3. Beleidsplan Zilver van Betekenis 2025-2028 12-12-2023_def coll 20240130

Zilver van Betekenis Meerjarig beleidsplan 2025-2028

12 december 2023 Status: Onder voorbehoud van goedkeuring door het bestuur van de Stichting Nederlands Zilvermuseum 1

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

2

Inhoudsopgave 1

WOORD VOORAF........................................................................................................................... 5

2

EEN STABIELE KOERS .................................................................................................................... 7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5

Historie van het museum......................................................................................................... 8 Positionering van het museum ............................................................................................... 8 Positie ten opzichte van andere ambachtsmusea ................................................................. 8 Internationale positionering.................................................................................................... 8 Landelijke ontwikkelingen in het museale veld ..................................................................... 9

3

MISSIE & VISIE ............................................................................................................................... 10

4

STRATEGISCHE DOELSTELLINGEN ........................................................................................... 13 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5 4.6

5

Versterken en invulling geven aan Cultuurbeleid Gemeente Krimpenerwaard (2019) .... 14 Aansluiten en bijdragen aan de UNESCO Sustainable Development Goals (SDG’s) ...... 14 Toegankelijkheid & participatie door middel van digitale ontsluiting .............................. 16 Internationaal kennisnetwerk: Het museum onderschrijft ICOM Museumdefinitie ......... 16 Aanhaken bij Verdrag van Faro, bevorderen van participatie ............................................ 17 Operationele doelstellingen ................................................................................................. 17

PROGRAMMERING....................................................................................................................... 19 5.1 5.2

Tentoonstellingen .................................................................................................................. 20 Overige programma-ambities .............................................................................................. 21

6

DE ZILVERSMEDERIJ & IMMATERIEEL ERFGOED .................................................................... 23

7

DE COLLECTIE: UNIEK IN NEDERLAND .................................................................................... 25

8

BEZOEKERS 2025-2028 ................................................................................................................. 27

9

MARKETING EN COMMUNICATIE ............................................................................................. 29 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5

Doelgroepen .......................................................................................................................... 30 De mediamix .......................................................................................................................... 30 Doelstellingen en toekomst .................................................................................................. 30 Lokale worteling..................................................................................................................... 32 Jubileum 400 jaar Zilverstad en 50 jaar Zilvermuseum in Schoonhoven ........................... 32

10

EDUCATIE .................................................................................................................................. 34

11

ORGANISATIE ........................................................................................................................... 37

11.1 11.2 11.3 11.4

Kwaliteitsbewaking ................................................................................................................ 38 Code Diversiteit & Inclusie .................................................................................................... 38 Organisatorische uitdagingen .............................................................................................. 40 Governance Code Cultuur .................................................................................................... 40

12

FONDSENWERVING................................................................................................................. 41

13

FINANCIËN ................................................................................................................................ 43

14

BIJLAGEN .................................................................................................................................. 46

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

3

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

4

1 WOORD VOORAF Al eerste willen we de gemeente Krimpenerwaard, fondsen, Vrienden, schenkers, verzamelaars en last but not least personeelsleden en vrijwilligers bedanken voor al hun steun en werk. Zonder hen was het museum niet gekomen tot waar het nu staat. 1. In 2020 presenteerden wij ons beleidsplan voor de periode 2021-2024: Zilver in Context. Wij zijn trots op de resultaten die wij in die periode realiseerden, hoewel Corona ons vele maanden fors beperkte in onze publieksgerichte activiteiten en wij ook nog een jaar te gaan hebben, voordat een nieuwe vierjaarsperiode aanbreekt. Trots op wat wij met het Zilvermuseum die afgelopen jaren hebben bereikt:

- In 2023 ontvingen wij een recordaantal van meer dan 27.500 bezoekers (stand 15-12) en we verwachten er nog meer. Dat is ruim 21 % bezoekers boven op het laatste jaar voor Corona (2019) toesloeg. Kortom, we maken de belofte waar!

- Onze bezoekers waren in het algemeen zeer tevreden! Dat zien we terug in de resultaten van de enquêtepaal die twee jaar lang in het museum stond, het hoge engagement op social media, langer verblijf op de website, mooie reviews in het gastenboek, vele hartverwarmende aantekeningen en opmerkingen in de gastenboekjes. Wij scoren ruim 4,3 van de 5 sterren in tevredenheid van bezoekers aan ons museum (Google reviews). Bezoekers zijn zonder uitzondering positief: “Ik wist niet dat het zo’n mooi en modern museum was.” “We waren positief verrast: schitterende tentoonstellingen, en leuke dingen voor kinderen te doen”.

- Ons langjarig beleid om een belangrijke rol te spelen op het gebied van cultuureducatie (jongeren) wierp wederom vruchten af. Circa 10% van onze bezoekers bestond uit jongeren, die

gratis toegang hebben (en houden). We hebben een mooi educatieprogramma voor het basisonderwijs en onderhouden contact met de scholen. We zoeken actief naar vernieuwende samenwerkingen met lokale partijen, werken aan toegankelijkheid voor doelgroepen en werven fondsen. We zouden graag een grotere rol spelen in cultuureducatie voor bijvoorbeeld het hele voortgezet onderwijs in de Krimpenerwaard. Financieel leggen wij hierop toe, maar wie de jeugd heeft…

- Wij boden en bieden een veilige - betaalde of onbetaalde - werkplek aan circa 85 mensen.

Zij vinden een zinvolle dagbesteding waarmee wij ook ons steentje bijdragen aan het voorkomen van eenzaamheid. Onder deze groep bevinden zich ook mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Zeven van hen hebben weer aansluiting gevonden met de arbeidsmarkt in de afgelopen jaren.

- Wij bleven en blijven de zichtbaarheid van de kern Schoonhoven versterken, nationaal en internationaal. “Wie zegt Zilvermuseum, zegt Schoonhoven” blijft een gevleugelde uitdrukking, die uitstraalt op de gehele gemeente.

- De Zilverstad is één van de belangrijkste toeristische trekpleisters van de Krimpenerwaard en het Groene Hart, en het Nederlands Zilvermuseum draagt hier substantieel aan bij. Stad en

streek profiteren mee van de bezoekers aan ons museum, zij spenderen 8 tot 15 keer meer buiten het museum dan in het museum (bron: onderzoekbureau Lawson & Luiten mei 2018). - Het Zilvermuseum draaide en draait op hoog niveau mee in de museale wereld. We brengen kwalitatief hoogwaardige tentoonstellingen over maatschappelijk thema’s die toegankelijk zijn voor een breed publiek. De collectie is verder gedigitaliseerd waardoor het mogelijk is komend jaar aan te sluiten op de digitale collectie Nederland. Onze collectie is steeds meer in trek bij nationale en internationale musea, het aantal bruikleenaanvragen nam toe. Ook werken we nauw samen voor wetenschappelijk onderzoek met o.a. het Rijksmuseum. - Wij hebben onze organisatie en het bestuur verder geprofessionaliseerd middels het volgen van de Governance code Cultuur, Code Diversiteit & inclusiviteit en cursussen voor personeel.

- Wij staan er - ondanks de verliezen die wij als gevolg van Corona leden - gezond voor. - Wij hebben alle doelstellingen van de gemeente bij het verlenen van de vierjarige subsidie geadresseerd, waaronder ook het versterken van ons verdienmodel. In 2023 zal naar verwachting Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

5

meer dan de helft van onze kosten worden gedekt door inkomsten uit private bronnen: entreegelden, opbrengsten van onze horecafunctie en de winkel, donaties etc. Ter vergelijking: het landelijk gemiddelde in 2023 is nog niet bekend, maar was in 2019 49%.

