1.37 Bijlage Krimpenerwaards Kookboek.pdf

Integreer voorzieningen in bestaande gebouwen. Organiseer parkeren uit het zicht direct achter hoofdgebouw en behoud/ versterk zichtlijnen tussen terrein en omgeving. Gebruik het minimum aan ‘verhard’ oppervlak om zichtlijnen naar het landschap te versterken.

Behoud of versterk de karakteristieke erfindeling. Gebruik maximaal twee slagen naast elkaar. Naar achteren toe uitbreiden is toegestaan, mits lengte-breedte verhouding 3:5 is. Verdwenen poldersloten en het zicht hierlangs herstellen en doorzichten naar achterliggende landschap behouden en/of versterken.

Krimpenerwaards kookboek - 63

Schaalvergroting landbouw EEN BEKNOPTE OMSCHRIJVING Ofschoon het aantal agrarische bedrijven afneemt, neemt de gemiddelde omvang per bedrijf snel toe. Dit resulteert in de vraag naar een ruimer erf dat plaats biedt aan grotere schuren en stallen. Voor het behoud van de agrarische identiteit is het essentieel dat de landbouw in de Krimpenerwaard de ruimte heeft om met de tijd mee te gaan. Grotere opstallen vergen een groter erf. Opschaling van het erf is denkbaar onder voorwaarde dat dit op een goede manier wordt ingepast in dit waardevolle agrarisch cultuurlandschap.

D E H U I D I G E KWA L I T E I T E N VA N H E T L A N D S C H A P E N H O E H I E R M E E O M T E G A A N L an dsc h ap p e lijke p atro n e n • Sluit aan op verkavelingspatroon en -richting. • Behoud poldersloten en aanwezige streekeigen landschapselementen. • Behoud doorzichten naar het achterliggende landschap. Uitstraling • Breng de benodigde opstallen samen op een sterk omkaderd, groen erf. • Zorg dat het erf het zicht op essentiële kwaliteiten niet blokkeert. • Bij schaalvergroting in het lint: ontwikkel het erf bij voorkeur niet voorbij de wetering. • Sluit met de vorm van het erf aan bij de bestaande verkaveling, maximaal 2 slagen breed met een lengte-breedte verhouding 3:5. • Omzoom het erf met streekeigen inheemse beplanting, niet met het doel opstallen weg te planten, maar om de overgang naar de omgeving te verzachten. • Houd aan voorzijde zicht op de boerderij als hoofdelement op het erf en investeer in een aantrekkelijk voorerf bij de boerderij. • Plaats sleuf- en voersilo’s achter op het erf. • Pas bij voorkeur een permeabele verharding toe. D E N I E U W E O N T W I K K E L I N G I N H E T B E S TA A N D E L A N D S C H A P

Bestaande situatie

64 - BoschSlabbers

Toevoegen schuur in de breedte van het kavel en sleufsilo daar achter in verlengde van de schuur

RECEPT III ZO W E L ;

Volumes passend bij schaal lint

Beplanting beperkt zicht op schuur

Sleufsilo’s inpassen door grastalud

Schuur in tweede linie achter bestaande woning

ZO N I E T;

Gemis aan erfbeplanting

Harde overgang naar het landschap

Schuren te ver de breedte in > 2 slagen

Verlies aan doorzichten door verdichting Krimpenerwaards kookboek - 65

“Ik gebr uik de schaalvergroting om nieuwe kwaliteiten toe te voegen aan het landschap en bestaande te her stellen” I N PAS S I N G S M A AT R E G E L E N • •

•

Bouw schuren en stallen bij voorkeur met een zadeldak en flauwe dakhelling. Wees terughoudend in kleur- en materiaalgebruik. Gebruik voor het woonhuis natuurlijke materialen (baksteen, hout, gebakken pannen) die ook elders in het lint worden toegepast. Pas voor schuren en stallen een donkere kleur voor de daken toe en vermijd het gebruik van reflecterende materialen. Verplaats een agrarisch bedrijf naar een ruilverkavelingslint of bedrijventerrein wanneer de maat te groot wordt en het bedrijf de schaal van het historische lint ontstijgt.

•

te geleden en qua maat en schaal te laten harmoniëren met de overige bebouwing in het lint. Pas grotere volumes bij voorkeur in als ‘onderdelen van het erf’ of zorg voor een opdeling van de gevel om het grootschalige karakter te verzachten. Sluit aan op de karakteristieken van het lint (situering, rooilijn, nokrichting, goothoogte en kapvorm).

