Document · PDF

1.6 RIB Rapport Onderzoek en Plan van Aanpak Alternatieven Jeugdzorgplus Midden-Holland

Raadsvergadering 17 december 2024, gemeente KrimpenerwaardBij agendapunt: Informatie van het college14.436 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

RAADSINFORMATIEBRIEF

VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR

de gemeenteraad

CC DATUM ONDERWERP

12-11-2024 Rapport: Onderzoek en Plan van Aanpak Alternatieven Jeugdzorgplus Midden-Holland

Beste meneer, mevrouw, Inleiding In de eerste helft van 2023 bent u geïnformeerd over Jeugdzorgplus, ook wel bekend als gesloten jeugdzorg en de huidige en toekomstige ontwikkelingen hierin. De VNG en het ministerie van VWS hebben destijds alle landsdelen gevraagd om hun bovenregionale plannen voor de afbouw en ombouw van gesloten jeugdzorg elke zes maanden te actualiseren. In het landsdeelplan Zuidwest, waar regio Midden-Holland een onderdeel van is, staat dat de vijf Jeugdzorgregio’s ieder een eigen plan opstellen voor het ontwikkelen van alternatieve vormen voor gesloten Jeugdzorg. De reden hiervoor is dat elke regio eigen contractafspraken heeft met de betreffende zorgaanbieders. In november 2024 hebben de vijf colleges van Midden-Holland kennisgenomen van het ‘Rapport: Onderzoek en Plan van Aanpak Alternatieven Jeugdzorgplus Midden-Holland’ (zie bijlage 1) en het Plan van Aanpak vastgesteld. Het rapport omvat een kwalitatief en kwantitatief onderzoek binnen het zorglandschap Jeugdzorgplus en Hoogspecialistisch in de regio Midden-Holland. Tevens de evaluatie en voorlopige resultaten van de onderzoeken naar- en de implementatie van de initiatieven die als alternatief zijn geïnitieerd om plaatsing in de Jeugdzorgplus te verminderen en te voorkomen.

Vanuit dat perspectief is een plan van aanpak opgesteld welke stappen worden ondernomen om de alternatieven voor Jeugdzorgplus Midden-Holland verder te ontwikkelen. Het onderzoek is uitgevoerd en geschreven door de Regionale Werkorganisatie Midden-Holland (hierna te noemen RWO) in nauwe samenwerking met de 5 lokale gemeenten Midden-Holland, Gecertificeerde Instellingen, systeemaanbieders, Zorgbemiddelaar, ECZ (expertise team complexe zorg) verblijfstafel, Jeugdzorgplus plaatsing coördinator, expertise vanuit OZJ (ondersteuningsteam zorg voor de Jeugd). Over de belangrijkste bevindingen uit het rapport wordt u via deze memo geïnformeerd. Samenvatting onderzoek De regio Midden-Holland is al vanaf 2018 actief met het vormgeven van alternatieven van residentiele zorg via het transformatieprogramma Gewoon Thuis Jeugd (GTJ). Dit zijn alternatieven voor zowel open als gesloten verblijf. Via dit programma is er altijd gezamenlijk opgelopen met de betrokken aanbieders, gecertificeerde instelling (GI), lokale toegang, ervaringsdeskundigen en onderwijs. En voor de gesloten Jeugdzorg verliep dit ook via de samenwerking op landsdeel niveau; Zuidwest (2019). Het transformatieprogramma heeft als ambitie gesteld dat door intensieve ambulante hulp te bieden uithuisplaatsingen voorkomen of verkort kunnen worden en de veiligheid wordt gewaarborgd.

Er wordt gestreefd naar passende zorg binnen de vertrouwde omgeving van het kind, bij voorkeur in het eigen netwerk. Als uithuisplaatsing onvermijdelijk is, kiest men voor kleinschalige, gezinsgerichte voorzieningen. Actief wordt gestuurd op het terugdringen van (gesloten) residentiële plaatsingen. Daarnaast worden bovenregionale alternatieven zonder vrijheidsbeperkingen benut als bepaalde initiatieven niet haalbaar zijn in de regio zelf. 1483600 / 1483691 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

Wat heeft de regio tot nu toe bereikt en hoe verder? De regio Midden-Holland heeft met haar ambitieuze transformatieprogramma GTJ sinds 2018 een divers alternatief zorglandschap weten te creëren voor de complexe doelgroep van Jeugdzorgplus. Door middel van 11 diverse zorgalternatieven binnen dit programma biedt de regio nu een breed scala aan passende hulp, waar voorheen onvoldoende van beschikbaar was. Daarnaast heeft de regio dit jaar ook twee verblijfslocaties in eigen regio omgebouwd tot kleinschalig verblijf en twee crisisbedden verblijf in eigen regio volledig beschikbaar gesteld voor de inwoners van Midden-Holland. Hoewel de aard van de doelgroep voortdurende doorontwikkeling vraagt en het transformatieprogramma de afgelopen jaren een wat minder stevige positie heeft gekend, heeft Midden-Holland getoond dat het mogelijk is om op regionaal niveau een toekomstbestendig zorgaanbod te realiseren. Het data-onderzoek, uitgevoerd door de RWO, toont aan dat er overwegend een daling is in het aantal uithuisgeplaatste jeugdigen in de regio. Hiermee kan geconcludeerd worden dat meer kinderen thuis blijven wonen dan voorheen. Het aantal plaatsingen in de jeugdzorgplus (gesloten residentiele jeugdzorg) van 2018 t/m 2023 is gedaald met ongeveer 71%, van 35 naar 10 plaatsingen.