- Dankzij de vierjarige subsidie van de gemeente hebben wij een meerjarig beleid kunnen uitstippelen op tal van terreinen waar dit broodnodig is, wij hebben daardoor ook een stabielere organisatie. Deze stabiliteit geeft de fondsen ook vertrouwen, we kregen substantieel meer aanvragen toegekend voor stipendia en exposities. Ook heeft de Vriendenloterij ons opgenomen in hun programma van de Vip-kaart.

- Wij doen mee aan tal van andere activiteiten die in en voor de gemeente en haar inwoners van belang zijn. - Om de toegankelijkheid te vergroten plannen we voor 2025 en volgende jaren gratis toegang

tot het museum voor alle inwoners van onze gemeente op bepaalde uren van een doordeweekse dag.

- We hebben veel kunnen betekenen voor inwoners en bezoekers van de Krimpenerwaard, waarover u uitgebreid kunt lezen in onze jaarverslagen en persberichten.

2. Voor de periode 2025-2028 maakten wij het meerjarenbeleidsplan voortbouwend op het meerjarenplan ‘Zilver in Context’ uit 2020. Hiermee bevestigen en onderstrepen wij onze koers, waarbij het ontsluiten van verhalen rond zilver, het behoud van het vakmanschap en de vakkennis een speerpunt vormt. Hiermee ondersteunen wij de Vakopleiding, de Zilveras en lokale (zilver) ondernemers. Het nieuwe beleidsplan heet Zilver van Betekenis, want het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven is van betekenis voor bezoekers van jong tot oud, voor mensen die een dagje uit willen tot liefhebbers en verzamelaars van kunst en zilver, van hobbysmid tot professional, van internationaal museum tot het streekmuseum in de Krimpenerwaard, voor eenzamen, voor ouderen voor vrijwilligers, voor het culturele ecosysteem in de Krimpenerwaard, voor ondernemers… Voor iedereen betekent het museum iets anders, maar één ding is duidelijk uit de gesprekken die we dagelijks voeren met betrokkenen: zonder het Zilvermuseum valt er voor velen een groot gat. 3. In 2028 gaan wij terugkijken op de uitvoering van ons beleidsplan voor de periode 2025-2028. Wij hopen dat wij dan even trots als nu kunnen constateren dat: -

-

Wij erin geslaagd zijn om het aantal bezoekers van het museum geleidelijk te doen stijgen tot 32.000 in 2028. Wij contact hebben gehad met alle scholen in de gemeente, meer dan 10% van onze bezoekers jonger dan 18 is, wij diverse mogelijkheden hebben geboden aan jongeren om zich in of door het museum verder te ontplooien in ambacht, kunst en cultuur en aldus meer dan ons steentje hebben bijgedragen aan cultuureducatie. Wij mede dankzij de meerjarige subsidie van de gemeente, die circa 50% (landelijk gemiddelde: 51%) van onze kosten dekt, er gezond bij zijn blijven staan; De kern Schoonhoven nationaal en internationaal nog steeds geldt als dé Zilverstad van Nederland. Alle inwoners van de Krimpenerwaard de gelegenheid hadden om gratis het museum te bezoeken op bepaalde uren van een doordeweekse dag - En dat ook onze andere plannen ongestoord zijn gerealiseerd.

In 2028 hoopt het Zilvermuseum een prominente rol te spelen in de viering van 400 jaar Zilverstad in de Krimpenerwaard. Tegelijkertijd viert het museum dan dat het 50 jaar in Schoonhoven is gevestigd. Dubbel feest!

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

6

2 EEN STABIELE KOERS

Het Nederlands Zilvermuseum is van wezenlijk belang als het gaat om het behoud van Schoonhoven als Zilverstad. Samen met Zadkine Vakschool Schoonhoven, de diverse goud- en zilversmeden en de juweliers, vormen zij het hart van Zilverstad Schoonhoven. Ook op het gebied van recreatie & toerisme speelt het Nederlands Zilvermuseum een belangrijke rol. Veel toeristen weten onze stad te vinden door de aanwezigheid van het museum, een icoon dat hoort bij Schoonhoven Zilverstad!

Stefan van Beeten, Zilverstad Marketing Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

7

2.1 Historie van het museum Het Nederlands Zilvermuseum komt oorspronkelijk voort uit het Museum en archief van Tijdmeetkunde in Amsterdam en het Nederlands Waarborgmuseum, opgericht in Utrecht in 1938. Dat laatste wijzigde zijn naam in 1947 in Stichting Nederlands Goud- en Zilvermuseum, Keur en Ambacht en was gevestigd in het Catharijne Convent. In 1953 werd ook de collectie van het Museum en archief van Tijdmeetkunde overgebracht naar het Catharijne Convent. Beide musea gaan samen onder de naam Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum, die in 1979 als stichtingsnaam in de statuten wordt vastgelegd. In 1978 verhuisde het museum naar Schoonhoven, waar het werd ondergebracht in de voormalige Havenkazerne. In 2012 werd de naam van het museum statutair gewijzigd naar Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven en kwam de focus meer te liggen op zilver. Zo werd beter aangesloten bij het imago van Schoonhoven als Zilverstad. De doelstelling werd daarmee ook opnieuw gedefinieerd: het verzamelen, beheren en presenteren van edelsmeedkunst, maar ook het behouden van het immateriële erfgoed; het vakmanschap van zilversmid. In 2028 viert het museum zijn 50-jarig jubileum in Schoonhoven. 2.2 Positionering van het museum Het Nederlands Zilvermuseum is het enige museum in Nederland dat zich geheel wijdt aan het materiaal zilver.

Van erts tot eindproduct, alle stappen in het vervaardigingsproces kunnen in het museum worden verteld aan de hand van de collectie. Ook hangen de deelcollecties onderling nauw met elkaar samen. Het zwaartepunt van de collectie is het gebruikszilver gemaakt in de periode van 1850 tot 1950. Dit deel van de collectie laat goed de overgang zien van het ambachtelijk gemaakte zilver naar fabrieksmatig geproduceerd zilver. Uniek in het museum is de Zilversmederij, waar het publiek rechtstreeks in contact komt met edelsmeden en smeden de kans krijgen om hun bedrijf op te zetten en vakmanschap te demonstreren. In de Zilverwerkplaats maakt het publiek zelf kennis met het beroep van de edelsmid. Middels de collectie, exposities, de zilverwerkplaats en de zilversmederij maakt het museum zilver beleefbaar. Het museum is inmiddels hét kenniscentrum op gebied van zilver in Nederland, en heeft een prominente plaats ingenomen in de museumwereld. Het beschikt over een museumregistratie en is lid van de Nederlandse Museumvereniging. De voor Nederland belangrijke zilvercollectie is in eigendom van de Stichting Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven. 2.3 Positie ten opzichte van andere ambachtsmusea Soortgelijke ambachtsmusea in Nederland zijn o.a. het Glasmuseum in Leerdam, het Textielmuseum in Tilburg, het Schoenenkwartier in Waalwijk en het Keramiekmuseum in Leeuwarden.

