschappelijke voorzieningen, onder andere op het gebied van cultuur, gezondheid, onderwijs, sport en welzijn. Deze vormen het sociale hart van de kernen waar inwoners elkaar ontmoeten, activiteiten ondernemen en ondersteuning ontvangen. De voorzieningen spelen een belangrijke rol in de vitaliteit en leefbaarheid van de gemeente. '

'

De gemeente Krimpenerwaard realiseert een visie op maatschappelijke voorzieningen om aan de hand daarvan integrale afwegingen en besluiten te nemen. Ook volgt er een voorstel voor de inrichting van de basisinfrastructuur van de Krimpenerwaard als geheel en in de kernen specifiek gericht op een sterke sociale basis. '

Het eerste onderdeel in de totstandkoming van de visie is het uitvoeren van een brede inventarisatie van de maatschappelijke voorzieningen. De inventarisatie zorgt voor een totaal overzicht van de maatschappelijke voorzieningen, benoemt trends en ontwikkelingen en brengt de inwonerbehoeften in kaart. Zowel gemeente breed als ook op het niveau van de elf kernen met ieder hun eigen identiteit. Deze kernen zijn: Ammerstol, Bergambacht, Berkenwoude, Gouderak, Haastrecht, Krimpen aan de Lek, Lekkerkerk, Ouderkerk aan den IJssel, Schoonhoven, Stolwijk, en Vlist. '

1.2 Onderzoeksvragen Om een goed beeld te kunnen geven van de maatschappelijke voorzieningen is besloten om enerzijds inzicht te verkrijgen in het aantal maatschappelijke voorzieningen incl. het aanbod/gebruik/bereik. Anderzijds is het ook relevant '

'

om inzicht te krijgen in ontwikkelingen en signalen, behoeften en ervaringen van inwoners kijkend naar de maatschappelijke voorzieningen. Op basis van deze behoefte zijn de volgende onderzoeksvragen geformuleerd: 1. Welke maatschappelijke voorzieningen zijn er in de Krimpenerwaard in de verschillende kernen, met welk aanbod en wat is het gebruik/bereik van de verschillende voorzieningen? 2. Wat zijn de relevante ontwikkelingen Krimpenerwaard breed en in de verschillende kernen kijkend naar de verschillende maatschappelijke voorzieningen? 3. Wat zijn de signalen, behoeften en ervaringen van inwoners kijkend naar de maatschappelijke voorzieningen? 1.3 Onderzoeksmethoden Voor de inventarisatie zijn diverse onderzoeksmethoden toegepast om de benodigde informatie te verkrijgen. Er is bewust gekozen om geen inwonersparticipatie uit te voeren, dit zal tijdens de visievorming gebeuren. Het gaat hierbij om • deskresearch van landelijke ontwikkelingen en bestaande documenten betreffende de gemeente Krimpenerwaard; • totaal overzicht van alle maatschappelijke voorzieningen in Krimpenerwaard; • een combinatie van een kwalitatieve en kwantitatieve uitvraag middels vragenlijsten aan zowel maatschappelijke voorzieningen als de ambtelijke organisatie; • themasessies georganiseerd met een afvaardiging van de ambtelijke organisatie en de maatschappelijke voorzieningen. 9

1. Inleiding Per onderzoeksmethode zijn er diverse informatiebronnen gebruikt of als resultaat verkregen. Deze informatiebronnen zijn op diverse manieren gebruikt in dit rapport (een uitgebreid overzicht staat in bijlage 1). In het hoofdstuk Krimpenerwaard breed is informatie Krimpenerwaard breed gebruikt, mogelijk gespecificeerd per cluster. In de hoofdstukken per kern is alleen de informatie welke op kernniveau beschikbaar is, gebruikt in dat hoofdstuk. Naast bovenstaande onderzoeksmethoden is onderzocht of de respondenten van de vragenlijst voor maatschappelijke voorzieningen een goede weerspiegeling zijn van het totaal aantal maatschappelijke voorzieningen in Krimpenerwaard. Het blijkt dat deze representatief is. De volledige uitwerking van de responsiviteit is terug te vinden in bijlage 2.

1.4 Clusters Bij de uitwerking van de inventarisatie is gekozen om te werken met clusters en categorieën. Hieronder worden de clusters en categorieën toegelicht met enkele voorbeelden van maatschappelijke voorzieningen die onder een cluster en categorie vallen. 1. Cultuur en Recreatie a) Activiteitenvereniging (bijv. een Oranjevereniging) b) Bibliotheek (fysieke locatie of bibliobus) c) Cultureel centrum (bijv. een cultuurhuis) d) Historische vereniging (bijv. Stichting D-Day Krimpenerwaard) e) Kunst (bijv. een atelier) f) Museum

g) Muziekvereniging (bijv. een koor) h) Theater & Toneel (bijv. een theatergroep) 2. Gezondheidszorg a) Alternatieve geneeskunde (bijv. acupunctuur) b) Apotheek c) Diëtist d) Fysio-, oefen- en beweegtherapie e) Gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD) f) Huisarts g) Logopedie h) Organisaties voor lichamelijke gezondheid (bijv.EHBO-vereniging) i) Organisaties voor psychische gezondheid (bijv. psychologenpraktijk) j) (Medische) pedicure k) Tandarts 3. Onderwijs en Kinderopvang a) Basisonderwijs b) Kinderopvang c) Voortgezet onderwijs 4. Religie en Levensbeschouwing a) Religieus centrum (bijv. een islamitisch gebouw) b) Religieus genootschap c) Religieuze vereniging (bijv. een zondagsschool) 10

1. Inleiding 5. Sport a) Sportschool en fitness b) Sportstimulering (bijv. Team Sportservice Krimpenerwaard) c) Sportvereniging d) Zwembad 6. Welzijn en Maatschappij a) Buurt- en dorpsvereniging b) CJG c) Inkomensondersteuning (bijv. Voedselbank) d) Jeugd- en jongerenwerk e) Ontmoeting (bijv. een jeugdsoos) f) Speel-o-theek g) Vervoer (bijv. Buurtbus) h) Welzijnsorganisatie (bijv. Stichting WelZijn Krimpenerwaard) i) Woningbouw

1.5 Leeswijzer In hoofdstuk 1 is de aanleiding voor het onderzoek, de opzet en de uitwerking van de verschillende clusters van maatschappelijke voorzieningen beschreven. Vervolgens staat in hoofdstuk 2 een uitwerking van de definitie van maatschappelijke voorzieningen die gehanteerd is en welke beleidsmatige stukken van gemeente Krimpenerwaard en landelijke ontwikkelingen ten grondslag liggen aan deze inventarisatie. In hoofdstuk 3 staat de inventarisatie van Krimpenerwaard breed. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het overzicht van maatschappelijke voorzieningen, inzicht in de verdeling van de maatschappelijke voorzieningen per kern, de behoeften per cluster en tot slot de sociaal maatschappelijke vraagstukken voor zowel volwassenen als jeugdigen. In hoofdstuk 4 staat de inventarisatie van de maatschappelijke voorzieningen per kern. In dit hoofdstuk zijn ook de aard van de kern, de bevolkingssamenstelling, het gebruik, de samenwerking, ruimtelijke ontwikkelingen en sociaal maatschappelijke vraagstukken omtrent de maatschappelijke voorzieningen benoemd. Per kern zijn er concluderend sterke punten en aandachtspunten geformuleerd.

