Begroting 2025-2028

Het nieuwe gemeentekantoor dat gesitueerd wordt op een centrale plek binnen de gemeente verhoogt eveneens de aantrekkelijkheid van ons als werkgever. Ziekteverzuim Ons ziekteverzuim is het afgelopen gestegen van 6,3% naar 7,1%. We zien dat het verzuim veelal gerelateerd is aan fysieke klachten, vooral bij het langdurig verzuim zien wij dit terug. Tegelijkertijd zien we ook dat medewerkers zich nog steeds weinig ziekmelden (het percentage nulverzuim is gestegen). Dit is een indicatie dat de betrokkenheid, inzet en loyaliteit van onze medewerkers hoog blijft. Door nauwe samenwerking met onze nieuwe arbodienstverlener en het uitvoeren van de Risico-inventarisatie- en Evaluatie (RI&E) willen we de geboden inzichten inzetten tot (waar mogelijk) terugdringen van het ziekteverzuim. Mede op basis van RI&E zullen we de komende jaren meer specifieke interventies kunnen inzetten gericht op het verder terugdringen van ons ziekteverzuim en een gericht vitaliteitsplan opstellen. Van crisisorganisatie naar meer structurele aanpak De gemeente heeft te weinig ruimte om (financiële en personele) middelen vrij te maken voor dit type werkzaamheden. Het gevolg is dat inzet bij crisissituaties vaak ten koste gaat van het reguliere werk.

Ook het afgelopen jaar heeft onze gemeente weer een extra crisisorganisatie moeten optuigen vanwege de onverwachte komst van een groep van 20 statushouders die door het COA tijdelijk in onze gemeente in een hotel werden geplaatst. Zoals ook in voorgaande jaren met de opvang van Oekraïeners en van een grote groep minderjarige asielzoekers vergt dit veel en snel schakelen van onze medewerkers en heeft dit een flinke impact op de organisatie. Omdat het vluchtelingenprobleem ook de komende jaren naar verwachting nog zal voortduren en gemeenten daarin een rol zullen hebben, is gekozen om van een crisisorganisatie naar een meer structurele aanpak over te gaan en dit te borgen in de organisatie. Integriteit Als vervolg op de integriteitsworkshops in 2023 voor alle medewerkers zijn wij in 2024 gestart met de borging van de bewustwording en kennis rondom integriteit aan de hand van een dilemmatraining (online module). We gaan deze online module de komende drie jaar herhalen. Dit geeft de organisatie een handvat om in gesprek te gaan (en blijven) over en aan de slag te gaan met bevindingen en aanknopingspunten met betrekking tot integriteit. Hiervoor zijn alle managers getraind. Voor alle nieuwe medewerkers organiseren wij een workshop Ambtelijke integriteit.

Hiermee maken we een goede start door de nieuwe medewerker te laten zien dat integriteit op de agenda staat en onderstrepen wij het belang van het bewustzijn rond integriteit. Daarnaast zetten we in op het verbeteren van onze website op het gebied van informatievoorziening en vereenvoudigen van het doen van meldingen op het gebied van integriteit. Huisvesting De bouw van het gemeentehuis is gestart en dient volgens de planning te leiden tot de oplevering in november 2025. Het nieuwe gemeentehuis wordt gerealiseerd volgens de door raad vastgestelde ambities en uitgangspunten. Namelijk met een hoog niveau van duurzaamheid (o.a. de toepassing van circulaire en herbruikbare bouwmaterialen, biobased materialen zoals hout en vlas en het maken van een energieneutraal gebouw dat zelf voorziet in zijn eigen energiebehoefte). Het gemeentehuis voldoet aan het vastgestelde programma van eisen en wordt gerealiseerd binnen de financiële kaders van de raad. Na de oplevering van de bouw en buitenruimte van het gemeentehuis in november 2025, kan de

85

ingebruikname en verhuizing starten. De voorbereidingen hiervan zijn inmiddels in gang gezet. Deze hebben als doel om de overgang naar de nieuwe huisvesting voor de dienstverlening en de medewerkers zo soepel mogelijk te laten verlopen. O.a. betekent dit zorgen voor de tijdige inkoop en levering van los meubilair (als aanvulling op het bestaande bruikbare meubilair dat vanuit de bestaande kantoren meeverhuist) en wat aanvullend nodig is op het gebied van ICT en audiovisuele hulpmiddelen. Daarnaast de inkoop van een verhuizer. De medewerkers worden tijdig voorbereid op de overgang naar de nieuwe werkomgeving. Het testen van en proefdraaien met nieuwe apparatuur (o.a. in het KCC en de raadszaal en commissiekamers), vormt ook onderdeel van de periode van ingebruikname. Nadat de tests goed zijn verlopen kan de dienstverlening in het nieuwe gemeentehuis starten en kunnen ook de raadsvergaderingen daar gaan plaatsvinden. Informatiemanagement & Automatisering Ook in 2025 wordt voortgebouwd op de uitgangspunten uit het informatiebeleid en het daaraan gekoppelde Meerjaren Onderhouds Plan (MJOP) en het Informatiebeveiligingsbeleid. Opnieuw zal veel aandacht uitgaan naar het voorbereiden van de eisen vanuit de Wet beveiliging netwerk- en informatiesystemen, de NIS2 richtlijn (Network and Information Systems Directive) en de vernieuwde Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO).