BEBOUWING •

•

Stem de maat en schaal van huis, schuren en stallen af op de afmetingen zoals die in de directe omgeving voorkomen. Zoek bij grotere volumes (7.500-10.000 m3) naar architectonische middelen om het volume

VO O R B E E L D U I T W E R K I N G

Zichtlijn naar achterliggend landschap

Sleufsilo achterop erf in lijn met schuur, ingepast met grastalud Schuur met zadeldak in tweede linie

Doorzicht naar de schuur

Erf beslaat maximaal twee slagen en heeft een lengte breedte verhouding van 3:5

Streekeigen erfbeplanting ontneemt zicht op schuren en verzacht overgang landschap Kavelsloot met natuurlijke oever

Boerensier- of moestuin op voorerf Aantrekkelijk voorerf

Leibomen in voortuin Hagen als afscheiding van het voorerf

66 - BoschSlabbers

RECEPT III BEREIDING

Eindresultaat is een met groen omzoomd agrarisch eiland in een open landschap.

Streekeigen inheemse erfbeplanting ontneemt zicht op bebouwing vanuit het landschap en zorgt voor geleidelijke overgang naar het landschap. Sloten hebben natuurlijke oevers van natuurlijk materiaal. Voorerf is aantrekkelijk ingericht met open zicht op de boerderij zodat deze leesbaar is.

Maat en schaal van de bebouwing is passend bij het landschap, evenals het kleur- en materiaalgebruik. Behoud doorzichten naar achterliggende landschap. Schuren en sleuf silo’s staan in richting van de verkaveling in tweede linie op het achtererf.

Bouw niet voorbij de wetering en herstel poldersloten waar deze zijn verdwenen. Houd poldersloten open met doorzichten naar achterliggend landschap. Gebruik maximaal twee slagen en hanteer een lengte-breedte verhouding van 3:5.

Krimpenerwaards kookboek - 67

Inpassing adaptieve landbouw E N DA A R B I J H O R E N D E N AT U U R O N T W I K K E L I N G EEN BEKNOPTE OMSCHRIJVING In de Krimpenerwaard speelt voortdurend het vraagstuk van de peilbeheersing. Een te laag peil zorgt voor oxidatie van hetveen, maar een te hoog peil maakt het land weer te drassig. Adaptieve landbouw kan uitkomst bieden omdat deze het behoud van de natuurlijke omstandigheden als uitgangspunt hanteert. Adaptieve landbouw leidt echter tot essentieel andere landschapsbeelden die wel kunnen aansluiten bij de historisch gegroeidestructuren. Inpassing van deze ontwikkeling is onder voorwaarden goed denkbaar.

D E H U I D I G E KWA L I T E I T E N VA N H E T L A N D S C H A P E N H O E H I E R M E E O M T E G A A N L an dsc h ap p e lijke p atro n e n • Sluit met de situering aan op het oorspronkelijke onderscheid tussen intensief, extensiever en extensief landgebruik. Ontwikkel de meer intensieve landbouw richting het lint en de extensieve landbouw verder van het lint af, richting Tiendweg of achterwetering. Op die manier voegt de ontwikkeling zich als vanzelfsprekend in het kenmerkende onderscheid tussen cultuuren natuurpool. Met name de voomalige hooilanden achterop de kavels lijken voor adaptieve landbouw kansrijk. • Geef je goed rekenschap van de gevolgen van de adaptieve teelt op de ruimtelijkheid van het landschap van de Krimpenerwaard. Houd rekening met de aanwezige zichtlijnen en zichtrelaties.

D E N I E U W E O N T W I K K E L I N G I N H E T B E S TA A N D E L A N D S C H A P

Bestaande situatie

68 - BoschSlabbers

Toevoegen van adaptieve landbouw achterop de kavel, waar vroeger de hooilanden waren

RECEPT IV ZO W E L ;

Op kleine schaal met educatieve functie

Als invulling voor een (nieuwe) eendenkooi

Achterop de kavel met herstel van bijvoorbeeld een

Cranberryteelt tezamen met natuurontwikkeling zoals

pestbosje

the cranberry campany (beeld: thecranberrycompany)

ZO N I E T;

Raadselachtig wegplanten

Krimpenerwaards kookboek - 69

“D oor middel van adaptieve landbouw kan ik het land op een natuur vr iendelijke en toekomstbestendige manier blijven gebr uiken” I N PAS S I N G S M A AT R E G E L E N • • • • •

De begroeiing niet te hoog dimensioneren. Behoud het slagenpatroon, herstel deze waar deze is gedempt. Behoud zichten op belangrijke identiteitsdragers. Voeg collectieve kwaliteit toe door de aanleg van een ommetje over het perceel. Zorg voor een passende afbakening en overgang naar landschap. Voeg bijvoorbeeld een extra strook toe met riet of bloemrijk grasland ten bate van natuur.

