1.6 RIB Rapport Nationale ombudsman 'Met te weinig genoegen nemen'.pdf

RAADSINFORMATIEBRIEF

VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR CC DATUM ONDERWERP

de gemeenteraad de Clientenraad en de Adviesraad Sociaal Domein 13 september 2022 Rapport Nationale ombudsman ‘Met te weinig genoegen nemen’

Beste meneer, mevrouw, Hierbij ontvangt u het rapport ‘Met te weinig genoegen nemen’. Het betreft een onderzoek van de Nationale ombudsman (hierna: ‘Ombudsman’) naar het niet benutten van inkomensvoorzieningen door ouderen in een financieel kwetsbare positie. In het rapport leest u de conclusies en aanbevelingen die de Nationale ombudsman doet aan gemeenten en landelijke uitvoeringsinstanties. Conclusies In dit rapport komt de Ombudsman tot de conclusie dat ouderen regelmatig hun recht op inkomensvoorzieningen niet weten te benutten, omdat zij de overheid niet begrijpen en de overheid ouderen niet weet te bereiken. De Ombudsman concludeert dat ouderen behoefte hebben aan minder complexe wet- en regelgeving, eenvoudige aanvraagprocedures en een proactieve benadering door de gemeente. Ook draagt regelmatig terugkerende en begrijpelijke informatie over de inkomensvoorzieningen bij aan een betere en bredere bekendheid onder de ouderen. Aanbevelingen De Ombudsman geeft aan dat het belangrijk is om ouderen proactief te benaderen, bijvoorbeeld via de telefoon, persoonlijke gesprekken en huisbezoeken. Ook beveelt de Ombudsman een goede samenwerking met intermediairs aan. Verder adviseert de Ombudsman om de doelgroep via data goed in kaart te brengen en aanvraagprocedures door data en gegevensuitwisseling te vereenvoudigen.

Reactie Ook in de Krimpenerwaard worden de inkomensvoorzieningen voor ouderen (nog) niet optimaal benut. Wij zijn ons hiervan bewust en hebben het afgelopen jaar al goede stappen gezet om ouderen pro-actiever te benaderen. Zo heeft de Krimpenerwaard dit jaar een ouderenflyer laten maken, waar alle inkomensvoorzieningen voor ouderen op staan. Op deze flyer staat een verwijzing naar de lokale welzijnsstichting die ouderen kan helpen bij de aanvraag. Daarnaast legt de welzijnsstichting sinds dit jaar informatieve huisbezoeken af aan alle 75+’ers in de Krimpenerwaard, waarbij ook het onderwerp ‘geldzaken’ wordt besproken. Verder wordt er eind dit jaar in de Krimpenerwaard een Geldloket opgericht met extra aandacht voor de doelgroep ouderen en laat de gemeente opnieuw het minimabeleid onderzoeken. In dit onderzoek wordt onder andere de doelgroep en het bereik van de regelingen in kaart gebracht. Aan de hand van dit onderzoek worden er nieuwe scenario’s voor het minimabeleid aan u als raad ter besluitvorming gepresenteerd. Vervolgens zullen wij onze regelgeving en aanvraagprocedures hierop bezien.

1 van 2 1931919221 / 924871

Uiteraard blijft de gemeente zich inzetten en verbeteren om onderbenutting van inkomensvoorzieningen door ouderen in een financieel kwetsbare positie tegen te gaan. Bijlagen RIB: Rapport Ombudsman ‘Met te weinig genoegen nemen’

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

P.J. Bouvy-Koene

Pag. 2/2

Met te weinig genoegen nemen Kcl.mlbcpxmci.l__p.fcr.lgcr. `clsrrcl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl. bmmp.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj. iucrq`_pc.nmqgrgc

Datum: 16 Juni 2022

Onderzoeksteam J_llw.N_lqc6.npmhcarjcgbcp V_sj_.Hpccbtcjb6.mlbcpxmcicp Ifcpwj.Kjqfmr6.mlbcpxmcicp Pmn.Xaf_kncpq6.mlbcpxmcicp

Tekstopmaak ]cpmv9UXGMK J_rskD. W_nnmprlpD.

;@.hslg.<:<< <:<<9;;;

Met te weinig genoegen nemen

2

Inhoudsopgave Samenvatting

4

Beschouwing

6

1 ;8;.. ;8<. ;8=. ;8>. ;8?.

Inleiding G_ljcgbgle.mlbcpxmci. Gd`_iclgle. Ulbcpxmciqtp__e. Jmcj.cl.__ln_i. Rccqughxcp.

8 B C ;: ;: ;;

2 <8;. <8<. <8=. <8>.

Oorzaken van niet-gebruik van inkomensvoorzieningen Oljcgbgle. [ccj.tmmpimkclbc.mmpx_icl.t_l.lgcr7ec`psgi. Xncagdgcic.mmpx_icl. Jc.mmpx_icl.mn.ccl.pgh.

13 ;= ;= <; <=

3 =8;.. =8<. =8=.

Oplossingen om niet-gebruik tegen te gaan Oljcgbgle. Smecjghic.mnjmqqglecl. Jc.mnjmqqglecl.mn.ccl.pgh.

25 <? <? ==

4 >8;. >8<. >8=. >8>. >8?.

Conclusies Tgcr.`clsrrcl.gq.kccp.b_l.ccl.dgl_lagccj.npm`jcck. Vpm_argctc.`cl_bcpgle.gq.lmbge. Imkkslga_rgc._dqrckkcl.mn.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc. Kcltmsbgec.ucrectgle.cl.ccltmsbgec.__ltp__enpmacbspcq.xghl.ecuclqr. Olrcpkcbg_gpq.xghl.mlkgq`__p.

35 =? =? =? =@ =@

5 ?8;. ?8<.

Aanbevelingen voor gemeenten en landelijke uitvoeringsinstanties Oljcgbgle. G_l`ctcjglecl.

37 =A =A

6 @8;. @8<. @8=. @8>. @8?.

Verantwoording G_ln_i.mlbcpxmci.. Mcqnpciicl.kcr.msbcpcl. Mcqnpciicl.kcr.glrcpkcbg_gpq. Mcqnpciicl.kcr.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.. Wmlbcr_dcjecqnpci.cl.jgrcp_rssp.

38 =B =B =C >: >:

Met te weinig genoegen nemen

3

Samenvatting Aanleiding onderzoek Gjq.msbcpcl.mn.ccl.jccdrghb.imkcl.b_r.xc.pcafr.fc``cl.mn.GU\6.tcp_lbcpr.cp.tccj8. Nsl.dgl_lagŠjc.qgrs_rgc.umpbr._lbcpq.cl.xc.ipghecl.rc.k_icl.kcr._jjcpjcg.lgcsuc.pcecjq6. pcafrcl.cl.njgafrcl8.Scr.l_kc.gl.bcxc.d_qc.j_rcl.msbcpcl.glimkclqtmmpxgclglecl.jgeecl8. Hgh.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.gq.cp.bc.ugj.mk.`specpq.rc.gldmpkcpcl.mtcp.fcr.`cqr__l.t_l. glimkclqtmmpxgclglecl6.xmb_r.xc.bcxc.isllcl.__ltp_ecl8.S__p.gl.tccj.ect_jjcl.jcgbr.bgr. lme.lgcr.rmr.fcr.qsaacqtmj.rcecle__l.t_l.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.bgc.tmmpxgclglecl8.[mmp. bc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.u_q.b_r.bc.__ljcgbgle.mk.mlbcpxmci.rc.bmcl.l__p.bc.mmpx_icl. t_l.fcr.lgcr7ec`psgi.bmmp.msbcpcl.t_l_d.bc.nclqgmclecpcafrgebc.jccdrghb6.bgc.xgaf.gl.ccl. dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.`ctglbcl8.Kl.rc.ighicl.l__p.bc.kmecjghic.mnjmqqglecl.mk.fcr. lgcr7ec`psgi.rcecl.rc.e__l8..

Doel- en vraagstelling Ncr.bmcj.t_l.fcr.mlbcpxmci.gq.gl.`ccjb.rc.`pclecl.u__pmk.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj. iucrq`_pc.nmqgrgc.eccl.md.rc.j__r.ec`psgik_icl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8.Kl.bc. mtcpfcgb.rc.j_rcl.xgcl.fmc.xgh.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.i_l.`cpcgicl.cl.gl. __lkcpigle.i_l.`pclecl.tmmp.glimkclqtmmpxgclglecl8.Un.`_qgq.t_l.b_r.`ccjb.i_l.bc. mtcpfcgb.k__rpcecjcl.lckcl.mk.bc.dgl_lagŠjc.nmqgrgc.t_l.bcxc.msbcpcl.kglbcp.iucrq`__p. rc.k_icl8.Jc.tp__e.bgc.gl.bgr.mlbcpxmci.aclrp__j.qr__r.gqD

\_r.xghl.bc.mmpx_icl.t_l.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.bmmp.msbcpcl.gl.ccl. dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.cl.u_r.i_l.bc.mtcpfcgb.bmcl.mk.fcr.lgcr7ec`psgi.bmmp.bcxc. msbcpcl.rcecl.rc.e__lF

Conclusies onderzoek [ccj.msbcpcl.`cepghncl.bc.mtcpfcgb.lgcr.cl.bc.mtcpfcgb.uccr.fcl.lgcr.rc.`cpcgicl8.Sccqr_j. isllcl.xgh.lgcr.xmlbcp.fsjn.t_l._lbcpcl.ccl.glimkclqtmmpxgclgle.__ltp_ecl8.Ncr.imkr. b__pmk.pcecjk_rge.tmmp.b_r.msbcpcl.fsl.pcafr.mn.glimkclqtmmpxgclglecl.lgcr.ucrcl.rc. `clsrrcl8 Usbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.fc``cl.`cfmcdrc.__l.ccl.npm_argctc. `cl_bcpgle.bmmp.eckcclrcl.cl.j_lbcjghic.sgrtmcpgleqglqr_lrgcq8.Jcxc.glqr_lrgcq.kmcrcl. msbcpcl._argcd.mnxmcicl8.Wcecjk_rge.rcpseicpclbc.gldmpk_rgc.mtcp.dgl_lagŠjc.pcecjglecl. i_l.`ghbp_ecl.__l.ccl.`crcpc.cl.`pcbcpc.`ciclbfcgb.mlbcp.bc.bmcjepmcn8. Utcpfcgbqglqr_lrgcq.kmcrcl.fsl.amkkslga_rgc._dqrckkcl.mn.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc. nmqgrgc8.^c.kmcrcl.msbcpcl.gl.tmmp.fsl.`cepghncjghic.r__j.__lqnpcicl.cl.b__p`gh.kccp. ec`psgik_icl.t_l.tgqscjc.cl.kmlbcjglec.amkkslga_rgc8.Ncr.ec`psgi.t_l._k`rcjghic.r__j.cl. ccl._du_afrclbc.fmsbgle.apcŠpcl._dqr_lb.cl.jcgbcl.rmr.u_lrpmsucl8. Sglbcp.amknjcvc.ucr7.cl.pcecjectgle.cl.ccltmsbgecpc.__ltp__enpmacbspcq.isllcl.fcr. lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.rcecle__l8.[cpbcp.tcpbgclr.fcr.ec`psgicl.t_l.

Met te weinig genoegen nemen

4

`cqafgi`_pc.b_r_.cl.fcr.sgrugqqcjcl.t_l.ecectclq.kcr._lbcpc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.bc. amlrgls.__lb_afr8. Olrcpkcbg_gpq.xghl.tmmp.msbcpcl.mlkgq`__p8.Jmmp.ccl.`crcpc.cl.`pcbcpc.q_kclucpigle. rsqqcl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.cl.j_lbcjghic.cl.jmi_jc.glrcpkcbg_gpq.isllcl.kccp.msbcpcl.gl. ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.umpbcl.`cpcgir8

Aanbevelingen Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.bmcr6.__l.bc.f_lb.t_l.bpgc.sgre_leqnslrcl6.__l`ctcjglecl.__l. eckcclrcl.cl.j_lbcjghic.sgrtmcpgleqglqr_lrgcq.bgc.glimkclqpcecjglecl.sgrtmcpcl8

Benader ouderen proactief en leg persoonlijk contact ƒ. \_afr.lgcr._d.rmrb_r.msbcpcl.amlr_ar.mnlckcl8 ƒ. Rce.amlr_ar.tg_.bc.rcjcdmml6.ncpqmmljghic.ecqnpciicl.cl.fsgq`cxmcicl8 ƒ. ^mpe.tmmp.ccltmsbgec.kmlbcjglec.cl.tgqscjc.amkkslga_rgc8 ƒ. ^mpe.tmmp.ccl.j__ebpckncjgec.rmce_le.rmr.gldmpk_rgc.cl.bcqislbgefcgb8 Benut intermediairs ƒ. Hpcle.gl.i__pr.ucjic.glrcpkcbg_gpq.xgaf6.j_lbcjghi.cl.jmi__j6.glxcrrcl.tmmp.msbcpcl.gl.ccl. dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc8 ƒ. Hmsu.ccl.q_kclucpigleqtcp`_lb.mn.kcr._jjc.glrcpkcbg_gpq6.bgc.bcxc.msbcpcl. mlbcpqrcslcl8 ƒ. Oltcqrccp.mn._jjcpjcg.k_lgcpcl.gl.bcxc.glrcpkcbg_gpq8.Jmc.bgr.u__p.kmecjghi.q_kcl8 Gebruik beschikbare data en wissel gegevens uit ƒ. Hpcle.mn.`_qgq.t_l._jjc.`cqafgi`_pc.b_r_.gl.i__pr.ucjic.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj. iucrq`_pc.nmqgrgc.xgrrcl.cl.lme.eccl.ec`psgik_icl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8.Jmc.bgr. `ghtmmp`ccjb.h__pjghiq8 ƒ. S__i.`cjcgb.fmc.bcxc.msbcpcl.`cpcgir.isllcl.umpbcl8 ƒ. Vpm`ccp.__l.bc.f_lb.t_l.`cqafgi`_pc.b_r_.md.bmmp.ecectclqsgrugqqcjgle. __ltp__enpmacbspcq.rc.tcpccltmsbgecl8.^cr.xm.lmbge.gl.mn.ccl.ucrqughxgegle8 ƒ. Qcl._srmk_rgqaf.glimkclqtmmpxgclglecl.rmc._jq.cp.eccl.tcpnjgafrglecl.xghl.tcp`mlbcl. __l.bc.tmmpxgclglecl8.[mmp.glimkclqtmmpxgclglecl.bgc.tcpnjgafrglecl.kcr.xgaf. kcc`pclecl.ecjbrD.`cl_bcp.msbcpcl.ecpgafr.cl.fcjn.xc.`gh.fcr.glbgclcl.t_l.ccl. __ltp__e8