Daarnaast zal veel aandacht uitgaan naar de IT- en Audiovisuele- infrastructuur in het nieuwe gemeentehuis. De gemeente Krimpenerwaard beschikt als één van de weinige gemeenten over een Privacy Officer (PO), een Functionaris Gegevensbescherming (FG) en een Chief Information Security Officer (CISO) die toetsen en adviseren op de informatiebeveiliging op basis van de voorgeschreven eisen en wetgeving. Alle hardware en software die ICT beheert wordt opgenomen in het MJOP en wordt volgens een vervangingsschema zoals opgesteld in het informatieplan en MJOP 2024-2028 vervangen. Veruit het grootste onderdeel van de automatiseringskosten zijn de kosten van ‘aanschaf en onderhoud software’. Hier worden alle licenties, onderhoud en dienstverlening van de verschillende applicaties uit bekostigd. Voor een aantal applicaties staat een aanbesteding ingepland. Rechtmatigheidsverantwoording In de jaarrekening 2023 heeft het college voor het eerst verantwoording afgelegd over de financiële rechtmatigheid. Eind 2024, begin 2025 verwachten we dat het beeld van alle verklaringen van gemeenten over 2023 zal leiden tot aanpassingen in de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee ook in de interne processen en de verantwoording over 2024 en 2025. We monitoren de ontwikkelingen op het gebied continu in nauwe afstemming met onze accountant.

Onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid van bestuur Jaarlijks worden twee onderzoeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid uitgevoerd. Het onderzoeksplan waarin de voorgestelde onderwerpen voor 2025 worden voorgesteld wordt afgestemd met de rekenkamer en de auditcommissie. De uiteindelijke uitkomsten van de onderzoeken worden ook de in de auditcommissie besproken en hierover wordt u per raadsinformatiebrief geïnformeerd. Hoe doen we het in cijfers (P&O)

Bevolkingsaantal Formatie (aantal fte per 1.000 inw.) Formatie (totaal) in fte Bezetting (aantal fte per 1.000 inw.)

Rekening

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

57.700

57.700

57.785

7,8

8,2

8,4

452,6

477,5

483,7

7,0

7,5

7,0

Bezetting (totaal) in fte

403,0

433,3

405,4

Externe inhuur* (% tot. loonsom + tot. Kosten inhuur)

30,0%

5,2%

4,8%

86

Huisvestingskosten Conform onze Financiële verordening 2023 informeren wij u over de huisvestingskosten die ten laste van de exploitatie worden gebracht. Dit betreft o.a. afschrijvings- en rentelasten, energiekosten, dagelijks en groot onderhoud, verzekering, beveiliging en schoonmaakkosten. Rekening

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

x € 1.000 Gemeentekantoor

1.158

Gemeentewerf Huisvestingslasten totaal

1.083

1.267

280

285

340

1.470

1.311

1.323

Informatie en Automatisering (I&A) Onderstaand is een overzicht opgenomen van de totale automatiseringskosten die ten laste van de exploitatie worden gebracht. Dit betreft o.a. de kosten voor aanschaf en onderhoud van hard- en software, huur/leasekosten van apparatuur, kosten voor mobiele telefonie en lasten als gevolg van rente en afschrijving. Deze kosten maken deel uit van de overhead. Rekening x € 1.000

Begroting

2023

Begroting

2024

2025

Lasten automatisering

2.349

3.347

2.455

Totaal

2.349

3.347

2.455

Griffie & Gemeenteraad Conform onze Financiële verordening 2023 informeren wij u over de begrote uitgaven voor de raad, de rekenkamer, griffie en de accountant. De begrote bedragen zijn aangepast op grond Rekening x € 1.000 Gemeenteraad (incl. commissie)

Begroting

2023

Begroting

2024 778

2025 936

989

Rekenkamer

77

83

86

Griffie

564

579

576

Accountant

157

94

99

1.576

1.692

1.750

Totaal

87

F. Verbonden partijen 1. Algemeen Gemeenschappelijke regelingen 1 Gemeenschappelijke Regeling regio Midden-Holland 2 Hecht 3 Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH) 4 Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Hollands Midden 5 Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) 6 Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) 7 Groenalliantie 8 Streekarchief Midden Holland 9 Werkvoorzieningschap Promen 10 Jeugd en Wmo Midden Holland (i.o) Vennootschappen en Stichtingen. 1 Cyclus NV 2 Oasen 3 Stedin NV 4 Bank Nederlandse Gemeenten 5 Veerdienst Schoonhoven 6 Waterbos Bergambacht BV

2. Waarom verbonden partijen De gemeenten in Nederland hebben veel taken en verantwoordelijkheden op uiteenlopende terreinen die zij als lokale overheid dienen uit te voeren. Zo ook de gemeente Krimpenerwaard. Voor de uitvoering van deze taken heeft de gemeente de keuze uit drie mogelijkheden: 1. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente zelf opgepakt; 2. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente uitbesteed aan een organisatie of bedrijf, die geheel los staat van de gemeente; 3. de uitvoering van de taak wordt door de gemeente onder gebracht bij een organisatie waarvan de gemeente bestuurlijk deel uitmaakt en waarmee een (financiële) verbintenis wordt aangegaan: de verbonden partij. Het zelf uitvoeren van de taken dan wel opdracht verstrekken aan een los van de gemeente staande organisatie en bedrijf gebeurt vaak bij uitvoerende taken waarbij de gemeente als opdrachtgever opereert. Wanneer het gaat om een (uitvoerings)taak onder te brengen bij een verbonden partij staan er voor de gemeenten meerdere keuzes tot haar beschikking. Er bestaat immers een grote variatie in de vormen van samenwerkingsverbanden binnen gemeenten waarbij ook de gebruikte terminologie nogal van elkaar verschilt. Zo wordt er gesproken over samenwerkingsverbanden, gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen.