De verblijfsduur van de jeugdzorgplus is over de periode 2018 t/m 2023 ook gedaald van ongeveer 8 maanden naar 4,8 maand in 2023. Hier zijn de ambities voor de afbouw Jeugdzorgplus behaald (verblijfsduur < 6 mnd.). Duidelijk is dat er met name focus nodig is op de drie-milieu voorzieningen en GGZ verblijf, waarin we een toename of aanhoudende stabilisatie zien in de plaatsing cijfers. Echter is de vraag of een gelijktijdige afbouw van zowel gesloten jeugdzorg als open residentiële voorzieningen realistisch en uitvoerbaar is. We zien een forse afname van het aantal geplaatste jeugdigen in een gesloten setting, maar deze doelgroep is in potentie nog aanwezig en heeft zich hoogstwaarschijnlijk verschoven naar de zwaardere verblijfsvoorzieningen. Het gebruik van gestapelde specialistische zorg in open residenties en ambulante omgeving neemt deels daardoor ook toe. Aannemelijk is dat het huidige aanbod kwalitatief niet voldoende is uitgerust voor de huidige doelgroep die deels is verschoven vanuit de gesloten jeugdzorg. Deze doelgroep is complexer en heeft deels een andere zorgbehoefte. Ook wordt geconcludeerd dat alternatieve zorgvormen momenteel onvoldoende worden ingezet als afschaalproduct om een duurzame en tijdige uitstroom uit open en gesloten residentiële voorzieningen te realiseren.

Dit kan de kans op terugval op hulp of zwaardere hulp vergroten en een zorgen voor toename in verblijfsduur. Uit data is namelijk geconcludeerd dat de verblijfsduur in residentiële voorzieningen, behalve jeugdzorgplus en crisis, over het algemeen toegenomen is, wat erop wijst dat de alternatieven nog onvoldoende worden ingezet om een versnelde uitstroom te realiseren. De gezinsgerichte verblijven (gezinshuizen en pleeggezinnen) welke een voorkeur hebben boven residentiele plaatsingen, laten in 2022 een significante toename zien van verblijfsduur en plaatsingen, gevolgd door een enorme afname in 2023. Een verklaring kan zijn dat er veel tijd en energie is gestoken in het verruimen van het aanbod in 2021, wat zijn vruchten heeft afgeworpen in 2022. De verklaring van de grote daling in 2023 kan zijn dat er in dit jaar onvoldoende aanbod is gerealiseerd of dat het aanbod niet passend is geweest voor de doelgroep. Ook bij deze voorziening is het nodig diepgaand onderzoek te doen naar de oorzaak hiervan. Alhoewel het een mooi resultaat is dat het aantal gesloten plaatsingen zijn gedaald, is er veel context en overige uitkomsten uit o.a. kwalitatief onderzoek toe te voegen aan deze cijfers.

De belangrijkste zijn:  Op basis van het uitgevoerde onderzoek, waaronder de bijeenkomst Gewoon Thuis Jeugd met alle betrokken partners in maart dit jaar, kan worden geconcludeerd dat er positiviteit en samenwerkingsbereidheid heerst om de verbinding tussen de betrokken partijen verder te versterken.

pag. 2/4



Hierdoor kan de algehele effectiviteit van het programma worden vergroot; De geleerde lessen uit dit onderzoek bieden waardevolle inzichten om de kwaliteit van toekomstige ambities en bijbehorende prestatie-indicatoren te verbeteren. Door deze lessen mee te nemen, kan er een kwaliteitsslag worden gemaakt in de formulering van de nieuwe ambities en indicatoren; Het integraal werken moet nog verder worden ontwikkeld met de huidige partijen, maar ook hierbij is het van belang andere sectoren of gebieden van zorg beter te betrekken of zelfs te verankeren in een integraal team. Het gaat met name om de sectoren onderwijs, volwassen GGZ en verslavingszorg; Het zorglandschap, de omvang (het aantal) en de inhoud van de alternatieve jeugdzorgvoorzieningen zal (mogelijk) effectiever kunnen worden ingezet. Sommige voorzieningen lijken elkaar inhoudelijk te overlappen of te veel op afstand van elkaar en de relevante partners te werken. Van belang is te verkennen hoe de verbinding en samenwerking verstevigd kan worden door middel van kennisdeling en best practices; Doorontwikkeling van de kleinschalige voorzieningen. Een nieuwe hybride woonvorm start in Q2 2024, deze zal moeten worden opgevolgd, geëvalueerd en bijgesteld om te waarborgen dat het een passend alternatief wordt. Ook de Mockingbird constructies lijken een positief resultaat te hebben.

Hoe werken we verder aan onze ambities? In het Plan van Aanpak is ook uitgewerkt hoe verder gewerkt zal worden aan onze ambities inclusief tijdlijn. Dit biedt dus inzicht in waar in 2024, 2025 en 2026 de focus op zal liggen, zoals bijvoorbeeld op: Betere verbinding met het landsdeel en dus zorgen voor meer verbinding met de stuurgroep bovenregionaal;  Starten met consistente borging van data op de (GTJ) alternatieven om per alternatief meer inzichtelijkheid te krijgen op de resultaten. Er een gedeelde verantwoordelijk in het leveren/inzichtelijk maken van de resultaten op alternatief niveau;  Beschikbare subsidies benutten voor het innoveren en door ontwikkelen van dit zorglandschap;  Eenduidigheid en eenvoud creëren in zorglandschap;  Mogelijkheden verkennen om de verschillende alternatieven meer te integreren met elkaar, zodat het integraler is, versnipperingen tegen gaat en de krachten gezamenlijk ingezet kunnen worden;  Verder realiseren van ombouw open residenties naar kleinschalige voorzieningen. Samenwerking met partners uit het alternatieve aanbod versterken om met elkaar op te trekken. Daarnaast heeft ook een verdiepende evaluatie plaatsgevonden op drie pilots die vallen onder het programma Gewoon Thuis Jeugd, namelijk: PAST, IVT en de Break.

Uit deze evaluatie zullen ook lessen worden getrokken voor de toekomst en hoe specifiek deze pilots verder aan onze ambities kunnen bijdragen. 