Aanverwante musea op het gebied van zilver in Europa zijn o.a. DIVA in Antwerpen (diamant, juwelen en zilver vanaf 15de eeuw), Kasteel van Seneffe (zwaartepunt zilver uit Wallonië, Frankrijk en Groot-Brittannië) en Goldschmiedehaus in Hanau (sieraden en serviesgoed na 1945). 2.4 Internationale positionering Het museum heeft een samenwerkingsverband met mijnbouwstad Schwaz in Oostenrijk en Zilverstad Freiburg in Duitsland. Ook onderhoudt het museum contacten met de internationale Hammerclub waarin zilversmeden over de hele wereld verbonden zijn. Middels internationale vakwedstrijden en exposities biedt het museum een plek voor inspiratie en innovatie voor smeden (in opleiding) van Schoonhoven tot Japan en Korea. De universele rol van zilver in vrijwel alle culturen ter wereld biedt voor de toekomst nog talloze nieuwe kansen om culturele relaties (bijv. met herkomstlanden van migrantenerfgoedgemeenschappen in Nederland) en stedenbanden (bijv. met Antwerpen, goed voor Belgisch toerisme!) te versterken.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

8

2.5 Landelijke ontwikkelingen in het museale veld Rapport Museumcijfers van de Museumvereniging in oktober 2023: ‘In 2022 telde Nederland in totaal 23,5 miljoen museumbezoeken, ondanks de verplichte sluiting in de eerste vier weken van het jaar, verdeeld over 469 geregistreerde musea. Er zijn 1,3 miljoen museumkaarthouders. Alhoewel de terugkeer van het publiek goed nieuws is voor de sector, zorgen de stijgende lasten voor een grote druk op musea. (…) 49% van de musea, vooral middelkleine instellingen, had in 2022 een negatief bedrijfsresultaat. De verwachting is dat de financiële druk de komende jaren blijft toenemen en meer musea in de problemen komen als de subsidies niet meestijgen met de loonontwikkeling en de inflatie. De stijgende bezoekcijfers laten intussen zien dat musea in trek zijn bij een breed publiek. Alleen zijn de eigen inkomsten van musea niet voldoende om de stijgende lasten mee te compenseren. De toegankelijkheid van musea komt onder druk te staan als musea hun toegangsprijzen mogelijk verder moeten verhogen. Om dit en verdere verschraling in de sector te voorkomen is het noodzakelijk om de subsidies mee te laten stijgen met de inflatie. Zo kunnen musea zich blijven innoveren, een goed aanbod aanbieden en bijdragen aan verbinding in onze samenleving.’ (einde citaat) Het Zilvermuseum doet het goed in de bezoekersaantallen.

We willen deze koers niet alleen vasthouden, maar zelfs verdere groei realiseren.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

9

3 MISSIE & VISIE

Het Zilvermuseum is voor de Vakschool een partner die studenten in staat stelt om hen een inkijk te geven in het verleden met blik op de toekomst. Daarnaast zijn wij onze partner dankbaar voor de exposure die onze studenten krijgen bij de presentatie van hun meesterstukken. Museum en school zijn onlosmakelijk met Schoonhoven verbonden.

Dolf Reith, Directeur Vakschool Schoonhoven Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

10

Een museum is veel meer dan alleen een plek waar historisch waardevolle producten worden bewaard en getoond. Het museum is een drijvende, economische en sociaal verbindende kracht binnen de lokale gemeenschap. Het Zilvermuseum is een plek waar publiek, kennis en debat bij elkaar komen, waar maatschappelijke thema’s onder de aandacht gebracht worden en liefhebbers en stakeholders die betrokken zijn bij zilver en het immateriële erfgoed zich verenigen. Het museum brengt verschillende doelgroepen rondom zilver bijeen en stimuleert en faciliteert hen. Ook vervult het museum meerdere functies voor verschillende doelgroepen. Voor het algemene publiek gaat het vooral om het presenteren van toonaangevende tentoonstellingen. Hierbij wordt deels de eigen collectie getoond, maar dankzij nationale en internationale samenwerkingsverbanden ook veel bijzondere bruiklenen. Een groeiend deel hierin zijn de solotentoonstellingen van het werk van nog actieve zilversmeden. Werken met de handen is museumwaardig! In de Zilversmederij, die tot stand is gekomen door een samenwerking van de Stichting Silver in Motion, Vakschool Schoonhoven, Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven en de gemeente Schoonhoven, ligt de nadruk specifiek op het tonen van het ambacht van het zilver smeden.

Zo wil het museum het vakmanschap bij jongeren verder stimuleren, en biedt hiertoe een rijkgeschakeerde waaier van activiteiten en invalshoeken aan. Het museum wil boeiend, aansprekend en meeslepend zijn. Voor vakgenoten, samenwerkingspartners en het professionele publiek heeft het museum ook een wetenschappelijke functie; verschillende onderzoeksbeurzen die verkregen zijn uit fondsenwerving maken uitbreiding van kennis mogelijk. Het museum is daarmee een gerespecteerde en gezaghebbende zilverautoriteit geworden. Betrouwbaarheid en geloofwaardigheid zijn voor alle doelgroepen een basisvoorwaarde. We richten de blik op de toekomst en volgen waar mogelijk trends die spelen op gebied van museale beleving om ook een nieuwe generatie bezoekers aan te spreken. Alleen als het museum al deze rollen en functies op een evenwichtige wijze weet te verenigen, is een duurzame toekomst van het Zilvermuseum gegarandeerd. Missie In 2020 heeft het museum de missie van het Zilvermuseum opnieuw geformuleerd. Deze luidt:

Het Zilvermuseum geeft on- én offline verdieping aan de betekenis van zilver in de samenleving.

Op basis van deze missie is de visie van het Zilvermuseum als volgt geformuleerd:

Het Zilvermuseum maakt de diversiteit van zilver uit heden, verleden en toekomst beleefbaar. Het museum is dé plek waar waardevolle kennis over zilver, zowel materieel als immaterieel, wordt bewaard, getoond en met elkaar gedeeld. Terugblik Bij het aantreden van de huidige directeur in 2016 richtte het museum zich op zilver in relatie tot design, reproduceerbaarheid, co-creatie en (internationale) samenwerking. Gekozen werd voor een nadrukkelijke koppeling van zilver met Dutch Design, met name met de “eigenwijsheid, onafhankelijkheid en het innovatieve karakter” dat gewoonlijk met Dutch Design wordt geassocieerd. Concrete vertaling vond plaats in tentoonstellingen, in de omgang met de collectie en in andere museale activiteiten. In de nieuwe koers werd ook een nieuw tentoonstellingsritme geïntroduceerd, dat neerkwam op alternerend een grote tentoonstelling voor het grote publiek en een kleine, gespecialiseerde tentoonstelling die Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

11

verdieping en/of verbreding aanbrengt. Ook werd ervoor gekozen om het design-karakter van de vaste collectie sterker naar voren te laten komen. Tenslotte werd het verzamelbeleid van het museum gewijzigd, wederom met een grotere nadruk op design(ers) en reproduceerbaarheid in relatie tot zilver. Mogelijke nieuwe stukken voor de collectie werden vanaf dat moment ook getoetst aan de nieuwe focus op design. Dit resulteerde in aansprekende nieuwe exposities en nieuwe samenwerkingen met landelijk spelers zoals het Rijksmuseum, Koninklijke Verzamelingen, het Rijksmuseum voor Oudheden en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed. Ook worden jonge ontwerpers gestimuleerd middels wedstrijden (SSA) en stipendia in samenwerking met fondsen, zoals in het verleden met Stichting Stokroos. Door samenwerking tussen zilversmeden en ontwerpers worden innovatie en ontwikkeling toegevoegd aan het eeuwenoude vakmanschap. Op naar een stralende toekomst Om zowel man als vrouw, jong en oud, inwoners en toeristen voor zilver te interesseren is een bredere invalshoek nodig. Het Zilvermuseum kiest voor de toekomst dan ook een bredere missie waarin vooral de verbinding van het zilver en de samenleving centraal staat. In onze visie is dat een noodzakelijke voorwaarde voor de verbreding van ons publieksbereik en daarmee voor een grotere maatschappelijke relevantie van het Zilvermuseum.

Vandaar de titel van dit beleidsplan: Zilver van Betekenis.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

12

4 STRATEGISCHE DOELSTELLINGEN

Een samenwerking met het Zilvermuseum betekent voor mijn taalcursisten dat zij op een heel andere manier kennis maken met de Nederlandse taal- en cultuur. Het vergroot niet alleen de woordenschat, maar zorgt er ook voor dat ze meer vertrouwen krijgen in het ondernemen van activiteiten.