Om te komen tot een eenduidige terminologie voor samenwerkingsverbanden wordt veelal uitgegaan van de terminologie die wordt gebruikt in het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten. Dit besluit gaat uit van de term verbonden partij en geeft daaraan de volgende definitie: “Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de provincie onderscheidenlijk de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Een financieel belang is een aan de verbonden partij ter beschikking gesteld bedrag dat niet verhaalbaar is indien de verbonden partij failliet gaat onderscheidenlijk het bedrag waarvoor aansprakelijkheid bestaat indien de verbonden partij haar verplichtingen niet nakomt. Bestuurlijk belang is zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur hetzij uit hoofde van stemrecht”. Met andere woorden: er is sprake van een verbonden partij als een gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft in een derde rechtspersoon. Bij bestuurlijk belang gaat het om het hebben van zeggenschap

88

van de gemeente in de derde partij. Dit kan omdat de gemeente: • zitting heeft in het dagelijks- of algemeen bestuur. • aandelen bezit en daarom stemrecht heeft. De gemeente Krimpenerwaard volgt deze definitie waarbij de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) het wettelijk kader vormt. Verbonden partijen kunnen nog worden onderscheiden in de op het publiekrecht gebaseerde Gemeenschappelijke regelingen en het bezit van aandelen van bedrijven die zijn gebonden aan het privaatrecht, de zogeheten vennootschappen. 3. Belang voor de raad De gemeenteraad heeft een kaderstellende, controlerende en volksvertegenwoordigende verantwoordelijkheid binnen het gemeentebestuur. Deze verantwoordelijkheid geldt ook ten aanzien van het toezicht op en de beheersing van verbonden partijen. Wanneer het toezicht op de verbonden partijen niet optimaal verloopt, loopt de gemeente een vergroot risico om geconfronteerd te worden met het niet realiseren van beoogde (beleids)doelstellingen en financiële nadelen, maar ook (politieke) imagoschade door activiteiten van de verbonden partijen. Hoewel niet alles kan worden voorkomen, is het van belang om voldoende checks & balances in te bouwen voor de beheersing.

Omdat de gemeente verantwoordelijk is voor de aansturing van de verbonden partijen, de controle daarop en de financiële consequenties voor de eigen organisatie, is inzicht in de verbonden partijen vanuit de raad van belang. Een ander belang van de raad is de noodzaak dat inzicht bestaat in de kosten en de financiële risico’s die de gemeente kan lopen en de daaruit voortvloeiende budgettaire gevolgen. De gemeente is immers verplicht bij te dragen aan de exploitatietekorten die mogelijk ontstaan bij de gemeenschappelijke regelingen. Bij de aanbieding van de rekening en begroting van de diverse verbonden partijen wordt daarom ook een factsheet gevoegd. Deze factsheets vergroten het inzicht in de (financiële) gang van zaken bij de verbonden partijen. Een onderdeel van de informatievoorziening per verbonden partij is voorts dat een verbinding is gelegd met de programma’s in de begroting. Sinds kort worden de verbonden partijen periodiek specifiek besproken in de auditcommissie. Hieronder volgt een overzicht van de Gemeenschappelijke Regelingen waarvan de gemeente Krimpenerwaard deel uitmaakt en een overzicht van de Vennootschappen waarvan de gemeente Krimpenerwaard aandeelhouder is. In 2022 is de Wgr gewijzigd op 3 vlakken. 1. De positie van de gemeenteraad bij besluitvorming en functioneren in de gemeenschappelijke regeling is verbeterd. 2.

Er zijn aanvullende controle-instrumenten toegevoegd waarvoor expliciete keuzes moeten worden gemaakt. 3. Het wordt verplicht om afspraken te maken over evaluatie van de regeling. Voor het merendeel van de wijzigingen hebben de besturen tot 1 juli 2024 de tijd om deze, na akkoord van de gemeenteraden, in de regeling te verwerken. 4. Een uitgebreidere omschrijving van de verbonden partijen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten In navolgend overzicht zijn de verbonden partijen opgenomen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten. Allereerst volgt een overzicht van de verbonden partijen op publiekrechtelijke basis, de zogenaamde Gemeenschappelijke regelingen met vermelding van de bestuurlijke inbreng, het aantal deelnemende gemeenten en de financiële bijdrage van de gemeente Krimpenerwaard aan die Gemeenschappelijke regeling. In het tweede overzicht zijn de verbonden partijen benoemd die het privaatrecht als basis hebben, de zogenaamde Vennootschappen en Stichtingen. Bij deze verbonden partijen wordt in het overzicht aangegeven waarop het bedrijf zich richt, het aantal aandelen dat de gemeente Krimpenerwaard bezit in het bedrijf en tenslotte de nominale waarde per aandeel.

89

Verbonden partijen op publiekrechtelijke gronden Naam regeling

Bestuurlijke inbreng

Aantal

Bijdrage 2025

deelnemers Krimpenerwaard* Regio Midden-Holland

1 zetel algemeen bestuur

5

317

18

4.252

7

2.808

19

4.294

14

885

1 zetel dagelijks bestuur Hecht (vh RDOG Hollands Midden)

1 zetel algemeen bestuur 1 zetel dagelijks bestuur

Omgevingsdienst Midden Holland (ODHM)

2 zetels algemeen bestuur 1 zetel dagelijks bestuur

Veiligheidsregio Hollands Midden

1 zetel algemeen bestuur 1 zetel dagelijks bestuur

Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW)

1 zetel algemeen bestuur

Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW)

1 zetel bestuur

2

0

Groenalliantie

2 zetels algemeen bestuur

5

452

6

493

1 zetel algemeen bestuur

7

3.026

1 zetel algemeen bestuur

P.m

752

1 zetel dagelijks bestuur

1 zetel dagelijks bestuur Streekarchief Midden Holland

2 zetels algemeen bestuur 1 zetel dagelijks bestuur

Werkvoorzieningsschap Promen Jeugd en Wmo Midden Holland (i.o)

1 zetel dagelijks bestuur (bedragen x € 1.000)