Conclusie In de regio is een omvangrijk divers aanbod aan alternatieve zorgopties reeds gerealiseerd. Ondanks de relatief kleine omvang van de regio, heeft men sinds de start in 2018 een voortrekkersrol vervuld op dit gebied. De resultaten tonen overwegend aan dat de gestelde ambities zijn behaald, wat een positieve ontwikkeling is. Bovendien is duidelijk geworden dat de partners in dit zorglandschap de bereidheid en de noodzaak voelen om gezamenlijk aan deze verbeterpunten te werken. Dit biedt een veelbelovend perspectief voor de toekomst van de alternatieve zorg in de regio. Er zijn al veel verschillende alternatieven beschikbaar die bijdragen aan de om- en afbouw van gesloten jeugdhulp. Komende periode zullen waar nodig alternatieven worden bijgesteld om het succes ervan te vergroten, waarbij het uitgangspunt is dat dit geen extra geld zal kosten. Desalniettemin hebben we binnen de regio Midden-Holland al mooie stappen gemaakt om ervoor te zorgen dat zo min mogelijk jeugdigen in gesloten jeugdzorg hoeven te verblijven.

pag. 3/4

Bijlage Bijlage RIB: Rapport: Onderzoek en Plan van Aanpak Alternatieven Jeugdzorgplus Midden-Holland

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

ir. J. Beenakker

pag. 4/4

Rapport: Onderzoek en Plan van Aanpak Alternatieve zorgvormen Jeugdzorgplus MIDDEN-HOLLAND

Naam projectleider

Zainab Saberi, beleidsadviseur RWO

Leden projectteam

Zainab Saberi, Anouk Schepers (projectondersteuner) en Anke van der Landen (OZJ)

Naam opdrachtgever

Ministerie VWS en VNG

Documentversie

1.0

Datum

20 Juni 2024

Inhoud Inleiding ..................................................................................................................................................3 Achtergrond............................................................................................................................................4 Ambitie ...................................................................................................................................................4 Belangrijkste uitkomsten ........................................................................................................................6 Ontwikkelingen 2018 t/m sept 2023 a.d.h.v. tijdslijn ...........................................................................10 Activiteiten overzicht sept 2023 – mrt 2024 ........................................................................................11 Resultaat activiteit 1. “Overzicht zorglandschap” ............................................................................12 Resultaat activiteit 2. “Kwantitatief onderzoek Jeugdzorgplus” ......................................................15 Resultaat activiteit 3. “Kwalitatief onderzoek”.................................................................................21 Resultaat activiteit 4.

“Evaluatie pilot projecten Past, IVT en de Break 2024” .................................22 Resultaat activiteit 5. “Uitkomsten Bijeenkomst zorglandschap “GTJ” (26-03-2024) ......................23 Resultaat activiteit 6. “Evaluatie en bijstelling verblijf- en experttafel” ...........................................24 Resultaten / Onderzoeksuitkomsten AEF rapport “Naar een toekomstbestendig jeugdhulpstelsel” ..25 Conclusie ..............................................................................................................................................27 Hoe verder werken aan onze ambities? Plan van aanpak ...................................................................30 Bijlage 1 Ambities 2018-2024 en regiovisie ..................................................................................34 Bijlage 2: Overzicht en beschrijving zorgproducten .....................................................................35 Bijlage 3: Interview vragen voor kwalitatief onderzoek ...............................................................40

Inleiding Op 27 november 2023 verscheen de tweede actualisatie van het bovenregionaal plan Jeugdzorgplus Zuid-West. In opdracht van de VNG en het ministerie van VWS actualiseren alle landsdelen hun bovenregionale plannen ‘af- en ombouw gesloten Jeugdzorg’ halfjaarlijks ten einde een update te geven. In het landsdeelplan Zuid-West, waar regio Midden-Holland een onderdeel van is, staat dat de vijf Jeugdzorgregio’s in het landsdeel ieder een plan opstellen voor het ontwikkelen van alternatieve vormen voor gesloten Jeugdzorg. De ontwikkelopdracht ‘Regionale alternatieven’ bestaat uit de onderdelen bovenregionale kennisdeling (ervaringen nieuw aanbod), monitoring en beleidscoördinatie & afstemming. Iedere regio pakt dit individueel op omdat het open zorgaanbod betreft met eigen contractafspraken. Er is door de regio Midden-Holland een kwalitatief en kwantitatief onderzoek uitgevoerd, waarin interne- en externe data (PCZW jaarrapportages) is geanalyseerd. Er is onderzoek gedaan naar de actuele stand van zaken en een prognose: welke alternatief aanbod is gestart, welke in voorbereiding en welke nog in planning in de regio en er heeft ook separaat onderzoek plaatsgevonden door het AEF, in opdracht van landsdeel Zuid-West. De uitkomsten van het AEF rapport ‘Naar een toekomstbestendig Jeugdzorgstelsel’, zijn ook meegenomen in dit rapport.

Input en overleg in het kader van dit rapport en het ontwikkelen van alternatieven voor jeugdzorgplus heeft plaatsgevonden tussen de samenwerkingspartijen in de jeugdzorg Midden-Holland. Beoogde opbrengst Dit rapport omvat een data-onderzoek naar het zorglandschap Jeugdzorgplus en Hoogspecialistisch in de regio Midden-Holland en een inventarisatie van de huidige alternatieven. Tevens de evaluatie en voorlopige resultaten van de onderzoeken naar- en de implementatie van de initiatieven die als alternatief zijn geïnitieerd om plaatsing in de jeugdzorgplus te verminderen en te voorkomen. Vanuit dat perspectief is een plan van aanpak opgesteld welke stappen worden ondernomen om de alternatieven voor jeugdzorgplus Midden-Holland verder te ontwikkelen.

Achtergrond Landelijk is bepaald dat in 2030 het aantal gesloten jeugdzorg plaatsingen ‘zo dicht mogelijk bij nul moet zijn’. Het wordt maatschappelijk niet acceptabel gevonden dat kinderen die niets strafbaars hebben gedaan worden opgesloten. Om de gesloten plaatsingen te kunnen afbouwen, moeten er alternatieven kunnen worden aangeboden die voldoen aan de zorg/begeleiding die de kinderen nodig hebben. Deze zorgt dient in veilige, stabiele, kindvriendelijke en thuisnabije woonplekken geboden te worden, waar kinderen onverdeelde, positieve aandacht krijgen. En waar niet, tot zo min mogelijk, wordt overgeplaatst. Hoe deze alternatieven de juiste vorm en inhoud te geven zodat deze voldoen aan de zorgvraag van de kinderen is nog niet zo gemakkelijk. Er moet gedacht worden aan de juiste mate van bescherming met daarbij passende begeleiding, zorg en behandeling en het betrekken van het eigen systeem. De regio Midden Holland is al vanaf 2018 actief met het vormgeven van alternatieven van residentiele zorg via het programma Gewoon Thuis Jeugd. Dit zijn alternatieven voor zowel open als gesloten verblijf en kent verschillende aandachtsgebieden. Via dit programma is er altijd gezamenlijk opgelopen met de betrokken aanbieders, gecertificeerde instelling (GI), lokale toegang, ervaringsdeskundigen en onderwijs.

