BIJL - Begroting 2026-2029

MIDDELEN 2026

27

-

Bodemdaling AMBITIE

We zetten ons in om bodemdaling te verminderen en wisselen hierover kennis uit.

ER-DOEL

We zetten binnen en buiten de bebouwde kom in op minder bodemdaling.

WE METEN

We monitoren de effecten en wisselen actief ervaringen uit met andere gemeenten.

INSPANNINGEN 2026

Huidige samenwerkingen op het gebied van bodemdaling lopen door in 2026.

INSPANNINGEN 2026 2029

We werken samen met Waterschappen en Provincie om bodemdaling in het landelijk gebied tegen te gaan. We nemen deel aan het platform Slappe Bodem. We experimenteren met de toepassing van (innovatieve) lichte ophoogmaterialen onder wegen en achterpaden.

MIDDELEN 2026

-

Buitengebied AMBITIE

Samen met onze partners (waaronder de agrarische sector) zoeken we naar economische perspectieven die het buitengebied versterken. We staan positief tegenover maatwerkoplossingen. Bijvoorbeeld op het gebied van bouwvlakken, windmolens tot een ashoogte tot 15 meter voor eigen energie-opwek, herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing en nevenactiviteiten in onder andere de recreatieve sfeer. Bij te nemen maatregelen bij de inrichting van het buitengebied en het voldoen aan (bijvoorbeeld stikstof-) opgaven van het Rijk zijn de ambities vanuit de gemeente leidend, waarbij wij rekening houden met de belangen van het Rijk

ER-DOEL

We vinden meer economische perspectieven die het buitengebied versterken.

WE METEN

-

INSPANNINGEN 2026

In de uitvoering van de Regio Deal werken we vanaf 2026 aan een toekomstbestendige landbouw en een breed economisch perspectief. Projecten binnen de Regio Deal zijn hier dan ook grotendeels op gericht.

INSPANNINGEN 2026 2029

We stellen een omgevingsprogramma landbouw vast, waarin concrete plannen en processen zijn uitgewerkt. We kennen (Leader)subsidies toe om initiatieven te stimuleren die agrariërs economisch perspectief kunnen bieden.

MIDDELEN 2026

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Verbonden Partijen - N.v.t.

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

28

Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

Meerjaren 2027

2028

2029

Lasten

-1.179

-2.072

-1.730

-1.144

-1.068

-1.001

Baten

470

868

488

536

536

536

Saldo van baten en lasten

-709

-1.204

-1.242

-607

-531

-464

Stortingen

0

Onttrekkingen

209

1.764

519

189

93

13

Mutaties reserves

209

1.764

519

189

93

13

Eindtotaal

-500

560

-722

-418

-438

-451

Bezuinigingsmaatregelen Hieronder staan de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen opgenomen die onderdeel zijn van het hiervoor gepresenteerde saldo van dit programma:

Verwerkte maatregelen (x € 1.000)

Begroting 2026

Meerjaren 2027

Meerjaren 2028

Meerjaren 2029

BIJ11a

Recreatie en toerisme

30

45

70

137

VS23VS36a

Toeristenbelasting verhogen tussen mediaan en landelijk gemiddelde

60

120

120

120

90

165

190

257

Totaal

29

ONDERWIJS, SPORT, CULTUUR EN RECREATIE Met dit programma stimuleert de gemeente het culturele en sportieve klimaat. Dit draagt bij aan de goede gezondheid, talentontwikkeling en participatie van inwoners. Ook draagt het bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat in de gemeente. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor de taakvelden Sportbeleid en activering, Sportaccommodaties, Culturele presentatie, -productie en -participatie, Musea, Cultureel erfgoed, Media (waaronder het bibliotheekwerk), Openbaar groen en (openlucht) recreatie.

Ontwikkelingen Onderwijs, sport, cultuur en recreatie 2026 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Het onderwijs heeft de opdracht toe te werken naar inclusiever onderwijs, zodat kinderen zoveel mogelijk binnen het reguliere (basis)onderwijs kunnen blijven. Tegelijkertijd heeft het onderwijs ook te maken met de maatschappelijke opgave van kansen(on)gelijkheid. We hebben te maken met prestatiedruk en maakbaarheidsdenken. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft een continue aandachtspunt. Sport, cultuur en recreatie worden steeds meer verbonden met andere beleidsterreinen uit zowel het sociaal domein als het ruimtelijk domein. Sport, cultuur en recreatie zijn een middel om de sociale en fysieke leefomgeving van mensen te verbeteren en daarmee het welzijn en welbevinden van mensen te verhogen. In het verlengde hiervan heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een aantal uitkeringen bedoeld voor het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis gebundeld in één Brede Regeling specifieke uitkering (SPUK). Door landelijk, regionaal en lokaal intensiever in te zetten op preventie en het versterken van de sociale basis proberen we de vraag naar zorg en ondersteuning (op langere termijn) te verminderen.

Dit vraagt – in samenhang – te investeren in bestaanszekerheid, het vergroten van kansengelijkheid en gezond samenleven. Lokale ontwikkelingen De gemeente Krimpenerwaard wil voor haar inwoners een leefbare gemeente zijn met vitale gemeenschappen, vitale kernen en een vitaal buitengebied. Daarvoor gaat aantrekkelijke en passende woningbouw hand in hand met een sterke sociale basis. Een sterke sociale basis met daarin een afwisselend en robuust voorzieningenniveau. We zetten in op een beweegvriendelijke omgeving, ruimte voor ontmoeting, positieve gezondheid, eenduidig beheer en exploitatie, ontwikkeling van een integrale en lokale toegang, clustering van voorzieningen en het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties. Hierbij werken we samen met diverse partners die actief zijn in de sociale basis. Denk daarbij aan bibliotheken, sport- en cultuuraanbieders, de GGD en het onderwijs. In 2026 wordt invulling gegeven aan een nieuw beheermodel voor sport en zullen op basis van het onderzoek naar de toekomst van de gesubsidieerde buitenzwembaden voorstellen worden gedaan voor nieuw beleid. Voor de dorps-en cultuurhuizen is het financieel moeilijk het hoofd boven water te houden. Dit is een blijvende zorg voor de toekomst.

30

Onderwijs AMBITIE

De gemeente wil inclusiever en toegankelijk onderwijs. Wij zetten daarbij in op goede en gezonde onderwijshuisvesting ook in de kleinere kernen met aandacht voor clustering van scholen en andere maatschappelijke voorzieningen.

ER-DOEL

We zetten in op een veiliger en gezonder klimaat binnen de scholen vanuit zowel huisvesting als pedagogisch klimaat.

SUBDOELEN

Onderwijshuisvesting is meer Meer kinderen doorlopen hun schoolloopbaan multifunctioneel, gezonder en duurzamer. binnen het regulier (basis)onderwijs in Krimpenerwaard.

WE METEN

Percentage vroegtijdig schoolverlaters (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Het aantal opgeleverde schoolgebouwen. Score voorzieningenniveau basisonderwijs (waarstaatjegemeente.nl).

INSPANNINGEN 2026

De werkzaamheden in de omgeving van We stellen een nieuw uitvoeringsprogramma de nieuwbouw van Schoonhoven College Voor- en Vroegschoolse Educatie 2026-2029 Vlisterweg worden afgerond. (VVE) op We treffen voorbereidingen voor nieuwbouw van Kiezel & Kei Bergambacht.

We evalueren de uitkomsten van de pilot Inclusief onderwijs. De uitkomsten kunnen leiden tot een integraal en duurzaam plan Inclusief onderwijs, waarvan de kinderopvang eveneens onderdeel is.

Het ontwerp van De Kromme Draai Ammerstol wordt afgerond en voorbereidingen voor realisatie worden getroffen.

We starten een pilot die bijdraagt aan inclusieve kinderopvang. In deze pilot brengen we de jeugdhulp naar de kinderopvang.

