Document · PDF

Begroting 2025-2028

Oordeelsvorming gezamenlijk 23 oktober 2024, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: Meerjarenbegroting 2025-202833.351 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2025-2028

Zaaknummer:

Behorend bij raadsbesluit nr:

Documentnummer:

19311387605

19311446838

19311449236

INHOUDSOPGAVE Aanbiedingsbrief ............................................................................................................................................ 5 Leeswijzer ...................................................................................................................................................... 8 Bestemming resultaat .................................................................................................................................. 12 Bestuur en ondersteuning ........................................................................................................................... 15 Veiligheid ..................................................................................................................................................... 19 Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................................................................... 22 Economie ..................................................................................................................................................... 25 Onderwijs, sport, cultuur en recreatie ..........................................................................................................

30 Sociaal domein ............................................................................................................................................ 35 Volksgezondheid en milieu .......................................................................................................................... 42 Volkshuisvesting, leefomgeving en stedelijke vernieuwing ......................................................................... 47 Recapitulatie van baten en lasten ............................................................................................................... 51 BBV Indicatoren ........................................................................................................................................... 53 Paragrafen ................................................................................................................................................... 59 A. Lokale heffingen ......................................................................................................................... 59 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing................................................................................ 68 C. Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................... 75 D.

Financiering ............................................................................................................................... 79 E. Bedrijfsvoering ........................................................................................................................... 84 F. Verbonden partijen ..................................................................................................................... 88 G. Grondbeleid ............................................................................................................................... 92 H. Openbaarheidsparagraaf ........................................................................................................... 98 I. Opvang vluchtelingen ................................................................................................................. 99 J. Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026 ............................................................... 101 Financiële begroting en meerjarenraming ................................................................................................. 104 Model 1: (Meerjarig) overzicht van de baten en lasten ................................................................ 104 Model 2: Gronden waarop de meerjarenramingen zijn gebaseerd ..............................................

107 Model 3: Verschillen ten opzichte van vorig begrotingsjaar ......................................................... 109 Model 4: Overzicht van de geraamde incidentele lasten en baten .............................................. 111 Model 5: Nieuw beleid .................................................................................................................. 115 Model 6: Meerjarig investeringsprogramma ................................................................................. 123 Model 7: Geprognosticeerde balans ............................................................................................ 127 Model 8: Reserves en voorzieningen ........................................................................................... 128 Model 9: Berekening EMU-saldo .................................................................................................. 132 Bijlagen ...................................................................................................................................................... 133 Bijlage 1 - Lijst verbonden partijen ............................................................................................... 133 3

Bijlage 2 - Lijst met gebruikte afkortingen .................................................................................... 147 Bijlage 3 - Overzicht taakvelden ................................................................................................... 150

AANBIEDINGSBRIEF Geachte raadsleden, Voor u ligt de meerjarenbegroting 2025-2028 van de gemeente Krimpenerwaard. Een begroting die aansluit op de kaders zoals door u vastgesteld in de Kadernota 2025. Ook met de daarin benoemde zorgen over het meerjarig perspectief. Hierover is in deze programmabegroting extra toelichting gegeven in paragraaf J. Maatregelen vanwege korting Gemeentefonds 2026. Ook de periode vanaf 2025 kenmerkt zich nog door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen die impact hebben op het werk van ons als gemeente. De inflatie lijkt wat te temperen, maar gezien de ontwikkelingen in de (wereld)politiek is er nog veel onzekerheid over de stabiliteit van de wereldeconomie. Denk daarbij aan de oorlog in Oekraïne die nog voortduurt, maar ook de instabiliteit in het Midden-Oosten. In Nederland speelt ook nog de problematiek rondom de opvang van vluchtelingen en de onduidelijkheid over de status van de spreidingswet en de toekomst van het buitengebied (agrarisch en natuur) door het aantreden van het nieuwe kabinet. Collegeprogramma Vitaal Vooruit Ook in 2025 blijft het werken aan een vitale Krimpenerwaard, met vitale inwoners, gemeenschappen, kernen en buitengebied.

Dit vraagt om een integrale aanpak op basis van het toekomstperspectief waarin we als gemeente, maar ook met andere instanties, overheden, maatschappelijke partners en onze inwoners werken aan de realisatie van de 37 ambities uit het collegeprogramma. De afgelopen jaren zijn er diverse belangrijke beleidsdocumenten door uw raad vastgesteld en de komende periode staan dan ook vooral in het teken van de uitvoering. Hiertoe zijn in deze programmabegroting diverse inspanningen opgenomen die in 2025 worden opgepakt of voortgezet. Sociaal domein Ook binnen het sociaal domein staan er vanaf 2025 diverse uitdagingen te wachten. Per 1 januari 2025 zal de regionale werkorganisatie de formele status van een gemeenschappelijke regeling krijgen. Hiermee zijn de werkzaamheden binnen het sociaal domein die we regionaal beleggen beter geborgd en kan er op een meer formele manier sturing vanuit uw raad plaatsvinden op de werkzaamheden die binnen de regeling plaatsvinden. Daarnaast treedt vanaf 2025 het nieuwe inkoopplan in werking. Dit inkoopplan heeft geleid tot herziene reële tarieven voor Jeugdzorg en Wmo wat moet leiden tot een duurzaam en dekkend zorglandschap voor onze inwoners. De hieraan verbonden kosten door de stijging van de prijzen zijn in deze begroting opgenomen. Om de kostenstijging te beperken wordt binnen de gemeente Krimpenerwaard volop ingezet op preventie.

Dit doen we door de oprichting van 1 integrale toegang voor onze inwoners en een aantal andere maatregelen als zijnde het zelf direct verlenen van basishulp aan inwoners en het voeren van procesregie. Dit zorgt niet alleen voor een betere dienstverlening aan inwoners, maar ook voor een betere sturing en daarmee het voorkomen van onnodige dure zorgtrajecten. In 2024 zal ook de deskundigencommissie opstarten die op basis van het advies van de commissie van wijzen inzake de kosten van Jeugdzorg voor gemeenten versus de compensatie daarvoor vanuit de Rijksoverheid zal beoordelen in hoeverre de inspanningen uit de Hervormingsagenda Jeugd daadwerkelijk hebben geleid tot besparingen in de kosten. Mocht blijken dat ondanks de inspanningen er geen sprake is van kostenbesparingen dan zullen gemeenten hiervoor, met terugwerkende kracht over 2023 en 2024 gecompenseerd worden. Daarnaast zal dan beoordeeld worden welk effect dit heeft voor de bekostiging vanaf 2025. Daarnaast verwachten we nog dit jaar duidelijkheid over de aangekondigde separate indexering voor de kosten die gemeenten maken voor de Wmo. Hierover zijn eerder afspraken gemaakt maar aangezien deze nog niet tot verwerking in de meicirculaire hebben geleid zijn deze geen onderdeel van deze programmabegroting.

Gemeentefinanciën Het meerjarig toekomstbeeld op het gebied van de gemeentefinanciën is al enkele jaren uiterst negatief. Het bekende ravijnjaar 2026 maakt het voor gemeenten zeer lastig om structureel beleid op te stellen. Sterker nog, wij hebben u bij de kadernota 2025 reeds meegenomen in mogelijke besparingsopties om te komen tot een structureel sluitende begroting. U heeft daarbij een motie aangenomen om op basis van

deze exercitie richting de Kadernota 2026 tot een integrale afweging te komen. Wij hanteren daarbij het motto van de VNG: “Prepare for the worst, fight for the best”. En recent is ook een nieuwe campagne vanuit de VNG gestart om te laten zien dat wij er als gemeenten alles aan doen om onze inwoners zo goed mogelijk te bedienen ondanks de financiële uitdagingen waar we voor staan. En deze financiële uitdagingen lijken ook niet op korte termijn opgelost te worden. En daarnaast is inmiddels niet alleen 2026 een financieel technische uitdaging, maar door de eenmalige uitname in 2025 is ook dit begrotingsjaar al uitdagend geworden. Om voor komend jaar toch een structureel sluitende begroting te presenteren, stellen wij in deze begroting onderstaande maatregelen voor. Inzet Algemene reserve vrij vermogen Zoals verwacht laat de begroting 2025, op basis van de uitgangspunten bij de kadernota 2025, een meerjarig tekort zien. Voor de jaarschijf 2025 bedraagt dit tekort € 2,3 miljoen. Bij de behandeling van de kadernota is door u uitgesproken nog geen inhoudelijke opties in te zetten, maar deze verder uit te werken richting de kadernota 2026 voor verwerking in de begroting 2026. Wel is door u in de vorm van een amendement (A24-042) aangegeven de tot nu toe gereserveerde middelen voor mogelijke tekorten op de begroting maximaal in te zetten om een tekort in 2025 te dekken.