Marc Plomp, Docent NLTraining

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

13

In zijn strategische doelstellingen speelt het Nederlands Zilvermuseum in op de gemeentelijke ambities zoals cultuur, welzijn, vestigingsklimaat, sociaal-maatschappelijk beleid en toerisme en recreatie (kadernota cultuur 2019). Met sterke wortels in Zilverstad Schoonhoven wil het museum wil de plek zijn in de Gemeente Krimpenerwaard waar inwoners cultuur kunnen beleven. Maar er is meer: we verbinden mensen regionaal, lokaal en internationaal, we werken aan het behouden en doorgeven van het (im)materieel erfgoed van het zilver(smeden), we zijn een landelijk erkend kenniscentrum en staan in verbindingen met andere musea en zilversteden. 4.1 Versterken en invulling geven aan Cultuurbeleid Gemeente Krimpenerwaard (2019) Het Zilvermuseum blijft graag in gesprek met de gemeente over de invulling van het cultuurbeleid en over wat het museum nu én in de toekomst kan betekenen voor de verdere ontwikkeling van de gemeente Krimpenerwaard. Zo wil het museum constructief bijdragen aan zowel een uitgewerkt gemeentelijk subsidiekader als aan helder geaccepteerde doelstellingen van het museum, die als houvast kunnen dienen in de beoordeling van de prestaties van het museum. De kadernota cultuur van de gemeente Krimpenerwaard kent vier onderwerpen, we vatten kort samen hoe het museum hier invulling aan geeft: 1.

Bevorderen cultuurparticipatie: Hier geeft het museum invulling aan middels een breed pakket aan educatie, activiteiten, gevarieerde tentoonstellingen en laagdrempelige toegankelijkheid. Ook participeren we in evenementen als de Zilverdag en de Zilvernacht. 2. Versterken en zichtbaar maken identiteit kernen: Het museum werkt samen met andere kernen voor bijvoorbeeld exposities, kennisdeling, welzijnsprojecten, educatie. Zo werkten we samen met Gemaal de Hoge Boezem in Haastrecht voor de expositie over de Oude Hollandse Waterlinie, lenen we zilver uit aan Streekmuseum Krimpenerwaard en Museum Bisdom van Vliet en was er een gezamenlijke training ‘gastvrijheid en toerisme’ voor vrijwilligers met het Cultuurhuis Krimpen aan de Lek. Ook toonden we alle burgemeestersketenen van de kernen tijdens de gemeentelijke verkiezingen. Voor de kern Schoonhoven zijn wij de absolute smaakmaker voor de titel Zilverstad. Dit heeft een landelijke uitstraling, die ten goede komt aan de hele regio. 3. Verbinden culturele initiatieven: Het museum zoekt actief samenwerking op met andere culturele aanbieders, zoals historische verenigingen, verhalenvertellers, muziekverenigingen en culturele centra. Samenwerkingsverbanden met het Schoonhovens Gilde, bibliotheek en het Streekmuseum. 4.

Versterken van cultureel ondernemerschap: Het museum stelt commerciële doelstellingen op en streeft naar optimalisatie van inkomsten en uitgaven. Wij bieden ook werkervaringsplekken voor jonge smeden die het ondernemerschap willen ontdekken.

Voor alle bovenstaande punten, zie de lijst van samenwerkingsverbanden en projecten

4.2 Aansluiten en bijdragen aan de UNESCO Sustainable Development Goals (SDG’s) In de komende beleidsperiode richt het museum zich daarbij op aansluiting bij UNESCO Sustainable Development Goals (SDG’s). Dit zijn wereldwijde doelen om in 2030 op gebied van onder meer duurzaamheid, welzijn, vrede, veiligheid en een gezonde samenleving voortuitgang te realiseren. Het museum kan een belangrijke bijdrage leveren aan het verwerven van het label SDGgemeente voor de gemeente Krimpenerwaard, aangezien de gemeente nu alleen nog alleen aanhaakt op het gebied van duurzaamheid. Steeds meer gemeenten stemmen hun beleid af op de UNESCO Sustainable Development Goals, dit levert niet alleen veel op voor de inwoners van de gemeente, maar werkt voor de gemeente ook versterkend in het succesvol verwerven van (Europese) subsidies. Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

14

De gemeente Krimpenerwaard heeft in de kadernota 2023 (pagina 27/28, paragraaf 5.9.) deze doelen opgenomen voor wat betreft Klimaat:

We richten de monitoring op duurzaamheid door in onze P&C cyclus aan te sluiten bij de volgende vier SDG’s: 1. Betaalbare en duurzame energie 2. Verantwoorde consumptie en productie (circulaire economie) 3. Klimaatactie (CO2 uitstoot, klimaatadaptatie en bodemdaling) 4. Leven op land (biodiversiteit)

Een SDG-Gemeente laat zien dat ze actief bijdraagt aan het bereiken van die internationale doelen. Het draagt bij aan de positionering van de gemeente en vergroot de kans op het binnenhalen van subsidies. De Gemeente Gouda is onlangs SDG-gemeente geworden, zie: https://www.gouda.nl/actueel/samen-voor-een-duurzame-toekomst-gouda-wordt-global-goalgemeente/. Het Nederlands Zilvermuseum kan bijdragen aan het behalen van veel (andere) SDG-doelen voor de Gemeente Krimpenerwaard, namelijk: Doel 1. No poverty: Cultuur toegankelijk voor minima in de Krimpenerwaard Speciale momenten met gratis openstelling of laag tarief of een vrijkaart per post voor de circa 1500 mensen die onder de armoedegrens leven in de Krimpenerwaard, zodat zij ook de mogelijkheid hebben om een keer langs te komen in het museum. Verder werken we aan samenwerkingsprojecten die het museum doet met bijvoorbeeld de ND1/ND2 taalcursussen. Doel 3. Good Health and Well-being: Het museum geeft betekenis aan het leven Het museum biedt vrijwilligerswerk ter bevordering social cohesie en dagelijks welzijn, taalstages, banen voor mensen met afstand tot de arbeidsmarkt, prikkelarm museumbezoek. Doel 4. Quality in education: Komende jaren willen we werken we aan kwalitatieve en kwantitatieve verbreding van de educatieve activiteiten voor diverse doelgroepen.

Een goed aanbod voor leerlingen en studenten in- en buiten de Krimpenerwaard. Zie

educatiebeleidsplan.

Doel 5. Gender Equality: Divers personeelsbeleid, in exposities het onderwerp genuanceerd en gebalanceerd naar voren brengen. We volgen de Code Diversiteit & Inclusie, met de 4P’s als leidraad: Personeel, Programma, Publiek en Partners. Doel 8. Decent work & economic Growth: Werkplek voor medewerkers en vrijwilligers Het museum biedt werk aan circa 10 medewerkers en 75 vrijwilligers, bijdrage aan zakelijke en recreatieve versterking van Schoonhoven & de Krimpenerwaard. Trekpleister voor 25.000 bezoekers in de Krimpenerwaard, het hele jaar rond. Het museum streeft de doelen na van de Fair Practice Code. Doel 9. Industry, innovation & infrastrusture: Versterking van de branche Het museum draagt actief bij aan innovatie in het vak van de Goud- en Zilversmid middels de samenwerking met de Vakschool, het organiseren van internationale vakwedstrijden, de smederij, exposities met vernieuwend werk van nationale en internationale smeden. Maar ook samenwerking voor restauratie, onderzoek en kennisdeling met o.a. de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed en het Rijksmuseum.