Het ontwerpproces voor nieuwbouw van Koningin Emma Centrum en De Krullevaar in Schoonhoven wordt gestart. Voor een van de twee VO-scholen in Lekkerkerk start de renovatie. INSPANNINGEN 2026 2029

Op basis van het IHP 2018 is gestart met We ontwikkelen activiteiten en acties die een aantal nieuwbouwprojecten. Conform bijdragen aan de kansengelijkheid van planning leveren we in de periode tot inwoners. Dit doen we door het versterken 2028 vier nieuwe schoolgebouwen op. van de pedagogische basis, inclusief onderwijs en het terugdringen van onderwijsachterstanden. We stimuleren scholen om te komen tot groene schoolpleinen. We realiseren de nieuwbouw van De Ark (oplevering gepland in 2027)

MIDDELEN 2026

31

-

-

Cultuur AMBITIE

We versterken het rijke culturele leven in de gemeente en maken het zichtbaar. Dit doen wij door het nastreven van de doelen uit het Uitvoeringsprogramma Cultuur. We zetten in op culturele vorming en participatie van iedereen en vooral van de jeugd. Via kunst en cultuur zetten we in op het meer zichtbaar maken van de identiteit van de kernen. We verbinden verschillende culturele organisaties en initiatieven in de gemeente en versterken het cultureel ondernemerschap. Cultuur moet ook toegankelijk blijven voor mensen met minder financiële middelen.

ER-DOEL

Meer inwoners ervaren een gezonde en cultuurrijke leefomgeving.

SUBDOELEN

Meer cultuurparticipatie door jong en oud.

WE METEN

Percentage deelname jeugdfonds cultuur.

Betere zichtbaarheid van de identiteit van de kernen door de inzet van kunst en cultuur.

Percentage dat geen lid is van vereniging of organisatie in klas 4 van het voorgezet onderwijs (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Aantal scholen en culturele instellingen dat deelneemt aan het programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024 INSPANNINGEN 2026

We evalueren het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2025.

We geven uitvoering aan het Collectieplan kunst.

We stellen het Uitvoeringsprogramma Cultuur voor de periode 2026-2029 op. INSPANNINGEN 2026 2029

We realiseren het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2026-2029.

We geven uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma Cultuur.

MIDDELEN 2026

-

-

Sport AMBITIE

We willen de maatschappelijke kracht van sport benutten. Dit doen we samen met sportaanbieders, welzijnsinstellingen en onderwijs. Naast sport bij een vereniging stimuleren we bewegen en sporten in de openbare ruimte. Sport moet toegankelijk zijn en blijven voor mensen met minder financiële middelen.

ER-DOEL

Meer inwoners bewegen voldoende.

SUBDOELEN

Meer inwoners hebben een gezonde levensstijl en gezond gewicht.

WE METEN

· Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl).

Meer samenwerking met en tussen sportaanbieders en andere maatschappelijke partners.

· Percentage inwoners met overgewicht. (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl) INSPANNINGEN 2026

We stimuleren een gezonde leefstijl onder inwoners door middel van buurtsportcoaches en een JOGGregisseur.

We stellen het beheermodel Sport vast en starten met de implementatie ervan.

INSPANNINGEN 2026 2029

We voeren de activiteiten uit het Uitvoeringsprogramma Gezondheid 20242027 uit.

De Stimuleringsopdracht Sport, Gezondheid en Cultuur wordt volgens het uitvoeringskader uitgevoerd en wordt voortdurend op basis van kennis en ontwikkelingen bijgestuurd.

MIDDELEN 2026

-

Incidenteel: Frictiekosten. De hoogte is afhankelijk van te maken keuzes in het verzelfstandigingplan. Globale schatting € 150.000 in 2026.

32

Recreatie en Toerisme AMBITIE

Wij faciliteren en stimuleren nieuwe bestaande recreatieve voorzieningen, waaronder overnachtingsmogelijkheden. Wij staan voor een integrale benadering en de koppeling van streekproducten met de promotie van het toerisme.

ER-DOEL

We stimuleren meer voorzieningen voor recreatief en toeristisch bezoek en verblijf.

WE METEN

Aantal overnachtingen in de Krimpenerwaard (bron: SVHW). Aantal banen in de sector R&T (bron: LISA).

INSPANNINGEN 2026 2029

We blijven betrokken bij de planvorming en uitvoering van de provincie op het gebied van recreatieve toevoegingen in de NNN gebieden.

MIDDELEN 2026

-

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden) - Groenalliantie - Waterbos Bergambacht BV

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

Meerjaren 2027

2028

2029

Lasten

-19.239

-23.045

-21.108

-21.403

-22.089

-22.241

Baten

4.774

4.620

3.674

3.662

3.709

3.709

Saldo van baten en lasten

-14.465

-18.425

-17.434

-17.741

-18.380

-18.532

Stortingen

-1.412

-2.077

-921

-451

-451

-451

Onttrekkingen

1.381

2.701

1.021

1.268

1.234

1.141

-31

624

100

818

783

691

-14.496

-17.801

-17.334

-16.923

-17.596

-17.842

Mutaties reserves Eindtotaal

Bezuinigingsmaatregelen Hieronder staan de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen opgenomen die onderdeel zijn van het hiervoor gepresenteerde saldo van dit programma:

Verwerkte maatregelen (x € 1.000) VS18 Totaal

33

Areaal verminderen

Begroting 2026

Meerjaren 2027

Meerjaren 2028

Meerjaren 2029

55

55

55

55

55

55

55

55

SOCIAAL DOMEIN Dit programma richt zich op de vraagstukken over welzijn, welbevinden van en (inkomens-) ondersteuning aan inwoners. We versterken de zelfredzaamheid en onderlinge verbondenheid van inwoners en bieden een vangnet waar nodig. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van de transformatieopgave (van ‘zorgen voor’ naar ‘zorgen dat’), die volgt uit de transitie van de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Participatiewet.

Ontwikkelingen Sociaal domein 2026 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Het rijksbeleid blijft gericht op toegankelijke en betaalbare zorg en een gezonde generatie in 2040. Samen met zorg- en welzijnspartners geven gemeenten uitvoering aan akkoorden als IZA, GALA en WOZO. Personeelstekorten en wachtlijsten blijven groot. Personeel gaat de grootste uitdaging vormen. De vergrijzing, inflatie en maatschappelijke spanningen versterken de druk op zorg en mentale gezondheid. Sociaal-economische ongelijkheid groeit, vooral onder mensen met weinig hulpbronnen. Dit vergroot gezondheidsverschillen en zet de sociale cohesie onder druk. Er komen wetswijzigingen in de Participatiewet, Wmo en Jeugdwet. Het doel van deze wijzigingen is om meer vorm en inhoud te geven aan normaliseren, het hanteren van de menselijke maat, zelf bieden van basishulp en betere zorg aan kinderen en volwassen waar sprake is van onveiligheid. Voorwaardelijk voor deze ontwikkeling is een sterke sociale basis waar inwoners elkaar kennen, omzien naar elkaar en elkaar steun bieden bij alledaagse problemen. Professionals sluiten aan bij de vragen van de inwoners en werken daarbij domein overstijgend samen. Lokale ontwikkelingen Met het vastgestelde addendum op het Integraal Beleidskader Sociaal Domein scherpen we onze koers verder aan.

We richten ons op drie centrale opgaven: het versterken van de sociale basis, het vergroten van kansengelijkheid en het herstellen van bestaanszekerheid. Deze opgaven vormen de kern van onze lokale transformatie binnen het sociaal domein. We investeren actief in zorgzame buurten waarin inwoners naar elkaar omkijken en elkaar ondersteunen. Dit doen we vanuit vertrouwen in de kracht van de samenleving. Inwoners zijn in veel gevallen goed in staat om – samen of met hun netwerk – tot passende oplossingen te komen. Deze oplossingen zijn vaak effectiever én duurzamer. Welzijnspartners spelen hierbij een sleutelrol, in het versterken van verbindingen in wijken en kernen, het versterken van de lokale toegang, het bereiken van de meest kwetsbare inwoners en meer groepsgericht werken. Waar nodig blijft de gemeente een vangnet bieden met maatwerkoplossingen vanuit de Jeugdwet en Wmo. Zo voorkomen we dat inwoners onnodig in zwaardere of duurdere zorgtrajecten terechtkomen. Deze beweging vraagt ook om een andere rol van de gemeente: meer nabijheid, een ondersteunende houding, regie bij de inwoner én bijzondere aandacht voor kwetsbare doelgroepen. We kiezen voor maatwerk waar nodig en normaliseren waar het kan. Onze lokale koers is in lijn met landelijke beleidslijnen, zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Integraal Zorgakkoord (IZA).

De commissie Van Ark onderstreept het belang van een sterke lokale toegang en stevige basisvoorzieningen – precies de richting die wij inslaan. Samen met gemeenten en zorgpartners in Midden-Holland werken we aan de uitvoering van het Transformatieplan Gedeelde Zorg.