Met te weinig genoegen nemen

5

Beschouwing [mmp.tccj.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.gq.ucr7.cl.pcecjectgle.glecugiicjb8.Jc. amknjcvgrcgr.t_l.fcr.qmag_jc.qrcjqcj.tcpmmpx__ir._dqr_lb.rsqqcl.bc.mtcpfcgb.cl.msbcpcl8.Jc. _decjmncl.h_pcl.gq.bcxc._dqr_lb6.cl.fcr.b__pkcc.ecn__pb.e__lbc.ec`pci.__l.tcprpmsucl6. rmceclmkcl8.Jc.ampml_apgqgq.cl.bc.rmcqj_ecl_dd_gpc.fc``cl.b__p.xcicp.__l.`ghecbp_ecl8. Kcl.ectmcj.t_l._dqr_lb.cl.ccl.ec`pci.__l.tcprpmsucl.tcpfglbcpcl.fcr.mlrqr__l.t_l.ccl.emcbc. pcj_rgc.rsqqcl.`specp.cl.mtcpfcgb8.Ncr.mlr`pcicl.t_l.ccl.emcbc.pcj_rgc.gq.‰‰l.t_l.bc.mmpx_icl. b_r.glimkclqtmmpxgclglecl.mltmjbmclbc.bgc.kclqcl.`cpcgicl.u__ptmmp.xc.`cbmcjb.xghl8.Jgr.xgc. gi.rcpse.gl.kghl.mlbcpxmci8.Kcl.bccj.t_l.bc.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.bpcger. b__pbmmp.`sgrcl.bc.`mmr.rc.t_jjcl8. [mmp.kghl.mlbcpxmci.qnp_i.gi.kcr.kcbcucpicpq.t_l.k__rqaf_nncjghi.mpe_lgq_rgcq6.eckcclrcl. cl.j_lbcjghic.sgrtmcpgleqglqr_lrgcq6.k__p.tmmp_j.mmi.kcr.msbcpcl.xcjd8.Jmmp.kcr.fcl.gl.ecqnpci. rc.e__l.mtcp.fsl.cpt_pglecl.gq.fcr.`ccjb.t_l.u_r.cp.emcb.cl.kglbcp.emcb.e__r.gl.fsl.amlr_arcl. kcr.bc.mtcpfcgb.amknjcrcp.cl.ijcsppghicp.ecumpbcl8 \crrcl.cl.pcecjq.`gcbcl._jjcpjcg.kmecjghifcbcl.bgc.tmmp.tccj.`specpq.emcb.ucpicl8.S__p. lgcr.tmmp.gcbcpccl8.Hspecpq.kmecl.t_l.bc.mtcpfcgb.tcpu_afrcl.b_r.xgh.qr_nncl.xcr.mk.bc. mlbcpjglec._dqr_lb.rc.mtcp`pseecl8.Jgr.i_l.bmmp.fcr.qwqrcck.t_l.tmmpxgclglecl.rmce_licjghicp.

cl.mtcpxgafrcjghicp.rc.k_icl8.Jc.mtcpfcgb.i_l.kccp.glgrg_rgcd.rmlcl.mk.`specpq.rc.fcjncl.`gh.fcr. ipghecl.t_l.tmmpxgclglecl.u__pmn.xgh.pcafr.fc``cl8.Hghtmmp`ccjb.bmmp._argcd.l__p.kclqcl.rmc.rc. e__l6.bgc.bcxc.tmmpxgclglecl.fcr.f_pbqr.lmbge.fc``cl8.Gdu_afrcl.rmr.`specpq.xgafxcjd.kcjbcl6. x_j.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.lgcr.tcpbcp.fcjncl8.Jc.bpckncj.mk.amlr_ar.rc.xmcicl. kcr.bc.mtcpfcgb.gq.tmmp.tccj.t_l.fcl.rc.fmme8.Ncr.gq.rghb.b_r.bc.mtcpfcgb.msbcpcl.ncpqmmljghi. `cl_bcpr.cl.tcprpmsucl.eccdr8.Vp__r.k‰r.fcl.cl.lgcr.tcp.fcl8.V_q.b_l.jccp.hc._jq.mtcpfcgb.u_r. msbcpcl.lmbge.fc``cl8. Ncr.gq.emcb.mk.rc.xgcl.b_r.tcpqafgjjclbc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.glgrg_rgctcl.lckcl.mk.fcr.lgcr7 ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.rcecl.rc.e__l8.S__p.bc.mtcpfcgb.i_l.kccp.bmcl.mk.kclqcl. gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.rc.fcjncl8.T_suc.q_kclucpigle.rsqqcl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.gq.fgcptmmp. t_l.epmmr.`cj_le6.k__p.mmi.q_kclucpigle.rsqqcl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.cl.k__rqaf_nncjghic. mpe_lgq_rgcq.bgc.xgaf.glxcrrcl.tmmp.msbcpcl8.J__p`gh.fcjnr.fcr._jq.cp.gl.fcr.eckcclrcfsgq6.fcr. ughi7md.`sspraclrpsk.md.bc.`g`jgmrfcci.ccl.jmicr.gq.u__p.msbcpcl.rcpcafr.isllcl.kcr.fsl. tp_ecl.cl.npm`jckcl8.S__rqaf_nncjghic.mpe_lgq_rgcq6.j_lbcjghi.cl.jmi__j6.epmmr.cl.ijcgl6.tmpkcl. ccl.u__pbctmj.lcrucpi.tmmp.bc.mtcpfcgb.mk.kccp.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.rc.`cpcgicl8.

Jc.tcpf_jcl.gl.bgr.p_nnmpr.ectcl.ccl.glbpsi.t_l.u_r.cp.jccdr.mlbcp.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj. iucrq`_pc.nmqgrgc._jq.fcr.e__r.mk.fsl.pcj_rgc.kcr.bc.mtcpfcgb8.S__p.fcr.tcpf__j.gq.lme.j_le. lgcr.amknjccr8.Umi.tmmp._j.bgc._lbcpc.msbcpcl.bgc.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.tcpicpcl.gq. fcr.`cj_lepghi.b_r.gi.bcxc.ilcjnslrcl.`clmck.cl.mnjmqqglecl.__lbp__e8.Ncr.lgcr7ec`psgi. t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.gq.ccl.qgel__j.b_r.bc.mtcpfcgb.f__p.ns`jgcic.bgclqrtcpjclgle. j__ebpckncjgecp.cl.ccltmsbgecp.kmcr.mpe_lgqcpcl8.

Reinier van Zutphen

Met te weinig genoegen nemen

6

Tom en Anja uit Nijmegen Ymk.cl.Glh_.243.xghl.ecrpmsub.cl.umlcl.q_kcl.gl.Tghkcecl8.Ymk.gq.@A.h__p.cl.qglbq.impr.kcr. nclqgmcl8.Glh_.gq.?C.h__p.msb8.Scr.bc.ecxmlbfcgb.t_l.Ymk.e__r.fcr.lgcr.xm.emcb8.V3G DA> AAJ DAMNAJ>HKA@EJC CAD=@% 6P HKKL EG JEAO IAAM TK CKA@ AJ DA> KKG AAJ N?KKOIK>EAH% 1J EG G=J I==M RAEJEC KJODKP@AJ%W Ymk.mlrt_ler.GU\.cl.GOU8.^ghl.nclqgmcl.t_l.xm•l.z.;8A::67.fccdr.fgh. _decimafr.cl.gl.ccl.iccp.j_rcl.sgr`cr_jcl8.[cpbcp.mlrt_lecl.xc.lme.fssp7.cl.xmpermcqj_e8. S__lbcjghiq.isllcl.Ymk.cl.Glh_.xgaf.lcr.pcbbcl6.cl._jjccl._jq.xc.emcb.mnjcrrcl8.V2AO C==O JAO% ;A GPJJAJ @A DPPM >AO=HAJ AJ KKG DAO C=N$ R=OAM AJ HE?DO% 0=J DKP@AJ RA JKC R=O KQAM QKKM DAO AOAJ% 5==M NL=MAJ HPGO JEAO% 1J KL Q=G=JOEA C==J RA KKG JEAO%W Kcl.`pmci6.rpsg.md.h_q.isllcl. xc.n_q.imncl._jq.fcr.t_i_lrgcecjb.cp.gq8.Glh_.eccdr.__l.b_r.fsl.jctcl.ccl.qrsi.k_iicjghicp.xms. xghl._jq.xc.`clcbcltjmcpq.imlbcl.umlcl6.k__p.dgl_lagccj.gq.bgr.lgcr.f__j`__p8.V:HKAM>A@AGGEJC GPJJAJ RA JEAO GKLAJ% 1AJ QAMDPEN>PN GPJJAJ RA JEAO >AO=HAJ% 0PN @=O C==O JEAO%W [mmpb_r.Ymk.kcr.nclqgmcl.egle6.ipcce.fcr.cafrn__p.ccl.`ghqr_lbqsgricpgle.tmmp.ecfsubcl8.Ymcl.

xc.t_l.bc.`ghqr_lb.l__p.bc.GU\.eglecl6.tcp_lbcpbc.cp.tccj.tmmp.fcl8.V0A DAHA >KAH EN =HHAI==H =J@AMN CARKM@AJ OKAJ EG Q=J @A NK?E=HA @EAJNO J==M @A -7; CEJC% 9KAJ R=N EG GH==M >EF @A CAIAAJOA AJ NOKJ@AJ RA AM =HHAAJ QKKMW8.Ymk.cl.Glh_.f_bbcl.eccl.gbcc.b_r.xgh.gl.__lkcpigle. imlbcl.imkcl.tmmp.pcecjglecl6.xm_jq.GOU.cl.iughrqafcjbgle.t_l._jjcpjcg.jmi_jc.`cj_qrglecl8.“6AA$ @=O RENOAJ RA JEAO% 0=O D=@ JEAI=J@ OACAJ KJN CATAC@%W.Nssp7.cl.xmpermcqj_e.f_bbcl.xc._j. ucj6.k__p.b_r.f_b.fsl.amlr_arncpqmml.`gh.bc.qmag_jc.bgclqr.tmmp.fcl.ecpcecjb8.. [g_.Xrgn6.ccl.gldmpk_rgc7.cl._btgcqnslr.gl.bc.ughi6.iu_kcl.xc.`gh.Hglbip_afr.rcpcafr8.V;A TEFJ AAMNO J==M 8OEL CAC==J KI AAJ >PNG==MO ==J OA QM=CAJ$ CAHKKB EG% 0EA TAE OKAJ OACAJ IEF @=O RA J==M 4KH=J@= !#" Q=J .EJ@GM=?DO IKANOAJ C==J% 5EFJ CMKOA =JCNO R=N J=IAHEFG @=O RA EJ @A LMK>HAIAJ TKP@AJ GKIAJ%W.Hglbip_afr.gq.ccl.qmag__j.ucpi.mpe_lgq_rgc.cl.`gcbr.mlbcpqrcslgle. `gh.mlbcp.kccp.ecjbx_icl8.Imlqsjclr.Pmj_lb_.fccdr.Ymk.cl.Glh_.`cecjcgb.`gh.fcr.pcecjcl.t_l. bc.mtcpe_le.t_l.bc.`ghqr_lb.l__p.bc.GU\.cl.bc._dimmn.t_l.fcr.nclqgmcl8.Umi.ls.lme.fcjnr. Pmj_lb_.fcl.`gh.bc._bkglgqrp_rgc.cl.ecjbx_icl8. [mjeclq.Pmj_lb_.fccdr.fcr.emcb.pcecjcl.t_l.bc.mtcpe_le.xm•l.;6?.h__p.ecbsspb8.Ymk.cl.Glh_.

f_bbcl.kcr.tghd.glqr_lrgcq.cl.lcecl.pcecjglecl.rc.k_icl8.V7QAM =H @ATA MACAHEJCAJ DA>>AJ IAJAAM AJ IAQMKPR NOAA@N LKNO KJOQ=JCAJ$ IKANOAJ TA BKMIPHEAMAJ EJQPHHAJ @=J RAH GKLEAYJ Q=J @A AJA EJNO=JOEA @KKMNOPMAJ J==M @A =J@AMA% 0=J RKM@O DAO LAJNEKAJ CANOKMO KL @A MAGAJEJC AJ GKIO @A .AH=NOEJC@EAJNO H=JCN% :AMQKHCAJN EN AM OA QAAH KJOQ=JCAJ ==J OKANH=CAJ AJ QKHCO AM AAJ J=DABBEJC% 7KG @A CAIAAJOA GKIO JKC IAO AAJ OAMPCQKM@AMEJC% 1J HAO RAH$ TA C==J Q=J DAO IEJEIPI >EF @A CAIAAJOA J==M DAO IEJEIPI >EF @A 8:.%W ^mlbcp.mlbcpqrcslgle.f_bbcl.Ymk.cl.Glh_.fcr.lgcr.ecpcb8.J_l.u_q.bc.mtcpe_le.lgcr.emcb. ece__l.cl.f_bbcl.xc.xcicp.eccl.ec`psgi.eck__ir.t_l.GOU.cl._jjcpjcg._lbcpc.pcecjglecl8.V;A NJ=LLAJ DAO =HHAI==H JEAO% <KUJ L=G L=LEAM AJ EG @PMB JEAON IAAM RAC OA CKKEAJ% 3G REH @=@AHEFG JEAO KL NOM==O NO==J%W 5AO @A DPHL Q=J .EJ@GM=?DO GPJJAJ 9KJ AJ -JF= TE?D JP RAH MA@@AJ% V;A TEOOAJ ?KJNO=JO OA MAGAJAJ OKO @A QKHCAJ@A PEOGAMEJC% 5==M CAHPGGEC DA>>AJ RA EA@AMA @=C R=MI AOAJ%W * Dit zijn niet de echte namen