VO O R B E E L D U I T W E R K I N G

Houd sloten open en zichtbaar

Herstel cultuurhistorische elementen zoals een hoveling.

Zorg voor een passende afbakening en overgang naar landschap. Voeg een extra strook toe met riet of bloemrijk grasland ten bate van natuur. Voeg collectieve kwaliteit toe door de aanleg van een ommetje over het perceel.

Zichtlijn naar achterliggend landschap Zichtlijn over de achterwetering open houden Streekeigen erfbeplanting langs kavelsloot met natuurlijke oever 70 - BoschSlabbers

RECEPT IV BEREIDING

Eindresultaat

Herstel cultuurhistorische elementen zoals een pestbosje of een hoveling. Middels gras of riet tussen adaptieve landbouw en sloot wordt meerwaarde gecreeërd voor natuur.

Voeg collectieve kwaliteit toe door de aanleg van een ommetje over het perceel.

Hooiland Extensief Extensiever erf intensief

Zet het onderscheid tussen intensief aan het lint en extensief achterop het kavel aan door de adaptieve landbouw vooral achterop de kavel te plaatsen op de plek van de voormalig hooilanden. Behoud het slagenpatroon en herstel een sloot waar deze is gedempt en zorg dat overige sloten open en zichtbaar blijven.

Krimpenerwaards kookboek - 71

Inbreiding lint TO E VO E G E N WO N I N G B O U W EEN BEKNOPTE OMSCHRIJVING De meeste linten zijn in de loop der tijd gevormd en zijn gevarieerd in functie, omvang en architectonische uitstraling. Binnen die verscheidenheid blijkt ook een grote mate van verwantschap. Er is sprake van verscheidenheid in harmonie. Bij inbreiding dient de nieuw toegevoegde massa zich als vanzelfsprekend in de bestaande omgeving te voegen. Hierbij gaat het op de eerste plaats om positie en oriëntatie, om massa en hoogte, om kleur- en materiaalgebruik en pas dan om architectuur.

D E H U I D I G E KWA L I T E I T E N VA N H E T L A N D S C H A P E N H O E H I E R M E E O M T E G A A N Landschappelijke patronen • Sluit aan op het verkavelingspatroon en de verkavelingsrichting. • Behoud poldersloten en de eventueel aanwezige streekeigen landschapselementen. • Houd doorzichten op het achterliggend landschap vrij, voorkom dat het lint zich aaneengesloten ontwikkelt. Uitstraling • Sluit met de ontwikkeling aan bij het karakter van het lint (rooilijn, nokrichting, goothoogte en kap). • Sluit in maat en schaal aan op de karakteristieken van het lint. Analyseer de bandbreedte in maatvoering van de panden grenzend aan de voorgenomen ontwikkeling. Door binnen die bandbreedte te blijven wordt voorkomen dat de nieuwe ontwikkeling zich als een koekoeksjong (te groot in verhouding) aan het lint manifesteert. • Kijk goed naar de positie in het lint. Koester het verschil in karakter tussen het meer dorpse centrum en het meer landelijke lint aan de uiteinden. • Sluit in kleur, materiaal, vorm en detaillering aan bij de karakteristieken van het lint. Dat betekent een keuze voor natuurlijke materialen. D E N I E U W E O N T W I K K E L I N G I N H E T B E S TA A N D E L A N D S C H A P

Bestaande situatie

72 - BoschSlabbers

Toevoegen woningen en schuurwoningen met parkeren in lint

RECEPT V ZO W E L ;

Maat, schaal en vormgeving passend bij het lint

Gebruik natuurlijke materialen

Breng streekeigen erfbeplanting aan

Behoud doorzichten naar het achterliggende landschap

ZO N I E T;

Slootdemping of verlies van natuurlijke oevers

Verlies gebiedseigen bouwstijl

Verlies aan doorzichten door verdichting

Verlies karakteristieke erfindeling Krimpenerwaards kookboek - 73

“de moderne bebouwing in het lint pas ik op zo’n organische wijze in zodat het lijk t alsof het nieuwe er f altijd onderdeel is geweest van het lint ” I N PAS S I N G S M A AT R E G E L E N • • • • • •