34

Veerkracht en mentale gezondheid AMBITIE

We zetten in op het mentaal welbevinden van onze inwoners, waarbij we een focus leggen op het voorkomen van eenzaamheid onder ouderen en jongeren en het bespreekbaar maken van mentale problemen (taboes doorbreken) om erger te voorkomen. In het bijzonder onder onze jongeren. We zetten in op het faciliteren van informele en sociale steun. Inwoners moeten het zelf doen, maar niet alleen. We richten ons niet op de problemen, maar op de kansen. We zoeken actief naar (normaliserende) activiteiten en mogelijkheden in de buurt om de talenten van jong en oud verder te ontwikkelen.

ER-DOEL

Meer sociale samenhang in de kernen.

SUBDOELEN

Minder sociale eenzaamheid onder ouderen en jongeren.

WE METEN

Percentage ernstige eenzaamheid onder 65+ (www.eengezonderhollandsmidden.nl).

Meer inwoners maken gebruik van informele en sociale netwerken.

Percentage hoog risico op angststoornissen en depressie (19-64 jaar) (www.eengezonderhollandsmidden.nl). Score verbondenheid met de buurt (Bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Score voorzieningenniveau (Bron: www.waarstaatjegemeente.nl). Vertrouwen in de toekomst onder 15- en 16- jarigen (bron: www.eengezonderhollandsmidden.nl). INSPANNINGEN 2026

We onderzoeken de mogelijkheid om de maatschappelijke diensttijd (MDT) in te zetten in samenwerking met partners.

We investeren in de sociale basis door het beschikbaar stellen van budget, voor activiteiten georganiseerd voor én door inwoners. Door middel van subsidies sturen we op het organiseren van activiteiten die gericht zijn op het vormen van informele en sociale netwerken. We geven invulling aan het opdrachtgeverschap van het Sociaal Preventieteam met nadrukkelijk aandacht voor versterken sociale cohesie in wijken en kernen. We geven invulling aan het Omgevingsprogramma Sociale basis en maatschappelijke voorzieningen.

INSPANNINGEN 2026 2029

We voeren het Uitvoeringsprogramma Gezondheid 2024-2027 uit.

We investeren in de sociale basis door het beschikbaar stellen van een budget, voor activiteiten georganiseerd voor én door inwoners. We zetten in op het (verder) versterken van de sociale basis en benutten daarvoor het budget vanuit de SPUK-middelen. Daarnaast geven we uitvoering aan het Omgevingsprogramma Sociale Basis en Maatschappelijke Voorzieningen.

MIDDELEN 2026

35

-

-

Leefstijl en lichamelijke gezondheid AMBITIE

Een gezonde leefstijl is van invloed op de lichamelijke gezondheid. We bevorderen sport en bewegen in samenwerking met lokale organisaties. We zetten in op een rookvrije generatie. Wij zetten preventief in op het terugdringen van drank- en drugsgebruik, goken seksverslaving en andere verslavingsvormen.

ER-DOEL

Meer inwoners hebben een gezonde levensstijl.

SUBDOELEN

Minder roken, drank- en drugsgebruik en Meer inwoners groeien op in een gezonde andere verslavingsvormen onder omgeving. jongeren.

WE METEN

Percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijn. Percentage inwoners met overgewicht. Percentage inwoners van 18 jaar en ouder die een goede gezondheid ervaren. Percentage middelengebruik onder jongeren (al deze indicatoren: bron www.eengezonderhollandsmidden.nl).

INSPANNINGEN 2026

We gaan verder met de implementatie We voeren activiteiten uit volgens de ambities van het traject Opgroeien in een van het Sportakkoord 2.0 samen met Kansrijke Omgeving (OKO), dat gericht is Teamsportservice en de sportverenigingen. op aanpak middelengebruik onder jongeren.

INSPANNINGEN 2026 2029

We voeren de activiteiten uit het Uitvoeringsprogramma Gezondheid 2024-2027 uit, waaronder het implementatietraject Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). De OKOcyclus van monitoring naar dialoog, beleidsvorming en uitvoering wordt tweemaal doorlopen.

We onderzoeken en voeren een vervolg van het sportakkoord en de combinatiefunctie uit.

MIDDELEN 2026

Incidenteel € 43.000 projectleider OKO

-

36

Sociale leefomgeving AMBITIE

We zetten ons in voor een veilige sociale leefomgeving. De komende jaren zetten we ons in voor een goede integratie van nieuwe inwoners van de gemeente Krimpenerwaard. We verbeteren de toegankelijkheid voor mensen met een beperking. We nemen stelling tegen racisme en discriminatie.

ER-DOEL

Meer inwoners voelen zich verbonden met elkaar.

SUBDOELEN

Meer sociale veiligheid in de kernen, de wijken en gezinnen.

WE METEN

Score verbondenheid met de buurt (bron: waarstaatjegemeente.nl).

Meer inwoners ervaren een inclusieve leefomgeving.

Percentage meldingen van discriminatie (bron: monitor discriminatie). Score sociale veiligheid (bron: waarstaatjegemeente.nl). INSPANNINGEN 2026

We investeren in informele netwerken om de We voeren het Uitvoeringsprogramma verbondenheid in de buurten te vergroten. Inburgering 2022-2027 uit. Hiervoor verstrekken we subsidie aan het SPT om dit te faciliteren en te stimuleren. We geven aandacht aan landelijke campagnes de week van de ouderenmishandeling en Orange the World. We werken regionaal mee aan de uitvoering van de plannen rondom Dak tot Dak en Grip op Onbegrip.

INSPANNINGEN 2026 2029

We geven verder uitvoering aan het Uitvoeringsplan Huiselijk Geweld/Kindermishandeling.

We voeren het Uitvoeringsprogramma Inburgering 2022-2027 uit.

MIDDELEN 2026

-

-

37

Sociaal economische status AMBITIE

We vinden het belangrijk dat al onze inwoners mee kunnen doen in de samenleving en gelijke kansen krijgen, iedereen naar eigen vermogen. Daarbij is het belangrijk dat iedereen een bestaanszekerheid kan opbouwen. Dat is niet voor alle inwoners vanzelfsprekend, deze inwoners ondersteunen wij. Kinderen die opgroeien in huishoudens met een laag inkomen krijgen onze specifieke aandacht.

ER-DOEL

Meer inwoners doen mee naar vermogen.

SUBDOELEN

Meer inwoners hebben duurzaam betaald werk of doen mee naar vermogen.

WE METEN

Percentage inwoners dat door een traject meer kans op een baan krijgt (bron: cliëntervaringsonderzoek).

Meer inwoners met een laag inkomen hebben bestaanszekerheid.

Percentage uitstroom uit de bijstand (bron: divosa). Score aantal gerealiseerde banen beschut werk (bron: Csam). Score aantal succesvol afgesloten schuldhulpverleningstrajecten. Score bereik minimaregelingen (onder andere kinderen) (cbs). Eigen kracht (burgerpeiling, waarstaatjegemeente.nl). INSPANNINGEN 2026

We ontwikkelen activiteiten en acties die We geven uitvoering aan de bijdragen aan de bestaanszekerheid van minimaregelingen en vergroten het bereik inwoners. Dit doen we door te zorgen voor ervan. een voorspelbaar inkomen, ondersteuning en toeleiding naar werk, het voorkomen en stabiliseren van schulden en het inzetten van minimaregelingen.

INSPANNINGEN 2026 2029

We zetten de activiteiten uit 2026 voort en stellen deze waar nodig bij.

We ontwikkelen activiteiten en acties die bijdragen aan de bestaanszekerheid van inwoners. Dit doen we door te zorgen voor een voorspelbaar inkomen, ondersteuning en toeleiding naar werk, het voorkomen en stabiliseren van schulden en het inzetten van minimaregelingen.

MIDDELEN 2026

-

-

38

Organisatie en financiën van zorg AMBITIE

Als gemeente én samenleving zullen we de komende jaren keuzes moeten maken om te komen tot een goede afbakening van wat wel en niet onder (jeugd)zorg én de verantwoordelijkheid van de gemeente valt. We zetten in op meer laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning en het vergroten van de nabijheid van zorgaanbieders. Daarnaast is samenwerking tussen gemeente, het preventieteam, huisartsen, Welzijn Krimpenerwaard, (passend) onderwijs, jeugdwerkers en zorgaanbieders essentieel. We maken duidelijke afspraken en voeren adequate controle uit op de financiën.