Met de inventarisatie wordt er een zo goed en compleet mogelijk beeld gegeven van de maatschappelijke voorzieningen en tevens toegewerkt naar een Excellijst met daarin alle maatschappelijke voorzieningen per cluster. Het kan echter zijn dat de lijst van de maatschappelijke voorzieningen niet volledig is en dat er daarom in deze rapportage bepaalde voorzieningen gemist worden. Eventueel ontbrekende voorzieningen worden in het vervolgtraject toegevoegd.

11

2. Kaders 2.1 Definitie maatschappelijke voorzieningen ‘Maatschappelijke voorzieningen’ is een breed begrip. Onder maatschappelijke voorzieningen verstaan we aanbod of instellingen die voorzien in een maatschappelijke behoefte. Het gaat om voorzieningen, inclusief de huisvesting daarvan, die niet vanzelfsprekend door de markt worden gerealiseerd en doorgaans geen winstoogmerk hebben. Denk hierbij bijvoorbeeld aan voorzieningen ten behoeve van sport, cultuur, zorg, onderwijs en welzijn. Deze maatschappelijke voorzieningen vormen vaak het sociale hart van de kernen en zijn vrij toegankelijk. '

'

Daarnaast zijn er andere locaties die een belangrijke maatschappelijke functie hebben zoals kerken en diensten. Deze plekken bepalen mede de sociale basis in de gemeente Krimpenerwaard maar vallen niet onder de definitie van maatschappelijke voorzieningen. Wel nemen we deze voorzieningen mee in de inventarisatie omdat deze voorzieningen ook voorzien in de behoeften van de inwoners. De (openbare) ontmoetingsplekken zoals speeltuinen, parken, horecagelegenheden en winkelgebieden worden niet meegenomen in de inventarisatie. Ruimtelijke ontwikkelingen (zoals openbare ontmoetingsplekken en ruimtelijke projecten) worden meegenomen in de visievorming.

2.2.1. Vooruitgang door verbinding: Integraal Beleidskader Sociaal Domein Krimpenerwaard 2021-2025 Met het integrale beleidskader zet Krimpenerwaard een belangrijke stap op weg naar meer integrale dienstverlening met betrekking tot ondersteuning en zorg voor de inwoners. Daarbij wil men de aangeboden voorzieningen en ondersteuning aan de inwoners optimaal aansluiten op de huidige behoeften. Daarbij wordt ingezet op het normaliseren, preventie en vroegsignalering, de doorontwikkeling van basisvoorzieningen en integrale, lokale en passende zorg. Hierbij is samenwerking belangrijk tussen maatschappelijke partners om een nog beter voorzieningenaanbod te realiseren. '

'

2.2.2 Van ambities naar uitvoering: Maatschappelijke Agenda Krimpenerwaard 2021 - 2025 De Maatschappelijke Agenda gaat in op versterken van de sociale structuren in de kernen. Dit wordt gerealiseerd door het stimuleren van ontmoeten, samenwerken en normaliseren. Als gemeente is Krimpenerwaard faciliterend in het realiseren van plekken waar inwoners kunnen samenkomen. Vooral omdat ontmoeting en contact dé middelen zijn om inclusie en verbinding in de wijk tot stand te brengen en te houden. '

'

2.2.3 Omgevingsvisie Krimpenerwaard Met de Omgevingsvisie zet Krimpenerwaard in op passende en bereikbare maatschappelijke voorzieningen. Voor de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de Krimpenerwaard is een passend aanbod van bereikbare maatschappelijke voorzieningen van belang. De nabijheid en bereikbaarheid van voorzieningen zoals winkels, sport, cultuur, zorg, welzijn en onderwijs. '

2.2 Beleidskaders gemeente Krimpenerwaard Tevens heeft het thema maatschappelijke voorzieningen veel raakvlakken met bestaande lokale kaders. Hieronder worden de belangrijkste kaders uitgelicht en kort samengevat vanuit het perspectief van de inventarisatie van de maatschappelijke voorzieningen.

12

2. Kaders Samen met de gemeenschap wordt bepaald wat een realistische minimale dekkende combinatie van functies, activiteiten en voorzieningen is. '

2.2.4 Integraal Huisvestigingsplan Onderwijs Met vooruitplannen is het mogelijk om ruim van tevoren op het niveau van elke kern maatwerk te ontwikkelen voor voorzieningen en breder maatschappelijk vastgoed. Samenwerking met andere partijen en meervoudig ruimtegebruik kunnen een positieve bijdrage leveren aan adequate en betaalbare huisvesting voor verschillende voorzieningen en daarmee aan de toekomstbestendigheid van die voorzieningen, zoals voor scholen. Momenteel wordt er gewerkt aan een nieuwe versie van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. '

'

2.2.5 Toekomstig beleid Momenteel is er ook nieuw gemeentelijk beleid in ontwikkeling zoals de Woonvisie en het Toekomstperspectief voor een vitale Krimpenerwaard. Dit beleid wordt meegenomen bij het schrijven van de visie op de maatschappelijke voorzieningen. '

'

2.3. Landelijke ontwikkelingen Op dit moment zijn er verschillende landelijke ontwikkelingen die spelen in de maatschappij en invloed hebben op de behoefte en aanbod van de maatschappelijke voorzieningen. Deze ontwikkelingen kunnen niet los van elkaar gezien worden, maar hangen met elkaar samen. Een aantal van deze ontwikkelingen wordt op alfabetische volgorde kort benoemd. '

'

Ambulantisering en extramuralisering Zorg en ondersteuning wordt in plaats van in intramuraal, steeds vaker dichtbij of aan huis verleend. Inwoners blijven langer zelfstandig thuis wonen en ontvangen zorg en ondersteuning in de eigen omgeving. Hierdoor stijgt de druk op zowel de voorzieningen op het gebied van gezondheidszorg, zoals huisartsen en zorginstellingen als de GGZ, zowel voor jeugd als volwassenen. Maatschappelijke voorzieningen spelen een belangrijke rol om deze toenemende druk te ondervangen en werken preventief om ergere problemen bij de inwoners te voorkomen. '

'

Individualisering De afhankelijkheid van een ander of van groepen is de afgelopen jaren kleiner geworden. Deze ontwikkeling betekent dat mensen steeds meer als individu willen worden gezien en benaderd. Hierdoor staat het solidariteitsprincipe onder druk, wat aan de basis staat van veel voorzieningen, denkend aan de voedselbank en andere voorzieningen die draaien op vrijwilligers. Het verenigingsleven waarbij mensen gebonden zitten aan vaste tijdsinvesteringen is minder aantrekkelijk geworden. Dit is zichtbaar in afname van leden en vrijwilligers. Ook kan het zijn dat men minder oog heeft voor het welzijn van een ander. Daarnaast heeft de individualisering invloed op de ontkerkelijking, aangezien men eerder op individueel niveau kijkt naar zingeving en zelfverwezenlijking. Hierdoor neemt het aantal kerkleden en kerkbezoekers af en kan de invloed van religie en religieuze gemeenschappen afnemen. '