Doel 10. Reduced inequalities: Educatie & participatie bevorderen Door het betrekken van alle en in het bijzondere kwetsbare groeperingen in de maatschappij wordt ongelijkheid bestreden. Een mooi voorbeeld is het taalproject voor laaggeletterden in Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

15

samenwerking met het Erfgoedhuis, de rondleidingen workshop voor mensen met een visuele beperking en het ontwikkelen van specifieke audiotours. Doel 11. Sustainable cities & communities: Versterken van Schoonhoven Zilverstad Het museum werkt actief samen met partijen binnen Schoonhoven en de kernen in de Krimpenerwaard voor promotie, projecten, als vergaderlocatie etc. Denk aan de Historische Vereniging Schoonhoven, bibliotheek, Streekarchief Midden-Holland, regionale musea, Vakschool Schoonhoven, Het Gilde St. Eloy, Zilverstad Marketing & Promotie Krimpenerwaard en Groene Hart/VVV, scholen, welzijnsorganisaties etc. Zo dragen wij bij aan een sterke gemeenschap. Het museum maakt zich bovendien sterk voor behoud van het immaterieel erfgoed van de zilversmid. Daarvoor wordt de komende jaren onderzocht of het zilversmeden en de historie van Zilverstad Schoonhoven als immaterieel erfgoed bij het Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed Nederland (KIEN, gebaseerd op uitgangspunten Unesco) kunnen worden opgenomen. Dit zal een positief effect hebben op de toeristische waarde van de stad en de Krimpenerwaard. Het museum vertegenwoordigt de stad regionaal, landelijk en internationaal via lidmaatschap van de Museumvereniging, ICOM, buitenlandse musea met zilvercollectie en verenigingen van smeden/verzamelaars.

Doel 12 Responsible Consumption & Production: Het Zilvermuseum heeft uit eigen middelen geïnvesteerd in ledverlichting (2022) om een flinke energiebesparing te realiseren. Binnen de mogelijkheden van het monumentale pand wordt gelet op het actief managen van het klimaat om zo energiezuinig mogelijk te opereren. Ook gaat het museum bewust om met expositiematerialen: deze worden recyclet voor volgende exposities, tweedehands verkregen of doorverkocht/doorgegeven of hergebruikt in andere opstellingen. 4.3 Toegankelijkheid & participatie door middel van digitale ontsluiting Een eerste stap die plaats vond in het toegankelijk maken van de collectie was de samenwerking met de Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie (RKD) voor de ontsluiting van de Nederlandse Zilver top 100. Maar de ontwikkeling op digitaal gebied gaan heel snel. Een belangrijke ontwikkeling in de museumwereld is het toegankelijk maken van collecties en kennis door middel van digitalisering. We ondertekenen het Manifest Digitaal Erfgoed. Het Zilvermuseum gaat in 2024 over naar een nieuwe versie van het registratiesysteem, waarmee aangesloten kan worden op de Collectie Nederland van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Hiermee wordt de collectie beter vindbaar, is meer onderzoek en samenwerking mogelijk en dragen we bij aan een nationale en in de toekomst ook internationale kennisbank.

Onze kennis, collectie en cultuur wordt daarmee nóg toegankelijker. Ook werken we samen in een project met de Waarborg en het Rijksmuseum om middels Artificial Intelligence keurmerken te herkennen, een project gefinancierd door het Netherlands Institute for Conservation+Art+Science (NICAS). Dat kan ervoor zorgen dat registratie van objecten veel sneller kan dan nu het geval is. Komende beleidsperiode werken we aan een update van ons informatieplan, want ook op gebied van beeldrecht, digitale veiligheid e.d. willen we professioneel opereren. 4.4 Internationaal kennisnetwerk: Het museum onderschrijft ICOM Museumdefinitie Daarbij onderschrijft het Zilvermuseum ook de Museumdefinitie van de International Council of Museum (ICOM):

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

16

“Een museum is een permanente instelling zonder winstoogmerk, in dienst van de samenleving, gericht op het onderzoeken, verzamelen, bewaren, interpreteren en tentoonstellen van materieel en immaterieel erfgoed. Musea zijn openbaar, toegankelijk en inclusief en bevorderen diversiteit en duurzaamheid. Ze werken en communiceren ethisch, professioneel en met participatie van gemeenschappen. Musea bieden een verscheidenheid aan ervaringen met het oog op educatie, genoegen, reflectie en kennisuitwisseling.” Het Zilvermuseum is lid van de ICOM en accepteert de ledenkaart, waardoor internationale kunstkenners het museum makkelijk kunnen bezoeken. 4.5 Aanhaken bij Verdrag van Faro, bevorderen van participatie Rijkscentrum voor Cultureel Erfgoed: ‘Het Verdrag van Faro (Raad van Europa, 2005) draagt de titel: ‘De Waarde van Cultureel Erfgoed voor de Samenleving’. De Raad van Europa benadrukt met dit verdrag een ander perspectief op erfgoed. Veel Europese landen hebben de afgelopen decennia vooral geïnvesteerd in het erfgoed zelf en de kwaliteit van erfgoedzorg. Het Verdrag van Faro stelt de mens en de samenleving centraal en hún relatie met erfgoed. In Nederland sluit het verdrag goed aan bij ontwikkelingen in de erfgoedzorg die te maken hebben met meerstemmigheid, co-creatie, burgerinitiatief en burgerexpertise.

Het Zilvermuseum is zich bewust van de afspraken rondom het Verdrag van Faro en neemt dit ook mee in het tentoonstellingsbeleid. Zo is er bij de aankomende expositie over het Zilver & Indonesië bijzondere ruimte voor meerstemmigheid vanuit het koloniaal verleden. Ook willen we in de komende jaren aandacht geven aan het digitaal toevoegen van verhalen over objecten/zilverhistorie middels burgerexpertise (oral history & crowdsourcing), bijvoorbeeld door samenwerking met het platform Sprekend Erfgoed. 4.6 Operationele doelstellingen De belangrijkste opdracht voor 2025-2028 ligt in uitbouwen van de visie Zilver van Betekenis en het bereiken van 32.000 bezoekers in 2028 voor een gezond en toekomstbestendig museum. Wij gaan daarvoor op zoek naar een nog betere afstemming tussen brede én specialistische publieksprogramma’s en krachtige marketing- en communicatie. Een mooi voorbeeld van specialistisch lokaal is de pop-up expositie over 350 jaar Oude Hollandse Waterlinie gecombineerd met het zilver van het lokale Hoogheemraadschap HHSK. Breed is bijvoorbeeld de expositie ‘Aan tafel met Helene Kröller-Müller’ of zilver met relatie tot Indonesië en het koloniale verleden. Daarbij streeft het museum niet alleen naar incidentele pieken met grote tentoonstellingen, maar wil het ook publiek trekken met kleine exposities.