ER-DOEL

We zetten in op een robuuster systeem en het meer versterken van het informele netwerk.

SUBDOELEN

Meer passend aanbod en verbindingen in het Meer inzet op (financiële) doelmatigheid bij preventief domein. maatwerkvoorzieningen zorg.

WE METEN

Aantal unieke cliënten jeugd (bron: Csam). Percentage herhaald beroep op jeugdzorg (bron: CBS). Percentage positief tegenover effect ondersteuning (jeugdigen) (bron: clientenervaringsonderzoek). Aantal unieke Wmo-cliënten (bron:Csam). Percentage positief tegenover effect Wmo-ondersteuning (bron: clientenervaringsonderzoek).. Sociaal vangnet (bron: burgerpeiling, www.waarstaatjegemeente.nl).

INSPANNINGEN 2026

We geven invulling aan het opdrachtgeverschap van het Sociaal Preventieteam met nadrukkelijk aandacht voor versterken van de sociale cohesie in wijken en kernen, en passende ondersteuning voor alle inwoners.

We implementeren de integrale toegang Krimpenerwaard breed

Met de inzet van een coördinator Preventie We implementeren de maatregelen uit de Jeugd investeren en versterken we het Hervormingsagenda Jeugd en verbreden netwerk rondom opvoeden en opgroeien, onze aanpak conform advies commissie gericht op samenwerking tussen informele en van Ark formele partners en het komen tot passend preventief aanbod. We geven uitvoering aan de ketenaanpakken We implementeren de inkoop Jeugd en Brede SPUK en daarbij de samenwerking Wmo lokaal tussen sociaal en medisch domein: Valpreventie, Kansrijke Start, Welzijn op Recept, Gezonde Leefstijl Interventie, Kinderen op Gezond Gewicht. INSPANNINGEN 2026 2029

We geven invulling aan het opdrachtgeverschap van het Sociaal Preventieteam. We sturen via de subsidieverstrekking op het gezamenlijke werkplan van de partners van het Sociaal Preventieteam.

Gespreide aanbestedingen contracten Wmo en Jeugd via de GR JW

Met de inzet van een coördinator Preventie We implementeren maatregelen uit de Jeugd investeren en versterken we het Hervormingsagenda Jeugd (t/m 2028) netwerk rondom opvoeden en opgroeien, gericht op samenwerking tussen informele en formele partners en het komen tot passend preventief aanbod. MIDDELEN 2026

39

-

-

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Verbonden Partijen - Werkvoorzieningschap Promen - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden) - Jeugd en Wmo Midden-Holland i.o.

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Bedragen x € 1.000

Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

Exploitatie

Meerjaren 2027

2028

2029

Lasten

-75.842

-85.067

-83.017

-81.015

-78.662

-78.473

Baten

21.009

21.071

19.294

18.989

17.894

17.894

Saldo van baten en lasten

-54.833

-63.995

-63.723

-62.026

-60.768

-60.579

Stortingen

-1.374

-897

Onttrekkingen

807

621

845

320

35

35

Mutaties reserves

-567

-276

845

320

35

35

-55.400

-64.272

-62.878

-61.706

-60.733

-60.544

Eindtotaal

Bezuinigingsmaatregelen Hieronder staan de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen opgenomen die onderdeel zijn van het hiervoor gepresenteerde saldo van dit programma.

Verwerkte maatregelen (x € 1.000)

Begroting 2026

Meerjaren 2027

Meerjaren 2028

Meerjaren 2029

NC02 In meer kernen vrijwilligersvervoer/opzetten Belbus ter ontlasting van het CVV

0

100

100

100

NC05 Inclusieve kinderopvang - pilot collectief aanbod kinderopvang

0

170

170

170

VS41 Collectief en vrij toegankelijk aanbod jeugd

25

30

30

30

VS42 Collectief en vrij toegankelijk aanbod Wmo

0

0

157

170

VS43 Domeinoverstijgend werken

75

130

130

130

VS50 Sturen op verwijzers

145

145

145

145

VS53 Maatwerkvoorzieningen (WMO)

76

196

196

196

Totaal

321

771

928

941

40

VOLKSGEZONDHEID EN MILIEU Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard aan het behouden en bevorderen van een gezonde en duurzame leefomgeving. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van taken op het gebied van volksgezondheid, milieu, klimaatadaptatie, energietransitie, circulaire economie, biodiversiteit en dierenwelzijn.

Ontwikkelingen Volksgezondheid en milieu 2026 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Landelijk wordt ingezet op een versnelling van klimaatadaptatie en een waterrobuuste inrichting van ons land. Tegelijkertijd is er een ambitie uitgesproken om het primaire grondstoffengebruik in 2030 te halveren. Dit wordt gerealiseerd via een circulaire economie die inzet op preventie, hergebruik en recycling van materialen. Een andere landelijke ontwikkeling is de uitbreiding van de producentenverantwoordelijkheid, o.a. voor textiel, luiers en incontinentiemateriaal. Daarnaast wil Nederland minder afhankelijk worden van buitenlandse energiebronnen. Daarom ligt de focus op het opwekken van hernieuwbare energie, het besparen van energie en het aanpakken van netcongestie. Ook op het gebied van gezondheid wordt ingezet op preventie en vitaliteit. De uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) staat hierbij centraal, met aandacht voor thema’s zoals mentale gezondheid, een gezond gewicht en het vitaal ouder worden. Lokale ontwikkelingen Deze landelijke ambities vertalen zich ook naar de lokale context. Binnen de gemeente en de regio wordt gewerkt aan een versnelde uitvoering van klimaatmaatregelen.

De afvalinzameling wordt aangepast in lijn met de nieuwe producentenverantwoordelijkheden, wat niet alleen bijdraagt aan een betere afvalscheiding, maar mogelijk ook leidt tot een lagere afvalstoffenheffing voor inwoners. In 2026 staat een actualisatie van het lokale warmtebeleid op de agenda, waarbij de gemeente verplicht is een Warmteprogramma vast te stellen. De voortgang op het gebied van duurzame energieopwekking loopt via de Regionale Energiestrategie Midden-Holland. Daarnaast wordt actief gecommuniceerd en ondersteuning geboden aan inwoners en ondernemers om energie te besparen. Tot slot krijgt het uitvoeringsprogramma Gezondheid 2024–2027 een vervolg, waarin dezelfde thema’s als in het GALA centraal staan.

41

Klimaatadaptatie AMBITIE

Het klimaatadaptief inrichten van de openbare ruimte en het stimuleren van inwoners en ondernemers om in het particulier grondgebied zo veel mogelijk klimaatadaptieve maatregelen toe te passen.

ER-DOEL

We richten samen met onze inwoners en ondernemers de buitenruimte klimaatbestendiger en waterrobuuster in.

WE METEN

De kwetsbaarheden in ons gebied met betrekking tot extreme neerslag, hitte, droogte en overstroming.

INSPANNINGEN 2026

Op basis van scenario 3 “Versneld aan de slag” van de vastgestelde klimaatadaptatiestrategie continueren we de uitvoering van de maatregelen op basis van de zes pijlers (informeren, stimuleren, verankeren, verplichten, meekoppelen en onderzoeken) die hiervoor de kern vormen. Deze maatregelen zijn opgenomen in de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van het Omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie. In navolging van de eerste DPRA-cyclus (Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie) wordt op basis van de in 2025 te houden regionale stresstest uitvoering gegeven aan de tweede DPRA-cyclus, welke start met een gemeentelijke stresstest.

INSPANNINGEN 2026 2029

We geven uitvoering aan de Uitvoeringsagenda Klimaatadaptatie van het Omgevingsprogramma Riolering en Klimaatadaptatie. We geven verdere uitvoering aan de tweede DPRA-cyclus.

MIDDELEN 2026

-

Energietransitie AMBITIE

We onderstrepen de urgentie van de energietransitie. Hierbij zetten we in op zowel het opwekken van duurzame elektriciteit, maar zeker ook op energiebesparing. We werken samen in de regio en staan open voor innovatieve ontwikkelingen en technieken. Mede om te zorgen voor een stabiel stroomnet, samen met de coöperaties. We hebben zoekgebieden aangewezen waarbij we lokale betrokkenheid en ondernemerschap stimuleren. We geven de voorkeur aan het opwekken van zonne-energie op die plekken die andere of bestaande functies versterken. Denk aan zon op daken of bij grote parkeerplaatsen.