Op basis van deze raadskeuze stellen wij u in deze begroting voor om het tekort voor een deel te dekken door inzet van een deel van de maximaal toegestane 10% van de vrij beschikbare ruimte in de Algemene reserve vrij vermogen (ARvv) Dit betreft een inzet van € 1,3 miljoen van de maximaal toegestane ca. € 1,4 miljoen. Verhoging OZB Daarnaast stellen wij een aanvullende verhoging van de Onroerende Zaakbelasting (OZB) met 7% voor met een meeropbrengst van € 1 miljoen. Deze verhoging van de OZB-opbrengst heeft een relatief beperkte invloed op de woonlasten voor onze inwoners, omdat in deze begroting geen verhoging van de afvalstoffenheffing wordt voorgesteld. In totaal stijgen de woonlasten in 2025 met 3,6% in plaats van de in de kadernota voorgestelde 2,3% inflatiecorrectie. Naast de relatief beperkte stijging van de woonlasten stellen wij deze bijstelling van de OZB-opbrengst nu ook vanwege een aantal andere redenen aan u voor. Ten eerste leidt dit voorstel ook tot een structurele meerjarige dekking van het begrotingstekort en draagt daarmee al bij aan de oplossingsrichtingen voor het ravijnjaar 2026.

Ten tweede kunnen we met een aanvullende bijstelling nu, de verhoging straks bij het opstellen van de begroting 2026 (november 2025) wellicht enigszins beperken Tenslotte maakt het voornemen van het kabinet om de OZB-verhoging te maximeren het voor u als gemeenteraad wellicht onmogelijk om volgend jaar een OZB-verhoging door te voeren als dit dan nodig zou zijn. Cijfers Ten opzichte van de kadernota 2025 laten de meerjarige structurele saldi het volgende verloop zien. Voor een nadere toelichting op de cijfers verwijzen wij u naar de leeswijzer en de modellen achterin deze begroting.

Bedrag x € 1.000 Actuele saldi na mutaties meicirculaire 2024 - cf memo d.d. 28 mei 2024 (a)

2025

2026

2027

2028

-1.669

-7.333

-6.297

-5.710

-2e Tussentijdse rapportage 2024 (excl. Meicirculaire)

-410

-277

-183

-276

-Actualisatie technische oplossingen

-195

241

184

-Collegeprogramma

-75

-Ontwikkelingen

-1.494

-988

-821

-605

-1.605

-1.062

-988

Saldo begroting 2025 (a+b=c)

-2.274

-8.938

-7.359

-6.698

Dekkingsplan (d)

2.300

1.153

1.171

1.178

Mutaties o.b.v.:

Totaal van mutaties (b)

Saldo begroting na dekkingsplan (c+d)

-7.785

-6.188

Waarvan incidenteel

-502

-56

-5.520 -51

Structureel saldo begroting 2025

-7.283

-6.132

-5.469

-/- is nadeel/lasten

Vooruitlopend op besluitvorming door uw raad zijn de financiële gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2024 meegenomen in de meerjarencijfers van deze begroting. Zoals meermaals met u gedeeld staat onze gemeente de komende jaren voor grote investeringsopgaven. Ook voor de lasten die voortvloeien uit de hiermee gemoeide investeringsaanvragen geldt dat deze zijn opgenomen in deze begroting. Dit is in lijn met de systematiek van voorgaande begrotingen. In deze begroting is nog geen rekening gehouden met de uitkomsten van de septembercirculaire 2024. Hierover wordt u, zoals gebruikelijk, separaat geïnformeerd Meerjarig niet-sluitende begroting In bovenstaande tabel is te zien dat de jaarschijf 2025 structureel sluitend is, maar dat de jaren erna een tekort laten zien. Zoals eerder aangegeven gaan de komende jaren vanaf 2026 voor alle gemeenten gepaard met grote (financiële) opgaven en onzekerheden. In verband hiermee heeft de VNG in haar begrotingsadvies opgeroepen om al bij de Kadernota 2025 inzicht te geven in de onderwerpen waar de pijn van de korting op gemeenten het meeste gevoeld gaat worden door onze inwoners. Aan deze oproep hebben wij gehoor gegeven met het in de raad behandelde overzicht met besparingsopties over alle grote thema’s in onze gemeentelijke begroting.

In lijn met het advies van de VNG en de oproep van uw raad bij de behandeling van de Kadernota 2025 lossen we de meerjarige tekorten vanaf 2026 nu niet op. Wel geven we inzicht in en werken we op basis van de opgedane inzichten toe naar een Kadernota 2026 waarin u als raad integraal de afweging kan maken tussen de verschillende opties. Met daarbij nog steeds de hoopvolle blik, maar ook de actiestand richting het Rijk om tijdig te erkennen dat de ingezette korting onverantwoord en onhoudbaar is en op lange termijn de kosten eerder zal verhogen dan doen afnemen. Voor een extra toelichting hierop zie ook paragraaf J. Maatregelen vanwege korting Gemeentefonds 2026. Opbouw begroting Evenals in voorgaande begrotingen starten we met een leeswijzer, gevolgd door een dekkingsplan. Daarna volgen de verplichte onderdelen: de beleidsbegroting met daarin de programma’s, de indicatoren, de paragrafen en tenslotte een aantal financiële modellen en bijlagen. Burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard de secretaris, de burgemeester,

J. Hennip

Ir. J. Beenakker

Ed|6` Uitgangspunten Op 9 juli jl. zijn de kaders voor de begroting 2025 in uw gemeenteraad vastgesteld. Deze kaders zijn als uitgangspunt gehanteerd bij het opstellen van de begroting 2025-2028. Daarnaast vormen de structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2024, met daarin onder andere de gevolgen van de meicirculaire 2024, een belangrijk onderdeel van deze begroting. Ook is, zoals hieronder toegelicht, nog een aantal andere ontwikkelingen in de begroting verwerkt. Actuele saldi na mutaties meicirculaire 2024 Bij de behandeling van de kadernota 2025 hebben wij u door middel van een memo (d.d. 28 mei 2024) geïnformeerd over de, destijds, actuele verwachte meerjarige saldi voor de jaren 2025-2028. De in die memo gepresenteerde saldi zijn in onderstaand overzicht het vertrekpunt om de mutaties te verklaren ten opzichte van de in deze begroting gepresenteerde meerjarige saldi. Onder de tabel worden de aanpassingen kort toegelicht.

x € 1.000 Saldo kadernota 2025 Totaal technische oplossingen in kadernota Saldo na technische oplossingen

2025 -2.902

2026 -10.094

2027 -9.937

2028 -10.533

2.620 -282

4.444 -5.650

5.655 -4.282

6.706 -3.827

Mutaties: Meicirculaire 2024

4.017

6.141

5.732

5.746

Waarvan al opgenomen in de kadernota 2025

-4.500

-7.212

-7.324

-7.436

212

424

636

Gevolgen meicirculaire 2024 voor de technische oplossing Actuele saldi na mutaties meicirculaire 2024 - cf memo d.d. 28 mei 2024 (a)