Zo wordt de continuïteit en kwaliteit van het museum het beste gewaarborgd. Bovendien creëert deze aanpak de noodzakelijke stabiele (financiële) basis voor het museum. Het nieuwe uitgangspunt Zilver van Betekenis leidt ook tot een verandering in het verzamelbeleid. Uiteraard blijft het museum gericht verzamelen om de hiaten in de collectie zo goed mogelijk op te vullen. Maar een verbreding van de contextuele richting betekent ook dat er andersoortige objecten verzameld zullen worden. Groei Afgelopen jaren heeft het museum ondanks corona een mooie groei doorgemaakt. Dit kwam mede door het actieve marketing- en communicatiebeleid. Het communicatie- en marketingplan 2025-2028 richt zich op het werven van 32.000 bezoekers. Om een deze groei te realiseren, is naast een goed product (de programmering) ook stevig inzet nodig op gebied van marketing- en communicatie. De grenzen van de huidige online en offlinemogelijkheden zijn bereikt, er zal dus Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

17

een investering nodig zijn om een verschil te maken. Tenslotte biedt deze koers ook nieuwe kansen om samenwerkingen aan te gaan met andere musea. Een doorlopende uitdaging is de ligging van het Zilvermuseum in een weids polderlandschap ver van de snelwegen en treinverbindingen. Ook is de promotie van stad en streek hierbij cruciaal. Niet alleen in de zomermaanden, maar vooral in de rest van het jaar. Samengevat zijn de doelstellingen voor de komende vier jaar: - Door in te zetten op Zilver van Betekenis kan een breder publiek worden aangesproken. - De afstemming tussen brede publiekstentoonstelling en specialistische tentoonstellingen wordt de komende jaren verder verfijnd. - Bestendige groei van bezoekers die moet leiden tot meer budgettaire ruimte om de organisatie te versterken. - Het benutten van de kansen die Zilver van Betekenis biedt voor het initiëren, versterken en uitbouwen van samenwerkingen met bestaande en nieuwe partners, zowel in de cultuursector als met andere partners (onderwijs, zilverindustrie, toerisme, sociaal maatschappelijke sector). - Het aantrekken van nieuwe bezoekers van buiten de regio – nationale en internationale toeristen – wordt op een bescheiden maar realistische manier nieuw leven ingeblazen om gezamenlijk met de gemeente en lokale ondernemers meer toeristen en daarmee meer bezoekers naar het museum te trekken.

- De educatieve activiteiten worden -uitgebouwd en vernieuwd. - Er wordt ingezet op participatie.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

18

5 PROGRAMMERING

Bij het Zilvermuseum zie en ruik je de sfeer van een prachtig ambacht. Of het nu gaat om sieraden of theepotten, het verhaal van dergelijke zaken wordt door het museaal ten toon te stellen voor onze en volgende generaties voortgezet

Evelien Masselink, Coördinator business development en senior adviseur erfgoed Erfgoedhuis Zuid-Holland . Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

19

Het museum ziet Zilver van Betekenis als de belangrijkste ontwikkelambitie in de komende jaren. Het opent de programmering voor de hele wereld buiten het zilver die op een verrassende manier toch met het zilver verbonden is. Het verbreedt het tentoonstellingsbeleid, het educatiebeleid en de collectievorming en het leidt tot meer én ander publiek, bijvoorbeeld jongeren, bezoekers die anders nooit het museum zouden bezoeken en tot meer toeristen, voor een verrassende ontmoeting met een relatief onbekend onderdeel van de Nederlandse cultuur. Het Zilvermuseum wordt daarmee een toegankelijker en landelijk bekender museum, aantrekkelijker voor bezoekers én ook voor professionele samenwerking met andere (ambachtelijke)musea. Dat moet leiden tot een sterkere positionering binnen het Nederlandse museale veld als een toonaangevend hedendaags ambachtsmuseum. 5.1

Tentoonstellingen

A. Maatschappelijke relevantie, actualiteit en historisch besef Deze tentoonstellingen hebben een onderwerp dat maatschappelijk actueel is of juist het historische besef vergroot. Door de toegankelijkheid van de onderwerpen trekken zij een breed scala aan (inter)nationale doelgroepen. De onderwerpen zijn ook interessant voor een publiek dat geen specifieke interesse heeft in zilver. Het zijn ambitieuze tentoonstellingen, waarvoor objecten uit de eigen collectie worden aangevuld met (inter)nationale bruiklenen van musea en/of verzamelaars. Ook de vormgeving krijgt bij deze tentoonstelling extra aandacht. Vooraf wordt uitgebreid onderzoek gedaan naar het onderwerp en de daarbij passende objecten. Waar mogelijk wordt er samengewerkt met specifieke doelgroepen of andere musea. Recente voorbeelden zijn ‘Lot uit de Loterij’ (2023), waarbij de zilveren prijzen uit de 16de en 17de worden getoond, en ‘Aan tafel met Helene Kröller-Müller (2023)’, over de ontwerpen van Hendrik Petrus Berlage en Henry van de Velde voor het zilveren bestek en servies van Helene. Voor het tentoonstellingsprogramma voor de komende beleidsperiode denken we aan onderwerpen als Indonesië, zilver en de zintuigen, zilver op de wereldtentoonstellingen en de Zilvervloot.

Voor deze laatstgenoemde tentoonstelling bekijken we de mogelijkheden voor een samenwerking met Museum Booijmans Van Beuningen en Museum Rotterdam. B. Vakmanschap en innovatie In deze tentoonstellingen staat het vakmanschap van zilversmeden centraal. Hieronder vallen (solo)tentoonstellingen van hedendaagse smeden, omdat juist zij de kennis over het vakmanschap kunnen delen met het publiek. De tentoonstellingen worden gemaakt samen met de zilversmeden en in sommige gevallen wordt er door de smid speciaal voor de tentoonstelling een of meerdere stukken vervaardigd. Er wordt gezocht naar samenwerkingen met zilversmeden, die innovatief te werk gaan. Recent toonden we werk van Jan van Nouhuys, Dubbelop, Maja Houtman en Karin Kortenhorst, Thalen en Thalen, en Anke Akerboom. Regelmatig terugkerend is de tentoonstelling, die verbonden is aan het Stokroos Stipendium voor zilver, waarbij de belangstelling uitgaat naar projecten waarbij traditie en vernieuwing een verrassend samenspel aangaan. Hier gaan we nieuwe invulling aan geven komende jaren. Elke drie jaar komt er een tentoonstelling naar aanleiding van de Schoonhoven Silver Award, een ontwerpwedstrijd voor zilversmeedkunst die wordt georganiseerd door het Zilvermuseum.

Ook worden elke drie jaar de stukken van de Silbertriënnale International in het museum getoond, dat is een ontwerpwedstrijd voor zilver georganiseerd door Gesellschaft für Goldschmiedekunst en het Deutsche Goldschmiedehaus Hanau. Deze meer specialistische inslag van de onderwerpen sluit aan bij de interesse van zilverliefhebbers, professionals en andere specialisten op het gebied van (hedendaags) zilver. Maar ook de overige bezoekers zullen verrast zijn door de diversiteit van het materiaal en de vernieuwende ontwerpen en technieken. Zij zullen een beter begrip krijgen van het vakmanschap en daardoor de zilveren objecten meer gaan waarderen. Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

20

C. Focuspresentaties Dit zijn kleinschalige tentoonstellingen met een actueel onderwerp. Er wordt vaak slechts een of een paar kleine vitrines ingericht, waarin een onderwerp centraal staat.

Jong talent

Enerzijds biedt het museum een podium aan jong en nieuw talent. Elk jaar tonen we de Meesterstukken van studenten van de Vakschool Schoonhoven. Zij krijgen op die manier de mogelijkheid hun vakmanschap te tonen aan een breed publiek. Er wordt onderzocht of we jaarlijks ook de afstudeerwerken van studenten sieraadontwerpen van de opleiding Arts & Crafts van de Willem de Kooning Academie kunnen tonen.

Lokale verbinding

Anderzijds is lokale verbondenheid een aandachtspunt bij de focuspresentaties. In 2022 hebben we een vitrine ingericht over de Oude Hollandse Waterlinie, die toen 350 jaar geleden werd aangelegd. Ook gaf het museum aandacht aan de komst van de nieuwe burgemeester, door de burgemeestersketenen van de voormalige gemeenten in de Krimpenerwaard te tonen. In 2023 is er een themavitrine gewijd aan het 750-jarig jubileum van het Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Voor de toekomst kan gedacht worden aan 80-jaar bevrijding na de 2e Wereld oorlog in 2025.