ER-DOEL

We zetten in op minder gebruik van fossiele energie en meer op hernieuwbare energie.

WE METEN

C02-uitstoot in de Krimpenerwaard (Klimaatmonitor). Energieverbruik (Klimaatmonitor). Hoeveelheid hernieuwbare energie (Klimaatmonitor).

INSPANNINGEN 2026 2029

Het klimaat- en energiebeleid van het Rijk krijgt steeds meer vorm. Gemeenten spelen een belangrijke rol in de uitvoering van dit beleid. We werken langs de volgende inspanningen aan een duurzaam en vitaal Krimpenerwaard: Uitvoering Omgevingsprogramma Warmtetransitie (2024-2030) met een focus op onder andere energiebesparing, de isolatiesubsidie en het tegengaan van energiearmoede. We faciliteren de opwek van hernieuwbare energie via de Regionale Energiestrategie (RES) Midden-Holland en via lokaal beleid voor kleinschalige opwek. We werken aan een verkenning van een Lokaal Energiesysteem waarin een vitaal en toekomstbestendig Krimpenerwaard centraal staat. Hierbij gaat het om de vraag op welke wijze de gemeente de samenhang tussen opwek, gebruik, transport en opslag van (schone en betrouwbare) energie kan faciliteren. We werken samen met inwoners en ondernemers aan de energietransitie. We zetten in op het faciliteren en stimuleren van acties die bijdragen aan onze gezamenlijke doelstellingen. Daarnaast werken we aan een goede samenwerking met energiecoöperatie Waardstroom.

MIDDELEN 2026

42

-

Benutten van grondstoffen AMBITIE

We zetten nog meer in op het stimuleren van afvalscheiding. Hierbij onderzoeken we de mogelijkheid voor (gedeeltelijke) nascheiding van afval.

ER-DOEL

We willen meer grondstoffen uit het restafval benutten.

WE METEN

Het aandeel van fijn en grof huishoudelijk restafval in kilogram per inwoner per jaar.

INSPANNINGEN 2026 2029

We stellen een grondstoffenbeleidsplan vast. We breiden de bewustwordingscampagne uit met onder meer het project Afvalvrije school We zetten afvalcoaches in om inwoners te informeren en te assisteren bij het optimaal scheiden van huishoudelijk afval. We maken een plan van aanpak voor het nascheiden van grondstoffen uit grof restafval op de milieustraat door middel van sorteren, demontage en hergebruik.

MIDDELEN 2026

-

Samen de biodiversiteit vergroten AMBITIE

De diversiteit en soortenrijkdom staan onder druk en vragen om maatregelen. Binnen de kernen zetten wij in op bevordering van diversiteit van soorten. Denk aan natuurvriendelijke oevers, variatie in de beplanting en een flexibel snoei- en maaibeleid.

ER-DOEL

Samen met inwoners en andere overheden de biodiversiteit vergroten.

WE METEN

Het aantal bomen in de kernen en het aantal uitgedeelde bomen. Het aandeel nieuwbouwprojecten waarbij een afspraak is gemaakt over het vergroten van de biodiversiteit. Het aantal verleende subsidies voor biodiversiteitsinitiatieven.

INSPANNINGEN 2026

In 2025 werken we met partners aan de invulling van een tweede convenantperiode van Prachtlint Krimpenerwaard. Hierin staan de inspanningen vanaf 2026.

INSPANNINGEN 2026 2029

We planten bomen in de openbare ruimte (1.000) en delen bomen uit aan particulieren (750). We beheren bermen en oevers zoveel mogelijk ecologisch. We voeren projecten Operatie Steenbreek en Prachtlint uit. We ondersteunen biodiversiteitsinitiatieven van inwoners met subsidie. We werken samen met gebiedspartners om de rivierkreeftenproblematiek onder de aandacht te brengen bij LNV en we werken mee aan bewustwordingscampagnes over de bestrijding van invasieve soorten/ exoten.

MIDDELEN 2026

43

-

Betrokkenheid bij het beheer van de openbare ruimte AMBITIE

De openbare buitenruimte is van ons allemaal. Daarom betrekken we inwoners actief bij het beheer en onderhoud ervan.

ER-DOEL

We vergroten de tevredenheid en betrokkenheid van onze inwoners met het beheer van de openbare ruimte.

WE METEN

De tevredenheid over de leefomgeving en dienstverlening (door burgerpeiling) De beoordeling van de fysieke leefomgevingskwaliteit (door Kwaliteitsmonitor Sociaal Domein)

INSPANNINGEN 2026 2029

We intensiveren de communicatie over het beheer. Welke kwaliteit kan de inwoner verwachten, wat is de afspraak. We zetten in op verdere participatie bij het werken in de openbare ruimte.

MIDDELEN 2026

-

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Verbonden Partijen - Cyclus NV - Omgevingsdienst Midden Holland (ODMH) - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden) - Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW)

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Bedragen x € 1.000

Exploitatie

Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

Meerjaren 2027

2028

2029

Lasten

-21.813

-23.271

-21.996

-21.838

-21.092

-21.064

Baten

17.899

18.465

18.498

18.488

18.089

18.089

Saldo van baten en lasten

-3.914

-4.805

-3.498

-3.349

-3.002

-2.975

Stortingen

-310

-322

-271

-271

-271

-271

Onttrekkingen

395

703

724

607

210

179

Mutaties reserves Eindtotaal

85

381

454

337

-60

-92

-3.829

-4.425

-3.045

-3.013

-3.063

-3.067

Bezuinigingsmaatregelen Hieronder staan de voorgestelde bezuinigingsmaatregelen opgenomen die onderdeel zijn van het hiervoor gepresenteerde saldo van dit programma

44

Verwerkte maatregelen (x € 1.000)

Begroting 2026

Meerjaren 2027

Meerjaren 2028

Meerjaren 2029

VS22

Energietransitie

55

55

55

55

VS25

Klimaatadaptatie

0

26

26

47

VS29

Milieu

Totaal

45

75

75

75

75

130

156

156

177

VOLKSHUISVESTING, LEEFOMGEVING EN STEDELIJKE VERNIEUWING Dit programma richt zich op ontwikkeling en behoud van een kwalitatief hoogwaardige woon-, werk- en leefomgeving. In dit programma zijn middelen opgenomen voor advisering op het gebied van wonen en de kwaliteit van de leefomgeving, het uitvoeren van projecten en voeren van grondexploitaties, het faciliteren van ontwikkelingen van inwoners en ondernemers, het begeleiden van bestemmingsplannen en het afgeven van en toetsen van aanvragen voor omgevingsvergunningen. Door de introductie van de Omgevingswet veranderen veel van de bestaande instrumenten en werkwijzen.

Ontwikkelingen Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing 2026 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen In 2026 wordt (waarschijnlijk) de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting ingevoerd. Deze wet Rijk, provincies en gemeenten meer sturingsmogelijkheden op wat, waar en voor wie er gebouwd wordt. Gemeenten worden verplicht een volkshuisvestingsprogramma op te stellen en moeten minimaal twee derde betaalbare woningen realiseren, waaronder ten minste 30% sociale huur. Provincies krijgen de bevoegdheid om in te grijpen als gemeenten onvoldoende bijdragen aan de regionale woonopgave. Lokale ontwikkelingen Door invoering van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting moet lokaal de Huisvestingsverordening opnieuw worden geactualiseerd. De invoering van deze wet heeft mogelijk ook gevolgen voor de Woonvisie / Programma Volkshuisvesting en beleid over wonen op erven. De provincie houdt toezicht en kan ingrijpen als we onvoldoende sturen. Deze wet vraagt om stevige keuzes en regie in ons lokale woonbeleid. In het omgevingsprogramma woningbouw worden de zaken die overkoepelend geregeld moeten worden voor de woningbouwambitie opgepakt. Het betreft bijvoorbeeld de afspraken met de hoogheemraadschappen, hoe er met voorzieningen wordt omgegaan, subsidies en klimaatbestendig bouwen.

Op dit moment wordt gewerkt aan verschillende onderzoeken waarover de raad later dit jaar geïnformeerd wordt. De woningbouwambitie van de gemeente Krimpenerwaard is groot en op dit moment zijn we volop in gesprek met o.a. de provincie Zuid Holland om woningbouwprojecten mogelijk te kunnen maken. Richting het opstellen van de begroting onderzoeken we hoeveel inzet van capaciteit en middelen dit met zich meebrengt.