-904

-824

-847

-829

-1.669

-7.333

-6.297

-5.710

Mutaties na kadernota: 2e tussentijdse rapportage 2024 (excl. Meicirculaire) (b)*

-410

-277

-183

-276

Aanvullende indexering Wmo

Actualisatie technische oplossingen -Hervormingsagenda 70%

-338

-Dividend Stedin

143

241

184

Totaal actualisatie technische oplossingen (c)

-195

241

184

Totaal

-225

-475

-meegenomen in kadernota 2025

150

400

Totaal collegeprogramma (d)

-75

Collegeprogramma

Ontwikkelingen -Inflatiecorrectie

1.370

673

692

-Personele lasten

-1.530

-1.621

-1.836

-1.941

-Bijdrage gemeenschappelijke regelingen

615

598

602

795

-Kapitaallasten

861

666

1.402

682

-Financieringslasten

641

188

-41

-231

-Mutaties reserves/voorzieningen

-494

-943

-682

-390

-Opbrengst belastingen/leges/overig

-37

-22

-Inkoopplan Jeugd en Wmo

-808

-Overige mutaties

-589

-210

-295

346

Totaal van ontwikkelingen (e)

-1.494

-988

-821

Mutatie t.o.v.memo (b+c+d+e=f)

-605

-1.605

-1.062

-988

Saldo begroting 2025 (a+f=g)

-2.274

-8.938

-7.359

-6.698

Dekkingsplan -Inzet 10% surplus Algemene reserve vrij vermogen

1.300

-OZB-opbrengst

1.000

1.153

1.171

1.178

Totaal dekkingsplan (h)

2.300

1.153

1.171

1.178

-7.785

-6.188

-5.520

Saldo begroting na dekkingsplan (g+h) -/- is nadeel/lasten

*Het saldo van de meicirculaire 2024 is al verwerkt in het saldo van de memo bij (a) en is daarom gecorrigeerd op het saldo van de 2e tussentijdse rapportage: 2025

2026

2027

2028

Saldo conform tussentijdse rapportage (incl.Meicirculaire)

3.607

5.864

5.549

5.563

Effect Meicirculaire 2024

4.017

6.141

5.732

5.839

Saldo tussentijdse rapportage gecorrigeerd (excl.Meicirculaire)

-410

-277

-183

-276

2e Tussentijdse rapportage 2024 De structurele gevolgen van de 2e tussentijdse rapportage 2024 zijn verwerkt in de cijfers van de voorliggende begroting. In deze rapportage zijn onder andere de structurele gevolgen van de meicirculaire 2024 meegenomen. In de kadernota 2025 en de daaropvolgende memo was al rekening gehouden met voordelige effecten uit de meicirculaire. Daarom wordt het saldo van de 2e Tussentijdse rapportage bovenstaand gepresenteerd zonder de effecten van de circulaire. Door middel van een raadsinformatiebrief (RIB) van 11 juni jl. bent u geïnformeerd over de financiële effecten van de meicirculaire 2024. Collegeprogramma De financiële vertaling van de inspanningen uit het collegeprogramma is verwerkt in deze begroting. Per programma is een toelichting opgenomen van de inspanningen en daaraan gekoppelde middelen. Ontwikkelingen Er is sprake van een aantal ontwikkelingen in zowel de lasten als de baten die vanaf 2025 in de begroting zijn verwerkt. De gepresenteerde bedragen betreft de afwijkingen ten opzichte van de in de kadernota 2025 reeds meegenomen bedragen. Het gaat onder andere om de volgende mutaties.



Inflatiecorrectie Op basis van de meicirculaire 2024 is voor 2025 rekening gehouden met een inflatiecorrectie van 2,3%. Vooruitlopend op de circulaire was in de kadernota 2025 al gerekend met een bedrag voor inflatiecorrectie van € 2,6 miljoen. Onderdeel hiervan zijn is de correctie voor toekomstige lastenstijgingen van beheerplannen die onder voorzieningen liggen. Eén daarvan is het IBOR. Naar verwachting gaat het nieuwe Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) in 2026 in. Dit betekent dat de in de afgelopen jaren voor 2025 opgebouwde post voor inflatiecorrectie nu kan vrijvallen. Dit leidt tot een incidenteel voordeel van ca. € 700.000 in 2025.



Personele lasten Vooruitlopend op de uitkomsten van de cao-onderhandelingen voor 2025 is vooralsnog rekening gehouden met een structurele loonstijging van 4,4%. Dit is conform de in de meicirculaire 2024 gepresenteerde verwachte loonontwikkeling. In de kadernota is gerekend met een lagere basis

aan totale loonsom, waardoor de verwachte stijging lager uitkwam. Dit is nu gecorrigeerd. Ook zijn de lasten van de in deze begroting opgenomen aanvragen voor formatie hier opgenomen. 

Indexering bijdrage gemeenschappelijke regelingen In de kadernota is gerekend met een stijging van de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen met gemiddeld 10%. De begrotingen 2025 zijn opgesteld op basis van de afspraken die hierover zijn gemaakt binnen de Financiële Kaderstelling Gemeenschappelijke Regelingen (FKGR). Dit leidt tot een lagere stijging van de bijdragen dan waarmee aanvankelijk was gerekend.



Kapitaallasten De kapitaallasten (rente en afschrijvingen) zijn bijgesteld naar aanleiding van aanpassing van de staat van investeringen op basis van onder andere de jaarrekening 2023 en de kadernota 2025. Het betreft zowel voor- als nadelige mutaties. Onderdeel hiervan zijn ook de mutaties op de kapitaallasten binnen de gesloten complexen van afval en riolering. Deze worden verrekend met de tarieven en zijn daardoor niet van invloed op het saldo van de begroting. De lagere kapitaallasten zijn het gevolg van het aanpassen van de jaarschijven waarin geplande investeringen gereed zijn. De investeringen zoals opgenomen in het meerjareninvesteringsplan (zie ook model 6) zijn hierin meegenomen.



Financieringslasten Om het door uw gemeenteraad vastgestelde en nog vast te stellen beleid te kunnen uitvoeren moeten financieringsmiddelen worden aangetrokken. Hierdoor neemt de schuldpositie van de gemeente, en daarmee ook de rentelasten, in de komende jaren toe. In de kadernota is hierop reeds geanticipeerd. Wel is het zo dat dat de financieringslasten in de jaarschijven 2025 en 2026 minder fors stijgen dan in de kadernota was voorzien. Dit komt met name doordat we er rekening mee houden dat er in deze jaren ook nog sprake is van aanvullende rentebaten. Voor meer inzicht hierin verwijzen wij u naar de paragraaf Financiering.



Mutaties reserves en voorzieningen Door lagere onttrekkingen aan en/of hogere stortingen in reserves en voorzieningen is in deze meerjarenbegroting sprake van een voordeel. Tegenover de reservemutaties staan lasten en baten die zijn meegenomen in één van de andere hier gepresenteerde onderdelen, waardoor het effect op de begroting budgettair neutraal is. Eén van die onderdelen betreft de kapitaallasten.



Opbrengst belastingen/leges/overig In de kadernota is rekening gehouden met toename van de opbrengsten voor onder andere leges en belastingen met ca. € 800.000. Dit is in lijn met het bedrag wat hiervoor nu in de begroting is geraamd.



Inkoopplan Jeugd en Wmo Met de raadsinformatiebrief (RIB) van 2 juli jl. bent u geïnformeerd over de verwachte financiële gevolgen van het regionale inkoopplan Jeugd en Wmo 2025. In de kadernota is hiervoor al € 1.220.000 aan lasten opgenomen. In de RIB is aangegeven dat de stijging van de gemiddelde tarieven 9% bedraagt en daarmee hoger is dan de 5% waarmee in de kadernota was gerekend. Hierdoor werd rekening gehouden met een mogelijke aanvullende lastenstijging van bijna € 1,1 miljoen. Het daadwerkelijke verwachte effect valt nu lager uit en is bijgesteld naar ca. € 800.000.