En voor de gesloten Jeugdzorg verliep dit ook via de samenwerking op landsdeel niveau; Zuid-West (2019). Het landsdeel Zuid-West bestaat uit vijf regio’s (Haaglanden, Holland-Rijnland, Midden-Holland, Rotterdam-Rijnmond en Zuid-Holland-Zuid), die overeengekomen zijn dat iedere regio een plan opstelt voor het ontwikkelen van alternatieve vormen voor gesloten Jeugdzorg. Iedere regio pakt dit individueel op, omdat het open zorgaanbod betreft met eigen contractafspraken. Vanaf 2018 hebben er dan ook verschillende activiteiten en initiatieven plaatsgevonden voor het vormgeven van de alternatieven, waarbij het centrale doel is het aantal plaatsingen in gesloten residentiele voorzieningen, “zo dicht mogelijk bij nul te brengen” en een afname in plaatsingen binnen open residentiele voorzieningen te realiseren door hiervoor passende alternatieven te bieden.

Ambitie Ambities Landelijk Jeugdzorgplus • •

In 2025 is jeugdzorgplus kleinschalig georganiseerd In 2030 moet het aantal gesloten jeugdzorg plaatsingen ‘zo dicht mogelijk bij nul zijn’

Ambitie landsdeel Zuid-West • • • •

Leeftijd 12-, gesloten naar 0 (omvorming naar 12- volledig ‘open’ 2023) 1-1-2024: Max. capaciteit 90 bedden in en voor Zuid-West + aanvullend hybride bedden (aanname ca. 45 o.b.v. capaciteit 1-1-2023) 1-1-2025: ambitie max. capaciteit naar 55 + aanvullend 45 hybride bedden (scenario’s ontwikkelen) Zikos naar 0 (VNG in the lead)

Ambitie van de regio Midden-Holland • •

Zoveel mogelijk intensiveren van integrale ambulante hulp om uithuisplaatsingen te voorkomen of te verkorten en veiligheid te borgen. Zoveel mogelijk passende jeugdzorg bieden binnen de verblijfplaats van het kind en daarmee overplaatsingen voorkomen.

• • •

Bij een uithuisplaatsing zoveel mogelijk inzetten op plaatsingen in kleinschalig, gezinsgericht en perspectief biedende voorzieningen, waar mogelijk in het eigen netwerk. Actief sturen op het terugdringen van het aantal en de duur van (gesloten) residentiële plaatsingen. Als initiatieven niet in de regio te bieden zijn i.v.m. schaalbaarheid, wordt er gebruik gemaakt van de alternatieven die bovenregionaal zijn ontwikkeld voor de doelgroep zonder vrijheidsbeperkende maatregelen.

KPI’s die destijds hierbij zijn benoemd: •

• •

Gesloten Jeugdzorg: o -50% in 2024 = 14 plaatsen o 0 in 2030 Drie-milieuvoorzieningen: o -50% in 2024 = 14 plaatsingen Behandelgroep verblijf o -30% in 2024 = 46 plaatsingen

NB.(!) Bij bovenstaande cijfers moet vermeld worden dat deze zijn gesteld aan de start van het proces, rond 2018/2019. Het is niet duidelijk hoe deze cijfers tot stand zijn gekomen. De meetmethode, de bijbehorende definities van de onderliggende paramaters, de gebruikte bron voor het meten evenals de periode waarover destijds gemeten is, is niet te achterhalen. Als voorbeeld, zijn dit alle nieuwe plaatsingen in een kalenderjaar verkregen uit de data van Midden-Holland (zoals we het verderop in het rapport hebben gemeten) of zijn deze cijfers gebaseerd op de data van de plaatsing coördinator die andere factoren hanteert? Ook is inmiddels de definitie van “Kleinschalig verblijf” verandert; In 2018/2019 werd “kleinschalig verblijf” gezien als een woonvorm met een groepsgrootte van 5-8 personen, in de huidige definitie is de groepsgrootte aangepast naar 4 tot 6. Desalniettemin willen we deze KPI’s wel weergeven, om een compleet beeld neer te zetten.

Belangrijkste uitkomsten Landelijk is bepaald dat in 2030 het aantal gesloten jeugdzorg plaatsingen ‘zo dicht mogelijk bij nul moet zijn’. Vanaf 2018 zet de regio Midden-Holland middels het programma “Gewoon Thuis Jeugd” zich in om samen mogelijk te maken dat zoveel mogelijk kinderen/jongeren thuis kunnen blijven wonen en het aantal plaatsing in de jeugdzorgplus te minderen. Wat hebben we tot zover bereikt en hoe verder? De regio Midden-Holland heeft met haar ambitieuze transformatieprogramma GTJ sinds 2018 een divers alternatiefzorglandschap weten te creëren voor de complexe doelgroep van Jeugdzorgplus. Door middel van 11 diverse zorgalternatieven biedt de regio nu een breed scala aan passende hulp, waar voorheen onvoldoende van beschikbaar was en is hierin een voorloper geweest. Daarnaast heeft de regio dit jaar ook twee verblijfslocaties in eigen regio omgebouwd tot kleinschalig verblijf en twee crisisbedden verblijf in eigen regio volledig beschikbaar gesteld voor de inwoners van Midden-Holland. Hoewel de vraag van de doelgroep voortdurende doorontwikkeling vraagt en het transformatieprogramma de afgelopen jaren een wat minder stevige positie heeft gekend, heeft Midden-Holland getoond dat het mogelijk is om op regionaal niveau een toekomstbestendig zorgaanbod te realiseren.