46

Leefbaarheid en vitaliteit AMBITIE

De ambitie is om vitaliteit en leefbaarheid niet te laten begrenzen door schijnbare onmogelijkheden (zoals regelgeving van hogere overheden of conflicterende belangen). Met daadkracht willen we ons laten leiden door wat goed is voor de Krimpenerwaard. We gaan uit van onze eigen kracht! De Strategische visie Krimpenerwaard schetst in de optie “Schouders eronder” (en op onderdelen “Met brede blik) onze ambitie. Hier gaan we actief mee aan de slag. We zetten in op het instrument van actieve grondpolitiek indien het bijdraagt aan het realiseren van deze maatschappelijke doelen.

ER-DOEL

We versterken de vitaliteit en leefbaarheid van onze gemeente.

WE METEN

Leefbarometer (ministerie BZK). Sociale verbondenheid met de buurt.

INSPANNINGEN 2026 2029

We brengen de instrumenten voor grondpolitiek in beeld. Er wordt uitvoering gegeven aan de vastgestelde Nota grondbeleid 2024 door het instellen van een investeringsfonds. Daarbij wordt het kostenverhaal toegepast bij Ruimtelijke ontwikkelingen en sociaal bouwen. De methodiek wordt uitgewerkt in de nota kostenverhaal.

MIDDELEN 2026

-

Kernen AMBITIE

We stimuleren initiatieven vanuit de kernen die aansluiten bij de behoefte en identiteit van de eigen kern. De gemeente faciliteert hierbij. Dit past bij de nieuwe Omgevingswet. Aan de randen van onze kernen maken we ruimte voor wonen en werken.

ER-DOEL

We versterken de vitaliteit en leefbaarheid van onze kernen.

SUBDOEL

We verbeteren de samenwerking tussen de We maken meer ruimte voor wonen en samenleving en de overheid. werken.

WE METEN

-

INSPANNINGEN 2026 2029

We faciliteren initiatieven uit de samenleving door ze in behandeling te nemen via de intaketafel.

We voeren de woonvisie en de lokale bedrijventerreinenstrategie uit

MIDDELEN 2026

-

-

47

Wonen AMBITIE

Om de vitaliteit van de kernen te versterken zetten we vol in op het ontwikkelen woningen. Dit doen we in én aansluitend aan de randen van de bestaande kernen. We werken daarbij samen met woningbouwverenigingen. We kijken daarbij ook naar levensloopbestendige woningen, combinaties van wonen en zorg, creatieve woonvormen en andere oplossingen.

ER-DOEL

We willen meer en sneller woningen realiseren.

WE METEN

Het aantal nieuwe woningen per jaar (CBS).

INSPANNINGEN 2026 2029

Versnellingsagenda wonen: we zijn en blijven bezig met praktische en concrete versnelling van woningbouwprojecten. Dit doen we niet door een agenda te schrijven, maar op een praktische manier ervoor te zorgen dat dat het proces om te komen tot een nieuw woningbouwproject niet vertraagd en juist versnelt kan worden. We blijven ons inspannen om alle acties uit het uitvoeringsprogramma van de woonvisie uit te voeren. Zo stellen we onder andere een vereveningsfonds sociale huur op (onderdeel nota kostenverhaal), maken we een doelgroepenverordening en maken we beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten. Ook werken we samen met andere beleidsterreinen aan doorstroomcampagnes (ook samen met woningcorporaties), informatiecampagnes over toekomstbestendig wonen en een hoogbouwvisie. We werken samen met woningcorporaties en marktpartijen aan het realiseren van woningen. Dat doen we op verschillende manieren, zoals ook benoemd staat bij de versnellingsagenda wonen. Met woningcorporaties hebben we regulier overleg over (toekomstige en huidige) woningbouwprojecten. Met projectontwikkelaars met grote locaties aan de randen van de kernen werken we aan een Omgevingsprogramma Woningbouw.

MIDDELEN 2026

-

Huisvesting statushouders en opvang asielzoekers AMBITIE

De ambitie uit het collegeprogramma gaat uit van inzet op kleinschalige opvang van max. 100 vluchtelingen voor een periode van maximaal 2 jaar. In april 2023 heeft de raad ingestemd met het in eerste instantie opvangen van 2200 vluchtelingen in de regio Midden Holland, in Krimpenerwaard 153. De eerste 80 vluchtelingen worden vanaf 7 augustus opgevangen in het Klooster in Haastrecht voor een periode van 3 jaar.

ER-DOEL

-

WE METEN

-

INSPANNINGEN 2026

In 2026 huisvesten we 153 asielzoekers in het kader van de spreidingswet. Daarmee voldoen we niet aan het verdeelbesluit. Over deze huisvesting zijn afspraken gemaakt met het COA en relevante partners als de regio en het ISK. Omdat de spreidingswet wellicht wordt ingetrokken en, als de wet van kracht blijft, elke twee jaar nieuwe verdeelbesluiten worden genomen zal capaciteit nodig blijven in uitvoering, besluitvorming en afstemming in de regio.

INSPANNINGEN 2026 2029

De huisvesting van asielzoekers zal de komende jaren capaciteit vragen als het gaat om de communicatie met en participatie van de omgeving van de locatie en omgevingsmanagement. Hiervoor zullen plannen moeten worden opgesteld en uitgevoerd. Er zal afstemming met samenwerkingspartners als het ISK en de regio Midden-Holland nodig zijn. Om de locatie en de omgeving veilig te houden en te beheren zullen afspraken worden gemaakt met o.a. het COA. Er zal ook invulling moeten worden gegeven aan de dienstverlening en zorg voor asielzoekers als het gaat om gemeentelijke taken.

MIDDELEN 2026

-

48

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1.

Verbonden Partijen - Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van.

Bedragen x € 1.000

Exploitatie Lasten

Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

-6.536

-9.042

Meerjaren 2027

-6.877

-6.865

2028

2029

-6.480

-6.479

Baten

3.722

4.472

3.419

3.341

3.085

3.085

Saldo van baten en lasten

-2.814

-4.571

-3.458

-3.524

-3.395

-3.394

Stortingen

-1.737

-2.578

-105

-80

-50

-50

Onttrekkingen

1.538

1.970

210

193

26

26

Mutaties reserves Eindtotaal

-199

-608

105

113

-24

-24

-3.013

-5.179

-3.353

-3.411

-3.418

-3.418

Bezuinigingsmaatregelen Voor dit programma zijn geen bezuinigingen voorgesteld.

49

RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN Tabel baten en lasten (x & 1.000) Exploitatie

Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

Meerjaren 2027

2028

2029 -43.074

Lasten Bestuur en ondersteuning

-31.505

-36.137

-39.922

-41.932

-42.521

Veiligheid

-5.665

-6.663

-6.255

-6.265

-6.265

-6.265

Verkeer, vervoer en waterstaat

-12.288

-14.229

-14.147

-13.356

-13.372

-13.263

Economie

-1.179

-2.072

-1.730

-1.144

-1.068

-1.001

Onderwijs, sport, cultuur en recreatie

-19.239

-23.045

-21.108

-21.403

-22.089

-22.241

Sociaal domein

-75.842

-85.067

-83.017

-81.015

-78.662

-78.473

Volksgezondheid en milieu

-21.813

-23.271

-21.996

-21.838

-21.092

-21.064

Volkshuisv., leefomg. & sted. vernieuwing

-6.536

-9.042

-6.877

-6.865

-6.480

-6.479

-174.067

-199.525

-195.051

-193.818

-191.549

-191.861

130.456

137.770

142.836

144.568

143.318

145.759

Totaal Lasten Baten Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie

129

658

151

151

151

151

2.141

1.403

1.073

1.073

1.073

1.073

470

868

488

536

536

536

Onderwijs, sport, cultuur en recreatie

4.774

4.620

3.674

3.662

3.709

3.709

Sociaal domein

21.009

21.071

19.294

18.989

17.894

17.894

Volksgezondheid en milieu

17.899

18.465

18.498

18.488

18.089

18.089

Volkshuisv., leefomg. & sted. vernieuwing

3.722

4.472

3.419

3.341

3.085

3.085

180.600

189.327

189.432

190.809

187.856

190.297

6.533

-10.198

-5.619

-3.009

-3.692

-1.564

-20.421

-12.007

-1.439

-710

-710

-710

-921

-451

-451

-451 -271

Totaal Baten Saldo van baten en lasten Stortingen Bestuur en ondersteuning Veiligheid Verkeer, vervoer en waterstaat Economie