•

•

Zorg dat de ontwikkeling het zicht op essentiële elementen niet blokkeert. Sluit de kavelvorm aan bij de bestaande verkaveling. Bouw niet voorbij de wetering. Plaats nieuwe woningen op een bestaand erf in de tweede lijn achter op het erf. Herstel waar mogelijk het slagenlandschap door een nieuwe sloot langs de kavel in te passen. Investeer in natuurlijke oevers en voorkom harde beschoeiing. Plaats, waar beschoeiing toch noodzakelijk is, deze zo laag mogelijk bij de waterlijn en gebruik bij voorkeur een natuurlijk ogende beschoeiing of een streekeigen vorm van beschoeiing (wilgenvlechtwerk). Pas het parkeren op een slimme manier in de erfinrichting in, bijvoorbeeld uit het zicht achter op het erf of ingepast in bestaande schuren. Voorkom dubbele opritten en pas de entree aan op de karakteristieken van het lint.

VO O R B E E L D U I T W E R K I N G

Zichtlijn naar achterliggend landschap

Streekeigen erfbeplanting gemeenschappelijke tuin

Nieuwe woningen (als schuur vormgegeven)

Nieuwe woning (hoofdwoning)

Kavelsloot met natuurlijke oever

Parkeren uit het zicht in hooiberg Bergingen worden integraal in de architectuur opgelost (geen losse bergingen) Moes- of siertuin op voorerf

Leibomen in voortuin Aantrekkelijk voorerf Eén heldere erftoegangsweg via ingetogen brug

74 - BoschSlabbers

RECEPT V BEREIDING

Eindresultaat is een nieuw erf aan het lint dat de karakteristieken en regels van het lint volgt.

Streekeigen inheemse erfbeplanting zorgt voor geleidelijke overgang naar het landschap . Knotbomen benadrukken het dichtere karakter van de linten. Sloten hebben natuurlijke oevers of lage beschroeiing van natuurlijk materiaal.

Maat en schaal van de bebouwing is passend bij het landschap, evenals het kleur- en materiaalgebruik. Behoud doorzichten en doorgangen naar achterliggende landschap. Schuren staan in richting van de verkaveling in de tweede lijn achter de hoofdwoning op het achtererf. Hooischuur tussen woning en schuur. Bouw niet voorbij de wetering en herstel poldersloten waar deze zijn verdwenen. Houd poldersloten open t.b.v. doorzichten naar achterliggend landschap. Gebruik maximaal twee slagen en hanteer een lengte-breedte verhouding van 3:5.

Krimpenerwaards kookboek - 75

Recreatieve verbindingen UITBREIDING EEN BEKNOPTE OMSCHRIJVING De Krimpenerwaard is een recreatief aantrekkelijk landschap. Hier treft men rust en ruimte, een groene, natuurlijke omgeving, kan men eindeloos ver van zich afkijken, ruikt men de geur van vers gesneden gras. Het gebied is open, maar geenszins kaal. De rijkdom aan kleine landschapselementen maakt dat er op het lagere schaalniveau verrassend veel te zien en te ontdekken is. Nieuwe fiets- en wandelroutes maken het mogelijk het landschap ‘van binnen uit’ te beleven.

D E H U I D I G E KWA L I T E I T E N VA N H E T L A N D S C H A P E N H O E H I E R M E E O M T E G A A N L an dsc h ap p e lijke p atro n e n • Maak bij de aanleg van recreatieve verbindingen gebruik van bestaande landschappelijke structuren (tiendwegen, boezemkaden, etc.). • Gebruik de route om interessante punten met elkaar te verbinden en het verhaal achter het landschap voor een breder publiek kenbaar te maken.

Tiendweg

Molen Plukgaard

Uitstraling • Ontwikkel een gevarieerd netwerk, met zowel ruimte voor kleinere ommetjes als voor grotere wandelingen of fietstochten. Door routes met elkaar te verknopen kunnen langere routes ontstaan. • Pas de inrichting van de route aan op de landschappelijke karakteristieken. Ontwikkel een aantrekkelijke huisstijl voor bebording en meubilair, ingetogen en passend bij de streek. • Wees terughoudend met bebording langs de route, toon bijvoorbeeld de rijkdom van het gebied door een informatieve app met GPS routes. • Introduceer themaroutes die de rijkdom van het gebied tonen, bijvoorbeeld een natuurroute, boerderijenroute en molenroute.