'

13

2. Kaders Bestaanszekerheid steeds meer onder druk Steeds meer mensen hebben moeite om rond te komen. Door sterk gestegen prijzen van boodschappen en energielasten neemt het risico op schulden en armoede toe. De kans op armoede is het grootst bij eenoudergezinnen, mensen met een niet-westerse achtergrond, bijstandsgerechtigden en alleenstaanden onder de 65 jaar. De stress, eenzaamheid en uitsluiting die geldzorgen met zich mee brengen belemmeren mensen om volwaardig deel te kunnen nemen aan de samenleving. Hierdoor ontstaan ook problemen op andere gebieden, zoals mentale- en fysieke gezondheid, onderwijs, wonen, werken, opvoeding en veiligheid. Dit leidt tot hogere zorg- en ondersteuningsvragen. Bij armoede en schulden zullen mensen een toenemend beroep doen op sociale voorzieningen, zoals inkomensondersteuning, maar ook op voorzieningen in de gezondheidszorg. '

'

Vergrijzing De Nederlandse bevolking verandert van samenstelling, het aantal ouderen neemt sterk toe en het aantal jongeren daalt. Hierdoor stijgt de gemiddelde leeftijd van de bevolking en neemt de demografische druk toe (het aantal personen jonger dan 20 jaar en ouder dan 65 stijgt ten opzichte van het werkende deel van de bevolking). Vergrijzing hangt samen met andere problematiek als toename van zorgvragen en eenzaamheid. Het maakt ook dat het potentieel van mensen die wel goed voor zichzelf en voor elkaar kunnen zorgen, dit zo goed mogelijk gaan benutten. Dit kan door in te zetten van mantelzorgers en als vrijwilliger inzet plegen bij maatschappelijke voorzieningen die ontmoeting faciliteren en stimuleren. 14

3. Inventarisatie Krimpenerwaard Breed In dit hoofdstuk wordt de inventarisatie Krimpenerwaard breed beschreven. Hieronder wordt kort uitgelegd per subparagraaf welke informatie er gegeven word. '

Overzicht maatschappelijke voorzieningen Deze tabel is opgebouwd uit de vooraf opgestelde clusters en categorieën. de tabel wordt er een zo goed en compleet mogelijk beeld gegeven van de maatschappelijke voorzieningen. Daarnaast worden de clusters beschreven in paragraaf 3.1. Het kan echter zijn dat de lijst van de maatschappelijke voorzieningen niet volledig is en dat er daarom in deze tabel bepaalde voorzieningen gemist worden. '

'

vraagstukken voor volwassenen. Het kan zijn dat er een verschil in interpretatie zit van diverse onderwerpen. Sociaal maatschappelijke vraagstukken jeugd De aspecten in de tabel zijn uitgezocht op basis van raakvlakken met de onderwerpen in de inventarisatie op basis van de sociaal maatschappelijke vraagstukken voor jeugd. Het kan zijn dat er een verschil in interpretatie zit van diverse onderwerpen.

Verdeling maatschappelijke voorzieningen per kern Er is een analyse gemaakt om het percentage inwoners per kern ten opzichte van Krimpenerwaard breed te vergelijken met het percentage maatschappelijke voorzieningen per kern ten opzichte van Krimpenerwaard breed. Daarnaast is er een analyse gemaakt van de verdeling tussen de clusters van de maatschappelijke voorzieningen per kern. '

Behoeften per cluster Per cluster is uitvraag gedaan welke behoeften de maatschappelijke voorzieningen zien vanuit inwoners ten aanzien van het aanbod dat ze aanbieden. De behoeften worden weergegeven per cluster. Sociaal maatschappelijke vraagstukken volwassenen De aspecten in de tekst zijn uitgezocht op basis van raakvlakken met de onderwerpen in de inventarisatie op basis van de sociaal maatschappelijke 15

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed

Cultuur en Recreatie Activiteitenvereniging

168 43

Logopedie Organisatie lichamelijke gezondheid

9 29

Sport Sportschool en fitness

183 20

Bibliotheek (fysieke locatie & bibliobus) 11

Organisatie psychische gezondheid

10

Sportstimulering

4

Cultureel centrum

8

(Medische) pedicure

11

Sportvereniging

152

Historische vereniging Kunst Museum Muziek Theater en Toneel

14 8 4 61 19

Tandarts Onderwijs en Kinderopvang Basisonderwijs Kinderopvang Voortgezet onderwijs

16 79 25 49 5

Zwembad Welzijn en Maatschappij Buurt- en dorpsvereniging Centrum voor jeugd en gezin Inkomensondersteuning

7 89 10 4 7

Gezondheidszorg

145

Religie en Levensbeschouwing

108

Jeugd- en jongerenwerk

3

Alternatieve geneeskunde

17

Religieus centrum

37

Ontmoeting

20

Apotheek

7

Religieus genootschap

34

Speel-o-theek

2

Diëtist

7

Religieuze vereniging

37

Vervoer

5

Fysio-, oefen- en beweegtherapie

24

Welzijnsorganisatie

29

Gemeentelijke gezondheidsdienst

1

Woningbouw

9

Huisarts

14

Tabel 7. Overzicht maatschappelijke voorzieningen in Krimpenerwaard per cluster en categorie Bron: Excellijst maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023)

16

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed 3.1 Overzicht maatschappelijke voorzieningen Voor deze inventarisatie en analyse zijn er Krimpenerwaard breed 747 maatschappelijke voorzieningen geregistreerd en meegenomen. De verdeling van deze maatschappelijke voorzieningen in de zes clusters ziet er als volgt uit: '

Cluster

Cultuur en Recreatie Gezondheidszorg Onderwijs en Kinderopvang Religie en Levensbeschouwing Sport Welzijn en Maatschappij Totaal

Aantallen

168 145 79 108 183 89 772

%

22% 19% 10% 14% 24% 11% 100%

Tabel 8. Overzicht maatschappelijke voorzieningen per cluster Krimpenerwaard breed Bron: Excellijst maatschappelijke voorzieningen (2023)

Binnen het cluster cultuur en recreatie vallen de meeste voorzieningen onder de categorie muziek. Hieronder vallen bijvoorbeeld koren, muziekverenigingen en muziekscholen. Op de tweede plaats volgen activiteitenverenigingen, waaronder bijvoorbeeld de scouting, Oranjeverenigingen en vakantieweek behoren. Als derde volgt de categorie theater en toneel waaronder veel toneelverenigingen of theatergroepen vallen. Er is één maatschappelijke voorziening die in alle kernen zit, dat is de bibliotheek (zowel als fysieke locatie als bibliobus).