Overige mutaties Dit betreft meerdere incidentele en structurele aanpassingen en aanvragen. Voor een toelichting op de aanvragen verwijzen wij naar model 5 – Nieuw beleid

Dekkingsplan Om het in 2025 gepresenteerde tekort van bijna € 2,3 miljoen te dekken zijn in deze begroting de onderstaande dekkingsvoorstellen verwerkt. 

Inzet 10% surplus Algemene reserve vrij vermogen In lijn met het door uw gemeenteraad aangenomen amendement zetten wij in deze begroting € 1,3 miljoen van de maximaal toegestane ca. € 1,4 miljoen van het surplus van de ARvv vermogen in om jaarschijf 2025 sluitend te krijgen.



OZB-opbrengst Door de OZB-opbrengst aanvullend te verhogen met 7% is sprake van een structurele aanvullende opbrengst van € 1 miljoen. Als gevolg van areaalaanpassingen stijgt dit bedrag meerjarig. Doordat het tarief van de afvalstoffenheffing voor 2025 gelijk blijft aan 2024 is het effect van de extra OZB-stijging op de woonlasten relatief beperkt.

Opbouw begroting De opbouw van de begroting is voorgeschreven en is dan ook in lijn met voorgaande jaren. Het eerste onderdeel is de beleidsbegroting. Hierin zijn de programma’s, BBV indicatoren en paragrafen opgenomen. Programma’s Alle programma’s kennen een uniforme opzet. Er wordt gestart met een inleidende tekst met daarin een korte toelichting op de inhoud van het betreffende programma en een toelichting op de belangrijkste landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen die we voor dit programma zien voor de komende periode. Vervolgens zijn de onderdelen uit het collegeprogramma per programma opgenomen. Dit is de vertaling van de ambities uit het door uw raad vastgestelde coalitieakkoord. De ambities uit het collegeprogramma zijn uitgewerkt naar doelen, indicatoren, inspanningen en exploitatielasten. In het programma is aangegeven of sprake is van incidentele dan wel structurele kosten voor de jaarschijf 2025. De structurele kosten zijn ook verwerkt in de cijfers van de jaarschijven 2026-2028 die in de begroting zijn opgenomen. Deze systematiek betekent dat investeringsbedragen voor 2025 en hieruit voortvloeiende kapitaallasten niet expliciet in het betreffende programma staan opgenomen. De kapitaallasten maken onderdeel uit van de komende jaarschijven in het financieel overzicht per programma.

De investeringen zijn opgenomen in het meerjarig investeringsprogramma (model 6). Het totale werkpakket van de gemeente kan worden opgedeeld in nieuwe speerpunten uit het collegeprogramma en overige, zogenaamde going concern, taken. In het financiële overzicht dat per programma wordt gepresenteerd, zijn de volledige lasten en baten per programma opgenomen. Inhoudelijk gaan wij in de programma’s alleen expliciet in op de onderdelen uit het collegeprogramma voor komend jaar. Hierover rapporteren wij gedurende 2025, door middel van de geëigende planning & control documenten, aan u. Voor de overige onderdelen geldt dat wij alleen in financiële zin verantwoording afleggen. Indicatoren In de programma’s zijn indicatoren opgenomen die behoren bij onze ambities en doelstellingen. Op deze indicatoren sturen wij door middel van beleid actief. Daarnaast zijn gemeenten op grond van het BBV verplicht een basisset met overige indicatoren te presenteren. Een overzicht hiervan is opgenomen na de programma’s vanaf pagina 53.. Paragrafen Met ingang van het jaar 2023 zijn er 8 verplicht voorgeschreven paragrafen. De Openbaarheidsparagraaf is er als laatste verplichte bijgekomen.

In artikel 3.5 van de Wet open overheid (Woo) wordt voorgeschreven dat bestuursorganen in de jaarlijkse begroting aandacht besteden aan de beleidsvoornemens inzake de uitvoering van deze wet en in de jaarlijkse verantwoording verslag doen van de uitvoering ervan, mede in relatie tot de beleidsvoornemens. Daarnaast staat het de gemeente vrij om naar eigen inzicht paragrafen toe te voegen om een bepaald onderdeel van de begroting nader toe te lichten. Sinds de jaarrekening 2022 kiezen wij er voor om een aparte paragraaf Opvang vluchtelingen op te nemen. Aangezien dit thema nog steeds actueel is, nemen we deze paragraaf ook weer op in deze begroting. Daarnaast hebben we in aansluiting op het vanuit de VNG ontvangen begrotingsadvies 2025-2028 een paragraaf 'Maatregelen vanwege korting gemeentefonds 2026' opgenomen. Hierin kunnen de maatregelen worden beschreven die we moeten nemen of voornemens zijn te nemen om de verwachte financiële gevolgen van de kortingen door het Rijk het hoofd te kunnen bieden. Indien alle gemeenten dit op een min of meer soortgelijke wijze inzichtelijk maken, ontstaat landelijk een goed totaaloverzicht van de keuzes die gemeenten moeten maken. Het tweede deel van de begroting is de financiële begroting en meerjarenraming met een aantal verplichte financiële modellen en bijlagen.

BESTEMMING RESULTAAT De begroting laat een saldo zien van € 26.000 voordelig in 2025. In de jaren daarna daalt het saldo naar € 5,5 miljoen tekort in 2028. In lijn met voorgaande begrotingen is ook in deze begroting incidenteel een beroep gedaan op bestemmingsreserves en de Algemene reserve vrij vermogen. In onderstaande tabel is dit weergegeven.

Bedrag x € 1.000 Saldo begroting voor incidentele inzet reserves

2025

2026

2027

2028

-1.997

-8.552

-6.501

-5.498

Duurzaamheid

362

361

Begrotingstekort

9.049

Omgevingsplannen

-50

Incidentele inzet reserves:

WGA claim

-40

Onderwijshuisvesting

-571

-470

Sport

Strategische verwerving

Egalisatiereserve ICT

303

Sociaal domein

Bedrijfsvoering

-23

Begraven

1.000

740

Gebiedsprocessen

200

Grondexploitatie

-8

-35

-20

Degeneratievergoeding

Algemene reserve

-8.456

Totaal incidentele inzet reserves

2.023

767

315

-22

-7.785

-6.186

-5.520

Saldo begroting -/- is nadeel/lasten

Voorgesteld wordt het positieve saldo voor 2025 toe te voegen aan de Algemene reserve vrij vermogen. Voor de negatieve saldi van de jaarschijven 2026-2028 wordt voorgesteld deze vooralsnog niet te dekken. Op deze wijze blijven de verwachte tekorten zichtbaar en wordt niet de indruk gewekt dat we de tekorten ondanks lagere rijksbijdragen zelf op kunnen lossen. Saldo Algemene reserve vrij vermogen Het saldo van de Algemene reserve vrij vermogen is beschikbaar om eventuele toekomstige tegenvallers op te kunnen vangen. Deze reserve geeft meerjarige het volgende beeld.

Bedrag x € 1.000 Stand 1-1 Mutatie saldo Overige mutaties Claims: Weerstandsvermogen Oekraïne Algeracorridor Afboeking boekwaarde scholen e.d. Amendement A19-20 herbestemmen reserve ontwikkeling kernen Totaal claims

2025 21.601 8.756

2026 13.503 -

2027 13.503 -

2028 13.503 -

-3.612 -5.523 -3.950 -1.200

-15.554

Saldo na inzet claims Inzet 10% surplus algemene reserve Saldo 31-12

14.803 1.300 13.503

13.503

-1.269

-/- is nadeel/lasten

Voor een totaaloverzicht van de reserves en voorzieningen verwijzen wij u naar model 8.