Verbonden partijen op privaatrechtelijke gronden Naam Vennootschap

Corebusiness

Aantal

Nominale

aandelen

waarde

Krimpenerwaard per aandeel Cyclus NV

inzameling en verwerking huishoudelijk afval en beheer openbare ruimte

Oasen NV

drinkwaterproductie en levering

Stedin

aanleg, beheer en onderhoud gas- en elektriciteitsnetten en transport

69.752

€7

56

€455

32.641

€100

Bank Nederlandse gemeenten financiële dienstverlening

50.700

€2,50

Veerdienst Schoonhoven BV

exploitatie veerdienst

1.390

€1.000

Waterbos Bergambacht BV

exploiteren zwembad Bergambacht

1

€9.076

5. Financiële risico’s voor de gemeente De afgelopen jaren is een tendens waarneembaar dat verbonden partijen een steeds groter deel uitmaken van de begroting van de gemeente. Daarmee nemen ook de risico’s voor de gemeente toe. De financiële risico’s van de gemeenschappelijke regelingen hebben geen beperking. Bij een faillissement worden de deelnemers van de gemeenschappelijke regeling volgens de verdeelsleutel aangeslagen voor eventueel resterende schulden na verkoop van de bezittingen. De financiële risico’s van de vennootschappen zijn beperkt tot het aandelenbezit van de gemeente. Bij een faillissement van een vennootschap daalt de waarde van dit bezit tot nihil. Gezien de aard van de werkzaamheden van de verbonden partijen is de kans op een faillissement van zowel de vennootschappen als de gemeenschappelijke regelingen overigens zeer klein. Echter uitgesloten is het niet. Het is daarom belangrijk dat de raad inzicht heeft en blijft houden in de verbonden partijen waarbij de gemeente Krimpenerwaard is aangesloten. Daarvoor kunnen twee redenen worden genoemd: • De gemeente is en blijft verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen uit de

90

programma’s, ook als de taak is belegd bij een verbonden partij. De doelstellingen van de verbonden partijen dienen dus blijvend overeen te stemmen met die van de gemeente. Controle op de realisatie van deze doelstellingen blijft dus altijd een vereiste. • De budgettaire consequenties ten behoeve van de verbonden partijen dienen geautoriseerd te worden, waarbij tevens aandacht dient te zijn voor de financiële risico’s in dat verband. De financiële risico's van de verbonden partijen kennen geen beperking. Dit betekent dat de deelnemende gemeenten van de gemeenschappelijke regeling volgens de verdeelsleutel worden aangeslagen voor de financiële gevolgen. Ter afdekking van de eventuele risico’s wordt binnen de verschillende gemeenschappelijke regelingen altijd een weerstandsvermogen aangehouden. Is dat weerstandvermogen niet voldoende dan zijn de deelnemende gemeenten uiteindelijk verantwoordelijk om de ontstane tekorten aan te vullen. Bij de deelnemingen in vennootschappen en stichtingen is het risico voor de gemeente beperkt tot de nominale waarde van het aandelenkapitaal. Voor het merendeel van de verbonden partijen gelden lage tot geen risico’s voor de gemeente. Voor Stedin geldt dat vanwege alle investeringen in het energienet en de energietransitie de Stedin Groep de kapitaalbehoefte voor de periode tot 2029 heeft vastgesteld op € 1,8 miljard.

Ter invulling hiervan verkennen Stedin en de aandeelhouderscommissie in hoeverre de behoefte kan worden ingevuld door toetreding van nieuwe aandeelhouders, zijnde niet aandeelhoudende gemeenten en provincies in het verzorgingsgebied, en het Rijk. De bestaande aandeelhouders zijn een “last resort” om een deel van de behoefte in te vullen als voornoemde traject gericht op nieuwe aandeelhouders niet tot voldoende versterking van het vermogen leidt.

91

G. Grondbeleid Deze paragraaf omvat de volgens de BBV verplichte toelichting op de verwachte ontwikkelingen in het te voeren grondbeleid, in het bijzonder de ontwikkelingen rondom de actieve grondexploitaties. 1. Samenvatting De parameters en de ramingen van de nog te verwachten inkomsten en uitgaven in de complexen van de actieve grondexploitatie is gebaseerd op de ramingen zoals opgenomen bij de jaarrekening 2023. We verwachten vanaf de begroting 2025 nog 1 actieve grondexploitatie te hebben (Hoflaan in Stolwijk). De winstprognose blijft voor deze grondexploitatie ten opzichte van de jaarrekening 2023 nagenoeg ongewijzigd. De risicowaardering stijgt ten opzichte van de begroting 2024 en daarmee de afdekking in het weerstandvermogen, met 36 %. Dit komt door het project Hoflaan, daar gelden de stijgende kosten voor de bouw van woningen en het saneren van grond als een belangrijk risico. 2. Beleidskaders De Nota Grondbeleid is op 16 april 2024 door de raad vastgesteld. De visie van het grondbeleid sluit aan op de opgave waar de gemeente voor staat. Dit is hoofdzakelijk een vitaal leefbaar gebied waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten van de unieke omgeving. Binnen het gewenste ruimtelijke en/of ander sectoraal beleid, zoals volkshuisvesting, economische zaken, sport en recreatie.

Het doel van het gemeentelijk grondbeleid is als volgt gedefinieerd: - Het realiseren van gewenste (ruimtelijke) ontwikkelingen en het bieden van oplossingen voor maatschappelijke opgaven of het tot stand brengen van maatschappelijke voorzieningen; - Het verhalen van kosten bij ontwikkeling van derden en duidelijkheid bieden waarop dit gebeurt; - Toevoegen van ruimtelijke kwaliteit aan de bestaande kernen; - Indien financiële middelen worden gerealiseerd kunnen deze worden ingezet voor de gemeentelijke ambities. De genoemde doelen sluiten aan op de Krimpener-waarden zoals omschreven in de Omgevingsvisie Krimpenerwaard 2021. 3. Actualisering begroting 2024 3.1 Gevolgde methodiek De wettelijke regels over grondbeleid eisen dat we in deze begroting een actuele voorspelling van de te verwachten resultaten van de totale grondexploitaties geven. We vergelijken de cijfers zoals vastgesteld bij de jaarrekening 2023 met de vorige gegeven voorspellingen bij de begroting 2024. 3.2 Parameters Interne rekenrente Vanaf 2016 was in verband met de invoering van de Vennootschapsbelasting (Vpb) voor grondexploitaties de rentetoerekening gebaseerd op het gemiddelde rentepercentage over het vreemde vermogen. In de praktijk hanteert de Belastingdienst echter een andere toerekening van rente aan de grondexploitaties.