Met te weinig genoegen nemen

7

1

Inleiding 1.1

Aanleiding onderzoek

Jc.Tcbcpj_lbqc.mtcpfcgb.fccdr._jjcpjcg.tmmpxgclglecl.mk.f__p.`specpq.rc.mlbcpqrcslcl8 J_r.isllcl.dgl_lagŠjc.tmmpxgclglecl.xghl6.k__p.mmi.tmmpxgclglecl.mk.kclqcl.kcr.bgclqrcl.cl. npmbsarcl.rc.mlbcpqrcslcl8. Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.`cf_lbcjr.ij_afrcl.t_l.`specpq.bgc.gl.bc.ilcj.xgrrcl8.Hgh.bc. `cf_lbcjgle.t_l.bgc.ij_afrcl.xgcr.bc.mk`sbqk_l.b_r.xgh.eccl6.md.rc.j__r6.ec`psgik_icl. t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.u__pmn.xc.pcafr.fc``cl8.Wcaclr.kcpirc.bc.kglgqrcp.tmmp. Gpkmcbc`cjcgb6.V_prgagn_rgc.cl.Vclqgmclcl.lme.mn.b_r.rmr.=:0.t_l.pcecjglecl.cl.nmrhcq.tmmp. _pkc.kclqcl.lgcr.umpbr.ec`psgir8;. Ncr.gq.lgcr.cpe._jq.gck_lb.eccl.ec`psgik__ir.t_l.ccl.tmmpxgclgle6.xmj_le.fgh.bgc. mlbcpqrcslgle.lgcr.lmbge.fccdr8.Ncr.umpbr.ucj.ccl.npm`jcck6.u_llccp.gck_lb.pcafr.fccdr.mn. glimkclqmlbcpqrcslgle6.k__p.bmmp.eccl.ec`psgi.rc.k_icl.t_l.bcxc.tmmpxgclgle.dgl_lagccj.gl.bc. ilcj.imkr8.Olimkclqtmmpxgclglecl.xmpecl.cptmmp.b_r.gck_lb.fcr.qmag__j.kglgksk.ipgher.cl.fcr. fmmdb6.dgl_lagccj6.`mtcl.u_rcp.i_l.fmsbcl8

Sustainable Development Goals2 Tcbcpj_lb.fccdr.xgaf.ecamkkgrrccpb.__l.bc.xctclrgcl.Xsqr_gl_`jc.Jctcjmnkclr.Mm_jq. 2XJM•q3.t_l.bc.[cpclgebc.T_rgcq8.Jcxc.bmcjcl.kmcrcl.cptmmp.xmpecl.b_r.uc.gl.<:=:.gl.ccl. ccpjghicpc.cl.bsspx_kcpc.ucpcjb.jctcl8 Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.eccdr.kcr.xghl.mlbcpxmci.l__p.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l. glimkclqtmmpxgclglecl.bmmp.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.__lb_afr.__l. XJM;:8 [mjeclq.XJM.;:.kmcr.bc.mlecjghifcgb.gl.cl.rsqqcl.j_lbcl.umpbcl.tcpkglbcpb8. Kamlmkgqafc.epmcg.kmcr.glajsqgcd.xghl8.R_lbcl.kmcrcl.b__p`gh.kccp.__lb_afr.`cqrcbcl. __l.bc.glimkclqepmcg.t_l._pkc.kclqcl8.Ulbcp.msbcpcl.gq.cp.qnp_ic.t_l.fcr.lgcr. `clsrrcl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8..Kcl.j__e.glimkcl.i_l.tmju__pbgec.bccjl_kc.__l. bc.q_kcljctgle.gl.bc.uce.qr__l8.Gjq.bc.Tcbcpj_lbqc.mtcpfcgb.xgaf.kccp.glxcr.tmmp.fcr. `cqrpghbcl.t_l.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl6.umpbcl.bc.glimkclqtcpqafgjjcl. ijcglcp.cl.eccdr.xgh.b__pkcc.gltsjjgle.__l.XJM.;:8

Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.tglbr.b_r.bc.mtcpfcgb.xgaf.kmcr.glxcrrcl.mk.cptmmp.rc.xmpecl. b_r.`specpq.bgc.tmmpxgclglecl.lmbge.fc``cl6.bcxc.mmi.ipghecl8.Jc.mk`sbqk_l.xgcr.b_r. mtcpfcgbqglqr_lrgcq.kclqcl.ucj.gldmpkcpcl.mtcp.fcr.`cqr__l.t_l.tmmpxgclglecl6.k__p.b_r.fcr.gl. tccj.ect_jjcl.lme.lgcr.jcgbr.rmr.fcr.qsaacqtmj.rcecle__l.t_l.lgcr7ec`psgi8. [mmp.bc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.u_q.b_r.bc.__ljcgbgle.mk.mlbcpxmci.rc.bmcl.l__p.bc.mmpx_icl. t_l.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.bmmp.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc. nmqgrgc.cl.rc.ighicl.l__p.kmecjghic.mnjmqqglecl.mk.fcr.lgcr7ec`psgi.rcecl.rc.e__l8

;.

Sglgqrcp.I_pmj_.Xafmsrcl.gl.fcr.TVU7p_bgmnpmep_kk_.Geld of je leven.t_l.;>.k__pr.<:<<8

<. Xbelcbcpj_lb-lj.cl.Smlgrmp.Hpcbc.\cjt__pr.1.bc.Xsqr_gl_`jc.Jctcjmnkclr.Mm_jq.<:<:.t_l.fcr.IHX.2n_egl_.;>?.c8t838

Met te weinig genoegen nemen

8

1.2

Afbakening

Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.pgafr.xgaf.gl.bgr.mlbcpxmci.mn.msbcpcl.t_l_d.bc.nclqgmclecpcafrgebc. jccdrghb6.bgc.xcjdqr_lbge.umlcl.cl.xgaf.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.`ctglbcl8=. Jc.mk`sbqk_l.tglbr.fcr.`cj_lepghi.mn.rc.kcpicl.b_r._jq.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc. nmqgrgc.xgrrcl6.bgr.lgcr.`crciclr.b_r.xgh.mmi._jq.ncpqmml.iucrq`__p.xghl8.Jc.msbcpcl.bgc.bc. mk`sbqk_l.gl.fcr.i_bcp.t_l.xghl.mlbcpxmci.fccdr.ecqnpmicl.xghl.tccpip_afrge.cl.tmjf_pbclb8.. Gjq.msbcpcl.mn.ccl.jccdrghb.imkcl.b_r.xc.pcafr.fc``cl.mn.GU\6.tcp_lbcpr.cp.tccj8.Nsl. dgl_lagŠjc.qgrs_rgc.umpbr._lbcpq.cl.xc.ipghecl.rc.k_icl.kcr._jjcpjcg.lgcsuc.pcecjq6.pcafrcl.cl. njgafrcl8.Scr.l_kc.gl.bcxc.d_qc.j_rcl.msbcpcl.glimkclqtmmpxgclglecl.jgeecl8.Hghtmmp`ccjb. mkb_r.xgh.ml`ciclb.xghl.kcr.fcr.`cqr__l.cpt_l6.lgcr._bkglgqrp_rgcd.md.bgegr__j.t__pbge.xghl6. eccl.fsjn.fc``cl.md.eccl.fsjn.isllcl.glqaf_icjcl.mk.bgr.rc.pcecjcl8.[mmp_j.msbcpcl.bgc.eccl. tmjjcbge.GU\7pcafr.fc``cl.cl.eccl.md.qjcafrq.ccl.ijcgl.__ltsjjclb.nclqgmcl.fc``cl6.xghl. dgl_lagccj.iucrq`__p8>.Ncr.e__r.mk.msbcpcl.kcr.ccl.j_ec.qmag__jcamlmkgqafc.qr_rsq.2XKX3?6. bgc.tmmp.fsl.`cqr__lqxcicpfcgb._df_licjghi.xghl.t_l.__ltsjjclbc.glimkclqtmmpxgclglecl8.Ncr. mlbcpxmci.pgafr.xgaf.mn.fcl8 Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.fccdr.cptmmp.ecimxcl.xgaf.gl.bgr.mlbcpxmci.qncagdgci.rc.pgafrcl. mn.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8.Ngcpmlbcp.tcpqr__r.bc.mk`sbqk_l.7.gl.fcr.

i_bcp.t_l.bgr.mlbcpxmci.7.pcecjglecl.xm_jq.bc.G_ltsjjclbc.Olimkclqtmmpxgclgle.Usbcpcl. 2GOU3@6.fssp7.cl.xmpermcqj_e.cl.`ghxmlbcpc.`ghqr_lb8.S__p.mmi._lbcpc.tmmpxgclglecl. bgc.€glimkclqmlbcpqrcslclb.xghl6.xm_jq.bc.msbcpclimprgleA.cl.bc._drpci.xmpeimqrcl.`gh. `cj_qrgle__legdrc6.iughrqafcjbgle.t_l.jmi_jc.`cj_qrglecl6.ccl.imprgleqn_q.t_l.bc.eckcclrcB6.ccl. eckcclrcjghic.xmpetcpxcicpgleC.cl.bc.clcpegcrmcqj_e8

=. Jc.mk`sbqk_l.fccdr.msbcpcl.bgc.umml_afrge.xghl.gl.tcpxmpegleqrcfsgxcl.lgcr.`crpmiicl.gl.fcr.mlbcpxmci.mn.`_qgq.t_l. bc.__ll_kc.b_r.xgh._j.kccp.gl.ccl.fsjntcpjclgleqagpasgr.xgrrcl.cl.mtcp.fcr._jeckccl.fsl._bkglgqrp_rgctc.x_icl.lgcr.kccp. xcjd.pcecjcl8.Umi.msbcpcl.umml_afrge.gl.I_pg`gqaf.Tcbcpj_lb.xghl.lgcr.`crpmiicl.gl.fcr.mlbcpxmci8.Ol.ccl.ccpbcp.p_nnmpr. sgr.qcnrck`cp.<:;C.fccdr.bc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.bc.iucrq`_pc.nmqgrgc.t_l.bcxc.msbcpcl._j.gl.`ccjb.ec`p_afr.2p_nnmpr. <:;C9:>?.Ume.tmmp.msbcpcl.gl.I_pg`gqaf.Tcbcpj_lb6.;:.qcnrck`cp.<:;C38 >. Sclqcl.bgc.l_.fsl.;?c.h__p.gl.Tcbcpj_lb.xghl.imkcl.umlcl6.fc``cl.eccl.tmjjcbge.pcafr.mn.GU\8.[mmp.cji.h__p.b_r.xc.l_. fsl.;?c.lgcr.gl.Tcbcpj_lb.fc``cl.ecummlb6.umpbcl.xc.tmmp.<0.mn.fsl.GU\7pcafr.ecimpr8.Jgr.gq.ucrrcjghi.ecpcecjb6.k__p. `crciclr.tmmp.bcxc.msbcpcl.b_r.xc.ccl.__ltsjjclbc.glimkclqtmmpxgclgle.2GOU3.lmbge.fc``cl.mk.lgcr.mlbcp.fcr.qmag__j. kglgksk.rc.imkcl8 ?. Jc.qmag__jcamlmkgqafc.qr_rsq.2XKX3.qr__r.tmmp.bc.nmqgrgc.t_l.kclqcl.mn.bc.k__rqaf_nncjghic.j_bbcp8.Jgc.nmqgrgc.mlrqr__r. sgr.ccl.amk`gl_rgc.t_l.2;3.k_rcpgŠjc.mkqr_lbgefcbclE.2<3.t__pbgefcbcl6.a_n_agrcgrcl.cl.icllgqE.cl.2=3.fcr.qmag_jc.lcrucpi. cl.bc.qr_rsq.cl.k_afr.t_l.kclqcl.gl.b_r.lcrucpi8 @. Jc.GOU.gq.ccl.__ltsjjgle._jq.gck_lb.eccl.tmjjcbgec.GU\.ipgher.cl.eccl.md.ucglge._lbcpc.glimkqrcl.md.tcpkmecl.fccdr8.Jc. GOU.tsjr.fcr.glimkcl.__l.rmr.fcr.qmag__j.kglgksk8. A.

Jc.msbcpclimprgle.gq.ccl.jmmlfcddgleqimprgle.bgc.kclqcl.mn.fsl.GU\7sgricpgle.isllcl.ipghecl.u__pbmmp.xc.kglbcp. `cj_qrgle.cl.npckgcq.`cr_jcl8.Jc.X[H.n_qr.bcxc.fcddgleqimprgle.rmc.mn.fsl.GU\8 B. Jc.eckcclrcjghic.imprgleqn_q.i_l.__lectp__eb.umpbcl.`gh.ccl.j__e.glimkcl.cl.ucglge.tcpkmecl8.Scr.bcxc.n_q. i_l.gck_lb.imprgle.ipghecl.mn.ksqc_6.xuck`_bcl.cl.rfc_rcptmmpqrcjjglecl8.Jc.n_q.iclr.mmi._argcq.tmmp.crcl.cl. clcpegctcp`psgi8.Kcl.ep_rgq.OJ7`cughq.cl.kcr.imprgle.l__p.bc.bgcpcl_prq.tmmp.ccl.fsgqbgcp.isllcl.mmi.fmpcl.`gh.bc. tmmpbcjcl.t_l.qmkkgec.n_qqcl8.Ncr.`cbp_e.tcpqafgjr.ncp.eckcclrc.cl.gq._df_licjghi.t_l.gck_lbq.jccdrghb8 C. Jc.eckcclrcjghic.xmpetcpxcicpgle.gq.ccl.tmpk.t_l.a_rcempg_jc.`ghxmlbcpc.`ghqr_lb6.u__p.mmi.kclqcl.kcr.ccl.GU\7 sgricpgle.__lqnp__i.mn.isllcl.k_icl8.Jc.tmmpu__pbcl.cl.`cbp_ecl.tcpqafgjjcl.ncp.eckcclrc8

Met te weinig genoegen nemen

9

1.3

Onderzoeksvraag

Jc.mlbcpxmciqtp__e.gq._jq.tmjer.ecdmpksjccpbD

Wat zijn de oorzaken van het niet-gebruik van inkomensvoorzieningen door ouderen in een financieel kwetsbare positie en wat kan de overheid doen om het niet-gebruik door deze ouderen tegen te gaan?