0 -1.000

21

0

Onderwijs, sport, cultuur en recreatie

-1.412

-2.077

Sociaal domein

-1.374

-897

Volksgezondheid en milieu

-310

-322

-271

-271

-271

Volkshuisv., leefomg. & sted. vernieuwing

-1.737

-2.578

-105

-80

-50

-50

Totaal Stortingen

-26.254

-17.862

-2.735

-1.512

-1.482

-1.482

15.010

18.160

2.370

1.399

1.570

1.530

5

145

Verkeer, vervoer en waterstaat

378

1.995

675

135

135

135

Economie

209

1.764

519

189

93

13

1.381

2.701

1.021

1.268

1.234

1.141

Sociaal domein

807

621

845

320

35

35

Volksgezondheid en milieu

395

703

724

607

210

179

Onttrekkingen Bestuur en ondersteuning Veiligheid

Onderwijs, sport, cultuur en recreatie

Volkshuisv., leefomg. & sted. vernieuwing

1.538

1.970

210

193

26

26

Totaal Onttrekkingen

19.723

28.059

6.365

4.113

3.304

3.061

Mutaties reserves

-6.533

10.198

3.630

2.601

1.822

1.579

Geraamd resultaat

0

0

-1.989

-408

-1.870

17

50

BBV INDICATOREN BBV indicatoren Onderstaand is de basisset van beleidsindicatoren opgenomen die op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) verplicht is voorgeschreven. In tegenstelling tot de indicatoren die in de programma’s (onder beleidsspeerpunten zijn opgenomen) sturen wij op deze BBV indicatoren niet actief. Alleen als een indicator een directe link heeft met één of meerdere van de beleidsspeerpunten sturen wij hier actief op. In dat geval is de betreffende indicator ook meegenomen binnen één van de programma’s. Het doel van het verplicht opnemen van de BBV indicatoren is om begrotingen inzichtelijker te maken voor raadsleden die niet met financiën zijn belast en betere onderlinge vergelijkbaarheid van de gemeentebegrotingen mogelijk te maken. De meeste indicatoren zijn beschikbaar via de website www.waarstaatjegemeente.nl. Op deze site is het ook mogelijk om de indicatoren te vergelijken. Voor een aantal indicatoren geldt dat ze niet via landelijke bronnen beschikbaar zijn. Dit betreft de indicatoren die vallen onder het programma Bestuur en ondersteuning. Deze moeten dan ook door gemeenten zelf worden berekend. Op de volgende pagina’s zijn de voorgeschreven indicatoren onderverdeeld naar de programma’s van deze begroting. Hierbij zijn per indicator de score van Krimpenerwaard en Nederland gepresenteerd.

Indicator

Waarde 2025

Bevolkingsaantal Formatie Bezetting

57.785 8,4 7,0

Apparaatskosten

€893,56

Externe inhuur

4,79%

Overhead

12,46%

51

Eenheid

2026 57.798 Aantal inwoners 8.5 Aantal fte per 1.000 inwoners 7,6 Aantal fte per 1.000 inwoners €928,05 Kosten per inwoner 3,8% % van de totale loonsom + totale kosten inhuur 13,60% % van totale begrote lasten

Taakveld

Naam indicator - eenheid (conform Regeling beleidsindicatoren gemeenten)

Krimpenerwaard Nu

Vorig jaar

Nederland Nu

Vorig jaar

1. Veiligheid

Diefstallen uit woning - Aantal per 1.000 inwoners

1,5

1,2

1,2

1,3

1. Veiligheid

Geweldsmisdrijven - Aantal per 1.000 inwoners

2,9

2,3

4,3

4,3

1. Veiligheid

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) - Aantal per 1.000 inwoners

4,3

5,1

5,7

5,8

1. Veiligheid

Verwijzingen Halt - Aantal per 1.000 jongeren

9

7,5

9

8,7

1. Veiligheid

Winkeldiefstallen - Aantal per 1.000 inwoners

1,0

2,2

2,5

3. Economie

Functiemenging - %

47,5%

47,5% 54,2%

54,2%

3. Economie

Vestigingen (van bedrijven) - Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15 tot en met 64 jaar

183,5

183,5 181,8

181,8

4. Onderwijs

Absoluut verzuim - Aantal per 1.000 leerlingen

0,8

2,6

6,7

6,3

4. Onderwijs

Relatief verzuim - Aantal per 1.000 leerlingen

43

26,4

28

27,2

4. Onderwijs

Voortijdig schoolverlaters totaal (VO MBO)

1,1%

1,7% 2,3%

2,4%

5. Sport, cultuur en recreatie

Niet-sporters - %

47,6%

52,5% 42,5%

46,4%

6. Sociaal Domein

Werkloze jongeren - % 16 t/m 22 jarigen

1%

1%

2%

1%

6. Sociaal Domein

Kinderen in uitkeringsgezin - % kinderen tot 18 jaar

4%

4%

6%

6%

6. Sociaal Domein

Lopende re-integratievoorzieningen - Aantal per 10.000 inwoners van 15-64 jaar

158,3

148,9 203,1

191,5

6. Sociaal Domein

Banen - Aantal per 1.000 inwoners in de leeftijd 15-64 jaar

620,7

620,7 836,6

836,6

6. Sociaal Domein

Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo Aantal per 10.000 inwoners

590

590

720

700

6. Sociaal Domein

Jongeren met een delict voor de rechter - % 12 t/m 21 jarigen

1%

1%

1%

1%

6. Sociaal Domein

Jongeren met jeugdhulp - % van alle jongeren tot 18 jaar

12,3%

11,9% 13,7%

13,5%

6. Sociaal Domein

Jongeren met jeugdbescherming - % van alle jongeren tot 18 jaar

1,4%

1,3% 1,0%

1,1%

6. Sociaal Domein

Jongeren met jeugdreclassering - % van alle jongeren van 12 tot 23 jaar

0,2%

0,2% 0,4%

0,3%

6. Sociaal Domein

Netto arbeidsparticipatie - % van de werkzame beroepsbevolking t.o.v. de beroepsbevolking

75,7%

75,1% 73,2%

73,1%

6. Sociaal Domein

Personen met een bijstandsuitkering - Aantal per 10.000 inwoners

190,5

186,7 343,6

344,8

7. Volksgezondheid en Milieu

Hernieuwbare elektriciteit - %

22,4%

14,4% 32,5%

33,3%

7. Volksgezondheid en Milieu

Omvang huishoudelijk restafval - Kg per inwoner

104,3

108

147,7

8. Vhrosv

Demografische druk - %

80,8% 70,7%

70,4%

8. Vhrosv

Nieuw gebouwde woningen - Aantal per 1.000 woningen

8. Vhrosv

Gemiddelde WOZ-waarde - x € 1.000

8. Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten éénpersoonshuishouden in €uro's

8. Vhrosv

Gemeentelijke woonlasten meerpersoonshuishouden in €uro's

1013

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

52

0,7

102 82,0% 3,4

3,1

8,4

9,1

415

404

398

379

891,0

874,0

957

-

995,5 1050

-

PARAGRAFEN A. Lokale heffingen In deze paragraaf staat informatie over de gemeentelijke heffingen, het beleid rondom de lokale heffingen, een overzicht van de tarieven, een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid en de lokale lastendruk. Algemeen De totale begrote opbrengst aan belastingen en overige heffingen bedraagt in 2026 ruim € 35,4 miljoen. In onderstaande tabel zijn de opbrengsten van de lokale heffingen weergegeven:

bedragen x € 1.000

2025

2026

Onroerende-zaakbelastingen

14.453

15.006

Rioolheffing

6.724

7.069

Afvalstoffenheffing

7.660

7.769

Toeristenbelasting

334

433

Lijkbezorgingsrechten

1.105

1.127

Leges

4.159

4.281

46

54

Markt- en standplaatsgelden Havengelden

97

98

Kwijtschelding

-376

-392

34.203

35.446

In de Nota lokale heffingen 2024 is het huidige beleid met betrekking tot de gemeentelijke belastingen en heffingen beschreven. Jaarlijks wordt in de begroting en de jaarrekening over de uitvoering van het beleid gerapporteerd in de paragraaf lokale heffingen. Bij de heffingen (afvalstoffenheffing, rioolheffing, lijkbezorgingsrechten, leges, markt- en standplaatsgelden en havengelden) mogen de geraamde baten niet hoger zijn dan de geraamde lasten. Bij de toe te rekenen kosten worden onder andere de kwijtschelding, de kosten van het SVHW en de kosten van toezicht meegenomen, maar de beleidsuren en uren van handhaving niet. Bij de belastingen (OZB en toeristenbelasting) geldt deze wettelijke eis niet. De opbrengst van de belastingen komt in de algemene middelen van de gemeente terecht. Het algemene uitgangspunt is om de tarieven en bij de OZB de opbrengst te indexeren met de inflatie van 2,7%. Het Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie Heffing en Waardebepaling (SVHW) verzorgt de uitvoering van diverse belastingen en heffingen voor de gemeenten.