Binnen het cluster gezondheidszorg hebben de organisaties voor lichamelijke gezondheid het grootste aandeel. Hieronder vallen organisaties zoals EHBO. De categorie fysio-, oefen en beweegtherapie heeft een even groot aandeel. Als derde komen maatschappelijke voorzieningen die bij de eerstelijns zorg horen, zoals huisartsen en tandartsen. In dit cluster zijn voorzieningen die aan huis plaatsvinden, denk aan kraamzorg en thuiszorg, buiten beschouwing gelaten. '

Het cluster onderwijs en kinderopvang bevat basisscholen, kinderopvang en voortgezet onderwijs. '

Het cluster religie en levensbeschouwing heeft drie categorieën. Onder religieuze centra vallen bijvoorbeeld kerken, verenigingsgebouwen en een islamitisch centrum. Onder religieuze verenigingen vallen onder andere jeugd-, mannen-, en vrouwenverenigingen en zondagsscholen. Tot slot zijn religieuze genootschappen bijvoorbeeld een gereformeerde kerk of een hervormde gemeente. '

'

Binnen het cluster sport is de categorie sportverenigingen veruit het meest vertegenwoordigd. Hieronder vallen veel subcategorieën die je grofweg kan onderscheiden in basissporten (zoals atletiek, tennis, voetbal en paardensport) en denksport (zoals biljart, bridge, jeu de boules en dammen). Daarnaast zijn er organisaties voor sportstimulering zoals Teamsportservice. De Coöperatie Tennis Krimpenerwaard vertegenwoordigt alle kernen, behalve Vlist waar geen tennisvereniging zit. '

17

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed Het cluster welzijn en maatschappij heeft op de eerste plaats veel welzijnsorganisaties. De bekendste hiervan zijn WelZijn Krimpenerwaard en Gro-up, maar er zijn ook veel lokale initiatieven zoals stichting vrijwillige hulpdienst voor Haastrecht. Onder de categorie ontmoeting vallen jeugdverenigingen, ouderenverenigingen en ook de Zonnebloem.

3.2 Verdeling maatschappelijke voorzieningen per kern Er is een analyse gemaakt om het percentage inwoners per kern ten opzichte van Krimpenerwaard breed te vergelijken met het percentage maatschappelijke voorzieningen per kern ten opzichte van Krimpenerwaard breed (zie overzichtskaart op de volgende pagina). In veel kernen komt dit redelijk overeen, behalve in Bergambacht en Schoonhoven. Deze twee kernen hebben respectievelijk een groter en een kleiner percentage maatschappelijke voorzieningen in vergelijking met het percentage inwoners. Daarnaast is er een analyse gemaakt van de verdeling tussen de clusters van de maatschappelijke voorzieningen per kern (zie overzichtskaart op pagina 17).

3.3. Behoeften per cluster Per cluster is uitvraag gedaan welke behoeften de maatschappelijke voorzieningen zien vanuit inwoners ten aanzien van het aanbod dat ze aanbieden. Tevens zijn deze onderwerpen besproken in de themasessies. '

3.3.1 Cluster Cultuur en Recreatie Er zijn 161 maatschappelijke voorzieningen aanwezig in Krimpenerwaard die '

onder cultuur en recreatie vallen. Deze richten zich vooral op ontmoeten, denk aan activiteitenverenigingen en culturele centra. Het is zichtbaar dat er niet in alle kernen evenveel aanbod van cultuur en recreatie aanwezig is. Zo is er in Vlist alleen een muziekvereniging, bibliobus en cultureel centrum aanwezig, terwijl er in Ammerstol een meer divers aanbod aanwezig is. Een plek voor (spontaan) ontmoeten is daardoor afhankelijk van de verenigingen die aanwezig zijn in de kernen. Ontmoeten van mensen is een behoefte die Krimpenerwaard breed vaak wordt aangegeven voor cultuur en recreatie. Hieronder valt ook het tegengaan van eenzaamheid of het deelnemen aan een activiteit voor gezelligheid. Het gevoel van saamhorigheid is hierbij belangrijk evenals afstemming met elkaar zoeken. Dit kan gekoppeld worden aan de behoefte voor activiteiten die zowel breed zijn qua aanbod en betaalbaar. Betaalbaar voor de inwoner zelf en de maatschappelijke voorziening. '

Nr.

Behoefte Cultuur en Recreatie

1

Ontmoeten van mensen

2

Afstemming met elkaar

3

Betaalbare activiteiten en locatie

4

Breder aanbod activiteiten

Tabel 9. Top 4 behoefte Cultuur en Recreatie Bron: Themasessies (2023), Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag ambtelijke organisatie (2023).

18

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed Legenda

10%

Percentage maatschappelijke voorzieningen t.o.v. het totaal aantal maatschappelijke voorzieningen in Krimpenerwaard.

8% 6%

5%

10%

5%

10%

2%

3%

1%

Percentage inwoners t.o.v. het totaal van inwoners in Krimpenerwaard.

9% 11%

19%

12% 5%

12% 15%

24%

3%

10% 15% 14% Overzichtskaart 1. Percentage maatschappelijke voorzieningen en inwoners per kern t.o.v. het totaal in Krimpenerwaard

19

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed Legenda Cultuur en Recreatie Gezondheidszorg

Onderwijs en Kinderopvang Religie en Levensbeschouwing Sport Welzijn en Maatschappij Verdeling Krimpenerwaard breed

10% 24% 24% 20% 10%

12%

Overzichtskaart 2. Percentuele verdeling van de clusters t.o.v. totaal aantal maatschappelijke voorzieningen per kern

20

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed 3.3.2 Cluster Gezondheidszorg Kijkend naar het aanbod gezondheidzorg voor Krimpenerwaard zijn er 136 maatschappelijke voorzieningen aanwezig. Hiervan zijn apotheken of huisartsen niet aanwezig in sommige kernen. Ammerstol, Berkenwoude en Vlist hebben alle drie geen apotheek en huisarts, inwoners moeten uitwijken naar bijvoorbeeld Bergambacht of Stolwijk. Dit geeft weer dat de spreiding van de maatschappelijke voorzieningen in de gezondheidszorg, bijvoorbeeld voor de eerstelijnszorg, niet altijd goed aanwezig is in alle kernen.

Specifieke zorg en het ontvangen van meer zorg wordt als grootste behoefte aangegeven bij gezondheidszorg. Dit is met name voor individuele zorg of voor cliënten met specifieke behoeften, denk hierbij aan cliënten met niet aangeboren hersenletsel (NAH-cliënten). Het geven of ontvangen van meer zorg wordt gekoppeld aan het opzetten van meer spreekuren. Daarnaast wordt aangegeven dat preventie belangrijk blijft voor zowel dementie, jeugdhulp en mentale gezondheid als algemene gezondheidspreventie. '

Nr.