Data onderzoek (op basis van twee indicatoren, namelijk aantal nieuwe plaatsingen binnen een kalenderjaar en gemiddelde doorlooptijd binnen een kalenderjaar) wijst uit dat met o.a. deze 11 alternatieven en andere vormen van jeugdzorg het aantal plaatsingen in de jeugdzorgplus van 2018 t/m 2023 is gedaald met ongeveer 71%, van 35 naar 10 plaatsingen. De overige residentiele voorzieningen laten na het eerste jaar (van 2018 op 2019) ook allemaal een sterke daling zien, daarna lichtere dalingen, een stabilisatie of zelfs een lichte stijging. Maar gemiddeld genomen zijn de plaatsingen (zoals hierboven benoemd) in alle residentiele voorzieningen in de jaren na 2018 gedaald. Een lichte stijging is m.n. van 2022 op 2023 te zien bij zowel de drie-milieuvoorzieningen als GGZ verblijf. Bij drie-milieuvoorzieningen was er een plaatsingsambitie van 14 genoemd voor het jaar 2024, wat met een aantal van 25 plaatsingen in 2023 aannemelijk is dat deze streven niet behaald zal worden. We zien binnen deze residentiele voorziening veel schommeling in zowel doorlooptijd als aantal nieuwe plaatsingen. Het is ook de vraag of een ambitie van daling in plaatsingen in deze voorziening gerealiseerd kan worden naast de gewenste daling in gesloten verblijf. De doelgroep moet immers ergens worden geholpen en het goed ontwikkelen van (ambulante) alternatieven heeft tijd en expertise nodig.

Een consequente daling zien we, naast de jeugdzorgplus ook bij de crisis plaatsingen. De verblijfsduur van de jeugdzorgplus is over de periode 2018 t/m 2023 ook gedaald van ongeveer 8 maanden naar 4,8 maand in 2023. De ambities zijn behaald (verblijfsduur < 6 mnd in 2024). Tevens zien we bij verblijfsduur (bijna) dezelfde ontwikkeling als bij het aantal plaatsingen; gemiddeld genomen is vanaf 2018 de verblijfsduur omlaag gegaan bij alle residentiele voorzieningen, op éen na en dat is crisis verblijf. Al zien we juist bij crisis verblijf dat de verblijfsduur de laatste 3 jaar enorm aan het afnemen is (meer dan gehalveerd). De cijfers van 2019 en 2020 halen dat gemiddelde erg omhoog waardoor het positieve effect van de afgelopen twee jaar vertekend. Iets meer ingezoomd op andere voorzieningen, zien we dat de verblijfsduur op “behandelgroep verblijf” in 2022 weer is toegenomen en in 2023 waarschijnlijk rond de 400 dagen uitkomt, waardoor we kunnen concluderen dat de verblijfsduur de laatste twee jaar weer is toegenomen na een periode van drie jaar afname. In GGZ verblijf zien we het laatste jaar weer een behoorlijke daling (-30%). In 2023 verblijven jeugdigen in de GGZ verblijf gemiddeld 3 maanden t.o.v. 5 maanden in 2018. En in de crisis verblijf gemiddeld

één maand t.o.v. een kleine 2 maanden in 2018. Bij drie-milieu stijgt de plaatsingsduur in 2023 naar gemiddeld 200 dagen. De toegenomen behandelduur in behandelgroepen verblijf en driemilieuvoorzieningen kan mogelijk worden verklaard door een verschuiving in de doelgroep van Jeugdzorgplus naar deze locaties. De hogere complexiteit in zorgbehoefte van deze doelgroep sluit mogelijk nog onvoldoende aan op het huidige aanbod binnen de open residentiële voorzieningen. De gezinsgerichte verblijven (gezinshuizen en pleeggezinnen) welke een voorkeur hebben boven residentiele plaatsingen, laten in 2022 een significante toename zien van verblijfsduur en plaatsingen, gevolgd door een enorme afname in 2023. Een verklaring kan zijn dat er veel tijd en energie is gestoken in het verruimen van het aanbod in 2021, wat zijn vruchten heeft afgeworpen in 2022. De verklaring van de grote daling in 2023 kan zijn dat er onvoldoende aanbod is gerealiseerd of dat het aanbod niet passend is geweest voor de doelgroep. Ook bij deze voorziening is het nodig diepgaand onderzoek te doen naar de oorzaak hiervan. Alle residentiele voorzieningen blijven monitoring op de data nodig houden om te zien hoe het verloop in de komende jaren zal zijn. Alhoewel dit hele mooie resultaten zijn, daar we zien dat de plaatsingen zijn gedaald, is er veel context en overige uitkomsten uit o.a.

kwalitatief onderzoek toe te voegen aan deze cijfers. De belangrijkste zijn: •

•

Op basis van het uitgevoerde onderzoek, inclusief de bijeenkomst Gewoon Thuis Jeugd met alle betrokken partners in maart dit jaar, kan worden geconcludeerd dat er positiviteit en samenwerkingsbereidheid heerst om de verbinding tussen de betrokken partijen verder te versterken. Hierdoor kan de algehele effectiviteit van het programma worden vergroot. De geleerde lessen uit dit onderzoek bieden waardevolle inzichten om de kwaliteit van toekomstige ambities en bijbehorende prestatie-indicatoren te verbeteren. Door deze lessen mee te nemen, kan er een kwaliteitsslag worden gemaakt in de formulering van de nieuwe ambities en indicatoren. Alternatieven voor jeugdzorgplus, zowel de bestaande alternatieven als de alternatieven uit het transformatieprogramma kunnen nog beter inspelen op deze doelgroep. Het is een doelgroep met forse problematiek en de begeleiding/zorg van de alternatieve voorzieningen moet nog verder worden doorontwikkeld. Een versnelde en duurzame uitstroom uit residentiële voorzieningen kan mogelijk worden gerealiseerd door de Gewoon Thuis Jeugd alternatieven vaker en tijdiger in te zetten als afschalingsproduct na plaatsing. Op basis van het kwalitatief onderzoek blijkt namelijk dat deze alternatieven nog minimaal worden ingezet bij de uitstroom vanuit open of gesloten residentiële voorzieningen.