D E N I E U W E O N T W I K K E L I N G I N H E T B E S TA A N D E L A N D S C H A P

Bestaande situatie 76 - BoschSlabbers

Nieuwe recreatieve route met herstel landschappelijke elementen

RECEPT VI ZO W E L ;

Eenheid in routeprofiel met streekeigen materialisering

Volg kenmerkende landschappelijke structuren

Benadruk mooie vergezichten met een rustplaats

Ontwikkel een aantrekkelijke gebiedseigen huisstijl

ZO N I E T;

Weinig aantrekkelijk en herkenbare route

Weinig aantrekkelijke en gebiedseigen rustplaatsen

Overdaad aan borden en geen herkenbare huisstijl Krimpenerwaards kookboek - 77

“Nieuwe recreatieve routes zullen het ver haal van de Kr impener waard ver tellen.”

I N PAS S I N G S M A AT R E G E L E N •

•

•

• •

Behoud en versterk zichtlijnen. Creëer bijvoorbeeld bij een route langs de boezem op enkele plekken vensters in de rietkraag voor zicht op het water. Leg waar mogelijk een koppeling met andere ontwikkelingen, bijvoorbeeld ecologische verbindingszones of waterbergingsopgaven. Koppel de route aan recreatieve voorzieningen en horecagelegenheden en ontwikkel aantrekkelijke verblijfsplekken op interessante punten langs de route. Zorg voor voldoende rustmogelijkheden aan de route, van een picknickbank in het open veld waar men de eigen versnapering nuttigt tot een punt in het lint waar ook de e-bike kan worden opgeladen. Zorg voor eenheid en continuïteit in het routeprofiel. Investeer in en maak gebruik van streekeigen landschapselementen langs de route zoals eendenkooien, geriefbosjes, hovelingen, houtsingels, knotbomen etc.

D E TA I LU I T W E R K I N G

Open grasland

Tiendweg

Pestbosje

Leg waar mogelijk een koppeling met andere ontwikkelingen, bijvoorbeeld waterbergingsopgaven. Investeer in streekeigen landschapselementen langs de route, bijvoorbeeld het herstel van een pestbosje. Koppel de doorgaande route aan lokale ommetjes. Benadruk zichtlijnen en koppel rustplaatsen aan mooie vergezichten. 78 - BoschSlabbers

RECEPT VI

VO O R B E E L D U I T W E R K I N G

Leg waar mogelijk een koppeling met andere ontwikkelingen, bijvoorbeeld waterbergingsopgaven. Investeer in streekeigen landschapselementen langs de route, bijvoorbeeld het behoud van pestbosjes en hovelingen.

Zorg voor eenheid en continuïteit in het routeprofiel. Leg waar mogelijk een koppeling met andere ontwikkelingen, bijvoorbeeld ecologische verbindingszones. Koppel de doorgaande route aan balangrijke culturele dragers en lokale ondernemers.

Investeer in streekeigen landschapselementen langs de route, behoud van een bomenrij.

Creëer op enkele plekken vensters in de rietkraag voor zicht op het water.

Krimpenerwaards kookboek - 79

Boomgaard

80 - BoschSlabbers

Krimpenerwaards kookboek - 81

L I T E R AT U U R L I J S T • •

•

• •

• •

Nota Ruimtelijke kwaliteit, gemeente Krimpenerwaard (2017) De Krimpenerwaard, Catharina L. van GroningenRijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle (1996 tweede druk) Landschappelijke waarden, Objectbeschrijvingen zeer hoge waarden, gemeente Krimpenerwaard (2017) Krimpenerwaard, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (2017) Gebiedsprofiel Krimpenerwaard, Feddes Olthof en Grontmij in opdracht van Provincie Zuid-Holland (2014) Rijker door erfgoed, Nota erfgoed 2017-2022, gemeente Krimpenerwaard (2016) De boerderij het behouden waard, Meine Mollema, Stichting Boerderij & Erf (2013)

© Dit werk is auteursrechtelijk beschermd. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever en Bosch Slabbers Tuin- en Landschapsarchitecten B.V. (hierna: “Bosch Slabbers”). Bosch Slabbers heeft bij haar werkzaamheden de zorgvuldigheid in acht genomen die van haar kan worden verwacht. Aan de getoonde informatie in deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend. Op onze werkzaamheden zijn de voorwaarden van toepassing zoals vastgelegd in De Nieuwe Regeling 2005 (DNR 2005). Bosch Slabbers heeft met zorgvuldigheid de beelden in deze publicatie geselecteerd. Het kan voorkomen dat niet alle rechthebbenden van de gebruikte beelden zijn achterhaald. Belanghebbenden worden verzocht contact op te nemen met Bosch Slabbers.

boschslabbers.nl

K R I M P E N E R WA A R D S KO O K B O E K | 2 01 9