Uk.bc.mlbcpxmciqtp__e.rc.isllcl.`c_lrummpbcl.fccdr.bc.mk`sbqk_l.bc.tmjeclbc.bccjtp_ecl. mlbcpxmafrE ƒ. \__pmk.fc``cl.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc6.l__p.cgecl.xceecl6.eccl.md.lgcr. ccpbcp.ec`psgi.eck__ir.t_l.`cn__jbc.glimkclqtmmpxgclgleclF ƒ. \_r.fc``cl.msbcpcl6.l__p.cgecl.xceecl.md.tmjeclq.fsl.glrcpkcbg_gpq6.lmbge.t_l.bc.mtcpfcgb. mk.gl.bc.rmcimkqr.kccp.cl.k_iicjghicp.ec`psgi.rc.k_icl.t_l.bcxc.tmmpxgclgleclF. ƒ. \cjic.k__rpcecjcl.kmcrcl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq6.gl.pcbcjghifcgb6.lckcl.mk.msbcpcl.gl. ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.rc.`cpcgicl.cl._jqlme.ec`psgi.rc.j_rcl.k_icl.t_l.bc. glimkclqtmmpxgclglecl.u__pmn.xgh.pcafr.fc``clF.

1.4

Doel en aanpak

Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.ugj.kcr.bgr.mlbcpxmci.gl.`ccjb.`pclecl.u__pmk.msbcpcl.gl.ccl. dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.eccl.md.rc.j__r.ec`psgik_icl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8.Ncr.bmcj. t_l.fcr.mlbcpxmci.gq.bc.mtcpfcgb.rc.j_rcl.xgcl.fmc.xgh.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.i_l. `cpcgicl.cl.gl.__lkcpigle.i_l.`pclecl.tmmp.glimkclqtmmpxgclglecl8.Un.`_qgq.t_l.b_r.`ccjb. isllcl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.k__rpcecjcl.lckcl.mk.fcr.lgcr7ec`psgi.bmmp.bcxc.msbcpcl.rcecl.rc. e__l.cl.bc.dgl_lagŠjc.nmqgrgc.t_l.bcxc.epmcn.`specpq.kglbcp.iucrq`__p.rc.k_icl8 Ncr.mlbcpxmci.t_l.bc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.gq.ccl.iu_jgr_rgcd.mlbcpxmci8.Uk.bc.mlbcpxmciqtp__e. rc.isllcl.`c_lrummpbcl.fccdr.bc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.ncpqmmljghic.ecqnpciicl.ectmcpb.kcr. >?.msbcpcl.t_l_d.bc.nclqgmclecpcafrgebc.jccdrghb8.Umi.fccdr.bc.mk`sbqk_l.ecqnpmicl.kcr. mlectccp.=:.glrcpkcbg_gpq.bgc.bcxc.msbcpcl.`ghqr__l8;:..Jc.mk`sbqk_l.fccdr.tcpbcp.ecqnpciicl. ectmcpb.kcr.bc.Xmag_jc.tcpxcicpgleq`_li.2X[H36.Ymcqj_ecl.cl.bc.eckcclrcl.Wclisk6.Nccpjcl6. Hmpqcjc6.Nmciqafc.\__pb.cl.Wmrrcpb_k8;;.Jcxc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.tmcpcl.glimkclqpcecjglecl.sgr. cl.npm`cpcl.mn.tcpqafgjjclbc.k_lgcpcl.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.bcxc.pcecjglecl.bmmp.msbcpcl.rcecl.rc. e__l8.Ymr.qjmr.fccdr.bc.mk`sbqk_l.gl.ccl.pmlbcr_dcjecqnpci6.kcr._dt__pbgeglecl.t_l.glrcpkcbg_gpq. cl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq6.ecqnpmicl.mtcp.bc.tmmpjmngec.pcqsjr_rcl.t_l.xghl.mlbcpxmci8.Jc.amlajsqgcq.

cl.__l`ctcjglecl.gl.bgr.p_nnmpr.xghl.ec`_qccpb.mn.bc.glnsr.sgr._j.bcxc.ecqnpciicl8;< Jc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.fccdr.bc.kmecjghifcgb.tcpiclb.mk.gl.i__pr.rc.`pclecl.fmct‰‰j. msbcpcl.xgaf.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.`ctglbcl.‰l.gl.ucjic.k_rc.`cn__jbc. glimkclqtmmpxgclglecl.lgcr.umpbcl.ec`psgir8.Jgr.`jcci6._jq.fcr._j.kmecjghi.gq.mk.bgr.t_qr.rc. qrcjjcl6.lgcr.rc.pc_jgqcpcl.`gllcl.bgr.mlbcpxmci8.

;:. Jc.glrcpkcbg_gpq.bgc.bc.mk`sbqk_l.fccdr.ecqnpmicl6.xghl.npmdcqqgml_jq.cl.tpghugjjgecpq.bgc.ucpix__k.xghl.`gh.ccl.j_lbcjghic. md.jmi_jc.k__rqaf_nncjghic.mpe_lgq_rgc.bgc.msbcpcl.fcjncl.`gh.fcr.pcecjcl.t_l.fsl.x_icl.kcr.bc.mtcpfcgb8.ImkkcpagŠjc. fsjntcpjclcpq6.d_kgjgcjcbcl.md.tpgclbcl.bgc.bc._bkglgqrp_rgc.tmmp.ccl.msbcpc.pcecjcl6.xghl.lgcr.gl.fcr.mlbcpxmci.`crpmiicl8. Jc.mk`sbqk_l.fccdr.bc.glrcpkcbg_gpq.tp_ecl.ecqrcjb.gl.‰‰l7mn7‰‰l.ecqnpciicl.cl.gl.rucc.epmcnqecqnpciicl8. ;;. Sccp.gldmpk_rgc.mtcp.bc.__ln_i.t_l.fcr.mlbcpxmci.gq.rc.tglbcl.gl.fmmdbqrsi.@.[cp_lrummpbgle8 ;<. Ncr.mlbcpxmci.gq.lgcr.qr_rgqrgqaf.pcnpcqclr_rgcd.tmmp.bc.qgrs_rgc.t_l._jjc.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.md.tmmp. bc.ughxc.u__pmn._jjc.j_lbcjghic.sgrtmcpgleqglqr_lrgcq.cl.eckcclrcl.dgl_lagŠjc.pcecjglecl.sgrtmcpcl8

Met te weinig genoegen nemen

10

1.5

Leeswijzer

Ol.fmmdbqrsi.<.qr__r.u_r.msbcpcl6.glrcpkcbg_gpq.cl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.__l.bc.T_rgml_jc. mk`sbqk_l.fc``cl.tcprcjb.mtcp.bc.mmpx_icl.t_l.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8. Nmmdbqrsi.=.`cqafpghdr.u_r.tmjeclq.bgcxcjdbc.msbcpcl6.glrcpkcbg_gpq.cl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq. mnjmqqglecl.isllcl.xghl.mk.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.rcecl.rc.e__l8. Ol.fmmdbqrsi.>.qr__l.bc.amlajsqgcq.t_l.bc.T_rgml_jc.mk`sbqk_l.mn.`_qgq.fcr.mlbcpxmci8. Nmmdbqrsi.?.`ct_r.__l`ctcjglecl.tmmp.eckcclrcl.cl.j_lbcjghic.sgrtmcpgleqglqr_lrgcq8. Ol.fmmdbqrsi.@.qr__r.kccp.gldmpk_rgc.mtcp.bc.__ln_i.t_l.fcr.mlbcpxmci.cl.kcr.ugc.bc. mk`sbqk_l.fccdr.ecqnpmicl8

Met te weinig genoegen nemen

11

Marie uit de Dominicaanse Republiek* S_pgc.243.„.ls.@C.h__p.msb.„.gq.tccprge.h__p.ecjcbcl.l__p.Tcbcpj_lb.ecimkcl8.[mmpfccl.ummlbc. xc.mn.Isp_ˆ_m.cl.gl.bc.Jmkglga__lqc.Wcns`jgci6.f__p.j_lb.t_l._dimkqr8.S_pgc.gq._jjcclqr__lb. cl.ipgher.B::.cspm.GU\.cl.fssp7.cl.xmpermcqj_e.cl.;;<.cspm.nclqgmcl.t_lsgr.bc.Tcbcpj_lbqc. Glrgjjcl6.u__p.xc.fccdr.ecucpir8.J__pt_l.imkr.xc.rcpl_sucplmmb.pmlb6.xm.eccdr.xc.__l8.V3G GKI JEAO A?DO MKJ@% 5==M EG RENO JEAO @=O EG IAAM GKJ GMEFCAJ%W ^c.fccdr.eccl.tmjjcbgec.GU\7 sgricpgle.mkb_r.xc.lgcr.f__p.fcjc.ucpiclbc.jctcl.gl.Tcbcpj_lb.fccdr.ecummlb8. Ulb_liq.b_r.xc._j.fccj.j_le.gl.Tcbcpj_lb.ummlr6.i_l.xc.„.mn.ccl.n__p.ummpbcl.cl.xgllcl. l_.„.bc.r__j.lgcr.qnpcicl8.^c.fccdr.kcr.l_kc.amlr_arcl.kcr.kclqcl.`gllcl.bc.Xn__lqr_jgec. eckcclqaf_n8.P_pcl.ecjcbcl.fccdr.xc.ecnpm`ccpb.mk.bc.Tcbcpj_lbqc.r__j.rc.jcpcl6.k__p.b_r. gq.lgcr.ecjsir8.V3G DA> =HOEF@ =H AAJ DKCA >HKA@@MPG AJ DKKB@LEFJ CAD=@$ R==M@KKM DAO IKAEHEFG R=N KI OA HAMAJW..Klicjc.h_pcl.rcpse.ipcce.xc.`mtclbgcl.ccl.fcpqcl`jmcbgle6.u__pt_l.xc.lme. qrccbq.__l.fcr.pct_jgbcpcl.gq8.Ngcpbmmp.gq.xc.cp.eccqrcjghi.mn._afrcpsgrece__l.cl.tglbr.xc.fcr. kmcgjghicp.mk.mtcpxgafr.rc.fmsbcl.mtcp.f__p.dgl_lagŠl8.. Ol.bc.jmmn.bcp.h_pcl.fccdr.S_pgc.mmi.qafsjbcl.eck__ir8.Scr.l_kc.gl.bc.rghb.b_r.f__p.iglbcpcl.cl. ijcgliglbcpcl.`gh.f__p.gl.fsgq.ummlbcl8.Ymcl.gq.xc.ecimpr.mn.f__p.sgricpgle6.mkb_r.bc.eckcclrc.

bc.fmmerc.t_l.bcxc.sgricpgle.kcbc.`_qccpr.fcr.__lr_j.tmju_qqcl.fsgqeclmrcl8.V5EFJ DPEN R=N DAHAI==H QKH% 9R==HB GHAEJGEJ@AMAJ$ AJ KKG JKC @K?DOAMN AJ TKKJN% 0==M@KKM D=@ EG DKCA GKNOAJ QKKM AHAGOME?EOAEO AJ R=OAM AJ DA> EG N?DPH@AJ CAI==GO% 0A GEJ@AMAJ TEFJ NEJ@N ($* F==M DAO DPEN PEO% 1M RKKJO =HHAAJ JKC AAJ GHAEJGEJ@ Q=J '+ >EF IEF%W Umi.ls.xghl.f__p.sgre_tcl.lme. fmecp.b_l.f__p.glimkqrcl6.u_lr.xc.k__ir.tccj.imqrcl.tmmp.kcbgaghlcl8.N__p.cgecl.pgqgam.tmmp.bc. xgcircimqrcl.`cr__jr.xc.ecqnpcgb.mtcp.fcr.h__p8.. [g_.ccl.icllgq.gq.S_pgc.gl.<:<;.`gh.VpmLmp.ecimkcl6.ccl.fsjnmpe_lgq_rgc.bgc.ectcqrgeb.gq.gl. Gkqrcpb_k7^sgbmmqr.cl.ecqncag_jgqccpb.gq.gl.fcr.fcjncl.t_l.crlgqafc.kglbcpfcgbqepmcncl6. u__pmlbcp.Xn__lqr_jgecl8.S_pgcD.V3G GMAAC DAAH QAAH >MEAQAJ @EA EG JEAO A?DO >ACMAAL% 9KAJ >AJ EG J==M AAJ >=HEA Q=J @A CAIAAJOA CAC==J$ I==M @==M GKJ@AJ TA IEF JEAO CKA@ PEOHACCAJ R=O AM EJ @EA >MEAQAJ NOKJ@%W.Ol.bc.rsqqclrghb.`jctcl.bc.`pgctcl.xgaf.k__p.mnqr_ncjcl8.Gjq.cp.ls.ccl. `pgcd.`gllclimkr.bgc.xc.lgcr.`cepghnr6.e__r.xc.ecjghi.l__p.VpmLmp8. S_pgc.umpbr.`ghecqr__l.bmmp.ccl.`cecjcgbcp.t_l.VpmLmp6.bgc.tmmp.f__p.bc.__ltsjjclbc. glimkclqtmmpxgclgle.tmmp.msbcpcl.2GOU3.fccdr.__lectp__eb8.Umi.fccdr.bcxc.`cecjcgbcp.cptmmp.

ecxmpeb.b_r.f__p.jmi_jc.`cj_qrglecl.xghl.iughrecqafmjbcl8.V0==MQKKM D=@ EG CAAJ RAAO @=O @EO IKCAHEFG R=N% 0==M >AJ EG L=N =?DOAM CAGKIAJ JP EG DEAM DPHL GMEFC%W Umi.ipgher.S_pgc.qglbq. impr.fsjn.t_l.ccl.n_prgasjgcpc.mpe_lgq_rgc.mk.f__p.qafsjbcl.uce.rc.ucpicl8.^mlbcp.bc.fsjn.t_l. VpmLmp.f_b.xc.lme.qrccbq.eccl.ec`psgi.eck__ir.t_l.tcjc.dgl_lagŠjc.pcecjglecl.u__ptmmp.xc.ucj. gl.__lkcpigle.imkr8. 4.Jgr.gq.lgcr.bc.cafrc.l__k

Met te weinig genoegen nemen

12

2

Oorzaken van niet-gebruik van inkomensvoorzieningen 2.1

Inleiding

Kp.xghl.tcpqafgjjclbc.mmpx_icl.u__pbmmp.msbcpcl.lgcr.md.rc.j__r.ec`psgik_icl.t_l. glimkclqtmmpxgclglecl8.Xmkkgec.mmpx_icl.umpbcl.gl.`ghl_._jjc.ecqnpciicl.kcr.msbcpcl6. glrcpkcbg_gpq.cl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.eclmckb8.S__p.cp.xghl.mmi.mmpx_icl.bgc._jjccl.t_l. rmcn_qqgle.xghl.mn.bc.qgrs_rgc.t_l.`cn__jbc.epmcncl.msbcpcl8.Jc.mk`sbqk_l.ugj.msbcpcl.lgcr. gl.fmihcq.nj__rqcl8.Ncr.mlbcpqafcgb.gl.mmpx_icl.i_l.cafrcp.ucj.pcjct_lr.xghl.tmmp.bc.tp__e.fmc. bc.mtcpfcgb.tcpqafgjjclbc.msbcpcl.i_l.`cpcgicl.cl.xc.gl.__lkcpigle.i_l.j_rcl.imkcl.tmmp. glimkclqtmmpxgclglecl8.