BESTUUR EN ONDERSTEUNING

Dit programma behandelt de overkoepelende taakvelden van het bestuur, de ondersteuning daarvan door de gemeentelijke organisatie en de relatie tussen de burger en het bestuur van de gemeente Krimpenerwaard. Betrokken en betrouwbaar in dienstverlening staan hierin centraal. De gemeente Krimpenerwaard staat voor een uitstekende dienstverlening. Speerpunten zijn betrouwbaar, snel, digitaal waar het kan en op maat waar nodig of gewenst. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor burgerzaken, bestuurlijke samenwerking, ondersteuning van het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Ontwikkelingen Bestuur en ondersteuning 2025 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen De overheid staat onder constante druk door hoge verwachtingen van burgers, wat botst met de toenemende complexiteit van gemeentelijke taken. Dit brengt financiële risico’s, imagoschade en het risico dat de gemeente niet betrouwbaar overkomt. Door maatschappelijke veranderingen zoals meer burgerparticipatie en digitalisering, is het essentieel om de juridische kwaliteit systematisch te bewaken. Lokale ontwikkelingen Risicomanagement en compliance wordt steeds belangrijker in de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie. Juridische kwaliteit is daarvan een belangrijke component.

We zien daarom dat er steeds meer behoefte is aan het meten van en het systematisch bewaken van de juridische kwaliteit. Hierdoor kan gestuurd worden op - het al dan niet accepteren van - de juridische risico’s.

Dienstverlening: Inwoner centraal X AMBITIE

Het is onze ambitie dat inwoners, ondernemingen en organisaties ook echt een verschil gaan merken in onze dienstverlening. We denken vanuit onze inwoners en streven naar meer nabijheid. We richten ons met name op zoveel mogelijk persoonlijk contact tussen bestuur, inwoners, organisaties en ondernemers. We zetten in op het eenvoudiger en sneller aanvragen van (digitale) producten en diensten.

ER-DOEL

We werken proactief aan een dienstverlening die meer op de vraag gericht is.

WE METEN

De klanttevredenheid via KlantinFocus. Algemene indicator is de driejaarlijkse burgerpeiling.

INSPANNINGEN 2025 - 2028

Als de vraag naar onze dagelijkse dienstverlening toeneemt, zetten we meer mensen in op de uitvoering. We investeren in datagedreven werken, waardoor we gerichter kunnen werken, sturen en verantwoorden.

MIDDELEN 2025

Burger- en overheidsparticipatie X AMBITIE

Betere en meer gedragen besluitvorming door burger- en overheidsparticipatie.

ER-DOEL

We betrekken inwoners en ondernemers meer en beter bij initiatieven.

WE METEN

Het al dan niet realiseren van het digitaal participatieplatform. Het aantal ontwikkelde participatie-instrumenten. Het aantal burger- en overheidsparticipatietrajecten per jaar via het platform.

INSPANNINGEN 2025

We inventariseren de mening van onze inwoners via de driejaarlijkse burgerpeiling

INSPANNINGEN 2025 2028

We organiseren burger- en overheidsparticipatie als vast onderdeel van beleid, initiatieven en projecten.

MIDDELEN 2025

Realisatie nieuw gemeentekantoor X AMBITIE

Het realiseren van een nieuwe huisvesting voor de gemeentelijke organisatie, gunstig gelegen en goed bereikbaar voor alle inwoners van de Krimpenerwaard.

ER-DOEL

We starten uiterlijk 2024 (onder voorbehoud van bezwaar en beroep) met de bouw van een ‘Huis voor de gemeente’ als centrale werk- en ontmoetingsplek.

WE METEN

De realisatie van de nieuwe huisvesting waarbij we rekening houden met de vastgestelde uitgangspunten.

INSPANNINGEN 2025 Afronden van de bouw, de oplevering en het in gebruik nemen van de nieuwe huisvesting. - 2028 MIDDELEN 2025

Structureel sluitende begroting X AMBITIE

We maken continu de afweging tussen inzet om onze ambities te bereiken, uitvoering van wettelijke taken, redelijke lasten voor onze inwoners en een gezonde financiële positie. Bij eventuele bezuinigingsscenario’s zijn participatie en draagvlak van belang.

ER-DOEL

We blijven een financieel stabiele en gezonde gemeente.

WE METEN

Structurele exploitatieruimte >=0% Netto schuldquote <=100%

INSPANNINGEN 2025

Verbeteren efficiëntie en informatievoorziening van de financiële processen en documenten door het werken met een nieuw financieel pakket. Stapsgewijs voorbereiden van keuzes over de opties om te komen tot een sluitende begroting voor 2026 en verder.

INSPANNINGEN 2025 - 2028

Doorvoeren van de keuzes in het kader van een structureel sluitende begroting in het beleid en de uitvoering van de organisatie.

MIDDELEN 2025

Samenwerking met andere overheden X AMBITIE

De gemeente Krimpenerwaard werkt positief, vanuit een zelfbewustzijn en met oog voor eigen ambities, samen met andere overheden. Om zo doelen op het gebied van woningbouw en werkgebieden, de toekomst van het landelijk gebied, bereikbaarheid en gezamenlijke taken op het gebied van het sociaal domein dichterbij te brengen.

ER-DOEL

We bereiken meer samen met andere overheden.

WE METEN

INSPANNINGEN 2025

De regio realiseert in 2025 een concreet programma voor drie centrale opgaven van MiddenHolland: 1. duurzame groei 2. bereikbaarheid 3. economische vitaliteit Langs deze lijn worden regio-activiteiten geprioriteerd en resultaten inzichtelijk gemaakt. Hiertoe wordt de regio versterkt en ingericht als een overzichtelijk regionaal programmabureau.

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We (blijven) participeren in regionale samenwerking, we lobbyen en trekken proactief samen op met andere overheden n om de Krimpenerwaard voor nu en in de toekomst vitaal te houden. We versterken de uitvoeringskracht in de regio.

MIDDELEN 2025

Structureel: € 200.000 bijdrage regio M-H

Aantrekkelijk werkgeverschap X AMBITIE

Door zich te profileren als een aantrekkelijk werkgever wil de gemeente Krimpenerwaard nu en in de toekomst goed personeel behouden en werven.

ER-DOEL

We zijn een aantrekkelijker werkgever.

WE METEN

De instroom, doorstroom en uitstroom van personeel. Medewerkerstevredenheid.

INSPANNINGEN 2025 Verdere uitrol van alle onderdelen van het strategisch P&O plan die een bijdrage leveren - 2028 aan het aantrekkelijk werkgeverschap. MIDDELEN 2025

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Regio Midden Holland - Samenwerkingsverband Vastgoedinformatie, Heffing en Waardebepaling (SVHW) - Streekarchief Midden Holland - Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) - Oasen BV - Stedin

Financieel overzicht In onderstaand overzicht zijn de totale financiën van dit programma weergegeven. De hiervoor gepresenteerde beleidsspeerpunten zijn hier onderdeel van. Bedragen x €1.000 Exploitatie

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

-33.752

-35.064

-35.785

Meerjaren 2026 Meerjaren 2027 Meerjaren 2028 -38.721

-39.597

-40.243

Baten

122.454

127.072

137.300

133.012

134.694

136.970 96.728

Saldo van baten en lasten

88.701

92.007

101.515

94.291

95.097

Stortingen

-19.691

-11.344

-9.806

-734

-710

Onttrekkingen

16.867

16.400

11.917

1.228

1.183

1.236

Mutaties reserves

-2.823

5.057

2.111

495

472

526

Geraamd resultaat

85.878

97.064

103.626

94.786

95.569

97.253

VEILIGHEID

Binnen dit programma staat de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners, bedrijven en partners voor een gemeente die veilig is en voelt op het gebied van wonen, werken en leven. In het veiligheidsdomein heeft de gemeente vooral een regierol. De gemeente kan het echter niet alleen. Naast de hulpverleningsorganisaties, zoals politie en brandweer, hebben bedrijven en inwoners ook een eigen verantwoordelijkheid. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor onder andere het organiseren van de crisisbeheersing. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor onder andere onze deelname aan de Veiligheidsregio Hollands Midden, handhaving van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en crisisbeheersing. Ontwikkelingen Veiligheid 2025 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Binnen het veiligheidsveld zien wij dat de aanpak van ondermijning een steeds grotere plaats inneemt. Voorbeelden hiervan zijn witwassen en criminaliteit rondom verdovende middelen, maar ook de aankoop van vastgoed en bedrijven met crimineel verkregen middelen. Een effectieve aanpak vraagt een georganiseerde overheid die alle middelen en instrumenten inzet die tot haar beschikking staan. Wij zien daarnaast dat er steeds meer taken terecht komen bij onze buitengewoon opsporingsambtenaren (boa's.) Het is afwachten hoe dit zich verder gaat ontwikkelen.