Hiermee is de noodzaak voor een afwijkend rentepercentage voor grondexploitaties vervallen. Op basis van de “Notitie rente 2023” van de commissie BBV dient met ingang van 2025 de rente-omslag te worden gebruikt voor de rentetoerekening aan de grondexploitaties. Voor de berekening van de rente-omslag wordt kortheidshalve verwezen naar de paragraaf Financiering. Index over geraamde uitgaven De indexering van de prijzen (lasten) wordt gebaseerd op de Meicirculaire gemeentefonds 2024 van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor de actualisatie van de grondexploitatieberekeningen zijn de volgende indexering toegepast, 2025: 2,8%, 2026 2,7%, 2027: 2,5%, 2028: 2,5%. Index over de grondopbrengsten De CPI-index (Consumenten Prijs Index) wordt in de ontwikkelovereenkomsten van de complexen gehanteerd als indexering voor de gronduitgifteprijzen. Veel van de opbrengsten zijn al gerealiseerd. Voor de nog te realiseren grondopbrengsten wordt voorzichtigheidshalve uitgegaan van een index van 0%.

92

Discontovoet De disconteringsvoet is het rekenpercentage dat gebruikt wordt om toekomstige kasstromen contant te maken, om de contante waarde te bepalen. Voor de hoogte van de te hanteren disconteringsvoet voor de contante waarde-berekening van de toekomstige baten en lasten van grondexploitaties heeft de Commissie BBV ervoor gekozen om de te hanteren disconteringsvoet op een vast percentage te bepalen. Dit percentage is enerzijds gebaseerd op het in de afgelopen jaren meerjarig gemiddelde inflatiepercentage en anderzijds op de toekomstverwachting, welke objectief is vertaald in het streven van de Europese Centrale Bank (ECB) naar een percentage van onder, maar dichtbij, de 2%. Wanneer het toekomstperspectief van de ECB wordt bijgesteld, dan zal dit aanleiding vormen voor de Commissie BBV om de hoogte van de disconteringsvoet bij te stellen. De Commissie BBV geeft aan dat dit betekent dat u vanaf 2016 voor de BBV een disconteringsvoet van 2% in aanmerking moet nemen in uw berekeningen van de omvang van verliesvoorzieningen voor negatieve grondexploitaties. In de nieuwe notitie “Grondbeleid in begroting en jaarstukken (2023)” van de commissie BBV blijft de disconteringsvoet gehanteerd op 2%. Interne doorbelasting De uurtarieven en het overheadpercentage zijn in het kader van de begroting 2024 geactualiseerd en doorgevoerd in de actieve grondexploitaties.

Het berekende overheadpercentage voor 2025 wordt ingeschat 85% (2024: 88,97%). 3.3. Heffing vennootschapsbelasting (VPB) Eventuele mutaties vennootschapsbelasting in 2025 en verder worden verrekend met de Algemene Reserve Grondzaken. 3.4 Grondprijzen De geactualiseerde nota grondbeleid 2024 beschrijft de volgende wijze van berekenen van grondprijzen:

Dit jaar wordt er een grondprijzenbrief voor 2025 opgesteld en aangeboden aan het college, zoals opgenomen in de geactualiseerde nota grondbeleid. De residuele grondwaardemethodiek kan worden verduidelijkt aan de hand van een voorbeeld. Stel dat de v.o.n.-prijs van een nieuw opgeleverde woning € 302.500 bedraagt. De verkoopwaarde exclusief btw bedraagt in dat geval € 250.000. Om de woning te kunnen bouwen dient € 130.000 exclusief btw aan bouwkosten te worden besteed en € 50.000 exclusief btw aan bijkomende kosten, zoals adviseurs- en verkoopkosten, rente, winst en risico van de ontwikkelaar. In dat geval bedraagt de residuele grondwaarde € 70.000 exclusief btw. De hieruit af te leiden grondprijs is 28% (€70.000/€ 250.000). 3.5 Resultaten actualisering actieve grondexploitaties De verwachting is dat er één actieve grondexploitatie is bij de begroting 2025, namelijk de Hoflaan in Stolwijk. In onderstaande tabel is het vergelijk te vinden met ramingen van de begroting 2024 ten opzichte van de begroting 2025 voor de Hoflaan. De basis van de ramingen van de begroting 2024 zijn de herziene grondexploitaties vastgesteld door de raad in 2023 met boekwaarde per 1 januari 2023.

93

Grondexploitaties (x € 1.000)

Geraamd eindresultaat

Geraamd eindresultaat

Verschil geraamd

(eindwaarde, cf

(eindwaarde, cf

eindresultaat

begroting 2024)

begroting 2025)

Hoflaan Stolwijk

480

480

0

480

480

0

3.6 Risicomanagement De totale risicowaardering van de actieve grondexploitatie Hoflaan bedroeg volgens de actualisering in het kader van de begroting 2024 € 253.278. De totale risicowaardering bedraagt volgens de actualisering in het kader van de begroting 2025, € 345.381. Per saldo neemt de totale risicowaardering toe met € 92.103., ofwel een stijging van 36%. De uitvoering van de civiele werkzaamheden gaan richting aanbesteding, de verwachtte stijgingen voor materialen en mogelijk extra regelgeving rondom ecologie kunnen leiden tot extra kosten. risico's *) = op basis van bestaande contracten Complex

Verklaring: mutatie risico's jaarrekening 2023 tov begroting 2025

waardering blijft gelijk daling <= € 10.000

Hoflaan, Stolwijk

XXXXXXX stijging <= € 10.000

XXXXXXX € 50.000 >= daling > € XXXXXXX € 50.000 >= stijging > 10.000 € 10.000 € 100.000 >= daling > XXXXXXX € 100.000 >= stijging € 50.000 > € 50.000 daling > € 100.000