1. Onroerendezaakbelastingen (OZB) De OZB wordt berekend naar een percentage van de WOZ-waarde van woningen en niet-woningen. Het SVHW bepaalt jaarlijks een nieuwe WOZ-waarde van de woningen en niet-woningen. Drie groepen krijgen een aanslag OZB, namelijk eigenaren van woningen, eigenaren en gebruikers van niet-woningen. Voor iedere groep geldt een eigen tarief. Gebruikers van woningen, bijvoorbeeld huurders, krijgen geen aanslag OZB. De uitkomsten van de taxatie door het SVHW zijn voor de begroting nog niet definitief. Daarom wordt gerekend met de (geactualiseerde) waardegegevens van waardepeildatum 1 januari 2024 en de geschatte waardeontwikkeling van woningen en niet-woningen.

53

De verwachting is dat in onze gemeente de gemiddelde WOZ-waarde stijgt bij woningen met 11,42% en bij niet-woningen met 2%. De waardestijging leidt niet tot een hogere opbrengst OZB, omdat de waardestijging gecompenseerd wordt door een verlaging van de tarieven. Zoals besloten is bij vaststelling van de Kadernota, wordt de opbrengst naast de inflatie (2,7% ) gecorrigeerd met 0,75% als onderdeel van het dekkingsplan van deze begroting (bezuinigingsmaatregelen VS11a en NBZ08a). Op basis van deze cijfers zien de tarieven er als volgt uit:

2024

2025

2026

Eigenaren woning

0,0875%

0,0909%

0,0827%

Eigenaren niet-woning

0,2705%

0,2838%

0,2611%

Gebruikers niet-woning

0,2191%

0,2370%

0,2176%

2. Rioolheffing De rioolheffing wordt geheven van de gebruiker. Bij woningen wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald door de grootte van het huishouden. Bij niet-woningen is de WOZ-waarde de basis. Uitgangspunt is kostendekkende tarieven. Het kostendekkende tarief voor een meerpersoonshuishouden is in 2026 € 340. Het voorgestelde tarief ligt echter lager door de inzet van de egalisatievoorziening. Het tarief zal ook de komende jaren stijgen met meer dan alleen inflatie omdat de kapitaalslasten stijgen conform het vastgestelde Programma Riolering en Klimaatadaptatie. In motie 25-034 is verzocht om de extra stijging van de OZB in 2026 eenmalige te 'compenseren' via het tarief van de rioolheffing. Hierdoor wordt de stijging van de rioolheffing voor de inwoners beperkt tot een stijging van 5% in plaats van 7%.

Woning: eenpersoonshuishouden

2024

2025

2026

€201,65

€206,30

€216,60

Woning: meerpersoonshuishouden

€268,80

€275,00

€288,75

Niet-woning: % van de WOZ-waarde

0,0834%

0,0853%

0,0896%

(max. € 1.185,15)

(max. € 1.212,40)

(max. € 1.273)

Berekening kostendekkendheid rioolheffing Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

6.065.638

netto kosten taakveld(en)

6.065.638

Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW

454.297 955.073 859.131

Totale kosten

8.334.139

Opbrengst heffingen

7.069.239

Dekkingspercentage

84,8%

Het dekkingspercentage wordt 100% door de inzet van de voorziening Riool van € 1.264.900. Dit is het verschil tussen de totale opbrengst en de totale kosten in de bovenstaande tabel.

54

3. Afvalstoffenheffing De afvalstoffenheffing wordt geheven van de gebruiker. Uitgangspunt is 100% kostendekkende tarieven. De uitgaven zijn geïndexeerd met de inflatie. In 2026 stijgt het vaste tarief door de inflatie en de aankoop van de grond ten behoeve van de nieuwe milieustraat. De egalisatievoorziening wordt ingezet om de stijging te dempen. Het variabele tarief stijgt niet, omdat de inflatie wordt gecompenseerd door de stijging van de inkomsten van de grondstoffen.

2024

2025

2026

€209,10

€209,10

€215,85

per lediging restafval (140 liter)

€8,15

€8,15

€8,15

per lediging restafval (240 liter)

€13,95

€13,95

€13,95

per storting in container

€3,50

€3,50

€3,50

Vast tarief vermeerderd met

Berekening kostendekkendheid afvalstoffenheffing Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente Inkomsten taakveld(en), excl. Heffingen

7.406.637 -831.874

netto kosten taakveld(en)

6.574.763

Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente BTW

363.121 124.073 836.820

Totale kosten

7.898.777

Opbrengst heffingen

7.769.429

Dekkingspercentage

98,36%

Het dekkingspercentage wordt 100% door de inzet van de voorziening Afval van € 129.347. Dit is het verschil tussen de totale opbrengst en de totale kosten in de bovenstaande tabel.

4. Toeristenbelasting De toeristenbelasting wordt geheven van degene die gelegenheid biedt tot verblijf (de ondernemer) op land, maar het is uiteindelijk de gast van buiten de gemeente die de belasting betaalt. De ondernemer mag de belasting namelijk doorberekenen aan zijn gasten. Zoals besloten is bij vaststelling van de Kadernota, wordt het tarief in twee stappen verhoogd tot het mediane tarief (bezuinigingsmaatregel VS23/VS36a). Dit betekent dat het tarief in 2026 € 2,25 per persoon per overnachting bedraagt (en in 2027 € 2,50 per persoon per overnachting). Daarnaast is besloten is om met ingang van 2026 ook toeristenbelasting te heffen voor overnachtingen op water. Voor overnachtingen op land en overnachtingen op water geldt hetzelfde tarief.

Per persoon per overnachting

55

2024

2025

2026

€1,92

€1,96

€2,25

5. Lijkbezorgingrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het gebruik van een begraafplaats en voor het door de gemeente verlenen van diensten in verband met begraven en de begraafplaatsen. De tarieven van hoofdstuk 1 van de tarieventabel worden niet verhoogd, omdat de hoogte van de reserve Begraafplaatsen geen aanleiding geeft tot verhoging van deze tarieven. De overige tarieven worden geïndexeerd met de inflatie (2,7%). Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen tarieventabel bij de Verordening lijkbezorgingsrechten 2026.

Berekening kostendekkendheid lijkbezorgingsrechten Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente

1.474.779

Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen

-209.561

netto kosten taakveld(en)

1.265.218

Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente

373.873

BTW

-

Totale kosten

1.639.091

Opbrengst heffingen

1.127.497

Dekkingspercentage

68,8%

De kapitaallasten worden gedekt uit de reserve Begraafplaatsen en uit de reserve Kapitaallasten. De onttrekking wordt meegenomen bij de inkomsten van het taakveld waardoor de netto kosten lager worden.

6. Leges Leges mogen maximaal 100% kostendekkend zijn. De tarieven worden geïndexeerd met de inflatie (2,7%). Zoals besloten is bij vaststelling van de Kadernota, worden de legestarieven voor de Burgerlijke Stand naast de inflatie gecorrigeerd met 10% als onderdeel van het dekkingsplan van deze begroting (bezuinigingsmaatregel VS07). Een aantal legestarieven is wettelijk gemaximeerd, zoals het tarief voor een paspoort, een rijbewijs en een aanwezigheidsvergunning speelautomaten. In die gevallen wordt het maximale tarief gehanteerd (afgerond op € 0,05 naar beneden). Voor de tarieven wordt verwezen naar de vast te stellen tarieventabel bij de Legesverordening 2026.