2.2

Veel voorkomende oorzaken van niet-gebruik

Onwetendheid [ccj.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.fc``cl.eccl.emcb.`ccjb.t_l.bc. glimkclqtmmpxgclglecl.u__pmn.xgh.__lqnp__i.isllcl.k_icl8.^c.xghl.tmmp_j.ml`ciclb.kcr. pcecjglecl.bgc.tmmp.qncagdgcic.qgrs_rgcq.ecjbcl6.xm_jq.bc.GOU6.bc.msbcpclimprgle6._drpcinmqrcl. `gh.bc.`cj_qrgle__legdrc.md.bc.`ghxmlbcpc.`ghqr_lb8.Sccp._jeckclc.pcecjglecl6.xm_jq.bc.xmpe7.cl. fssprmcqj_e.cl.bc.GU\6.xghl.`gh.tccj.msbcpcl.ucj.`ciclb8.^c.tglbcl.mmi.b_r.xc.bgc.pcecjglecl. pcj_rgcd.k_iicjghi.isllcl.__ltp_ecl8.\cj.tglbcl.xc.fcr.j_qrge.mk.tmmp.fsl.rmcqj_ecl.rghbge.ccl. ughxgegle.bmmp.rc.ectcl8. Hoogte sociaal minimum Jc.kccqrc.msbcpcl.ucrcl.lgcr.u_r.bc.fmmerc.gq.t_l.fcr.tmmp.fsl.ecjbclbc.qmag__j.kglgksk8;=. ^gh.ucrcl.b__pbmmp.lgcr.md.xc.mlbcp.fcr.qmag__j.kglgksk.jctcl.cl.kmecjghi.pcafr.fc``cl.mn.ccl. __ltsjjgle.md.mlbcpqrcslgle8.Kl._jq.msbcpcl.ucj.ecfmmpb.fc``cl.t_l.fcr.`cqr__l.t_l.`cn__jbc. pcecjglecl6.bclicl.tccj.t_l.fcl.b_r.bgr._jjccl.tmmp.€cafr._pkc.kclqcl.`cqrckb.gq8.Ukb_r.xc. lcr.pmlbimkcl6.pc_jgqcpcl.xc.xgaf.lgcr.b_r.cp.tmmpxgclglecl.xghl.u__pmn.xgh.ucj.pcafr.isllcl. fc``cl8. Onbekende regelingen en ingewikkelde voorwaarden Ulb_liq.b_r.bc.`ghxmlbcpc.`ghqr_lb.mlbcp.msbcpcl.kccp.`ciclbfcgb.eclgcr.b_l.bc.GOU6. umpbr.bcxc.tmmpxgclgle.lgcr._jrghb.ec`psgir8.J_r.imkr.bmmpb_r.msbcpcl.lgcr.npcagcq.ucrcl.u_r.

bc.tmmpu__pbcl.xghl8.Kcl.tpmsu.2A>3.sgr.Kglbfmtcl.tcprcjbcD.“Toen ik bijstand kreeg, wist ik van de bijzondere bijstand af. Maar ik wist niet dat je daar ook gebruik van kan maken als je geen bijstand meer krijgt, maar AOW en pensioen. De voorlichting hierover moet veel beter.” Ncrxcjdbc.ecjbr.tmmp.iughrqafcjbgle.t_l.jmi_jc.`cj_qrglecl8.Umi.b_r.gq.`ciclbcp.b_l.bc.GOU6. k__p.tccj.msbcpcl.fc``cl.mmi.fgcp`gh.eccl.gbcc.md.xgh.fgcptmmp.gl.__lkcpigle.imkcl8.Ud.xc.e__l. cp.t__i.rc.qlcj.t_l.sgr.b_r.bgr.lgcr.xm.gq8.[mmp_j.eckcclrcl.fc``cl.ccl.ugpu_p.__l.pcecjglecl.cl. bcxc.xghl.tccj_j.ml`ciclb.`gh.msbcpcl6.xm.tcprcjbcl.bc.glrcpkcbg_gpq8 Umi.bc.msbcpclimprgle.gq.`gh.tccj.msbcpcl.ml`ciclb8.Jc.X[H.n_qr.bcxc.jmmlfcddgleqimprgle. gl.bc.kccqrc.ect_jjcl._srmk_rgqaf.rmc.mn.bc.GU\6.k__p.tccj.msbcpcl.ucrcl.bgr.lgcr.cl. amlrpmjcpcl.lgcr.md.bc.imprgle.umpbr.rmcecn_qr8.Gjq.gck_lb._lbcpq.fsl.`cj_qrglex_icl.pcecjr6. e__l.xc.cpt_l.sgr.b_r.bc.fcddgleqimprgle.gq.rmcecn_qr.cl.tp_ecl.xc.cp.mmi.lgcr.kccp.l__p8.Kcl. k_l.2BB3.sgr.\glqskD.“Vorige week heeft mijn zoon de belastingaangifte gedaan. Maar dat ga ik niet nalezen. Daar vertrouw ik mijn zoon op. Of ik de ouderenkorting gebruik, weet ik niet.”

;=. [mmp.ccl._jjcclqr__lbc.t_l.<;.h__p.md.msbcp.ecjbr.ncp.;.h_ls_pg.<:<<.ccl.qmag__j.kglgksk.t_l.z.;8<?:6;C.`psrm.ncp.k__lb8. [mmp.ecfsubcl.md.q_kclumlclbcl.t_l.<;.h__p.md.msbcp.ecjbr.ncp.;.h_ls_pg.<:<<.ccl.qmag__j.kglgksk.t_l.z.;8A<>6CC.`psrm. ncp.k__lb8.

Met te weinig genoegen nemen

13

Usbcpcl.ucrcl.bmmpe__lq.ucj.b_r.xc.xmpeimqrcl.isllcl._drpciicl.`gh.fsl.`cj_qrgle__legdrc6. mmi.mkb_r.bc.xmpetcpjclcp.fcl.fgcpmn.ughqr8.^c.ucrcl.lgcr._jrghb.ucjic.xmpeimqrcl._decrpmiicl. kmecl.umpbcl6.u__pbmmp.bcxc.pcecjgle.lgcr.mnrgk__j.umpbr.`clsr8.Kcl.tpmsu.2C>.h__p3. sgr.\glqsk6.tcprcjbc.b_r.xc.cp.n_q.tccj.j_rcp._afrcp.iu_k.b_r.xgh.bc.xmpeimqrcl.tmmp.fcr. xgciclfsgqtcp`jghd.t_l.f__p.k_l.gl.bc.j__rqrc.k__lbcl.t_l.xghl.jctcl6._jq._drpcinmqr.iml. mntmcpcl.`gh.f__p.`cj_qrgle__legdrc8.“Op dat moment ben je met hele andere dingen bezig. Pas toen ik hulp kreeg van de FNV kwam ik er achter, maar toen kon ik dat niet meer terugkrijgen natuurlijk.” Olrcpkcbg_gpq.xgcl.b_r.tccj.msbcpcl.mlucrclb.xghl.mtcp.bc.kmecjghifcbcl.mk. glimkclqtmmpxgclglecl.__l.rc.tp_ecl8.^m.i_l.fcr.ec`cspcl.b_r.msbcpcl.j_le.mlbcp.fcr. `cqr__lqkglgksk.jctcl6.qmkq.rmr.fcr.cglbc.t_l.fsl.jctcl8.^m_jq.fcr.tmmp`ccjb.t_l.ccl. glrcpkcbg_gp.sgr.Wmrrcpb_k.gjjsqrpccprD.“Ik weet van een meneer met een onvolledige AOW, die tot zijn dood heeft geleefd zonder AIO. Hij kreeg 700-800 euro per maand en leefde extreem zuinig. Hij stookte niet om zo rond te komen van dat geld. Maar achteraf gezien had hij wel recht op AIO”. Jc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.tcprcjbcl.b_r.mmi.xgh.xgcl.b_r.ml`ciclbfcgb.kcr.glimkclqtmmpxgclglecl. cl.mlhsgqrc.__ll_kcq.tccjtmmpimkclbc.mmpx_icl.xghl.u__pbmmp.msbcpcl.eccl.md.rc.j__r. ec`psgik_icl.t_l.tmmpxgclglecl8.

Financieel zelfstandig willen blijven Kp.xghl.msbcpcl6.bgc.l__qr.bc.GU\6.eccl._lbcpc.glimkclqtmmpxgclglecl.ugjjcl.__ltp_ecl8.^c. e_tcl.__l.b_r.xc.xm.lgcr.xghl.mnectmcb8.^c.ugjjcl.dgl_lagccj.xcjdqr_lbge.`jghtcl6.mmi._j.jctcl.xc. mlbcp.fcr.qmag__j.kglgksk8. Besparen op boodschappen Xmkkgec.msbcpcl.jctcl.cpe.xsglge.cl.`cqn_pcl.jgctcp.mn.fsl.`mmbqaf_nncl.md.bc.__lqaf_d. t_l.ijcbgle8.^c.fc``cl.ccl.cgecl.`ccjb.t_l.€isllcl.pmlbimkcl6.t__i.glecectcl.bmmp.fsl. mntmcbgle8.^m.mmi.`ghtmmp`ccjb.gl.Xafgcb_k8.J__p.tcprcjbc.ccl._jjcclqr__lbc.k_l.2B>3.b_r. fgh.jgctcp.eccl.cvrp_.fsjn.ugj.xmj_le.fgh.lme.i_l.pmlbimkcl8.“Ik ben in het begin wel op de AIO gewezen, maar toen zat ik te hoog in mijn inkomen. Nu misschien niet. Maar ik kom rond, dus ik heb geen zin in de hele aanvraagprocedure. Ik heb altijd voor mezelf moeten zorgen, dus geld dat ik niet nodig heb, hoef ik niet. Ligt niet aan trots of schaamte, maar aan mijn opvoeding. Mijn koelkast en vriezer zijn vol, dus dat is goed. Ik kom niet om van de honger.”. Andere generatie V_q._jq.msbcpcl.‰afr.dgl_lagccj.gl.bc.npm`jckcl.xghl.ecp__ir6.rpciicl.xc.__l.bc.`cj8.S__p.bcxc. epclq.jger.`gh.gcbcpc.msbcpc.uccp.cpeclq._lbcpq8.Kcl.kcbcucpicp.t_l.bc.eckcclrc.Nmciqafc. \__pb.xcg.b__pmtcpD.“De gemeente constateert dat de oudere generatie met minder geld kan leven.

En dat ze anders kijken naar inkomen en de manier van besteden, omdat deze generatie de oorlog heeft meegemaakt. Veel mensen van deze generatie vinden het ook heel belangrijk dat ze in elk geval hun vaste lasten blijven betalen en er vooral geen achterstanden of schulden ontstaan. Zelfs als dat inhoudt dat ze zich uitgaven ontzeggen die noodzakelijk zijn om gezond oud te worden. Bijvoorbeeld doordat zij zorg mijden of minder sociaal participeren, de verwarming laag zetten of bezuinigen op de boodschappen. Deze mensen zien inkomensondersteuning vaak niet als een recht. Gevolg daarvan is ook dat ze minder snel bij de gemeente aankloppen met een vraag over hun inkomen.”

Met te weinig genoegen nemen

14

Schaamte Umi.qaf__krc.i_l.`gh.msbcpcl.ccl.bpckncj.xghl.mk.ccl.tmmpxgclgle.__l.rc.tp_ecl8.^c.qaf_kcl. xgaf.mk.mncl.i__pr.rc.qncjcl.cl.fcr.ecqnpci.__l.rc.e__l.mtcp.dgl_lagŠjc.icsxcq.bgc.xc.fc``cl. eck__ir8.Zgr.bc.ecqnpciicl.`jcci.b_r.fcr.lgcr.gl._jjc.ect_jjcl.qaf__krc.gq6.k__p.ccpbcp. `cqafcgbclfcgb8.Xmkkgec.msbcpcl.tcprcjbcl.b_r.xc._lbcpcl.lgcr.rmr.j_qr.ugjjcl.xghl.kcr.fsl. tp_ecl8 Niet over praten Kcl.tpmsu.2@A3.tcprcjbc.b_r.xc.cp.tg_.bc.msbcpcltcpclgegle.gl.Xafgcb_k._afrcp.iu_k. b_r.xc.ec`psgi.iml.k_icl.t_l.kccp.dgl_lagŠjc.pcecjglecl.b_l.xc.b_afr8.Hghtmmp`ccjb.bc. msbcpclimprgle8.“Daar had ik eigenlijk veel eerder recht op. Maar doordat ouderen onder elkaar niet gemakkelijk over geldzaken praten, mede door schaamte, ben ik daar nooit eerder op gewezen.” Xaf__krc.gq.ccl.pcbcl.b_r.tccj.msbcpcl.t_l.Xmk_jgqafc._dimkqr.eccl.ec`psgik_icl.t_l. tmmpxgclglecl6._jbsq.ccl.`cecjcgbqrcp8.“Ze willen niet de hele tijd dingen moeten vragen aan anderen. Als ze een keer iets aan mij vragen, durven ze dat de volgende keer niet meer te vragen. Dat is schaamte, maar ook omdat ze de drukte bij mij willen wegnemen, aangezien ik ook drie kinderen heb. Hetzelfde hebben ze met hun kinderen, waar ze ook niet de hele tijd dingen aan willen vragen. Als ik bijvoorbeeld kleine dingen aan mijn kinderen vraag die ik niet begrijp, dan zeggen ze: ‘Maar ma, dat heb ik de vorige keer al verteld’.