Behoefte Gezondheidszorg

1

Meer specifieke zorg (bijv. NAH)

2

Meer zorg kunnen leveren

3

Meer inzetten op preventie

4

Meer oog voor dementie

Tabel 10. Top 4 behoefte Gezondheidszorg Bron: Themasessies (2023), Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag ambtelijke organisatie (2023).

3.3.3 Cluster Onderwijs en Kinderopvang Er zijn in Krimpenerwaard 79 maatschappelijke voorzieningen aanwezig voor onderwijs en kinderopvang. Kijkend naar de kinderopvang is zichtbaar dat voor de kern Vlist er geen kinderopvang aanwezig is in de kern zelf. Inwoners moeten hiervoor naar een andere kern of buiten Krimpenerwaard uitwijken. Daarnaast is geen basisonderwijs in Vlist en is voortgezet onderwijs alleen mogelijk in de kernen Lekkerkerk en Schoonhoven. '

Binnen Krimpenerwaard is er behoefte aan meer kinderopvang en wordt ook aangegeven dat er veel wachtlijsten zijn binnen de kinderopvang. Daarnaast is het belangrijk dat onderwijs en kinderopvang nabij huis is en dat er ingespeeld kan worden op de behoefte aan meer ondersteuning door bijvoorbeeld de inzet van kleinere klassen. Op dit moment zijn er vervoersproblemen en geven partners uit het onderwijs het signaal af dat er sprake is van tekort aan personeel binnen het onderwijs. Nr.

Behoefte Onderwijs en Kinderopvang

1

Meer kinderopvang

2

Onderwijs nabij huis

3

Kleinere klassen

4

Meer mogelijkheden voor vervoer

Tabel 11. Top 4 behoefte Onderwijs en Kinderopvang Bron: Themasessies (2023), Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag ambtelijke organisatie (2023). 21

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed 3.3.4 Cluster Religie en Levensbeschouwing In Krimpenerwaard zijn er 109 maatschappelijke voorziening gericht op religie en levensbeschouwing. Deze zijn in alle kernen aanwezig in meer of mindere mate. Opvallend is dat kernen waarin er geen religieuze centrum aanwezig is, er in verhouding genoeg keuze is aan religieuze verenigingen. Dit kan gekoppeld zijn aan de behoefte van mensen tot het meer ontmoeten of het ontvangen van ondersteuning. Ook bij religie en levensbeschouwing is aangegeven dat men behoefte heeft aan meer ontmoeting. Mensen gaan regelmatig naar de kerk of een dergelijke vorm voor de sociale contacten of met hulpvragen. Dit kan bijvoorbeeld gaan om financiële hulp of andere zaken rondom armoede. De maatschappelijke organisaties hebben geen andere behoeften genoemd voor dit cluster. '

borstcrawlcursus kan bijvoorbeeld niet plaatsvinden in kernen waar geen zwembad aanwezig is en men hiervoor naar een andere kern moet uitwijken. Om die reden kan de wens qua aanbod per kern verschillen.

Voor sport is met name aangegeven dat men uitbreiding wil in het aanbod dat op dit moment aanwezig is. Een voorbeeld zijn lessen zelfverdediging of een borstcrawlcursus. Daarnaast moet sportaanbod betaalbaar zijn voor zowel leden als de verenigingen zelf. Vooral omdat een aantal verenigingen en/of leden hebben aangegeven minder financiële middelen te hebben. '

'

Nr.

Behoefte Religie en Levensbeschouwing

1

Meer ontmoeting

Behoefte Sport

1

Sport specifiek breder aanbod

2

Betaalbaar sportaanbod

3

In het dorp sporten

4

Flexibel lid zijn bij verenigingen

Tabel 13. Top 4 behoefte Sport Bron: Themasessies (2023), Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag ambtelijke organisatie (2023).

Tabel 12. Top 1 behoefte Religie en Levensbeschouwing Bron: Themasessies (2023), Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag ambtelijke organisatie (2023).

3.3.5 Cluster Sport In het cluster sport zijn er 182 maatschappelijke voorzieningen aanwezig in Krimpenerwaard. Dit maakt dat deze cluster het meest vertegenwoordigd is in Krimpenerwaard. Het verschilt echter in welke mate verenigingen aanwezig zijn in de kernen. De behoefte aan het soort specifiek aanbod is mogelijk gekoppeld aan de soort verenigingen en de faciliteiten per kern. Een

Nr.

3.3.6 Cluster Welzijn en maatschappij Kijkend naar het aanbod welzijn en maatschappij zijn er in Krimpenerwaard 80 maatschappelijke voorzieningen aanwezig. Hiervan is het merendeel van de organisaties gericht op het ontmoeten of ondersteunen van inwoners. Het valt op dat het aanbod binnen welzijn en maatschappij zich richt op specifieke doelgroep, zoals ouderen en jongeren of juist een brede '

22

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed doelgroep, zoals Stichting WelZijn Krimpenerwaard die er voor alle inwoners is. Hierdoor is deze cluster breed vertegenwoordigd in Krimpenerwaard, maar is het afhankelijk per kern welk aanbod er aanwezig is en past bij de ondersteuning of de behoefte van de inwoners. '

Evenals bij cultuur en recreatie geeft men aan dat ontmoeten van mensen een grote behoefte is. Vanuit de respons kan opgemaakt worden dat de ondersteuningsvraag van inwoners steeds groter wordt. Men heeft een grotere zorgzwaarte, er zijn meer kwetsbare inwoners en men heeft begeleiding nodig met dagelijkse bezigheden. Een voorbeeld van begeleiding is bijvoorbeeld op vervoer of omdat men financiële moeilijkheden ervaart. '

Nr.

Behoefte Welzijn en Maatschappij

1

Ontmoeten van mensen in het kader van eenzaamheid of gezelligheid

2

Meer laagdrempelige ondersteuning

3

Meer individuele vormen van ondersteuning en begeleiding

4

Ondersteuning bij vervoer

Tabel 14. Top 4 behoefte Welzijn en Maatschappij Bron: Themasessies (2023), Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag ambtelijke organisatie (2023).