Bijzondere schenkingen of nieuwe aanwinsten

Onder de focuspresentaties vallen ook kleine tentoonstellingen met werk uit de eigen collectie. Dat is vooral bedoeld om aanwinsten aan bezoekers te tonen of nieuwe kennis over specifieke objecten met het publiek te delen. De afgelopen jaren toonden we onder andere de aankoop van de zilverbaren van de VOC en een omvangrijke schenking met werk van de Haarlemse zilversmid Daan Brouwer. Ook was er een kleine presentatie, waarbij de restauratie van een tafelstuk uit de collectie aandacht kreeg. De A- en B-tentoonstellingen worden gehouden op de eerste of tweede verdieping van het museum en wisselen respectievelijk elke twaalf en acht maanden. Door de langere doorlooptijd van de tentoonstellingen kunnen we de kwaliteit hooghouden. Er blijft op deze manier, gezien het geringe aantal medewerkers en het beperkte budget, meer tijd over voor onderzoek, samenwerkingen en fondsenwerving. Ook de aankleding van de tentoonstellingen, die geheel wordt ontworpen en uitgewerkt door medewerkers van het museum, heeft tijd nodig. De C-tentoonstellingen vinden plaats in de Zilverlounge op de begane grond of in een van de wisselvitrines op de begane grond of eerste verdieping. D.

Externe bruiklenen en presentaties Het museum leent niet alleen stukken van andere musea, verzamelaars en partijen, de unieke collectie is ook geliefd bij andere musea en we ontvangen steeds vaker aanvragen om stukken uit te lenen. Zo zijn er maar liefst 70 zilveren objecten naar een grote expositie in de Lakenhal in Leiden gegaan in 2022 voor een expositie over Christa Ehrlich. Verder werkt het museum bijvoorbeeld mee aan de expositie Zeister Zilver voor drie Vorstinnen in Zeist. Ook gaan diverse stukken op reis naar Polen voor een expositie over vrouwelijke smeden. 5.2 Overige programma-ambities De bredere aanvliegroute om zilver te presenteren nodigt uit tot samenwerkingen met andere ambachtsmusea, zoals het Glasmuseum, Schoenenkwartier, Textielmuseum of het Europees Keramisch Werkcentrum om zo nieuwe combinaties van zilver en andere materialen te ontdekken. Dit betekent een nieuwe inhoudelijke uitdaging voor zowel de professionals die met zilver werken, als voor het museum, omdat het buiten de comfortzone ligt. Maar juist dat maakt

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

21

het artistiek inhoudelijk interessant en verfrissend voor het publiek. Samenwerking met deze partijen bereikt ook andere publieksgroepen en levert een meerwaarde in publiciteit. Ook worden de internationale ambities de komende vier jaar verder ontwikkeld. De reeds bestaande samenwerking met Freiberg (Duitsland) wordt geïntensiveerd, terwijl mogelijke samenwerkingen met musea in Antwerpen, Seneffe en in de Scandinavische landen verder verkend zullen worden. Tenslotte kan op deze manier een interessante invulling worden gegeven aan de verdere uitbreiding van de collectie zonder dat dit excessief hoge kosten met zich meebrengt. Het proces van collectievorming zal complexer zijn dan simpelweg het aankopen van bestaand zilver, maar voegt ook veel toekomstige artistieke waarde toe.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

22

6 DE ZILVERSMEDERIJ & IMMATERIEEL ERFGOED

Het Zilvermuseum en de Vakschool Schoonhoven zijn lid van het goud- en zilversmidsgilde St. Eloy. Gedrieën vormen zij het fundament van Zilverstad Schoonhoven. Een bezoek aan het Zilvermuseum is een reis door het verleden en het heden: de collectie en exposities laten zien wat er aan zilveren voorwerpen en kunst werd en wordt vervaardigd en wat ambachtelijk werk aan schoonheid heeft gecreëerd. Het ambacht zelf kan men ervaren in de zilver werkplaats en kids kunnen zich uitleven in het zelf maken van een sieraad. Het Gilde St. Eloy is trots op “zijn” museum dat zo’n prominente plek in de beleving van kunst en cultuur in onze Zilverstad inneemt.

Drs. George Hamel, FGA, Oud-voorzitter Gilde St. Eloy Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

23

Een van de onderdelen die het publiek altijd zeer waardeert is een bezoek aan de Zilversmederij. Het tonen van het ambacht zien we als een belangrijk onderdeel van de museumbeleving. Het behoudt van het immaterieel erfgoed van het zilversmeden is een van de speerpunten in ons beleid. Komende jaren willen dan ook we de mogelijkheid verkennen om een plek te creëren voor een Artist in Residence. Deze smid kan bijvoorbeeld 3 maanden lang werken in de Zilverwerkplaats en doceren aan de Vakschool en Nederlandse designers en smeden ontmoeten. Van oudsher was het een traditie dat smeden, maar ook kunstenaars gingen reizen om te leren van anderen en inspiratie op te doen. Voor bezoekers is het leuk want er zit regelmatig een nieuwe (internationale)smid. Ook kan het studenten aantrekken en zo een jonger publiek stimuleren tot een bezoek. Om de smeden een belangrijkere positie te geven wordt er ook gedacht aan de mogelijkheid om hen bij elke expositie een exclusief item te laten maken in een beperkte oplage, voor in de winkel of voor verzamelaars. Zo houden we het beroep vitaal en stimuleren we makers. De Zilversmederij, tot stand gekomen in samenwerking met de gemeente, is ook de plek voor studenten van de Vakschool om hun carrière te starten. Ook gepensioneerden vinden het leuk daar hun kennis te demonstreren en te delen.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

24

7 DE COLLECTIE: UNIEK IN NEDERLAND

Het Zilvermuseum is het enige museum in de Benelux dat zich geheel wijdt aan zilver. Het is ook het enige museum in Nederland dat zich richt op de industrialisatie en deindustrialisatie van de 19e en 20e eeuw, wat zeer belangrijk is, omdat de Nederlandse zilverfabrieken een bijzondere plek innemen in Europese context.

Dirk Jan Biemond, Conservator Rijksmuseum

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

25

Het Nederlands Zilvermuseum is het enige museum in Nederland dat het verhaal van zilver van A tot Z kan vertellen aan de hand van de eigen collectie: van erts tot ontwerp- en vervaardigingsproces, en van het keuren tot het verkopen van het zilveren eindproduct. Ook studiematerialen om het vak van zilver- of goudsmid te leren zijn opgenomen in de collectie. Dat alleen al maakt het museum uniek en sterk in het vertellen van het verhaal van zilver, dat zo verbonden is met (de geschiedenis van) Nederland en stad Schoonhoven in het bijzonder. Op dit moment zijn collecties zilver in stedelijke musea voornamelijk gericht op de stad of streek en qua periode meestal afgebakend tot de opkomst van de zilverfabrieken. Het Nederlands Zilvermuseum richt zich als enige nadrukkelijk op zilver vanuit heel Nederland en op zilveren objecten uit het buitenland die zeer van belang waren voor de zilverproductie in Nederland. Dit geldt niet voor het Rijksmuseum, Museum Boijmans van Beuningen en het Stedelijk Museum. Zij hebben alle drie een zeer beperkte collectie modern en hedendaags zilver, en verzamelen daar momenteel niet actief op, in tegenstelling tot het Zilvermuseum. Daarmee is het Zilvermuseum bij uitstek in de positie om de immateriële aspecten van het ambacht te illustreren en levend te houden. De vaste presentatie van de collectie staat er inmiddels 10 jaar.