Kinderen zijn mondiger dan vroeger.” Utcpfcgbqglqr_lrgcq.cpt_pcl.gl.fsl.amlr_arcl.kcr.msbcpcl.mmi.b_r.cp.`gh.msbcpcl.qaf__krc.md. ccl.epmrc.k_rc.t_l.`cqafcgbclfcgb.gq.mk.mtcp.fsl.dgl_lagŠjc.qgrs_rgc.rc.np_rcl8.Kcl.bccj.t_l.bc. msbcpcl.tp__er.b__pmk.lgcr.ep__e.mk.fsjn.cl.npm`ccpr.pmlb.rc.imkcl.t_l.ccl.glimkcl.mlbcp. fcr.qmag__j.kglgksk8. Ingewikkeld taalgebruik Usbcpcl.tcprcjbcl.b_r.xc.kmcgrc.fc``cl.kcr.fcr.`cepghncl.t_l.gldmpk_rgc.t_l.bc.mtcpfcgb8. Jgr.gq.kcr.l_kc.fcr.ect_j.u_llccp.xgh.j__eecjcrrcpb.xghl.md._jq.xc.bc.Tcbcpj_lbqc.r__j.lgcr.md. mltmjbmclbc.`cfccpqcl8.Xmkq.bclicl.xc.ucj.rc.ucrcl.u_r.cp.gl.ccl.`pgcd.md.dmjbcp.qr__r6.k__p. rmaf.fc``cl.xc.ep__e.b_r.gck_lb._lbcpq.tmmp.fcl.l_e__r.md.xc.fcr.emcb.fc``cl.`cepcncl8. Wat wordt er bedoeld Ncr.gq.b__pl__qr.tmmp.msbcpcl.lgcr._jrghb.bsgbcjghi.u_r.bc.mtcpfcgb.t_l.fcl.tcpu_afr.cl.u_r.xc. isllcl.md.kmcrcl.bmcl.kcr.bc.gldmpk_rgc.bgc.umpbr.__lecpcgir8.Usbcpcl.isllcl.bc.tp_ecl.bgc. ccl.mtcpfcgbqglqr_lrgc.qrcjr.`gh.fcr.glbgclcl.t_l.ccl.__ltp__e.t__i.lgcr.emcb.`c_lrummpbcl8. Ukb_r.xc.bc.tp_ecl.lgcr.`cepghncl.md.mkb_r.xc.bc.gldmpk_rgc.qgkncjuce.lgcr.fc``cl8.^m. tcprcjbc.ccl.tpmsu.2@C3.bgc.xcjd.fcr.__ltp__edmpksjgcp.tmmp.bc.GOU.ugjbc.gltsjjclD.“Er waren een paar vragen, waarbij ik bang was dat ik ze niet goed zou invullen. Voor de zekerheid ben ik daarom naar een begeleider gegaan.

Het waren op zich normale vragen, maar ik wist toch niet helemaal zeker of ik het wel goed begreep.” Onduidelijke voorwaarden [ccj.msbcpcl.`cepghncl.mmi.bc.tmmpu__pbcl.bgc.fmpcl.`gh.dgl_lagŠjc.pcecjglecl.lgcr.npcagcq8. ^c.fc``cl.ucj.bc.gldmpk_rgc6.k__p.fc``cl.kmcgrc.mk.bc.tmmpu__pbcl.rc.glrcpnpcrcpcl.cl.rc. pcj_rcpcl.__l.fsl.ncpqmmljghic.qgrs_rgc8.Kcl.msbcp.cafrn__p.sgr.\glrcpqughi.2A;.cl.@C3.xcg.fgcp.fcr. tmjeclbc.mtcpD.“We betalen nu onze lokale belasting, maar kijken of we kwijtschelding kunnen aanvragen. Dat is veel werk. We wisten dat het kon, maar het is voor ons niet duidelijk wat onder ‘laag inkomen’ wordt verstaan. We dachten dat ons inkomen normaal was. En omdat we het net konden redden, dachten we dat we gewoon moesten betalen.”

Met te weinig genoegen nemen

15

Lastige begrippen Usbcpcl.umpqrcjcl.kcr.j_qrgec.`cepgnncl.bgc.umpbcl.ec`psgir.gl.bc.sgrjce.mtcp. glimkclqtmmpxgclglecl8.^m.tcprcjbc.ccl.tpmsu.2A@3.sgr.Zjpsk.b_r.xc.lgcr.`cepccn.u_r.cp.kcr. ;<:0.t_l.bc.`ghqr_lbqlmpk.ucpb.`cbmcjbD.“Voor mij is die 120% van je inkomen [ze bedoelt de bijstandsnorm] niet duidelijk. Dat wordt vaak gezegd. Ik weet niet of dat 120% is van mijn AOW of dat daarbij ook nog het nagelaten pensioen van mijn man hoort. En moet je die 120% berekenen op basis van je bruto of netto inkomen?” Olrcpkcbg_gpq.`ctcqrgebcl.b_r.msbcpcl.t__i.t_qrjmncl.gl.fsl.amlr_ar.kcr.bc.mtcpfcgb6. mkb_r.xc.fcr.r__jec`psgi.rc.glecugiicjb.tglbcl.cl.fcr.tmmp.fcl.lgcr.bsgbcjghi.gq.u_r.glqr_lrgcq. tcpu_afrcl8.Gjq.ectmje.b__pt_l.tp_ecl.xc.bc.pcecjgle.lgcr.__l8.^m_jq.ccl.`cecjcgbcp.xcgD.“De regels voor bijzondere bijstand zijn doorgaans erg ondoorzichtig; als het gaat over wat ze wel en niet goedkeuren. Dat ontmoedigt ook. Ouderen denken dan: laat maar zitten.”.Olrcpkcbg_gpq. tcprcjbcl.b_r.xgh.t__i.bc.gldmpk_rgc.t_l.bc.mtcpfcgb.kmcrcl.tcpr_jcl6.xmb_r.msbcpcl.ucrcl.u_r. bgr.tmmp.fsl.qgrs_rgc.`crciclr8.R__eecjcrrcpbfcgb.mlbcp.bcxc.msbcpcl.qnccjr.fgcpgl.ccl.epmrc.pmj6. mmi._jq.xc.bc.Tcbcpj_lbqc.r__j.qnpcicl8 Beperkte vaardigheden Ncr.mlr`pcicl.t_l.bgegr_jc.t__pbgefcbcl6.k__p.mmi.fcr.mlr`pcicl.t_l._bkglgqrp_rgctc.

t__pbgefcbcl.gq.`gh.tccj.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.ccl.mmpx__i.t_l.fcr.lgcr. `clsrrcl.t_l.tmmpxgclglecl8.^c.xghl.kccqr_j.j__eecqafmmjb.cl.b__pbmmp.j__eecjcrrcpb8. Initiatief ligt bij ouderen Usbcpcl.kmcrcl.t__i.xcjd6.md.kcr.fsjn6.ccl.__ltp__e.glbgclcl6._jq.xc.gl.__lkcpigle.ugjjcl. imkcl.tmmp.ccl.glimkclqtmmpxgclgle8.^m.gq.b_r.t_qrecjceb.gl.ucr7.cl.pcecjectgle8.Ncr.dcgr.b_r. msbcpcl.xcjd.gl._argc.kmcrcl.imkcl6.k__ir.bc.i_lq.b_r.cp.eccl.ec`psgi.umpbr.eck__ir.t_l. ccl.tmmpxgclgle.epmrcp8.Usbcpcl.tcprcjbcl.b_r.xc.kmcgrc.fc``cl.kcr.fcr.jcxcl.t_l.`pgctcl. t_l.bc.mtcpfcgb.cl.fcr.glbgclcl.t_l.ccl.__ltp__e8.Kl.l__p.k_rc.xc.msbcp.umpbcl6.lckcl.bc. t__pbgefcbcl._d.bgc.lmbge.xghl.mk.xcjd.x_icl.rc.pcecjcl8.Kcl.tpmsu.sgr.Gkqrcpb_k7^sgbmmqr. 2@C3.tcprcjbcD.“Hoe ouder je wordt, hoe moeilijker je dingen onthoudt. Als je mij iets uitlegt de ene dag, vergeet ik het de volgende dag weer.”.Olrcpkcbg_gpq.xgcl.b_r.mmi.gl.fsl.b_ecjghiqc. np_irghi8. Umi.xgcl.bc.glrcpkcbg_gpq.msbcpcl.bgc.bcxc.t__pbgefcbcl.fcjck__j.lgcr.fc``cl6.mkb_r.fsl. mtcpjcbcl.n_prlcp._jrghb.bc._bkglgqrp_rgc.bccb8.Ycpughj.gl.bc.kccqrc.ect_jjcl.fcr.glgrg_rgcd.mk. ccl.__ltp__e.gl.rc.bgclcl.`gh.bc.`specp.jger8.Kcl.pcaclr.tmmp`ccjb.gq.bc.clcpegcrmcqj_e6.bgc. eckcclrcl._srmk_rgqaf.isllcl.rmcicllcl.__l.kclqcl.kcr.ccl.sgricpgle.t_l.bc.eckcclrc8.

S__p.b_r.ecjbr.lgcr.tmmp.GU\7ecpcafrgebcl.bgc.gl.bcxcjdbc.eckcclrc.umlcl.cl.ccl.glimkcl. pmlb.fcr.qmag__j.kglgksk.fc``cl8.^gh.kmcrcl.xcjd.ccl.__ltp__e.glbgclcl.`gh.fsl.eckcclrc6. mkb_r.bc.eckcclrc.lgcr.mtcp.fsl.glimkclqecectclq.`cqafgir8;>. Veel gaat online Zgrec`pcgbc.gldmpk_rgc.mtcp.glimkclqtmmpxgclglecl.gq.t__i._jjccl.tg_.glrcplcr.rc.tglbcl.cl.tccj. dmpksjgcpcl.t_l.bc.mtcpfcgb.kmcrcl.mljglc.umpbcl.glectsjb8.Imlr_ar.mnlckcl.kcr.bc.mtcpfcgb6. `ghtmmp`ccjb.tmmp.fcr.k_icl.t_l.ccl._dqnp__i.tmmp.ccl.`_jgc`cxmci6.kmcr.t__i.mmi.tg_.glrcplcr8. Zgr.bc.ecqnpciicl.`jghir.b_r.tccj.msbcpcl.fsl.x_icl.lgcr.xcjd.bgegr__j.isllcl.pcecjcl.cl. npm`jckcl.mlbcptglbcl.kcr.bc.bgegr_jc.bgclqrtcpjclgle.t_lsgr.bc.mtcpfcgb8.Jgr.imkr.bmmp.ccl. ec`pci.__l.bgegr_jc.t__pbgefcbcl6.k__p.mmi.bmmp.fcr.mlr`pcicl.t_l.bc.hsgqrc.kgbbcjcl6.xm_jq. ccl.amknsrcp6.r_`jcr6.qk_prnfmlc.cl.ccl.npglrcp8.Ngcpbmmp.kgqqcl.xc.`cj_lepghic.gldmpk_rgc.mtcp.