XXXXXXX stijging > € 100.000

4. Ontwikkelingen binnen de complexen van de actieve grondexploitaties 4.1 Overzicht actuele grondexploitaties In onderstaand overzicht is aangegeven het geraamde resultaat (eindwaarde en netto contante waarde). Uitgangspunt is de gerealiseerde boekwaarde per 31-12-2023 en de nog resterende uitgaven en inkomsten. De grondexploitatie Hoflaan heeft een eindedatum eind 2027, de projecten TussendijkBakwetering en Zevender-Thiendenland verwachten wij in 2024 af te ronden. Bij de jaarrekening 2023 zijn de grondexploitaties Dorpshart het centrumgebied en de Molenweide afgesloten. Onder de tabel een korte toelichting op de verschillen bij de nog lopende grondexploitaties. Grondexploitatie (x € 1.000 (excl. BTW))

Boekwaarde

Begroting 2025

Eindwaarde

Contante waarde

31-12-2023

Lasten Baten

Begroting 2025

1-1-2024

cf jaarrekening 2023 (excl. winstuitname) Hoflaan Stolwijk, woningbouw

245

-1044

1279

480

443

245

-1.044

1.279

480

443

4.2. Toelichting per complex Hoflaan: Er is gestart met de bouw van de sociale huurwoningen, deze worden in 2025 opgeleverd. De tender is geweest en hier is een plan geselecteerd die de bouw van 12 betaalbare koopwoningen gaat realiseren. Naar verwachting wordt er gestart in medio 2025. De woningen aan de Bovenkerkse weg zijn gerealiseerd. De grondexploitatie verwachten wij eind 2027 af te sluiten. 4.3 Algemene reserve grondzaken Rekening houdend met de verwachte onttrekkingen en toevoegingen, is de stand van de Algemene Reserve Grondzaken in 2025 en verder als volgt geraamd:

94

Jaar

Saldo per

Toevoegingen

Onttrekkingen

1 januari

Saldo per 31 december

2024

5.071

446

874

4.643

2025

4.639

13

5

4.651

2026

4.651

55

20

4.686

2027

4.686

30

10

4.706

2028

4.706

4.706

(bedragen x € 1.000)

4.4 Voorziening verlieslatende complexen Het BBV stelt als verplichting dat het saldo van verlieslatende grondexploitaties direct dient te zijn afgedekt door middel van een voorziening. Er zijn geen verliesgevende grondexploitaties vanaf 2025, de reserve staat op nul. 4.5 Winstuitname De verplichte tussentijdse winstuitname (twu) wordt op een aparte regel verantwoord en niet als kostenpost in de betrokken grondexploitaties opgenomen. Aan de verplichte verantwoording en verwerking van de tussentijdse winstuitname is hiermee voldaan. Daarnaast blijft de berekening van het verwachte eindresultaat in de grondexploitaties zuiver. De winstuitnamen van de grondexploitatie Hoflaan schetst het volgende beeld (rekeninghoudend met een risicowaardering van € 345.381) (zie tabel). 4.6 Af te sluiten complexen We verwachten de grondexploitatie Hoflaan in 2027 af te sluiten. Grondexploitatie Gerealiseerde Raming Raming Raming Raming Onzekerheden/Risico's (x € 1000) winstuitname winstuitname winstuitname winstuitname winstuitname 2017-2023 Hoflaan Stolwijk

2024

2025

2026

2027

Saldo actuele exploitatie berekening

47

-11

13

55

30

345

480

47

-11

13

55

30

345

480

5. Krediet strategische grond- en vastgoedaankopen 5.1. Krediet Strategische Grond- en Vastgoedaankopen Op 5 november 2019 heeft de raad besloten een krediet beschikbaar te stellen van € 7.500.000 voor het doen van strategische grond- en vastgoed verwervingen. Het college is bevoegd tot uitgaven uit het krediet voor de aankoop van gronden en opstallen die zijn gelegen in gebieden, waarop de raad een voorkeursrecht heeft gevestigd. Ook is het college bevoegd tot aankoop van gronden en opstallen die niet onder een voorkeursrecht vallen, maar die liggen in een gebied waarvoor de raad een ruimtelijke visie (structuurvisie, omgevingsplan of bestemmingsplan) heeft vastgesteld en waarvan men verwacht deze te realiseren binnen een termijn van 5 jaar. Daarnaast is besloten het krediet voor strategische aankopen als vast onderdeel op te nemen in de paragraaf-G. Het college informeert de raad over de gerealiseerde aankopen en de stand van zaken van het krediet via de jaarrekening. Het beschikbare bedrag voor strategische grond- en vastgoedaankopen bedraagt per 1 juli 2024 € 3.379.999. 5.2. Bestemmingsreserve Strategische Verwervingen De raad heeft op 5 november 2019 besloten een bestemmingsreserve Strategische Verwervingen vast te stellen.

Deze is bedoeld voor het dekken van de kosten gemoeid met de aankoop van strategisch gronden vastgoed en de verwachte inkomsten en uitgaven die met de tijdelijke exploitatie van deze aankopen zijn gemoeid. Besloten is ook om het college de bevoegdheid te verlenen te beschikken over de bestemmingsreserve, met dien verstande dat in de tussentijdse rapportages de mutaties worden opgenomen. De stand van deze bestemmingsreserve bedroeg per 1 januari 2024 € 78.000, - bij de jaarrekening 2023 is er € 200.000, - toegevoegd vanuit de algemene reserve grondzaken. Bij de eerste tussenrapportage in 2024 is er € 500.000 toegevoegd aan de bestemmingsreserve strategische verwervingen afkomstig uit de algemene reserve grondzaken. Daarnaast is de reserve met vijf jaar verlengd.