Het integraal werken moet nog verder worden ontwikkeld met de huidige partijen, maar ook hierbij is het van belang andere sectoren of gebieden van zorg beter te betrekken of zelfs te verankeren in een integraal team. Het gaat met name om de sectoren onderwijs, volwassen GGZ en verslavingszorg. Om de integrale aanpak te bevorderen willen de zorgaanbieders graag een startplan maken met het gezin, waar alle disciplines in worden meegenomen. En de (proces) regie hierop te beleggen bij 1 instantie. En het liefst met een integrale indicatie/integraal gezinsbudget/gezinsbeschikking. Het zorglandschap, de omvang (het aantal) en de inhoud van de alternatieve jeugdzorgvoorzieningen zal (mogelijk) effectiever kunnen worden ingezet. Sommige voorzieningen lijken elkaar inhoudelijk te overlappen of teveel op afstand van elkaar en de relevante partners te werken. Van belang is te verkennen hoe de verbinding en samenwerking verstevigd kan worden door middel van kennisdeling en best practices .

•

De residentiele zorg ziet een gat in het zorg(woon)landschap, met name de groep die behoefte heeft aan een langdurige woonplek waar ze onvoorwaardelijk kunnen wonen, om te landen en vertrouwen op te bouwen en waar behandeling mogelijk is. Ook de mogelijkheid voor gezinshuizen voor 16+ en jeugdigen met zwaardere problematiek, zoals eetstoornissen, agressie en trauma’s moet verder onderzocht worden. Doorontwikkeling van de kleinschalige voorzieningen. Een nieuwe hybride woonvorm start in Q2 2024, deze zal moeten worden opgevolgd, geëvalueerd en bijgesteld om te waarborgen dat het een passend alternatief wordt. Ook de Mockingbird constructies lijken een positief resultaat te hebben. Er zijn sinds 2024 twee crisis verblijf plekken in de regio volledig beschikbaar gesteld voor jeugdigen uit Midden-Holland. De komende periode zal er gemonitord worden op instroomen uitstroomprofiel en doorlooptijd, zodat jeugdigen zo kort als mogelijk en zo lang als nodig hier verblijven en d.m.v. een alternatief weer terug naar huis kunnen. De bekendheid van de alternatieven zal vergroot moeten worden in de regio, zodat er (meer) gebruik van kan worden gemaakt en er vertrouwen kan groeien wanneer alternatieven daadwerkelijk passend zijn.

Ook op het gebied van processen en mens(kracht) zullen verbeteringen moeten plaatsvinden om te zorgen dat het alternatieve aanbod inhoudelijk een kans van slagen heeft. Denk hierbij aan: personeelstekort, wisselend personeel, (enorme) wachttijden voor de GGZ en toegang, indicaties/toeleidingen die (veel te) complex zijn, rollen en zorgproducten die niet duidelijk zijn voor de spelers in het zorglandschap en dat het nog steeds lastig blijkt om “elkaar te vinden”/ samen te werken. Er is toch nog een vorm van concurrentie gevoel aanwezig.

Om bovenstaande verder te ontwikkelen is er meer coördinatie nodig op alle activiteiten die daarbij van invloed en belang zijn. Daarom wordt er gepleit voor een programmamanager of een coördinator die een coördinerende rol vanuit de RWO in de regio oppakt. Punten die verder worden opgepakt in een plan van aanpak omvatten (zie ook hoofdstuk “plan van aanpak”): 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Nieuwe regiovisie en ambities benoemen Verbinding en samenwerking initiëren met de stuurgroep bovenregionaal Dataonderzoek: consistentie en doorontwikkeling Ontwikkelen digitaal platform met verdieping op de verschillende alternatieven Onderzoek naar mogelijke subsidies die de nodige doorontwikkelingen ondersteunen Ambities van inkoop integreren Verkennen mogelijkheden in samenvoegen van (sommige) alternatieven om versnippering en mogelijk overlap tegen te gaan en het alternatieve aanbod te versterken 8. Integraliteit van alternatieven jeugdzorgplus verhogen en verder ontwikkelen met o.a. onderwijs, GGZ en verslavingszorg 9. Doorontwikkelen op kwaliteit en effectiviteit van de alternatieven (waaronder open residentiële voorzieningen) 10. Verder onderzoek en inzet op kleinschalige voorzieningen 11. Verder onderzoek en verbetering van uitstroom (voorzieningen) jeugdzorgplus 12. Verder onderzoek naar andere woonvormen (bij uitstroom) waar de (oudere) doelgroep langdurig kan blijven, (waar duurzaam wonen het hoofddoel is, i.p.v. hoge frequentie van behandeling) 13. Recidive, onderzoek naar aantal en mogelijkheden tot verbetering

14. Doorontwikkeling van de verblijfs- en experttafel in een nieuwe vorm als de Verwijstafel, die zich positioneert als brugfunctie van de alternatieven.

Ontwikkelingen 2018 t/m sept 2023 a.d.h.v. tijdslijn Hieronder in overzicht, alle initiatieven die hebben plaatsgevonden van 2018 t/m sept 2023. In bijlage 2 is een korte beschrijving van de initiatieven opgenomen. Start Programma Gewoon Thuis Jeugd 2018-2021 (ambitie, zie bijlage 1)

2018

Expertteam met mandaat en zorgbemiddeling

2018

In VerbindingsTeam (IVT)

2018

Uitstroomprofielen Jongere uit verblijf bij 18 jaar

2018

Wooninitiatieven Julianastaete t.b.v. passende woonplekken jongeren

2019

Verblijfstafel (centrale toegang verblijfszorg jeugd)

2020

Woonzorgcoordinator 16-27 jaar

2020

MST / MDFT

2021

Regiovisie “Samen scherper aan de wind” 2021-2024 (ambitie, zie bijlage 1)