3.4 Sociaal maatschappelijke vraagstukken volwassenen In de Kwaliteitsmonitor staan verscheidene sociaal maatschappelijke vraagstukken betreffende volwassenen op het niveau van Krimpenerwaard. '

'

Hieronder volgen de sociaal maatschappelijke vraagstukken die raakvlakken hebben met de inventarisatie van maatschappelijke voorzieningen. Sociale cohesie De sociale cohesie en onderlinge betrokkenheid is groot, wat zichtbaar is in het relatief grote aantal mantelzorgers binnen de gemeente. Ondanks dat nog steeds veel inwoners mantelzorg verlenen neemt het aantal wel af. De sociale samenhang in de buurt wordt overwegend positief ervaren. Tegelijkertijd voelen zowel jongeren als ouderen zich vaker eenzaam. '

Mentale veerkracht De meerderheid van de inwoners voelt zich veerkrachtig. Zij hebben het vermogen om met veranderingen, stressvolle gebeurtenissen, tegenslagen en uitdagingen om te gaan. Vrijwilligers van WelZijn Krimpenerwaard gaan op huisbezoek bij 75-plussers (elk jaar worden inwoners van één of twee geboortejaren bezocht) om te vragen en signaleren hoe het met hen gaat en bieden informatie over het activiteiten- en dienstenaanbod uit de kernen. Opvallend is dat in de Krimpenerwaard er een aantal wijken zijn, waar relatief veel mensen wonen die zich eenzaam voelen. Dit zien we onder andere in wijken in Lekkerkerk en in Schoonhoven-Noord, waar cijfers rondom eenzaamheid boven het landelijke gemiddelde liggen. In diezelfde buurten blijkt ook het percentage inwoners met een hoog risico op angst of depressie relatief hoog en boven het landelijk gemiddelde. De trend dat eenzaamheid toeneemt, zien we ook terug in het aantal meldingen bij het Meldpunt Zorg en Overlast van het Zorg- en Veiligheidshuis. 23

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed Kansenongelijkheid Corona heeft de vinger op de zere plek gelegd: de kansenongelijkheid tussen leerlingen lijkt te zijn toegenomen. Dit laatste wordt ook herkend door de lokale schoolbesturen. De achterstanden zijn vooral zichtbaar op individueel niveau. '

Sociale leefomgeving Maatschappelijke partners zijn op meerdere manieren bezig om bij te dragen aan ontmoeting, elkaar (leren) kennen en het investeren in netwerken WelZijn Krimpenerwaard is samen met woningcorporatie QuaWonen en het Huis van Noord (Schoonhoven-Noord) het project Buurtkamers gestart. Het doel hiervan is om eenzaamheid te verminderen, ontmoeting te faciliteren en een passend aanbod te realiseren. '

Vrijwilligerswerk In de Krimpenerwaard doen nog altijd veel inwoners vrijwilligerswerk en zijn betrokken bij lokale organisaties en verenigingen. Maar het vrijwilligersbestand vergrijst en de manier waarop en in welke mate vrijwilligers willen bijdragen verandert. Vergrijzing Door de vergrijzing neemt enerzijds het aantal mensen dat mantelzorg nodig heeft toe. Anderzijds neemt het aantal mensen dat mantelzorg verleent af. Omdat de Krimpenerwaard een plattelandsgemeente is, zijn de effecten van de vergrijzing hoger en voelen ook meer mantelzorgers zich zwaar belast. Bron: Kwaliteitsmonitor Krimpenerwaard over 2021, 2021 '

3.5 Sociaal maatschappelijke vraagstukken jeugd Kijkend naar de Jeugdmonitor zijn er verschillende gegevens opgehaald voor Krimpenerwaard in vergelijking met de regio Hollands Midden. Dit is zichtbaar in tabel 9a en 9b. De Jeugdmonitor is een samenvoeging van verschillende resultaten. Om die reden is per categorie aangegeven welke leeftijdscategorie of doelgroep de percentages representeren.

Krimpenerwaard komt qua percentages overeen in vergelijking met de gegevens van GGD Hollands Midden. De percentages verschillen tussen de 0,1-1%. De verschillen groter dan 1% zijn zichtbaar in de categorieën gezondheid en welbevinden. '

Leerlingen uit klas 2 en klas 4 ervaren in Krimpenerwaard een goede gezondheid, namelijk 84% ten opzichte van 82% in Hollands Midden. Jongens geven vaker dan meisjes aan dat ze hun gezondheid als goed ervaren en leerlingen in klas 2 vaker dan leerlingen in klas 4. Ondergewicht varieert regionaal tussen gemeenten van 9,3 % tot 13,6%. Het gemiddelde landelijk in 2021 is 12,5%. In Krimpenerwaard heeft 9,3% van de kinderen ondergewicht en dit is lager ten opzichte van Hollands Midden dat 11,2% is. '

Kijkend naar welbevinden is zichtbaar dat de verwijzingen door JGZ in Krimpenerwaard lager is. In Krimpenerwaard is in 2021 5% van de kinderen die een contactmoment hebben gehad bij de Jeugdgezondheidszorg, verwezen naar een externe instantie, in 2020 was dit 6%. Het percentage verwezen kinderen is in Hollands Midden tussen 2020 en 2021 gestegen (van 8,4% in 2020 naar 10% in 2021). Dit ondanks dat in 2021 vanwege de coronamaatregelen een deel van de werkzaamheden van de '

24

3. Inventarisatie Krimpenerwaard breed jeugdgezondheidszorg niet of anders is uitgevoerd. Het percentage gezinnen dat moeite heeft met rondkomen en/of schulden heeft, varieert per gemeente van 2% tot 13% (gemiddeld voor Hollands Midden is 4%). In Krimpenerwaard is dit percentage 6%. '

'

Onderwerp

% K’waard

% GGD H-M

Ervaart goede gezondheid (klas 2&4)

84%

82%

Heeft een gezond gewicht (2/14 jaar)

77%

76%

Sport wekelijks (10-11 jaar)

Onbekend

86%

Heeft overgewicht (2/14 jaar)

13,6%

12,8%

Heeft ondergewicht (2/14 jaar)

9,3%

11,2%

Is tevreden met hun leven (15-16 jaar)

86%

85%

Kinderen met een gunstige score SDQ (Strength and Difficulties Questionnaire) (3 jarigen, groep 2&7)

83%

84%

Vertrouwen in de toekomst (klas 2&4)

80%

79%

Kinderen verwezen door JGZ

5%

10%

3 jarigen die naar een peuterspeelzaal of kinderopvang gaan

59%

59%

Onderwerp

% K’waard

% GGD H-M

Relatief verzuim school

2%

3%

Nieuwe voortijdige schoolverlaters (12-23 jaar)

1,6%

1,5%

Leerlingen klas 1/2 die aangeven zich zeker te voelen/situaties aankunnen

92%

91%

Moeite met rondkomen en/of schulden (gezinnen met kinderen tot 18 jaar)

6%

4%

Zonder last van ingrijpende gebeurtenissen (15-16 jaar)

65%

66%

Tabel 15b. Sociaal maatschappelijke vraagstukken jeugdigen in Krimpenerwaard Bron: Jeugdmonitor GGD Hollands Midden (2022)

Tabel 15a. Sociaal maatschappelijke vraagstukken jeugdigen in Krimpenerwaard Bron: Jeugdmonitor GGD Hollands Midden (2022)

25

4. Inventarisatie per kern In dit hoofdstuk wordt de inventarisatie per kern beschreven. Hieronder wordt kort uitgelegd per subparagraaf welke informatie er gegeven wordt. '

Tabel overzicht maatschappelijke voorzieningen Deze tabel is opgebouwd uit de vooraf opgestelde clusters en categorieën.

Samenwerking Er wordt een overzicht gegeven van de mate van samenwerking van de maatschappelijke voorzieningen, gekeken naar binnen en tussen de clusters. '

'

'

Aard van de kern Per kern zijn de drie kernwaarden benoemd en is er een korte samenvatting gegeven van de aard van de kern. Bevolkingssamenstelling De bevolkingssamenstelling wordt weergegeven middels vijf categorieën. Ook wordt er een doorkijk gegeven naar de bevolkingssamenstelling in de toekomst, 2050.