95

6. Uitvoering faciliterend grondbeleid In 2020 is voor de uitvoering van het faciliterend grondbeleid een budget opgenomen in de begroting. Onder faciliterend grondbeleid wordt verstaan de gemeentelijke inzet in ruimtelijke initiatieven waarin derde marktpartijen opdracht gevend en risicodragend zijn. De rol van de gemeente beperkt zich bij faciliterend grondbeleid hoofdzakelijk tot begeleiding, coördinatie en facilitering van gemeentelijke besluitvormingsprocessen. In de paragraaf Grondbeleid worden de belangrijkste projecten op het gebied van faciliterend grondbeleid toegelicht. Hieronder een overzicht van enkele ontwikkelingen. Herontwikkeling Aviaterrein Ouderkerk aan den IJssel (project Bolderkade) Initiatiefnemer: Lambrane Ontwikkeling Het betreft hier de ontwikkeling en bouw van 42 appartementen. De raad heeft ingestemd met deze ontwikkeling en de verkoop is gestart. Er is beroep aangetekend tegen het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning. Vanwege deze reden wordt voorlopig niet gestart met bouwen. Herontwikkeling Dikaterrein, Schoonhoven Initiatiefnemer: Slangen & Koenis Dit project omvat de ontwikkeling en bouw van 81 appartementen. De raad heeft positief geadviseerd over deze ontwikkeling. De omgevingsvergunning is onherroepelijk. Inmiddels is bijna alles verkocht. De realisatie van de woningen is in mei 2024 gestart. De verwachte oplevering is eind 2025.

Molenpark Initiatiefnemer: Adriaan van Erk en Boogaard Dit project omvat de ontwikkeling en bouw van 125 woningen (grondgebonden en appartementen). Het bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan zijn door de raad vastgesteld op 4 juni 2024. Er is beroep ingediend door omwonenden. Om deze reden is het bestemmingsplan nog niet onherroepelijk. Het is nog niet bekend wanneer de Raad van State zitting zal volgen voor behandeling van dit beroep. Herontwikkeling Kleine Betuwe, Haastrecht De zienswijzen die tegen het ontwerp-bestemmingsplan De Kleine Betuwe zijn ingediend zijn beoordeeld en verwerkt. In juli 2023 is de anterieure overeenkomst met Adriaan van Erk Ontwikkeling ondertekend. Begin februari 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld voor de bouw van 180-200 woningen, een supermarkt, bedrijfskavels en een rotonde. Deze is nog niet onherroepelijk, waarbij meerdere bezwaren zijn ingediend. Deze worden naar verwachting volgend jaar in behandeling genomen. Herontwikkeling bedrijfsterrein Schoonhoven-Noord In 2023 richt de aandacht in dit complex zich onder andere op de realisatie van de nieuwe school met gymzaal. De tijdelijk gymzaal is in gebruik genomen. Onderzocht wordt wat de stedenbouwkundige visie is op de omliggende percelen. Hierbij wordt met name gericht op de woningbouw. Daarvoor dient het omgevingsplan gewijzigd te worden.

In de komende periode vinden verkennende gesprekken en onderhandelingen met de verschillende grondeigenaren plaats. Ontwikkeling Gouderak Oost Dit gebied is geplaatst op de 3 ha kaart van de Gedeputeerde Staten. De gemeente is geen grondeigenaar. Ontwikkelaars die eigenaar zijn, of worden, kunnen plannen indienen bij de gemeente. Spoorzone Planning is om in september 2024 te starten met de bouw van de eerste fase: 24 grondgebonden woningen en fase 2 bestaat uit 5 grondgebonden woningen en 60 appartementen waarvan een deel in het sociale segment valt. Tegen de omgevingsvergunning voor de eerste fase is bezwaar aangetekend. Het college heeft in juli 2024 een beslissing op bezwaar genomen. Inmiddels is er beroep en een voorlopige voorziening ingediend bij de rechtbank. Er is nog niet bekend wanneer de voorlopige voorziening behandeld kan worden. De gemeente zal om kortsluiting vragen bij de voorzieningenrechter, zodat er direct een uitspraak in de hoofdzaak kan komen i.p.v. alleen een uitspraak op de voorlopige voorziening. Hier moeten alle partijen mee akkoord gaan.

96

Bedrijventerrein Bergambacht Dit project omvat de ontwikkeling van een kleine 5 hectare nieuw bedrijventerrein als uitbreiding op het bestaande bedrijventerrein. Het voorontwerp- en ontwerpbestemmingsplan heeft ter inzage gelegen en het definitieve bestemmingsplan is op 19 september 2023 vastgesteld door de gemeenteraad en vervolgens ter inzage gelegd. Er is beroep ingediend tegen het vastgestelde bestemmingsplan en deze beroepsprocedure loopt op dit moment nog. Het bestemmingsplan is om deze reden nog niet onherroepelijk. De zittingsdatum bij de Raad van State was op 16 september 2024. Uitbreidingslocaties (7) De locaties die worden onderzocht liggen aan de noordoostzijde van Berkenwoude (tussen Oosteinde en de Wetering); aan de zuidzijde van Haastrecht (ten zuiden van de wijken Bergvliet en Bos en Water); aan de westkant van Krimpen aan de Lek (tussen de dijk en de Tiendweg); aan de westzijde van Schoonhoven (tussen de N210 en Opweg); ten noorden van Schoonhoven (aan de noordzijde van de N210, tegenover de voetbalvelden) en ten noorden van Stolwijk (aan de westzijde van de Bilwijkerweg). In het najaar van 2023 is ook een verkenning gestart naar een woningbouwlocatie ten oosten van Bergambacht. Hiermee worden in totaal zeven mogelijke woningbouwlocaties onderzocht in de gemeente.

97

H. Openbaarheidsparagraaf Algemeen De Wet Open Overheid (Woo), die op 1 mei 2022 in werking is getreden, heeft als doel overheden en semi-overheden transparanter te maken. Dit bevordert de openbaarheid van publieke informatie, wat essentieel is voor de democratische rechtsstaat, de burger, het bestuur en de economische ontwikkeling. De Woo legt bestuursorganen diverse verplichtingen op, waaronder de verplichting om in de begroting te vermelden hoe rekening wordt gehouden met de bepalingen uit de Woo. Deze paragraaf dient als invulling van deze verplichting voor de begroting van 2025. De Wet open overheid omvat kort samengevat drie belangrijke aspecten: -

Verplichtingen gericht op passieve openbaarmaking; Verplichtingen gericht op actieve openbaarmaking; Het op orde brengen van de (digitale) informatiehuishouding.