;>. Kcl.sgrxmlbcpgle.fgcpmn.xghl.GU\7ecpcafrgebcl.bgc.mmi.pcafr.fc``cl.mn.ccl.GOU7__ltsjjgle8.Jc.X[H.fccdr.gl._npgj.<:<<. bc.ecectclq.t_l.bcxc.kclqcl.bmmpecectcl.__l.eckcclrcl6.xmb_r.xgh.bc.clcpegcrmcqj_e._srmk_rgqaf.__l.bcxc.msbcpcl. isllcl.rmcicllcl.cl.sgr`cr_jcl8

Met te weinig genoegen nemen

16

tmmpxgclglecl6.isllcl.xc.bcxc.lgcr.__ltp_ecl.cl.jmncl.xc.t_qr8.Kcl.tpmsu.2A@3.sgr.Zjpsk.jgcn.xm. mmi.t_qr.`gh.f__p.`cj_qrgle__legdrcD.“Ik had een afspraak gemaakt bij de bibliotheek om geholpen te worden bij het invullen van mijn belastingen. Toen ben ik teruggestuurd, omdat ik een DigiD moest hebben, maar die had ik niet. Ik had er nog nooit over gehoord. Vijf jaar geleden, toen ik voor het laatst belastingaangifte heb gedaan, hoefde dat nog niet. De mevrouw bij de bibliotheek kon mij niet verder helpen”8 Op papier is ook ingewikkeld Kcl.__ltp__e.glbgclcl.i_l.mmi.mn.n_ngcp8.Jc.cpt_pgle.t_l.bc.msbcpcl.gq.cafrcp.b_r.bc. __ltp__enpmacbspcq.b__pkcc.lgcr.ncp.qc.k_iicjghicp.umpbcl8.^c.kmcrcl.lme.qrccbq.tccj.tp_ecl. `c_lrummpbcl.cl.ecectclq.tcpqrpciicl8.Olrcpkcbg_gpq.tcprcjbcl.b_r.msbcpcl.t__i.tccj.kmcgrc. kmcrcl.bmcl.mk.bc.mtcpfcgb.xm.tcp.rc.ipghecl.b_r.xc.fsl.x_icl.mn.n_ngcp.kmecl.pcecjcl8. Jgegr__j.x_icl.bmcl.gq.glkgbbcjq.bc.lmpk8 Aanvraagprocedures te complex Jc.glrcpkcbg_gpq.xgcl.b_r.bc.__ltp__enpmacbspcq.glecugiicjb.xghl.tmmp.msbcpcl8.Jgr.tcpqafgjr. ucj.ncp.pcecjgle8.Ncr.__ltp_ecl.t_l.bc.GU\.cl.bc.xmpermcqj_e.imlbcl.bc.kccqrc.msbcpcl6._j. b_l.lgcr.kcr.fsjn6.tpgh.ccltmsbge.pcecjcl8.Utcp.bc.GU\.ipghecl.xc.rghbge.ccl.`pgcd.cl.tmmp.fcr. __ltp_ecl.t_l.bc.xmpermcqj_e.xghl.lgcr.tccj.ecectclq.lmbge8.Jc.fssprmcqj_e.mn.rghb.__ltp_ecl.

md.mn.rghb.ughxgecl6.`ghtmmp`ccjb.`gh.fcr.`cpcgicl.t_l.bc.nclqgmclecpcafrgebc.jccdrghb6.tglbcl. msbcpcl._j.j_qrgecp.cl.tcpecrcl.xc.pcecjk_rge8.^c.pc_jgqcpcl.xgaf.t__i.lgcr.b_r.ccl.ughxgegle.gl. fsl.qgrs_rgc.t_l.gltjmcb.i_l.xghl.mn.fcr.fcjc.h__ppcafr.md.mn._lbcpc.glimkclqtmmpxgclglecl.bgc. xgh.mlrt_lecl8.Kcl.glrcpkcbg_gp.xcg.fgcpmtcpD.“De logica van de wet botst hier met de logica van de portemonnee.” Veel vragen en veel voorwaarden Hgh.glimkclqtmmpxgclglecl.xm_jq.`ghxmlbcpc.`ghqr_lb.cl.bc.GOU6.kmcrcl.msbcpcl.__l.kccp. tmmpu__pbcl.tmjbmcl.cl.kccp.gldmpk_rgc.mtcpjceecl8.J_r.qafpgir._d8.^c.isllcl.fcr.lgcr.xmlbcp. fsjn.t_l.ccl.d_kgjgcjgb.md.ccl.glrcpkcbg_gp8.Ncr.tmmp.bc.ccpqrc.iccp.__ltp_ecl.t_l.iughrqafcjbgle. t_l.jmi_jc.`cj_qrglecl.gq.`ghtmmp`ccjb.mmi.ccl.`cfmmpjghic._bkglgqrp_rgctc.mne_tc6.u__p`gh.xgh. _jjcpjcg.bmaskclrcl.kmcrcl.__ljctcpcl8.[__i.fc``cl.msbcpcl.bgc.qrsiicl.lgcr.md.isllcl.xc.bgc. qrsiicl.lgcr.__ljctcpcl6.mkb_r.xc._jjccl.lme.k__p.bgegr__j.`cqafgi`__p.xghl8.Ud.xc.isllcl.lgcr. _jjc.tp_ecl.`c_lrummpbcl6.mkb_r.xc.bc.gldmpk_rgc.lgcr.fc``cl.md.fcr._lrummpb.lgcr.ucrcl8.Kcl. glrcpkcbg_gp.tcprcjbcD.“Bij de kwijtschelding van lokale belastingen heb je zoveel dat je moet aanleveren, dat het heel erg ontmoedigt. Zeker voor mensen die niet digitaal vaardig zijn. Die mensen moeten al snel naar een steunpunt. Om dat zelf te doen, is een hele klus.

Daarom laten ze vaak erg veel liggen, omdat ze het idee hebben dat ze het toch niet krijgen.”. Olrcpkcbg_gpq.e_tcl.__l.b_r.bc.amknjcvgrcgr.t_l.bc.tmmpu__pbcl6.bgc.tcp`mlbcl.xghl.__l.fcr. pcafr.mn.ccl.glimkclqtmmpxgclgle.ccl.npm`jcck.xghl8.Ncr.gq.tmmp.msbcpcl.lgcr.bsgbcjghi.u_r.bgc. tmmpu__pbcl.npcagcq.`crciclcl.tmmp.fsl.qgrs_rgc8.[mmp.tccj.msbcpcl.gq.fcr.`ghtmmp`ccjb.lgcr. `ciclb.b_r.bc._dimmn.t_l.ccl.ijcgl.nclqgmcl6.u__pbmmp.bc.msbcpc.ecjb.ipgher.sgr`cr__jb.t_l. xghl.nclqgmcldmlbq6.ectmjecl.i_l.fc``cl.tmmp.fcr.pcafr.mn.rmcqj_ecl.md.bc.`cj_qrgle__legdrc8. [_lucec._j.bgc.tmmpu__pbcl.cl.ectmjecl.bgc.cp__l.tcp`mlbcl.xghl6.umpbr.fcr.__ltp_ecl. cl.`cfmsbcl.t_l.ccl.glimkclqtmmpxgclgle.ccl.amknjcvc.__lecjceclfcgb8.Jc.glrcpkcbg_gpq. xgcl.pcecjk_rge.b_r.msbcpcl.fgcpbmmp.njmrqrcjgle.rc.k_icl.ipghecl.kcr.rcpsetmpbcpglecl8.Kcl. glrcpkcbg_gp.xcg.fgcpmtcpD.“Ik vind het pijnlijk dat dan gesproken wordt over omgaan met geld, want eigenlijk is het meer omgaan met wetgeving.”. Te complexe wet- en regelgeving Kcl.`cj_lepghic.mmpx__i.tmmp.fcr.lgcr7ec`psgi.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.gq.tmjeclq.xmucj. glrcpkcbg_gpq._jq.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.b_r.bc.ucr7.cl.pcecjectgle.kcr._jjc.tmmpu__pbcl. cl.sgrxmlbcpglecl.tccj.rc.amknjcv.gq8.Kl.b_r.fcr.sgrtmcpcl.fgcpt_l.jcgbr.rmr.amknjcvc.

Met te weinig genoegen nemen

17

__ltp__enpmacbspcq8.Kcl.glrcpkcbg_gp.tcpummpbbc.b_r._jq.tmjerD.“Mensen hebben inderdaad soms ondersteuning nodig en begrijpelijke informatie, maar aan de andere kant moeten we niet vergeten dat de sociale zekerheid en de fiscaliteit op zichzelf al complexe stelsels zijn. Ook voor mensen met een goede opleiding die nog volop in het werkzame leven staan. En soms zelfs voor professionals. Het ligt natuurlijk niet alleen aan de vaardigheden of de cognitieve vermogens van de mensen.” Regelgeving uitvoeren is ingewikkeld Jc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.mlbcpiclbcl.b_r.xgh.tmmp_j.ucpicl.t_lsgr.ucpinpmacqqcl.cl.npmacbspcq8. [mmp.fsl.kcbcucpicpq.gq.fcr.qmkq.mmi._j.j_qrge.mk.rc.ucrcl.fmc.ccl.pcecjgle.npcagcq.gl. cji__p.qrccir8.J_r.imkr.tmjeclq.fcl.mlbcp.kccp.mkb_r.pcecjglecl.cl.bc.tmmpu__pbcl.tmmp. fcr.ipghecl.t_l.ccl.tmmpxgclgle.pcecjk_rge.ughxgecl8.^gh.xgcl.b_r.msbcpcl.qlcj.tcpx_lbcl.gl.bc. _bkglgqrp_rgctc.f_lbcjglecl6.bgc.t_l.fcl.ectp__eb.umpbcl8.Vpm`jckcl.kcr.bc.r__j6.k__p.mmi. fcr.mn.bc.hsgqrc.njci.ccl.f_lbrciclgle.xcrrcl6.i_l._j.tmmp.fglbcplgqqcl.xmpecl.`gh.fcr.__ltp_ecl. t_l.ccl.glimkclqtmmpxgclgle8.Utcpfcgbqglqr_lrgcq.tcprcjbcl.b_r.fcr.b__pbmmp.`cqr.j_le.i_l. bspcl.tmmpb_r._jjc.`cughqqrsiicl.tmmp.ccl.__ltp__e.tcpx_kcjb.xghl.cl.bc.msbcpc.bc.tmmpxgclgle. ipgher.u__p.fgh.pcafr.mn.fccdr8.

Afhankelijkheid van anderen T_eclmce._jjc.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.isllcl.lgcr.xmlbcp.fsjn.fsl.x_icl.kcr.bc. mtcpfcgb.pcecjcl8.Jc.‰‰l.fccdr.kccp.fsjn.lmbge.b_l.bc._lbcp8.Un.xghl.kglqr.mk.xcicpfcgb. rc.ipghecl.md.xc.bc.gldmpk_rgc.t_l.bc.mtcpfcgb.emcb.fc``cl.`cepcncl8.S__p.kccqr_j.mmi.mk. bc.glimkclqtmmpxgclgle.b__bucpicjghi.__l.rc.tp_ecl8.Usbcpcl.bgc.kcr.fsjntp_ecl.rcpcafr. isllcl.`gh.fsl.iglbcpcl6.icllgqqcl6.`spcl.md.glrcpkcbg_gpq.ucrcl.bmmpe__lq.fsl.uce.l__p.ccl. glimkclqtmmpxgclgle.rc.tglbcl8.Usbcpcl.bgc.bc.GOU6.`ghxmlbcpc.`ghqr_lb.cl.fssp7.cl.xmpermcqj_e. fc``cl.__lectp__eb6.tcprcjbcl.b_r._lbcpcl.bgr.l_kclq.fcl.fc``cl.ecb__l8. Geen sociaal netwerk [ccj.msbcpcl.fc``cl.eccl.2epmmr3.qmag__j.lcrucpi8.Ud.xc.isllcl.cp.lgcr.rcpcafr.kcr.fsl. fsjntp_eclE.mmi.lgcr.`gh.fsl.iglbcpcl8.Jc.iglbcpcl.fc``cl.fcr.rc.bpsi6.umlcl.mn._dqr_lb.md. `cepghncl.xcjd.mmi.lgcr.npcagcq.fmc.xc.x_icl.kcr.bc.mtcpfcgb.kmcrcl.pcecjcl8.Kcl.k_l.2A<3.t_l. Ifglcqc._dimkqr.tcprcjbcD.“Mijn dochter is hoogopgeleid en werkt voor de universiteit. Ze heeft de Nederlandse mentaliteit en is altijd erg druk. Voor hulp kan ik niet bij haar terecht.” Intermediairs zijn onmisbaar Usbcpcl.u_pcl.gl.bc.ecqnpciicl.`ghl_.sl_lgck.gl.fsl.u__pbcpgle.tmmp.fcr.ucpi.t_l. glrcpkcbg_gpq8.[cjcl.fc``cl.cafr.ccl.tcprpmsuclq`_lb.kcr.fsl.glrcpkcbg_gp8.Jc.glrcpkcbg_gpq.

`gcbcl.t__i.kccp.b_l._jjccl.gldmpk_rgc.cl.fsjn.`gh.fcr.pcecjcl.t_l.x_icl.kcr.bc.mtcpfcgb8.^c. xghl.cp.mmi.tmmp.ccl.np__rhc.cl.bgclcl._jq.ij_li`mpb8 Jc.cpt_pgle.t_l.bc.glrcpkcbg_gpq.gq.b_r.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc.fcr.xmlbcp. fsjn.lgcr.isllcl.pcecjcl8.Gjq.ccl.msbcpc._jjcclqr__lb.gq6.lgcr.`gh.xghl.iglbcpcl.rcpcafr.i_l. md.eccl.qmag__j.lcrucpi.fccdr6.b_l.umpbr.fcr.pcecjcl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl.ccl.qrsi. kmcgjghicp8.Kcl.glrcpkcbg_gp.tcprcjbc.mtcp.ccl.tpmsu.2@A36.t_l.ugc.bc.k_l._jrghb.bc._bkglgqrp_rgc. bccb8.“Toen haar man overleed, had ze een groot probleem. Ze moest zelf alles regelen, met name het invullen van papieren, de huur betalen en financiële zaken overnemen. Dat had ze voorheen niet geleerd. Omdat ze ook de taal niet goed spreekt, was dit een extra drempel.” Jc.glrcpkcbg_gpq.fcjncl.bc.msbcpcl.gl.ccl.iucrq`_pc.nmqgrgc.mk.kccp.glxgafr.rc.ipghecl.gl.fsl. cgecl.qgrs_rgc8.J_r.bmcl.xc.bmmp.tmmpjgafrgle.rc.ectcl.mtcp.bc.pcafrcl.cl.njgafrcl.bgc.fmpcl. `gh.bc.glimkclqtmmpxgclglecl8.Scr.bc.mlbcpqrcslgle.bgc.xc.`gcbcl.`gh.fcr.__ltp_ecl.isllcl. glrcpkcbg_gpq.mlbsgbcjghifcbcl.cl.mlxcicpfcbcl.`gh.msbcpcl.ucelckcl8.^m.k_icl.xc.msbcpcl. uceughq.gl.fcr.amknjcvc.qwqrcck.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8.Kcl.`cecjcgbcp.t_l.msbcpcl.gl.