Trends en ontwikkelingen Er wordt een overzicht gegeven van trends en ontwikkelingen vanuit het perspectief van de maatschappelijke voorzieningen en hun kijk op inwonerperspectief. '

Ruimtelijke ontwikkelingen Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt er gekeken naar de gemiddelde afstand tot een supermarkt en huisarts en naar de toekomstbestendigheid van de huisvestingslocaties. Sociaal maatschappelijke vraagstukken De aspecten in de tabel zijn uitgezocht op basis van raakvlakken met de onderwerpen in de inventarisatie gericht op sociaal maatschappelijke vraagstukken. Het kan zijn dat er een verschil in interpretatie zit van diverse onderwerpen. '

Maatschappelijke voorzieningen In de tekst wordt er een zo goed en compleet mogelijk beeld gegeven van de maatschappelijke voorzieningen op basis van de tabel. Er wordt een beeld gegeven van het totaal aantal per cluster en per categorie worden er voorbeelden gegeven van specifieke maatschappelijke voorzieningen in die kern. '

'

Gebruik maatschappelijke voorzieningen De aspecten in de tabel zijn uitgezocht op basis van raakvlakken met de onderwerpen in de inventarisatie en geven het gebruik van de maatschappelijke voorzieningen weer. Het kan zijn dat er een verschil in interpretatie zit van diverse onderwerpen.

Conclusie In de conclusie zijn alle bovenstaande onderwerpen en bronnen aan elkaar gekoppeld en geanalyseerd. Bepaalde onderwerpen met raakvlakken aan elkaar zijn samengevoegd en hieruit zijn sterke- en aandachtspunten geformuleerd.

26

4.1 Ammerstol

Cultuur en Recreatie Activiteitenvereniging

11 1

Logopedie Organisatie lichamelijke gezondheid

0 1

Sport Sportschool en fitness

11 0

Bibliotheek (fysieke locatie)

1

Organisatie psychische gezondheid

1

Sportstimulering

1

Cultureel centrum

1

(Medische) pedicure

0

Sportvereniging

10

Historische vereniging Kunst Museum Muziek Theater en Toneel

1 4 0 2 1

Tandarts Onderwijs en Kinderopvang Basisonderwijs Kinderopvang Voortgezet onderwijs

0 3 1 2 0

Zwembad Welzijn en Maatschappij Buurt- en dorpsvereniging Centrum voor jeugd en gezin Inkomensondersteuning

0 6 1 0 0

Gezondheidszorg

4

Religie en Levensbeschouwing

3

Jeugd- en jongerenwerk

0

Alternatieve geneeskunde

1

Religieus centrum

1

Ontmoeting

2

Apotheek

0

Religieus genootschap

1

Speel-o-theek

0

Diëtist

0

Religieuze vereniging

0

Vervoer

0

Fysio-, oefen- en beweegtherapie

0

Welzijnsorganisatie

2

Gemeentelijke gezondheidsdienst

1

Woningbouw

1

Huisarts

0

Tabel 16. Overzicht maatschappelijke voorzieningen in Ammerstol per cluster en categorie Bron: Excellijst maatschappelijke voorzieningen (2023) en Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023)

27

4.1 Ammerstol Aard van de kern Initiatiefrijk, solidair en vrij zijn de kernwaarden van Ammerstol. Er is veel ruimte voor nieuwe initiatieven die draagvlak hebben bij zowel betrokken inwoners als ondernemers. Hierin stelt de gemeente zich op als actieve partner met een faciliterende rol. Zo is de gemeente het eerste aanspreekpunt voor initiatieven en faciliteert in de verdere opzet en uitwerking van haalbare initiatieven. '

0 tot 15 jaar

'

20%

17%

15 tot 25 jaar 9%

30%

Met de verenigingen in Ammerstol werkt de gemeente samen om waar mogelijk professionele ondersteuning te bieden, gericht op het verantwoord dragen van exploitatierisico en vrijheid van sociaal ondernemen. Belangrijke voorwaarde is het beperken van de regeldruk, zodat zoveel mogelijk nadruk ligt op de daadwerkelijke activiteiten. Door het continueren en professionaliseren van het verenigingsleven wordt de levensvatbaarheid vergroot. Resultaten die met de verenigingen worden bereikt, worden gedeeld met andere verenigingen in de gemeente zodat op het gebied van sociale innovatie en burgerparticipatie een lerende gemeenschap ontstaat.

45 tot 65 jaar 25%

65 jaar of ouder

'

'

Grafiek 1. Bevolkingssamenstelling Ammerstol Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)

Bron: Koers en Kader Krimpenerwaard (2017)

Bevolkingssamenstelling In Ammerstol wonen 1.713 inwoners. De helft van de inwoners is jonger dan 45 jaar van wie de meeste inwoners tussen de 25-45 jaar zijn (25%). De kleinste leeftijdscategorie zijn de 15–25 jarigen (9%). Met 30% zijn de 45–65 jarigen het meest vertegenwoordigd in Ammerstol. 20% van de inwoners zijn ouder dan 65 jaar. '

25 tot 45 jaar

'

'

Leeftijdscategorie

2020

2050

0 – 19 jaar

22%

23%

20 – 64 jaar

60%

47%

65+

18%

30%

Tabel 17. Demografische ontwikkeling Ammerstol Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)

Kijkend naar de bevolkingssamenstelling de komende 30 jaar, is zichtbaar dat het aantal jeugdigen ongeveer gelijk blijft. Wel vindt er een verschuiving plaats van de leeftijdscategorie 20–64 jaar naar 65+. Het aantal 75–84 jarigen neemt met name toe, waarbij er een lichte stijging is van de 85 plussers. De vergrijzing lijkt hier zichtbaar te zijn. '

'

Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)

28

4.1 Ammerstol Maatschappelijke voorzieningen Cluster Cultuur en Recreatie In dit cluster zijn elf maatschappelijke voorzieningen in Ammerstol, waarvan er meerdere historische verenigingen zijn, muziekverenigingen en voorzieningen met betrekking tot kunst. Ook is er een fysieke vestiging van de bibliotheek. De enige categorie die ontbreekt in dit cluster is museum.

de Dorpskerk.

Cluster Sport Er zijn geen maatschappelijke voorzieningen in de categorie sportschol en fitness en zwembad. Wel zijn er tien sportverenigingen met uiteenlopend aanbod, zoals biljarten, darten, tennis, voetbal en gymnastiek. Team Sportservice Krimpenerwaard is ook in Ammerstol actief.