Doelstellingen 2025 -

-

-

98

Alle Woo-besluiten van 2023-2024 zijn gepubliceerd op de Woo-pagina van de website van de gemeente Krimpenerwaard en worden in 2025 ook gepubliceerd. De afgehandelde Woo-verzoeken zijn te vinden via de landelijke Woo-index. Continueren van de proactieve houding wat betreft de actieve openbaarmaking van overheidsinformatie en de landelijke ontwikkelingen rond de fasering van de wettelijk verplichte informatiecategorieën van de Woo worden gevolgd. De Woo verplicht dat de digitale informatiehuishouding binnen 8 jaar - gerekend vanaf mei 2022 - op orde wordt gebracht. Dit is een meerjarig traject waarin met jaarplannen voor de uitvoering wordt gewerkt. Er wordt gewerkt aan het optimaliseren van de digitale informatiehuishouding, wat zal resulteren in een snellere afhandeling van informatieverzoeken.

I. Opvang vluchtelingen Algemeen De opvang van vluchtelingen zal ook in 2025 een bijdrage van de gemeente Krimpenerwaard vragen. Met ingang van 1 januari 2025 dienen we 57 Oekraïense vluchtelingen op te vangen bovenop het huidige aantal. Mogelijk zal dit aantal gedurende 2025 toenemen. Met ingang van 1 februari 2024 is de spreidingswet van kracht. Volgens deze wet dient de gemeente Krimpenerwaard 341 asielzoekers op te vangen per 1 juli 2025. In het landelijke onderhandelaarsakkoord staat de spreidingswet wordt ingetrokken. Vooralsnog is de wet van kracht. De gemeente heeft eerder toegezegd 153 asielzoekers op te vangen. Op dit moment biedt de gemeente ruimte voor de opvang van 80 minderjarige asielzoekers. Deze zullen ook in 2025 worden opgevangen en tellen mee in het kader van de spreidingswet. Ook in 2025 zal de gemeente statushouders moeten huisvesten. Wat gaan we doen in 2025? We verwachten dat de opvang van Oekraïense vluchtelingen ook in 2025 aan de orde is. Omdat we deze opvang zelf exploiteren vraagt dit ambtelijke capaciteit. We streven ernaar de werkzaamheden die nu door een projectteam worden uitgevoerd te borgen in 2025 en de exploitatie onderdeel te maken van de reguliere werkzaamheden. Omdat de taakstelling ook voor onze gemeente toeneemt zal in 2025 mogelijk ambtelijke capaciteit nodig zijn om nieuwe locatie(s) in te richten en te exploiteren.

De hoogte van het normbedrag dat per dag per bed wordt uitgekeerd aan gemeenten is nog niet bekend. Op basis van de huidige ervaring verwachten we de exploitatiekosten te kunnen dekken, maar dat is nog niet zeker. De opvang van minderjarige asielzoekers (AMV-ers) loopt door in 2025. De dagelijkse exploitatie van deze opvanglocatie is in handen van het COA. De gemeente is hierbij echter nauw betrokken en draagt ook de verantwoordelijkheid voor het organiseren van onderwijs en zorg voor de vluchtelingen. Voor wat betreft onderwijs worden we gecompenseerd voor de realisatie van de onderwijslocaties, maar niet voor het daadwerkelijke onderwijs indien daar sprake is van bijvoorbeeld extra docenten. Voor jeugdzorg wordt de gemeente slechts ten dele gecompenseerd via het gemeentefonds en een separate uitkering die jaarlijks in de septembercirculaire wordt bekendgemaakt. De hoogte daarvan is nog onbekend. We prognosticeren de personele kosten op €0,4 miljoen per jaar. De huisvesting van statushouders zal ook in 2025 de nodige capaciteit vragen van onze gemeente. Het aantal statushouders dat de gemeente dient te huisvesten is hoger dan het aantal beschikbare sociale huurwoningen. Dit zal in 2025 waarschijnlijk toenemen.

Effecten opvang Oekraïense vluchtelingen Begroting lasten 2025

Budgetten opvang Oekraiense vluchtelingen (x € 1.000)

Budget 2025

Realisatie en exploitatie langdurige opvanglocaties Leefgeld gemeentelijke opvang Leefgeld particuliere opvang Bijzondere kostenregeling Leerlingenvervoer Inhuur ambtelijke organisatie Taalles ontheemden Oekraïne

2.750 300 350 25 25 525 65

Totaal

4.040

99

Begroting compensatie 2025 Compensatie opvang Oekraiense vluchtelingen (x € 1.000)

Budget 2025

Compensatie gemeentelijke opvang

3.985

Compensatie leefgeld particuliere opvang

350

Compensatie uitvoeringskosten particuliere opvang

150

Compensatie taalles ontheemden Oekraïne

65

Compensatie leerlingenvervoer

25

Totaal compensatie

4.575

Compensatie versus prognose 2025 Compensatie vs budget GOO (x € 1.000)

Budget 2025

Totaal compensatie

€4.575

Totaal prognose kosten opvang Oekraïense vluchtelingen

€4.040

Compensatie versus realisatie

€535

Bestemmen in reserve Oekraine

€535

Compensatie per opvangplek in 2025 Opvanglocatie

Gerealiseerde plekken

Aantal dagen open Vergoeding per 2025 dag

Totale vergoeding

Dorpsstraat Krimpen a/d Lek

71

365

€61

€ 1.580.815

IJsbaan Noord Lekkerkerk

108

365

€61

€ 2.404.620

Totaal langdurige plekken

179

Effecten opvang AMV'ers Begroting lasten 2025 Budgetten opvang AMV'ers (x € 1.000)

Budget 2025

Inzet ambtelijke organisatie

400

Jeugdzorg AMV'ers

PM

Realisatie onderwijslocaties

PM

Totaal

400

Begroting compensatie 2025 Compensatie opvang Oekraiense vluchtelingen (x € 1.000)

Budget 2025

Compensatie AMV'ers per jaar

17

Compensatie opvanglocatie via gemeentefonds

PM

Totaal compensatie

17

100

€ 3.985.435