Lokale ontwikkelingen Politie eenheid Den Haag gaat zich meer richten op digitale criminaliteit. Lokaal gaan we ons daar, in samenwerking met onder andere Regionale Informatie- en Expertisecentra (RIEC), bij aansluiten. Met betrekking tot de lokale aanpak van ondermijning gaan wij door met het organiseren van integrale controles. Daarnaast heeft de preventieve aanpak van ondermijning in het buitengebied prioriteit.

Ondermijning X AMBITIE

Wij borgen de structurele aanpak van ondermijnende criminaliteit.

ER-DOEL

We pakken ondermijning structureel beter aan.

WE METEN

Het percentage bestuurlijke rapportages, afkomstig van de politie, dat in behandeling wordt genomen.

INSPANNINGEN 2025 We nemen 100% van de bestuurlijke rapportages van de politie in behandeling. - 2028 We brengen Meld Misdaad Anoniem meer onder de aandacht bij inwoners en bedrijven. We geven voorlichting aan inwoners en collega’s over de verschillende onderwerpen op het gebied van ondermijning. Ook brengen we de functionaris mensenhandel onder de aandacht. We organiseren jaarlijks integrale controles op o.a. bedrijventerreinen. MIDDELEN 2025

Betrekken van inwoners en bedrijven bij veiligheid X AMBITIE

Samen werken aan veiligheid met inwoners, bedrijven, organisaties en partners, waarbij de boa’s het visitekaartje zijn van de gemeente op het gebied van schoon, heel en veilig.

ER-DOEL

We nemen gezamenlijk meer verantwoordelijkheid voor veiligheid.

WE METEN

Groei aantal werkgroepen Samen Veilig Ondernemen (voorheen Keurmerk Veilig Ondernemen). Het aantal WhatsApp groepen Het aantal deelnemers aan burgernet

INSPANNINGEN 2025-2028

De boa’s werken projectmatig en kerngericht. Ook brengen zij veiligheid onder de aandacht op sociale media. We vragen blijvend aandacht voor WhatsAppbuurtpreventie, Burgernet, Meld Misdaad Anoniem en andere burgerparticipatiemogelijkheden op het gebied van veiligheid. We gebruiken daarvoor onze sociale media kanalen actiever. Burgernet werkt niet langer met deelnemers maar met een App waar we aandacht voor vragen

MIDDELEN 2025

Digitale veiligheid X AMBITIE

Vergroten van de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van digitale veiligheid.

ER-DOEL

We vergroten de bewustwording en weerbaarheid op het gebied van digitale veiligheid.

WE METEN

Het aantal deelnemers aan het online spel HackShield.

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We hebben jaarlijks minimaal 3 activiteiten op het gebied van digitale veiligheid. Wij gaan door met het aanbieden van HackShield. Eind 2025 heeft HackShield minimaal 600 deelnemers. We vragen op onze sociale media aandacht voor de verschillende onderwerpen op het gebied van digitale veiligheid, waaronder HackShield. Ook is digitale veiligheid een onderwerp bij de werkgroepen Samen Veilig Ondernemen. We onderzoeken hoe we de doelgroep ouderen en andere kwetsbare volwassen inwoners effectief voor kunnen lichten over digitale veiligheid.

MIDDELEN 2025

Verbonden Partijen - Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) - HECHT (v.h. RDOG Hollands Midden)

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

-5.364

-5.884

-6.160

Meerjaren 2026 Meerjaren 2027 Meerjaren 2028 -6.028

-6.017

156

164

-5.266

-5.729

-5.996

-5.864

-5.854

150

145

-5.234

-5.579

-5.851

-5.864

-5.854

VERKEER, VERVOER EN WATERSTAAT

Binnen dit programma werkt de gemeente Krimpenerwaard samen met inwoners en bedrijven aan een zo goed mogelijk bereikbare en verkeersveilige gemeente voor alle vormen van vervoer. Wij willen een balans creëren tussen bereikbaarheid, omgevingskwaliteit en duurzame mobiliteit. Dit doen wij door het versterken van het netwerk, beter benutten van de bestaande infrastructuur met aandacht voor de verkeersveiligheid en duurzame mobiliteit. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor het uitvoeren van het verkeersbeleid en het onderhouden en in stand houden van de wegen, parkeervoorzieningen, openbare verlichting, civiele kunstwerken en de havens. Ontwikkelingen Verkeer, vervoer en waterstaat 2025 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen We volgen de landelijke ontwikkelingen op het gebied van mobiliteit en indien nodig vertalen we de ontwikkelingen in beleid en uitvoering van gemeentelijke taken. In samenwerking met de regio wordt toegewerkt naar een visie laadinfra en duurzame mobiliteit. Ook kijken we scherp mee met plannen voor groot onderhoud aan provinciale en rijkswegen. Lokale ontwikkelingen Met ingang van de winterdienstregeling 2024/2025 start de nieuwe OV-concessiehouder Qbuzz in de gemeente Krimpenerwaard. De verbeteringen aan de Algeracorridor zijn in de planvormingsfase. Hier zijn we als gemeente nauw bij betrokken.

Bereikbaarheid X AMBITIE

Voor de vitaliteit van het gebied, voor bewoners en voor ondernemers, is een betere doorstroming van de ontsluitingen richting Gouda en Rotterdam belangrijk. We zetten in op een duurzame en complete aanpak van de mobiliteitsvraag. We hebben speciale aandacht voor specifieke en kwetsbare groepen in het kader van toegankelijkheid van het openbaar vervoer.

ER-DOEL

We versterken onze samenwerking om bereikbaarheid in brede zin te verbeteren.

WE METEN

Veranderingen in het aanbod van de wegcapaciteit van de auto en veranderingen in het aanbod van capaciteit van de alternatieven voor de auto.

INSPANNINGEN 2025

Er wordt verdere uitwerking gegeven aan de acties en projecten voortkomend uit het Omgevingsprogramma Mobiliteit.

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We brengen bij iedere aanbesteding van concessies voor het openbaar vervoer de belangen in van de Krimpenerwaard en oefenen zoveel mogelijk invloed uit op de uitvraag. Dat doen we in regionaal verband (Midden Holland).

MIDDELEN 2025

Verkeersveiligheid X AMBITIE

We hechten veel waarde aan de verkeersveiligheid van onze gemeente. We zetten daarom in op veilige schoolfietsroutes, een adequate aanpak van onveilige situaties en het vergroten van het bewustzijn onder inwoners.

ER-DOEL

We willen de verkeersveiligheid in de Krimpenerwaard gericht verbeteren.

WE METEN

Ongevallendata (op basis van politieregistratie, gericht op wat er fout is gegaan). Risicobenadering verkeersveiligheid (op basis van studie adviesbureau DTV, gericht op wat er fout kan gaan).