Cluster Gezondheidszorg Vier maatschappelijke voorzieningen zijn aanwezig in het cluster Gezondheidszorg, waarvan de maatschappelijke voorziening ‘GGD Hollands Midden’ in de gehele gemeente is. Daarnaast is er een maatschappelijke voorzieningen in de categorie alternatieve geneeskunde (regressie- en reïncarnatietherapie) en zowel lichamelijke als psychische gezondheid. In Ammerstol is geen eerstelijnszorg aanwezig zoals een huisarts, apotheek en tandarts. Daarvoor moeten inwoners uitwijken naar andere kernen.

Cluster Welzijn en Maatschappij In dit cluster zijn zes voorzieningen. Namelijk een woningbouworganisatie die specifiek gericht is op de eigen kern, twee welzijnsorganisaties, een buurtvereniging en twee voorzieningen gericht op ontmoeting, namelijk een jeugdsoos. Er ontbreken diverse categorieën gericht op laagdrempelige ondersteuning, waaronder jeugden jongerenwerk en inkomensondersteuning.

Cluster Onderwijs en Kinderopvang Er zijn twee kinderopvang locaties in Ammerstol en een basisschool. De buitenschoolse opvang en peuteropvang (vanuit ZIEZO) zijn gevestigd bij de openbare basisschool (De Kromme Draai). Er is geen voortgezet onderwijs.

Gebruik maatschappelijke voorzieningen In tabel 12 is zichtbaar dat het gebruik van maatschappelijke voorzieningen door de inwoners van Ammerstol grotendeels overeenkomt met de cijfers van Krimpenerwaard. Er zijn kleine verschillen zichtbaar qua sport, waarbij de inwoners in zowel de leeftijdscategorieën 18–64 jaar en 65+ relatief vaker wekelijks sporten.

Cluster Religie en Levensbeschouwing In Ammerstol is er één religieuze genootschap en één religieus centrum,

Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)

Bron: Excellijst maatschappelijke voorzieningen (2023)

29

4.1 Ammerstol Samenwerking Binnen het cluster Sport wordt het vaakst aangegeven dat organisaties samenwerken. Ze werken samen met andere sportvoorzieningen en met voorzieningen binnen het cluster Onderwijs en Kinderopvang. Bij het cluster Welzijn en Maatschappij geven de welzijnsorganisaties aan samen te werken met andere voorzieningen. Terwijl de religieuze genootschappen aangeven niet samen te werken. Hier wordt geen verdere toelichting op gegeven door de voorzieningen.

Onderwerp

% Ammerstol

% K’waard

Gebruik eerstelijnszorg huisartsen

80%

78%

Gebruik wijkverpleging

3,5%

3,6%

Gebruik basis GGZ en/of POH-GGZ

4,7%

4,2%

Doet wekelijkse activiteiten (65+)

77%

78%

Kan niet geheel zelfstandig gebruik maken van eigen vervoer of openbaar vervoer

10%

10%

Bron: Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023)

Trends en ontwikkelingen De voorzieningen geven aan een toename te zien van laaggeletterdheid en gebrek aan digitale vaardigheden. Ook toename in eenzaamheid en sociale isolatie worden genoemd. Wat hierop in kan spelen is de ontwikkeling dat de bibliotheek steeds meer een centraal ontmoetingspunt wordt in Ammerstol.

Sport wekelijks - 18 - 64 jaar - 65+

57% 33%

55% 31%

Doet vrijwilligerswerk - 18 - 64 jaar - 65+

34% 32%

34% 27%

Ontvangt mantelzorg

5%

5%

Doet betaald werk - 18 - 64 jaar - 65+

86% 4%

86% 4%

Tabel 18. Gebruik maatschappelijke voorzieningen door inwoners uit Ammerstol Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)

Daarnaast wordt aangegeven dat inwoners steeds zwaardere (psychische) zorg nodig hebben. Tevens wordt vanwege financiële problemen juist weer zorg gemeden. Daarnaast zien de maatschappelijke voorzieningen door post-covid een stijging in de vraag naar ondersteuning bij energieverdeling en energieopbouw, dit zorgt bijvoorbeeld voor een grotere vraag naar ergotherapie. Door voorzieningen binnen het cluster Onderwijs en Kinderopvang, wordt aangegeven nieuwbouw van de vestiging als belangrijke 30

4.1 Ammerstol ontwikkeling te zien. In de religieuze genootschappen wordt vergrijzing opgemerkt waarbij er weinig aanwas is van jeugdigen. Deze ontwikkeling wordt ook opgemerkt door andere voorzieningen op het gebied van Sport en Welzijn en Maatschappij, waarbij wordt aangegeven het lastig is om nieuwe leden te verkrijgen en te behouden. Bron: Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023)

Onderwerp

% Ammerstol

% K'waard

Gemiddelde afstand tot een grote supermarkt

0,3 km

1,0 km

Gemiddelde afstand tot de huisarts

3,3 km

1,3 km

Tabel 19. Fysieke leefomgeving Ammerstol Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)

Ruimtelijke ontwikkeling In Ammerstol is de gemiddelde afstand tot een grote supermarkt kleiner dan in Krimpenerwaard. Hierbij moet wel de kanttekening worden gemaakt dat de winkel momenteel haar deuren gesloten heeft en er wordt gewerkt aan een doorstart. Er wordt op dit moment een dorpscoöporatie opgericht waarbij de (dorps)winkel een doorstart krijgt en waarbij ook ruimte is voor ontmoetingsmogelijkheden. De afstand tot een huisarts is echter groter met 3,3 kilometer. Het merendeel van de maatschappelijke voorzieningen heeft een toekomstbestendige locatie, al dan niet omdat er nieuwbouw gepland staat. Bij de maatschappelijke voorzieningen waar dat niet het geval is, spelen verschillende oorzaken zoals: rolstoel toegankelijkheid, eisen met betrekking tot binnenklimaat,

parkeergelegenheid en niet passende woonlocaties. Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022) en Uitvraag maatschappelijke voorzieningen (2023)

Sociaal maatschappelijke vraagstukken De sociaal maatschappelijke vraagstukken in Ammerstol staan weergegeven in tabel 14. Wat opvalt is dat minder inwoners in Ammerstol met de leeftijd 18–64 jaar, een goede gezondheid ervaren ten opzichte van Krimpenerwaard breed. Ook hebben minder inwoners een gezond gewicht en voldoen ze minder aan de beweegrichtlijnen. Echter is het percentage inactieve 65+’ers wel lager in Ammerstol. Kijkend naar werk en inkomen zijn er meer werklozen en werkzoekenden en wordt in de leeftijdscategorie 18–64 jaar meer moeite ervaren om rond te komen. Echter zijn er niet meer inwoners met risicovolle of problematische schulden ten opzichte van Krimpenerwaard. Onderwerp

% Ammerstol

% K'waard

Ervaart (zeer) goede gezondheid - 18 - 64 jaar - 65+

81% 71%

88% 71%

Heeft een gezond gewicht - 18 - 64 jaar - 65+

45% 35%

49% 40%

Ervaart angst / depressie - matig/hoog - hoog risico

41% 6%

46% 4%

Tabel 20a. Sociaal maatschappelijke vraagstukken in Ammerstol Bron: Gezondheidsmonitor GGD Hollands Midden (2022)