2021 2021 2022 2022 2022 2022 22-23 2023 2023 2023 2023 2024 2024 2024

Bovenregionaal plan Jeugdzorgplus Zuidwest en actualisaties (2021-2025)

2018

PAST (Pilot Ambulante Specialistische Jeugdzorg Thuis) Flex woningen Winterdijk (De Rietgors) Kleinschalig Behandelgroep verblijf Sequoia Avalon (dagbehandeling in eigen regio SGGZ) Mockingbird (versterking pleegzorg) Marathon (Ambulant jeugdzorgplus team), (pilot 2022) AEF Rapport door Landsdeel Zuid-West “Naar een komstbestendig jeugdhulpstelsel” De Break (Harmonicavoorziening) in eigen regio Gezinsbehandeling (buiten regio) School2Care (buiten de regio) Kleinschalig behandelgroep verblijf in eigen regio Beschikbaarheid Twee crisisbedden verblijf in eigen regio 2e consultatie Mockingbird (realisatietermijn Q2 2024) Hybride voorzieningen (realisatietermijn Q2 2024)

Activiteiten overzicht sept 2023 – mrt 2024

Activiteit

Wat

Bron

Wie

Overzicht zorglandschap JZ+ en HoogSpecialistisch

RWO

Zainab Anke (OZJ)

Kwantitatief onderzoek JZ+

Welke initiatieven zijn er, waar in het zorglandschap nemen ze een plek en voor welke doelgroep zijn ze bedoeld? Data-onderzoek naar de het zorglandschap JZplus en HS kwantitatieve gegevens, zoals De kpi’s voortvloeiend uit de ambitie gemeten is het instroomprofiel? Duur van gesloten opname? D.m.v. vooropgezette vragen in een open interview vorm, evaluatie van de alternatieven (zie bijlage 3).

• •

Zainab Anke Anouk Data-analist RWO

Nov ’23 feb ‘24

Interviews met lokale toegangen, systeemgerichte zorgaanbieders, GI’s, expert- en verblijfstafel, zorgbemiddelaar • AEF onderzoek landsdeel Zuid-West • Profielen huidige plaatsingen JZ+ Met Enver en ASVZ als opdrachtnemer en penvoerder van de projecten PAST/IVT/de Break, evalueren en bespreken voortgang pilots richting besluitvorming 2024 Factsheets zorglandschap, PowerPoint met opgehaalde resultaten deelsessies

Zainab Anke Anouk

Novdec ‘23

Zainab Lies

Lopend

Zainab Anouk Moniek (Beleid RWO) Zorgaanbieders

26-03 2024

Notulen stuurgroep

Zainab inkoopteam stuurgroep

o.a. nov ‘23

Kwalitatief onderzoek JZ+

Evaluatie pilot projecten Past, IVT en de Break

Gesprekken voortgang effectiviteit

Bijeenkomst zorglandschap “GTJ”

Verblijfsexpert tafel

Verbinden, reflecteren en kennisdelen. Terugkoppeling van kwantitatiefen kwalitatief onderzoek. En (belangrijkste) vraagstukken die voortvloeien uit onderzoeken d.m.v. deelsessies bespreken. Evaluatie en bijstelling

over en

•

Rapportages ECZ interne data regiogemeenten AEF onderzoek landsdeel Zuidwest rapport benoemen

•

Wanneer Okt ‘23

Resultaten Activiteiten sept 2023 – mrt 2024 Resultaat activiteit 1. “Overzicht zorglandschap”

In het hoofdstuk “Ontwikkelingen 2018-2024” staan alle alternatieve jeugdzorgvormen genoemd die in die periode hebben plaatsgevonden. In de factsheet hierboven zijn deze grotendeels visueel weer terug te zien. De volgende resultaten qua zorgaanbod zijn bereikt passend bij de ambities genoemd in de regiovisie ‘Samen scherper aan de wind’ (2021-2024), zie hoofdstuk “ambitie” en bijlage 1. Ambitie 1.

Zoveel mogelijk intensiveren van integrale ambulante hulp om uithuisplaatsingen te voorkomen of te verkorten en veiligheid te borgen. Verschillende zorgproducten zijn hiervoor ontwikkeld of geïntensiveerd. ▪

▪ ▪

Ambitie 2.

Zoveel mogelijk passende Jeugdzorg bieden binnen de verblijfplaats van het kind en daarmee overplaatsingen voorkomen. ▪

▪

Ambitie 3.

In de regio Midden-Holland is een integraal intensief ambulant team opgericht met actieve inzet van het netwerk; “InVerbinding team (IVT)”. Aan InVerbinding in Midden-Holland nemen in ieder geval deel: Enver; Pameijer; Kwintes; ASVZ; Parnassia; Viersprong. Het InVerbindingsteam wordt gekoppeld aan het bestaande Factteam van de regio. In de uitrol van InVerbinding zetten we breed in om professionals en verwijzers op te leiden in deze methodiek en de JIM (Jouw Ingebracht Mentor) aanpak. Daarbij is gericht aandacht voor de aansluiting op en van het onderwijs. Daarnaast zijn MST / MDFT contractueel aangepast zodat ze meer binnen de regio zijn in te zetten. PAST is ontwikkeld. PAST is een integrale ambulante levensloopjeugdzorg (gericht op zowel opvoeding, verzorging, huishouden als maatschappelijke taken), waarmee verergering van de problematiek getracht wordt te voorkomen.

Het opzetten van een expert- en verblijfstafel. Hier worden multidisciplinair complexe jeugdcasuïstiek besproken en bij de verblijfstafel is er o.a. een centraal overzicht op aanmeldingen en verblijfsduur. Ook zal er gekeken worden waar een kind wordt geplaatst om overplaatsingen zoveel mogelijk te minimaliseren. Er wordt zoveel als mogelijk binnen de verblijfsplaats, daarna regionaal en als laatste optie bovenregionaal gezocht naar passende zorg. Het is niet mogelijk om alle vormen van zorg in de verblijfplaats, of zelf regionaal aan te bieden. Dit heeft te maken met de schaalbaarheid van een zorgproduct.