INSPANNINGEN 2025 - 2028

Opstellen en vaststellen uitvoeringsprogramma van het Omgevingsprogramma Mobiliteit. Er wordt verdere uitwerking gegeven aan de acties en projecten voortkomend uit het Omgevingsprogramma Mobiliteit. We treffen jaarlijks bij twee basisscholen maatregelen om de schoolomgeving verkeersveiliger te maken. Dit doen we in samenwerking met de scholen.

MIDDELEN 2025

Relatie met verbonden partijen Deelname in de volgende verbonden partij(en) draagt bij aan het uitvoeren van activiteiten en realiseren van de doelstellingen binnen dit programma. Voor verdere toelichting over de verbonden partijen verwijzen we u naar paragraaf F. Verbonden Partijen en bijlage 1. Verbonden Partijen - Ingenieursbureau Krimpenerwaard (IBKW) - Veerdienst Schoonhoven

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

-11.169

-12.456

-12.907

-13.332

-12.645

Baten

2.704

1.863

1.131

1.056

Saldo van baten en lasten

-8.464

-10.593

-11.776

-12.201

-11.513

-11.532

Stortingen

-1.700

-800

349

1.049

1.131

875

135

Onttrekkingen

Meerjaren 2026 Meerjaren 2027 Meerjaren 2028 -12.588

Mutaties reserves

-1.351

249

1.131

875

135

Geraamd resultaat

-9.815

-10.344

-10.645

-11.326

-11.379

-11.397

ECONOMIE

Met dit programma stimuleert de gemeente het ondernemers- en vestigingsklimaat. In dit programma staan ook activiteiten gericht op het "op de kaart zetten" van de gemeente. Dit doen we samen met ondernemers, organisaties, provincie en andere gemeenten. In dit programma zijn middelen opgenomen voor de dienstverlening aan ondernemers, (samenwerkings-) projecten van arbeidsmarkt en onderwijs, de herstructurering van bedrijfslocaties, investeringen in winkelgebieden en de transitie naar een toekomstbestendige landbouw. Ontwikkelingen Economie 2025 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Voor 2025 verwachten we een licht herstel van de economische groei en blijft de inflatie naar verwachting gelijk aan 2024. De verwachting wat betreft de werkloosheid is dat deze in 2025 iets zal oplopen. De vergrijzing heeft niet alleen gevolgen voor de kosten van zorg en AOW maar werkt ook dempend op de toename van het arbeidsaanbod. Het belang van een volwaardige maakindustrie (en het beperken van strategische afhankelijkheid) wordt steeds meer benadrukt door de Europese Unie. Digitalisering, voldoende vakbekwaam personeel en de circulaire economie vormen belangrijke opgaven. Regionaal wordt gewerkt aan een innovatie uitvoeringsagenda Midden-Holland in combinatie met een duidelijker profiel van de regio.

Het tekort aan vakbekwaam personeel in onder andere de (hoogwaardige) maakindustrie, de technische sector, ICT, zorgsector, onderwijs en de bouw blijft groot. Het is daarom belangrijk om te blijven werken aan een goede aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Er komen grote opgaven op de landbouwsector af. Via gebiedsprocessen in het kader van het ZuidHollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PLG) wordt gewerkt aan een toekomstbestendig, leefbaar,

gezond en vitaal platteland. Om er voor te waken dat een top down benadering de provincie de overhand krijgt is het van belang dat de gemeente haar eigen positie inneemt in deze gebiedsprocessen. Daarom werken we door aan de formulering van gemeentelijk beleid voor landbouw en initiëren we eigen onderzoek om het gemeentelijk perspectief op het ZH-PLG te onderbouwen. Lokale ontwikkelingen We zetten in op krachtig lokaal ondernemerschap in Krimpenerwaard. Dat vraagt onder andere ruimte voor de ontwikkeling van het lokaal gewortelde bedrijfsleven, een goede samenwerking met het onderwijs en een levensvatbare agrarische sector. Er wordt uitvoering gegeven aan de vastgestelde Bedrijventerreinenvisie Krimpenerwaard. We werken aan de Retailvisie die in 2025 in uitvoering komt. Het Leerwerkbedrijf Krimpenerwaard gaat verder als Krimpenerwaard Werkt en wordt verder ontwikkeld om te blijven werken aan het bieden van kansen op de arbeidsmarkt en het bieden van voldoende stageplaatsen, om zo het tekort aan vakbekwaam personeel in belangrijke sectoren in Krimpenerwaard te verminderen. Er is vooral vraag naar vakbekwame medewerkers in de maakindustrie/techniek, transport en logistiek en de bouw.

Via gebiedsprocessen in het kader van het ZH-PLG verbinden we onze lokale ambities voor een toekomstbestendig en vitaal platteland aan de wettelijke (Europese) opgaven en de doelstellingen van de provincie. Hierbij hebben we aandacht voor korte (voedsel)ketens en economische perspectieven die het buitengebied versterken. We gaan aan de slag met opgaven op het gebied van wonen, werken en duurzaamheid om zo te werken aan vitale gemeenschappen, vitale kernen en een vitaal buitengebied.

Onderwijs en arbeidsmarkt X AMBITIE

Wij blijven samen met onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven sterk inzetten op een goede afstemming tussen het onderwijs, het beschikbare arbeidspotentieel en de lokale werkgevers.

ER-DOEL

We willen de match tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt verbeteren. Dit doen wij samen met onderwijsinstellingen en ondernemersorganisaties.

WE METEN

De resultaten van het gezamenlijke werkprogramma van de 3 O’s: overheid, onderwijs, ondernemingen.

INSPANNINGEN 2025

Uitvoeren van het deelproject “Versterken samenwerking ondernemers, onderwijs, overheid, gericht op versterken van een inclusieve arbeidsmarkt. Uitvoeren van het deelproject “Doorontwikkeling scholing”, gericht op onder meer het ontwikkelen van een bedrijfsschool voor de bouw/logistiek/techniek/zorg en de ontwikkeling van een Mbo-opleiding techniek

INSPANNINGEN 2025 - 2028

Uitvoeren van het deelproject “Branchegerichte pilots” met als doel het versterken van de samenwerking tussen onderwijs en ondernemers We monitoren of het ontwikkelde online platform voor leerlingen/studenten of werkenden en werkzoekenden woonachtig in Krimpenerwaard en omgeving voldoet aan de wensen

MIDDELEN 2025

Agrarische sector X AMBITIE

We denken mee over de versterking van het verdienmodel van de agrarische sector. Dit doen we samen met de agrarische ondernemers uit het gebied zelf. We werken hierbij intensief samen met provincie en waterschap. We werken samen aan de ontwikkeling naar een toekomstbestendige landbouw, met minder uitstoot van broeikasgassen en stikstof, hogere waterkwaliteit en met aandacht voor biodiversiteit.

ER-DOEL

We faciliteren een meer toekomstbestendige agrarische sector.

WE METEN

Aantal hectare bodemdalingremmende maatregelen (bron: gebiedsprocessen).

Aantal agrariërs dat deelneemt aan gebiedsprocessen (bron: gebiedsprocessen).

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We continueren de faciliterende rol bij de gebiedsprocessen voor de planvorming ZH-PLG (klimaat, stikstof, natuur). We verbinden onze lokale ambities aan de wettelijke (europese) opgaven en de doelstellingen van de provincie. We brengen onze lokale ambities in in het ZHPLG proces. Deze lokale ambities zijn onder andere een toekomstbestendige landbouw en een duurzaam beheer van het buitengebied.

MIDDELEN 2025

Ruimte voor bedrijvigheid X AMBITIE

Wij zetten in op het realiseren van voldoende ruimte voor de ontwikkelingsmogelijkheden van lokale bedrijven. Hiervoor zorgen we voor een heldere bedrijventerreinenstrategie en actieve lobby richting de provincie.

ER-DOEL

We zetten in op meer ruimte voor de duurzame ontwikkeling van lokaal gebonden bedrijven.

WE METEN X

· ·

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We implementeren de Bedrijventerreinen Visie op gebied van nieuwe bedrijventerreinen, revitalisering en beter benutten van bestaande bedrijventerreinen.