De komende jaren worden kleine aanpassingen gedaan om de vitrines weer frisse, vernieuwende uitstraling te geven. Tegelijkertijd wordt er toegewerkt aan nieuwe verhalen over de collectie, zodat er met een nieuwe, eigentijdse blik naar de collectie kan worden gekeken. Het verzamelbeleid volgt de koers van het museum en richt zich op lacunes in de collectie. Actief wordt er verzameld op lacunes in de Collectie Nederland (zie voor een verdere uitwerking het Collectieplan). De komende jaren wordt er ook stevig ingezet op de digitale ontsluiting van de collectie. Daardoor kunnen geïnteresseerden vanuit huis nog meer kennis tot zich nemen over zilver en de objecten in de collectie. Middels relatiebeheer en fondsenwerving streven we naar aanvulling van de collectie daar waar hiaten bestaan en de kans zich aandient. Meer hierover staat in het Collectieplan.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

26

8 BEZOEKERS 2025-2028

25.000ste bezoeker

Het Zilvermuseum is van lokaal, nationaal en internationaal belang. Het museum is belangrijk Nederlands cultureel erfgoed, als enige Zilvermuseum in Nederland. Zowel de moderne als de historische objecten, voorwerpen vertellen de geschiedenis van het Nederlandse zilver. Als museumprofessional vind ik het een voorrecht om een bijdrage te mogen leveren aan het bestuur van het museum. De directie, medewerkers en vrijwilligers werken allemaal met hart en ziel voor het museum, waardoor er met een klein team wonderen worden verricht, en prachtige inhoudelijk exposities worden gerealiseerd

Jeannette van Bennekom, Secretaris bestuur Zilvermuseum Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

27

In 2023 ontvangt het Zilvermuseum naar verwachting een recordaantal bezoekers, daarmee is een duidelijk groei zichtbaar, ook ten op zichten van voor corona. In 2020 noemde LawsonLuiten het bezoekersaantal van 20.000 volgens hun benchmark en de specifieke omstandigheden al een goede prestatie. De gerealiseerde groei in de afgelopen paar jaar, ondanks corona, is dus ook echt een prestatie van formaat. Met de nieuwe programmering en de bezoekersaantallen tonen we aan dat het zelfs voor een gespecialiseerd museum als het Zilvermuseum mogelijk is om mensen naar de Krimpenerwaard af te laten reizen vanuit het hele land. De geografisch ligging midden in Holland, met matig bereik per openbaar vervoer en zonder treinstation is soms wel een belemmering, zeker op regenachtige dagen. Ook het parkeren van auto’s nabij het museum (oudere mensen vinden dit toch prettig) en beperkte mogelijkheden voor touringcars om bezoekers af te zetten legt beperkingen op. Het Zilvermuseum streeft de komende jaren naar een groei van bezoekers en inkomsten. Die groei is wenselijk om een aantal redenen: 1. 25.000 bezoekers is een mooie prestatie, maar voor een vitaal museum is dit het minimale aantal om het museum te kunnen (blijven) exploiteren. Voor de duurzaamheid van het museum is het daarom van groot belang om hoger te mikken. 2. Meer bezoekers levert ook meer inkomsten op.

De verhouding tussen volbetalende bezoekers en kortingskaarthouders vormt een uitdagende balans in het financiële plaatje. Daar zal in de marketing meer aandacht naar uitgaan om dat te optimaliseren. 3. Met de verbeterede programmering rekenen we ook op meer herhaalbezoeken. Dit zien we het laatste jaar ook in de praktijk. 4. Het Zilvermuseum biedt de gemeente een activiteit voor toeristen die het jaar rond te bezoeken is, weer of geen weer. Waar het fietsen en wandelen in het najaar afneemt, moet het museumbezoek een interessant tijdverdrijf zijn. 5. Cultureel, recreatief, toeristisch en sociaal maatschappelijk betekent meer museumbezoek ook meer toegevoegde waarde voor de Krimpenerwaard. De kansen daarvoor moeten door het museum ten volle worden benut. 6. Daarbij plaatsen we wel de kanttekening dat belangrijke investeringen in tentoonstellingen, cultuureducatie en marketing essentieel zijn om de bezoekersaantallen op een nog hoger plan te trekken. Om dit te bereiken wordt ook het marketing- en communicatieplan zo ingericht dat het museum een solide stroom aan bezoekers kan aantrekken. Door middel van onderzoek toetsen we hoe bezoekers het museum ervaren.

Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

28

9 MARKETING EN COMMUNICATIE

Vakantiebeurs 2022

Al jaren promoten wij ons mooie gebied middels de vier pijlers: polder, water, kaas en zilver. Het icoon Zilverstad Schoonhoven mag je zeker niet missen bij een bezoek aan de Krimpenerwaard! Naast het karakteristieke gebouw is zeker ook de vaste collectie het bekijken waard. Steeds weer trekt het museum met wisselende exposities nieuw publiek. Een bezoek aan de zilverwerkplaats op de begane grond mag zeker niet ontbreken.

Teus Hoogerwaard, Promotie Krimpenerwaard Nederlands Zilvermuseum Beleidsplan 2025-2028

29

Missie, visie en monden uit in doelstellingen op gebied van communicatie (wie wil ik met welke boodschap bereiken) en marketing (met welk product, prijs, plaats, promotie wil ik welke doelgroep bereiken). Om een groei naar 32.000 bezoekers te realiseren is er meer nodig dan voorgaan op dezelfde voet. Tijden zijn veranderd, mensen worden via andere kanalen benaderd dan vroeger. Ook is middels free-publicity niet zoveel extra meer te bereiken. Het museum zal dan ook nieuwe wegen in moeten slaan en investeren om nieuwe en jonge doelgroepen aan te spreken. Hieronder een aantal ambitieuze ideeën om dat te realiseren. 9.1 Doelgroepen De huidige bezoekersstroom ziet er als volgt uit: A. Terugkerend: 1. Museumkaarthouders: Het merendeel van de bezoekers zijn museumkaarthouders 2. Vriendenloterij VIP-kaart circa 25% in 2023. 3. Binnenlandse toeristen/inwoners 4. Buitenlandse toeristen 5. Kenners en liefhebbers van zilver 6. Kunstliefhebbers (b.v. Rembrandtkaart, ICOM e.d.) 7. Georganiseerd scholenbezoek 8. Families met kinderen 9. Bedrijven voor verhuringen 10. Vrienden van het Zilvermuseum 11. Onderwijsinstellingen (zie ook educatie) B. Nieuwe bezoekers: afhankelijk van het onderwerp van de tijdelijke tentoonstelling/evenement. 9.2 De mediamix De afgelopen jaren is er gericht gewerkt aan een strategie om groei te realiseren door per doelgroep te communiceren met de juiste mediamix.

Denk aan events met groot landelijk bereik zoals de Margriet, Libelle of Vakantiebeurs. Ook is er ingezet op doelgerichte betaalde social mediacampagnes, influencers, contentmangement, events, beurzen, buitenreclame, scholenmarketing en actieve persbewerking. In de coronajaren heeft het museum sterker op online communicatie ingezet, om zo in contact te blijven met de doelgroep of nieuwe doelgroepen te interesseren. Dit zetten we uiteraard door en spelen daarbij in op actuele trends. 9.3 Doelstellingen en toekomst Welke activiteiten kunnen een groot verschil maken om meer bezoekers en nieuwe doelgroepen te bereiken? We noemen er hier een aantal, deze worden later verder uitgewerkt en afgewogen in het marketing- en communicatieplan en budget. -

a. Meer jongere bezoekers (20-35 jaar) Denk bijvoorbeeld aan een campagne via TikTok: SilverTok (in navolging op het zeer populaire Booktok), waarin we laten zien hoe divers het vakmanschap van de smid is.

-

Een Youtube/TV-show waarin smeden tegen elkaar strijden om de titel voor de beste smid. Ze worden uitgedaagd om een historisch stuk na te maken, bijvoorbeeld de Kikkerschaal of een mooi sieraad. Dit kan in samenwerking met de Vakschool en bijvoorbeeld leveranciers. Een TV-show is een bewezen methode om onderwerpen te populariseren. Dit idee vraagt wel nog te verwerven fondsen en samenwerking.