Met te weinig genoegen nemen

18

Sgbbcl7Mpmlglecl.tcprcjbcD.“Het gaat niet alleen om het bieden van overzicht en inzicht, maar ook om het bieden van ondersteuning bij aanvragen.” Jc.glrcpkcbg_gpq.tmpkcl.ccl.qaf_icj.rsqqcl.bc.mtcpfcgb.cl.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc. nmqgrgc8.^gh.isllcl.bc.gldmpk_rgc.t_l.bc.mtcpfcgb.€tcpr_jcl8.S__p.mmi.qmkkgec.glrcpkcbg_gpq. e_tcl.__l.eccl.tmjjcbge.mtcpxgafr.rc.fc``cl.t_l.bc.glimkclqtmmpxgclglecl6.u__pt_l.msbcpcl. ec`psgi.isllcl.k_icl8. Weinig vertrouwen in de overheid [ccj.msbcpcl.e_tcl.__l.eccl.md.ccl.`cncpir.tcprpmsucl.gl.bc.mtcpfcgb.rc.fc``cl8.^c.cpt_pcl. bc.mtcpfcgb._jq.`spc_sap_rgqaf6.`cepghncl.gl.tccj.ect_jjcl.bc.pcecjq.lgcr.md.xc.tcpecrcl.b_r.xc. ughxgeglecl.mn.rghb.kmcrcl.bmmpectcl8.^c.xghl.`_le.b_r.xc.rc.k_icl.ipghecl.kcr.ccl.rcpsetmpbcpgle8. Gebrek aan vertrouwen is een drempel Kcl.ec`pci.__l.tcprpmsucl.gl.bc.mtcpfcgb.tmpkr.ccl.epmrc.bpckncj.tmmp.msbcpcl8.Gjq.xc. cclk__j.ccl.qjcafrc.cpt_pgle.fc``cl.ecf_b.kcr.ccl.mtcpfcgbqglqr_lrgc6.`ghtmmp`ccjb.mkb_r. xc.lgcr.tpgclbcjghi.rc.ummpb.xghl.ecqr__l.bmmp.ccl.kcbcucpicp.md.mkb_r.xc.mltcpu_afrq. rmcqj_ecl.kmcqrcl.rcpse`cr_jcl6.b_l.jcgbr.bgr.t__i.rmr.u_lrpmsucl.rceclmtcp.bc.mtcpfcgb.gl. fcr._jeckccl8.^m_jq.`gh.ccl.k_l.2A;3.sgr.\glrcpqughiD.“Twee jaar geleden ben ik met pensioen gegaan. Toen heb ik de Belastingdienst gebeld met de vraag of er iets zou veranderen, of dat ik nog iets moest doorgeven.

Daarop werd ontkennend geantwoord. Toen heb ik geen verdere actie ondernomen. Maar uiteindelijk moesten we 2400 euro terugbetalen, omdat we een algemene heffingskorting kregen voor de minstverdienende partner, waar we geen recht meer op hadden.” Ncr.uccpfmsbr.bc.msbcpcl.cpt_l.ccl.__ltp__e.gl.rc.bgclcl8.^m.tcprcjbc.ccl.b_ijmxc.k_l.2@C36. bgc.ucj.pcafr.fccdr.mn.GOU6.k__p.bgr.lgcr.ugj.__ltp_eclD.“Doordat ik op straat kwam te staan, is mijn AOW gestopt. Ik heb een vast adres nodig. Als ik nu AIO aanvraag, ben ik bang dat ik alles moet terugbetalen. Als ik één brief niet ontvang, dan heb ik een probleem.” Liever naar een intermediair Jc.glrcpkcbg_gpq.kcpicl.b_r.msbcpcl.gl.ccl.dgl_lagccj.iucrq`_pc.nmqgrgc6.bgc.tmmp.fsjn. __lijmnncl6.glbcpb__b.ucglge.tcprpmsucl.gl.bc.mtcpfcgb.fc``cl8.^c.bmcl.jgctcp.ccl.`cpmcn. mn.ccl.glrcpkcbg_gp6.b_l.b_r.xc.xcjd.amlr_ar.xmcicl.kcr.ccl.mtcpfcgbqglqr_lrgc8.Olrcpkcbg_gpq. xgrrcl.t__i.mn.jma_rgcq.`gh.msbcpcl.gl.bc.`sspr6.qnpcicl.fsl.r__j6.fc``cl.icllgq.t_l.fsl.asjrssp. cl.lckcl.bc.rghb8.Usbcpcl.ugjjcl.ccpqr.mn.fsl.eck_i.umpbcl.ecqrcjb.tmmpb_r.xc.tcprcjjcl.u_r. fsl.npm`jckcl.xghl.cl.u_r.xc.lmbge.fc``cl8.S__p.mmi.b_l.imqr.fcr6.tmjeclq.bc.glrcpkcbg_gpq6. rghb.mk.ccl.tcprpmsuclq`_lb.kcr.bcxc.msbcpcl.mn.rc.`msucl8.Nsl.cpt_pgle.gq.b_r.msbcpcl.lgcr. qlcj.eclcgeb.xghl.mk.fsjn.rc.tp_ecl.cl.mtcp.fsl.npm`jckcl.rc.tcprcjjcl8.^m_jq.ccl.`cecjcgbcp.sgr.

\glqsk.fcr.tcpummpbbcD.“Groningers willen zichzelf redden en nemen niet zo snel hulp van een ander aan. Zolang ze het gevoel hebben dat ze het redden, en dat kan soms met erg weinig zijn, dan kiezen ze liever daarvoor. Ouderen voelen zich hier vaak bezwaard om hulp te vragen.”.Gjq. bgc.tcprpmsuclq`_lb.cp.cclk__j.gq6.xgcl.glrcpkcbg_gpq.bc.msbcpcl.pcecjk_rge.rcpseicpcl.kcr. fsjntp_ecl8

Met te weinig genoegen nemen

19

Geen vertrouwen, geen aanvraag Jc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.tcprcjbcl.bc.cpt_pgle.rc.fc``cl.b_r.msbcpcl.t__i.eccl.ec`psgi.ugjjcl.md. bsptcl.k_icl.t_l.glimkclqtmmpxgclglecl8.Umi._jq.msbcpcl.ucrcl.b_r.xc.cp.u__pqafghljghi.ucj. pcafr.mn.fc``cl8.Jgr.ec`cspr.`ghtmmp`ccjb._jq.bc.mtcpfcgbqglqr_lrgc.msbcpcl.tp__er.mk.glxgafr. rc.ectcl.gl.fsl.dgl_lagŠl.md.mk.`cughqqrsiicl.gl.rc.qrspcl8.Usbcpcl.xghl.b_l.`_le.tmmp.ectmjecl. bgc.xc.lgcr.isllcl.mtcpxgcl6.xm_jq.ccl.`cbp_e.ipghecl.b_r.xc.j_rcp.uccp.rcpse.kmcrcl.`cr_jcl8. S__p.qmkq.qnccjr.cp.mmi.u_r._lbcpq8.^m.tcprcjbc.ccl.kcbcucpiqrcp.t_l.bc.eckcclrc.Nccpjcl, “Landelijke regelingen kunnen zorgen voor regionaal wantrouwen. De gemeente wil voor het meldpunt eenzaamheid bijvoorbeeld niet verwijzen naar een landelijk telefoonnummer waarbij je iemand van buiten Limburg te spreken krijgt. Dit gaat niet werken. Qua taal en afstand voelt dat voor de ouderen uit Heerlen niet vertrouwd.” Afstand tot de overheid [ccj.msbcpcl.jgcrcl.ucrcl.b_r.xgh6.jcrrcpjghi.cl.dgesspjghi6.ccl.epmrc._dqr_lb.rmr.bc.mtcpfcgb. tmcjcl8.^gh.tmcjcl.bgc._dqr_lb.bmmp.fcr._k`rcjghic.r__jec`psgi6.bc.bgegr_jc.amkkslga_rgc.cl. _jjcpjcg._bkglgqrp_rgctc.dmpk_jgrcgrcl.bgc.fcr.__ltp_ecl.t_l.ccl.glimkclqtmmpxgclgle.kcr.xgaf. kcc`pcler8.S__p.mmi.mkb_r.i_lrmpcl.t_l.bc.mtcpfcgb.kccqr_j.lgcr.gl.bc.`sspr.xghl8.

Overheidskantoren niet in de buurt Xmkkgec.msbcpcl.e_tcl.__l.b_r.xc.ucj.`gh.ccl.mtcpfcgbqglqr_lrgc.`gllcl.ugjjcl.jmncl.kcr. ccl.tp__e8.S__p.gl._jjc.ecqnpciicl.f_bbcl.bc.msbcpcl.fcr.b_l.mtcp.bc.`_jgc.`gh.bc.eckcclrc8. R_lbcjghic.sgrtmcpgleqglqr_lrgcq.fc``cl.k__p.mn.ccl.`cncpir.__lr_j.jma_rgcq.ccl.i_lrmmp8. Olrcpkcbg_gpq.`ctcqrgebcl.fcr.`ccjb.b_r.cp.ccl._dqr_lb.gq.rsqqcl.msbcpcl.cl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq8. Q_lrmpcl.t_l.mtcpfcgbqglqr_lrgcq.xghl.t__i.lgcr.gl.bc.`sspr.cl.msbcpcl.xghl.mtcp.fcr._jeckccl. kglbcp.eclcgeb.mk.rc.pcgxcl8.Ncr.k_icl.t_l.ccl._dqnp__i.tmmp.ccl.`_jgc`cxmci.gq.tmmp.tccj. msbcpcl._j.ccl.`cfmmpjghic.qr_n6.tmjeclq.glrcpkcbg_gpq8.Umi.rcjcdmlgqaf.md.bgegr__j.amlr_ar.kcr. glqr_lrgcq.gq.tmmp.tccj.msbcpcl.j_qrge8.Tgcr._jjc.msbcpcl.fc``cl.`mtclbgcl.bc.kgbbcjcl.mk.bc. bgegr_jc.uce.l__p.bc.mtcpfcgb.rc.tglbcl8.Olrcpkcbg_gpq.fcjncl.bcxc.msbcpcl.mk.bc._dqr_lb.rmr. bc.mtcpfcgb.rc.mtcp`pseecl8.Gjq.msbcpcl.__lijmnncl.kcr.tp_ecl.bmcl.bc.glrcpkcbg_gpq.l_kclq. fcl.l_tp__e.`gh.bc.mtcpfcgbqglqr_lrgcq8. Geen tijd en onvriendelijk S__p.xcjdq.rmr.bc.`_jgc.t_l.fcr.eckcclrcfsgq.md.ccl.qr_bqbccji_lrmmp.tmcjcl.tccj.msbcpcl.ccl. 2epmrc3._dqr_lb8.Jc.kccqrc.msbcpcl.fc``cl.ucj.‰‰l.md.clicjc.icpcl.ccl.cpt_pgle.ecf_b.kcr. ccl.`_jgc`cxmci6.k__p.qjcafrq.ucglge.msbcpcl.fc``cl.bgr._jq.nmqgrgcd.cpt_pcl8.^c.tcprcjbcl.b_r.

cp.`ghl_._jrghb.t_l.rctmpcl6.bgegr__j6.ccl._dqnp__i.kmcr.umpbcl.eck__ir8.Kl._jq.xc.b_l.__l.bc. `_jgc.tcpqafclcl6.cpt__pbcl.bc.kccqrc.msbcpcl.b_r.cp.rghbclq.xm•l.ecqnpci.ucglge.rghb.gq.mk. fsl.tp_ecl.rc.qrcjjcl8.^c.tglbcl.b_r.xc.t__i.t_l.fcr.i_qrhc.l__p.bc.kssp.umpbcl.ecqrsspb6. b_r.xc.lgcr.umpbcl.`cepcncl.md.qcpgcsq.eclmkcl8.^c.tcprpciicl.b_l.uccp.xmlbcp.b_r.xc.‰‰l. qr_n.tcpbcp.xghl.ecimkcl8.^c.fc``cl.fcr.gbcc.b_r.bc.kcbcucpicpq.mltmjbmclbc.bc.rghb.lckcl. mk.l__p.fsl.tcpf__j.rc.jsgqrcpcl8.^m_jq.ccl.tpmsu.sgr.Wmrrcpb_k.2@@3.fcr.tcpummpbbcD.“Als ik ergens bij een balie kom en denk ‘oh jee, deze persoon heeft een bui’, dan ben ik weg. Het is erg afhankelijk van wie mij helpt. Je krijgt soms niet de informatie die je wilt, en als je dan doorvraagt, heb je het idee alsof ze je niet begrijpen. Je krijgt geen exact antwoord.”.\cj.xghl.cp. tcpqafgjjcl.rsqqcl.mtcpfcgbqglqr_lrgcq8.\__p.bc.X[H.mlbcp.msbcpcl.`ciclb.qr__r._jq.`cpcgbugjjge. cl.kccbcliclb6.ecjbr.bgr.gl.kglbcpc.k_rc.tmmp.bc.Hcj_qrglebgclqr.cl.qmkkgec.eckcclrcl8 [mjeclq.glrcpkcbg_gpq.`cij_ecl.msbcpcl.xgaf.pcecjk_rge.mtcp.bc.mlncpqmmljghic.`cf_lbcjgle6. kcr.l_kc.`gh.eckcclrcl8.^m_jq.ccl.glrcpkcbg_gp.tcprcjbcD “Bij de balie willen ze vaak snel-snel. Een oudere die bij zo’n balie komt heeft vaak meerdere problemen, ook al zeggen ze in eerste instantie dat ze een financieel probleem hebben.

Dan krijgen ze te horen: ‘Oh, een financieel probleem, ga maar naar dat loket.’ En voor je het weet zit zo iemand bij tientallen loketten en verzandt in alle informatie. Dan denken ze vaak, laat maar."..

Met te weinig genoegen nemen

20

Gjq.msbcpcl.`cjjcl.kcr.ccl.mtcpfcgbqglqr_lrgc6.ipghecl.xc.rcjiclq.gck_lb._lbcpq.__l.bc.rcjcdmml6. u_r.tmmp.fcl.ccl.bmmpl.gl.fcr.mme.gq8.Kcl.`cecjcgbcp.sgr.\glqsk.xcg.fgcpmtcpD.“Je krijgt de gemeente wel te pakken via de telefoon, maar zodra je wordt doorverbonden begint de ellende. Dan weten ouderen niet precies wie ze moeten hebben en worden ze van het kastje naar de muur gestuurd. Vroeger, vóór de gemeentelijke herindeling, kenden de mensen bij de gemeente elkaar onderling beter en wisten ze bij wie ze moesten zijn als een oudere belde met een vraag.”. Usbcpcl.`cqjsgrcl.fgcpbmmp.k__p.eccl.ec`psgi.rc.k_icl.t_l.bc.tmmpxgclglecl.u__ptmmp.xc.ucj. gl.__lkcpigle.isllcl.imkcl8.