MIDDELEN 2025

Het aantal hectares bedrijventerrein. De (lokale en regionale) behoefte aan bedrijventerreinen.

Korte ketens in de agrarische sector X AMBITIE

Voedselvoorziening is cruciaal, zeker gezien de ontwikkelingen in de wereld. Onze agrariërs hebben, in relatie tot de recreatieve mogelijkheden, hierbij in de gemeente Krimpenerwaard een belangrijke rol. We stimuleren dat meer (voedsel)producten uit ons gebied terecht komen bij onze inwoners. ‘Korte ketens tussen productie en verbruik maken de cirkel rond’.

ER-DOEL

We stimuleren dat meer voedselproducten uit ons gebied direct terechtkomen bij de klant.

WE METEN

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We onderhouden een netwerk met: Voedselfamilie Krimpenerwaard, Rotterdam de Boer op en Cheese Valley. We koppelen initiatieven voor korte ketens aan initiatieven voor recreatie en toerisme (onder andere Stichting Promotie Krimpenerwaard). We kennen (leader)subsidies toe om initiatieven op het gebied van korte ketens en streekproducten te stimuleren.

MIDDELEN 2025

Vitale winkelgebieden X AMBITIE

Wij zetten in op versterking van de detailhandelstructuur en waar mogelijk het op peil houden van het huidige winkelaanbod.

ER-DOEL

We versterken de beleving en aantrekkelijkheid van onze winkelgebieden.

WE METEN

Het aantal winkels, het aantal vierkante meters winkelaanbod, leegstand, waardering (via tweejaarlijkse koopstromenonderzoek). (bron 2021: kso2021.nl)

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We versterken de (onderlinge) samenwerking van en met winkeliersverenigingen via reguliere overleggen en via de bestaande samenwerkingsverbanden. Hierbij hebben we aandacht voor lokaal kopen. We bepalen in overleg met de winkeliersverenigingen welke acties nodig zijn aan de hand van de resultaten van de herijking retailvisie Krimpenerwaard en bijbehorende lokale uitvoeringsagenda. Ook het koopstromenonderzoek wordt hierbij betrokken. Deze acties voeren we uit.

MIDDELEN 2025

Bodemdaling X AMBITIE

We zetten ons in om bodemdaling te verminderen en wisselen hierover kennis uit.

ER-DOEL

We zetten binnen en buiten de bebouwde kom in op minder bodemdaling.

WE METEN

We monitoren de effecten en wisselen actief ervaringen uit met andere gemeenten.

INSPANNINGEN 2025 2028

We werken samen met Waterschappen en Provincie om bodemdaling in het landelijk gebied tegen te gaan. We nemen deel aan het platform Slappe Bodem. We experimenteren met de toepassing van (innovatieve) lichte ophoogmaterialen onder wegen en achterpaden.

MIDDELEN 2025

Buitengebied X AMBITIE

Samen met onze partners (waaronder de agrarische sector) zoeken we naar economische perspectieven die het buitengebied versterken. We staan positief tegenover maatwerkoplossingen. Bijvoorbeeld op het gebied van bouwvlakken, windmolens tot een ashoogte tot 15 meter voor eigen energie-opwek, herbestemming van vrijkomende agrarische bebouwing en nevenactiviteiten in onder andere de recreatieve sfeer. Bij te nemen maatregelen bij de inrichting van het buitengebied en het voldoen aan (bijvoorbeeld stikstof-) opgaven van het Rijk zijn de ambities vanuit de gemeente leidend, waarbij wij rekening houden met de belangen van het Rijk

ER-DOEL

We vinden meer economische perspectieven die het buitengebied versterken.

WE METEN

INSPANNINGEN 2025 - 2028

We stellen een omgevingsprogramma landbouw vast, waarin concrete plannen en processen zijn uitgewerkt. We kennen (Leader)subsidies toe om initiatieven te stimuleren die agrariërs economisch perspectief kunnen bieden.

MIDDELEN 2025

Rekening 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

-1.462

-1.789

-1.348

Meerjaren 2026 Meerjaren 2027 Meerjaren 2028 -1.352

-1.141

Baten

553

417

424

392

Saldo van baten en lasten

-909

-1.372

-924

-928

-748

-1.140

Stortingen

-801

Onttrekkingen

1.175

584

213

Mutaties reserves

374

584

213

Geraamd resultaat

-534

-788

-711

-714

-735

QL`|6dçɤd^Q`jçɤpEjpp`ɤLɤ``j5

Met dit programma stimuleert de gemeente het culturele en sportieve klimaat. Dit draagt bij aan de goede gezondheid, talentontwikkeling en participatie van inwoners. Ook draagt het bij aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat in de gemeente. In dit programma zijn de middelen opgenomen voor de taakvelden Sportbeleid en activering, Sportaccommodaties, Culturele presentatie, -productie en -participatie, Musea Cultureel erfgoed, Media (waaronder het bibliotheekwerk), Openbaar groen en (openlucht) recreatie. Ontwikkelingen Onderwijs, sport, cultuur en recreatie 2025 Algemene (landelijke/regionale) ontwikkelingen Het onderwijs heeft de opdracht toe te werken naar inclusiever onderwijs, zodat kinderen zoveel mogelijk binnen het reguliere (basis)onderwijs kunnen blijven. Tegelijkertijd heeft het onderwijs ook te maken met de maatschappelijke opgave van kansen(on)gelijkheid. We hebben te maken met prestatiedruk en maakbaarheidsdenken. De aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt blijft een continue aandachtspunt. Sport, cultuur en recreatie worden steeds meer verbonden met andere beleidsterreinen uit zowel het sociaal domein als het ruimtelijk domein. Sport, cultuur en recreatie zijn een middel om de sociale en fysieke leefomgeving van mensen te verbeteren en daarmee het welzijn en welbevinden van mensen te verhogen.

In het verlengde hiervan heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een aantal uitkeringen bedoeld voor het stimuleren van gezondheid, sport en bewegen, cultuurparticipatie en het versterken van de sociale basis gebundeld in één Brede Regeling specifieke uitkering (SPUK). Door landelijk, regionaal en lokaal intensiever in te zetten op preventie en het versterken van de sociale basis proberen we de vraag naar zorg en ondersteuning (op langere termijn) te verminderen. Dit vraagt –

in samenhang – te investeren in bestaanszekerheid, het vergroten van kansengelijkheid en gezond samenleven. Lokale ontwikkelingen Krimpenerwaard wil voor haar inwoners een leefbare gemeente zijn met vitale gemeenschappen, vitale kernen en een vitaal buitengebied. Daarvoor gaat aantrekkelijke en passende woningbouw hand in hand met een sterke sociale basis. Een sterke sociale basis met daarin een afwisselend en robuust voorzieningenniveau. We zetten in op een beweegvriendelijke omgeving, ruimte voor ontmoeting, positieve gezondheid, eenduidig beheer en exploitatie, ontwikkeling van een integrale en lokale toegang, clustering van voorzieningen en het ondersteunen van vrijwilligersorganisaties. Hierbij werken we samen met circa 700 partners actief in de sociale basis. Denk daarbij aan bibliotheken, sport- en cultuuraanbieders, de GGD en het onderwijs. Vanuit het onderwijs is er in het najaar 2023 een pilot Inclusief onderwijs gestart op twee scholen in onze gemeente. Deze scholen werken, ieder op hun eigen manier, al inclusief en hebben de ambitie hierin verder te groeien. Als gemeente zijn we partner in deze pilot, waarin we samen met het onderwijs, kinderopvang en maatschappelijke partners ons inzetten voor een sterke pedagogische basis in gezinnen, scholen en wijken/kernen om kansengelijkheid te vergroten. We sturen op samenwerking en samenhang.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Krimpenerwaard&id=784a9424-f467-4d73-9e63-e7085d17dfa1