Bij een uithuisplaatsing zoveel mogelijk inzetten op plaatsingen in kleinschalig, gezinsgericht en perspectief biedende voorzieningen, waar mogelijk in het eigen netwerk. ▪

▪ ▪

Er is een harmonicavoorziening, de Break, (ambulante hulp in combinatie met mogelijkheid van logeren) binnen de regio geïntroduceerd als aansluiting op de integrale ambulante zorg en de integrale verblijfsvoorzieningen. Daarnaast zijn er twee locaties met kleinschalig verblijf in de regio gerealiseerd. Waarbij een maximale groepsgrootte van 6 wordt aangehouden. Hybride voorzieningen: Een hybride groep is een groep waarin jongeren geplaatst kunnen worden met een Machtiging Gesloten Jeugdhulp (MGJ), een voorwaardelijke Machtiging Gesloten Jeugdhulp of een geschorste Machtiging Gesloten Jeugdhulp. De groep wordt gekenmerkt door een open leefklimaat. De hybride groepen zijn voornamelijk bedoeld voor jongeren tussen 12 en 18 jaar.

▪ ▪ Ambitie 4.

Actief sturen op het terugdringen van het aantal en de duur van (gesloten) residentiële plaatsingen. ▪

▪ Ambitie 5.

In het geval van crisis zijn er twee crisisbedden in de regio waar (kortdurend) gebruik van kan worden gemaakt. Voor versterking van pleegzorg is er Mockingbird ontwikkeld, en is er een 2e Mockingbird gepland in Q2 2024.

Het opzetten van een expert- en verblijfstafel. Hier worden multidisciplinair complexe jeugdcasuïstiek besproken en bij de verblijfstafel is er o.a. een centraal overzicht op aanmeldingen en verblijfsduur. Vanuit het expertise centrum complexe zorg van Jeugdbescherming West is een coördinatie op de verblijfszorg opgezet, in combinatie met wachtlijstbeheer.

Als initiatieven niet in de regio te bieden zijn i.v.m. schaalbaarheid, wordt er gebruik gemaakt van de alternatieven die bovenregionaal zijn ontwikkeld voor de doelgroep zonder vrijheidsbeperkende maatregelen. Voor sommige soorten zorg moet er bovenregionaal worden samengewerkt, m.n. voor de schaalbaarheid van deze initiatieven. De volgende alternatieven zijn bovenregionaal: ▪

▪

Gezinsbehandeling. De gezinsbehandeling richt zich op gezinnen met kinderen tussen de 0 en 18 jaar, waarbij ouders moeilijkheden ervaren in de opvoeding van hun kind(eren) met de daarbij horende opvoedvraagstukken. Met de gezinsbehandeling van Horizon wordt het hele gezin intern behandeld. Zij wonen tijdelijk op één van de Horizon-locaties Prisma in Harreveld, Antonius in Castricum en Zorgboerderij de Mentinkberg in Winterswijk School2care. School2Care is een speciale school voor voortgezet onderwijs. Deze school is er voor jongeren die problemen hebben op drie niveaus: thuis, op school en in de vrije tijd. School2Care kan een alternatief zijn om uithuisplaatsing te voorkomen. Je verblijft, indien nodig, van acht tot acht uur op school en krijgt hier zowel zorg als onderwijs aangeboden. Marathon voorziening.

Resultaat activiteit 2. “Kwantitatief onderzoek Jeugdzorgplus”

Resultaten kwantitatief onderzoek De factsheets zijn gemaakt d.m.v. input uit eigen onderzoek van regiodata van Midden-Holland en met resultaten van het AEF rapport op landsdeel niveau. Hieronder staan tabellen weergegeven die een deel van de informatie weergeeft. Het is niet onze insteek om deze informatie leidend te laten zijn, of dat het als “enige waarheid” wordt gezien. Data geeft een bepaald inzicht, maar behoeft ook veel uitleg over context en definitie van meten. Hierna wordt aangegeven hoe onderstaande data is verkregen. Plaatsingsjaarberekening De data van gesloten plaatsingen is verkregen met de definitie “Het jaar waarin een cliënt geplaatst wordt, is het beginjaar van de 1e afgegeven indicatie binnen de geselecteerde diensten van een set indicaties die elkaar opvolgen met een gat van maximaal 30 dagen ertussen”. Voorbeelden: een cliënt start in 2022 en heeft in 2023 een indicatie aansluitend (dus binnen 30 dagen na de einddatum van de indicatie ervoor) nog een indicatie, dan is de plaatsing enkel in 2022. Indien het traject in 2023 start en meer dan 30 dagen na afsluiting vorige indicatie dan is er een plaatsing in 2022 en 2023. Doorlooptijd(verblijfsduur) Per plaatsing (gedefinieerd zoals hierboven) wordt de begindatum van de eerste indicatie in de set aansluitende indicaties afgetrokken van de einddatum van de laatste indicatie in de set aansluitende indicaties.

Hierbij is steeds enkel de tijd binnen de indicaties meegenomen, de eventuele tijd tussen de indicaties (die binnen een set de 30 niet kan overschrijden) is niet meegenomen. Opmerkingen: •

de einddatum van een indicatie kan in de toekomst liggen. Er wordt voor de doorlooptijd dan ook aangenomen dat de zorg geleverd wordt tot betreffende einddatum in de toekomst en dat er daarna geen vervolgindicatie meer volgt.

•

De cijfers van de doorlooptijden van 2023 zijn een ondergrens. De data zijn begin 2024 opgehaald en in die periode waren niet alle traject afgerond en hadden we nog niet alle indicaties binnen over 2023. Aannemelijk is dan ook dat de uiteindelijke gemiddelde doorlooptijd van in 2023 geplaatste cliënten hoger ligt dan in de tabellen zijn opgenomen, wanneer alle (her)indicaties afgegeven zijn en trajecten afgerond zijn.

•

Volgens de beschikbare gegevens is het meest logisch om zich voornamelijk te richten op de cijfers vanaf 2021 bij het beoordelen van het effect van de alternatieven voor jeugdzorgplus. Dit omdat de meest prominente alternatieven vanaf deze periode van start zijn gegaan.

Gezin- en pleeg