1.192 RIB 213a onderzoek Uitvoeringsprogramma Cultuur

RAADSINFORMATIEBRIEF

VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR

de gemeenteraad

CC DATUM ONDERWERP

14 oktober 2025 213a onderzoek Uitvoeringsprogramma Cultuur

Beste meneer, mevrouw, Artikel 213a van de gemeentewet schrijft voor dat de gemeente onderzoek doet naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het bestuur. Eén van de twee gekozen onderzoeksonderwerpen van 2025 is het Uitvoeringsprogramma Cultuur met een looptijd tot medio 2026. Dit onderzoek is inmiddels afgerond. Het onderzoek is gepresenteerd in de auditcommissie. Uit het onderzoek blijkt dat het uitvoeringsprogramma, ondanks de lastig meetbare effecten van cultuurbeleid, op meerdere fronten doelmatig en doeltreffend is uitgevoerd. Actiepunten voor kwetsbare doelgroepen en educatief aanbod zijn aantoonbaar gerealiseerd. Instrumenten zoals de Waardwijzer en de inzet van de cultuurcoach dragen bij aan zichtbaarheid en netwerkvorming, hoewel er nog ruimte is voor verbetering in de uitvoering. De bibliotheek onderscheidt zich door een sterke inhoudelijke koppeling met maatschappelijke opgaven en een toekomstgerichte visie, waarbij de subsidieafhandeling en verantwoording grotendeels zorgvuldig en conform de geldende regels zijn verlopen. Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard beschikt over meerdere vestigingen verspreid binnen de gemeente en is daardoor steeds meer toegankelijk voor elke kern.

Wel zijn in het rapport concrete aanbevelingen opgenomen: • Formuleer concrete en meetbare doelstellingen • Benut data in de beleidssturing • Rol cultuurcoach evalueren • Neem de begrotingssubsidies separaat op in de gemeentelijke begroting. Reactie college Het onderzoek geeft waardevolle inzichten over de effecten van het uitvoeringsprogramma cultuur. Onze inspanningen zijn gericht op het faciliteren van lokale culturele instellingen en cultureel maatschappelijke partners en hen te laten samen werken. In het nieuwe uitvoeringsprogramma zullen we de aanbeveling over SMART-doelstellingen waar mogelijk en uitvoerbaar opnemen. De uitvoerbaarheid van generieke SMARTdoelstellingen is soms beperkt doordat de culturele verenigingen veelal klein van omvang zijn en vooral actief in hun eigen kernen, waardoor de behoefte aan brede netwerken niet altijd aanwezig is. De rol van de cultuurcoach wordt geëvalueerd bij het opstellen van het volgende uitvoeringsprogramma. Ook de aanbeveling over de factsheets nemen wij ter harte. Dit is een goed hulpmiddel om handvatten te krijgen voor monitoring, evaluatie en bijsturing.

1517129 / 1517139 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

Bijlagen RIB: 213a onderzoeksrapport uitvoeringsprogramma cultuur Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

ir. J. Beenakker

pag. 2/2

Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021 - 2024

Titelpagina Onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van Actielijn 1 van het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024 Datum uitvoering: 2025 Uitgevoerd door: Jill de Jong Team: Concern control

2

Voorwoord Artikel 213a van de Gemeentewet verplicht het college periodiek onderzoek te doen naar de doeltreffendheid en doelmatigheid van het door hem gevoerde bestuur. In juli 2023 is de Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid bestuur Krimpenerwaard 2023 vastgesteld. In deze verordening wordt verstaan onder: A. Doelmatigheid: De mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten worden gerealiseerd met de beschikbare middelen. B. Doeltreffendheid: De mate waarin de gewenste prestaties en beoogde maatschappelijke effecten van het beleid daadwerkelijk worden behaald. De hoofdvraag voor het onderzoek naar het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021- 2024 is: o

In hoeverre hebben de inspanningen uit Actielijn 1 van het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021 - 2024 bijgedragen aan het versterken van het cultureel netwerk en de actieve cultuurparticipatie van de gemeente Krimpenerwaard.

3

Samenvatting De gemeente Krimpenerwaard heeft in 2019 haar cultuurvisie vastgelegd in de Kadernota Cultuur, waarin de culturele participatie en zichtbaarheid van de elf kernen centraal staan. Deze visie is uitgewerkt in het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024, dat de basis vormt voor het gemeentelijk cultuurbeleid. Om de beoogde effecten te realiseren zijn vier doelstellingen geformuleerd: het bevorderen van cultuurparticipatie en culturele vorming, het versterken van de identiteit van de kernen, het verbinden van culturele organisaties, en het versterken van cultureel ondernemerschap. Deze doelen zijn vertaald in vier actielijnen en het programma is verlengd tot medio 2026. De hoofdvraag van het onderzoek naar het Uitvoeringsprogramma luidt: In hoeverre hebben de inspanningen uit Actielijn 1 van het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021 - 2024 bijgedragen aan het versterken van het cultureel netwerk en de actieve cultuurparticipatie van de gemeente Krimpenerwaard. Actielijn 1 van het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024 richt zich op het versterken van het culturele netwerk en het bevorderen van actieve cultuurparticipatie binnen de gemeente Krimpenerwaard.

De nadruk ligt op het vergroten van cultuureducatie in het onderwijs, het verbeteren van de toegankelijkheid en zichtbaarheid van het cultuuraanbod voor jeugd en inwoners, en het stimuleren van samenwerking tussen culturele instellingen, verenigingen en andere betrokken partijen. De bibliotheek speelt een centrale rol voor de persoonlijke ontwikkeling van alle inwoners spelen en aan de verbetering van maatschappelijke kansen voor iedereen. Uit het onderzoek blijkt dat het uitvoeringsprogramma, ondanks de lastig meetbare effecten van cultuurbeleid, op meerdere fronten doelmatig en doeltreffend is uitgevoerd. Actiepunten voor kwetsbare doelgroepen en educatief aanbod zijn aantoonbaar gerealiseerd. Instrumenten zoals de Waardwijzer en de inzet van de cultuurcoach dragen bij aan zichtbaarheid en netwerkvorming, hoewel er nog ruimte is voor verbetering in de uitvoering. De bibliotheek onderscheidt zich door een sterke inhoudelijke koppeling met maatschappelijke opgaven en een toekomstgerichte visie, waarbij de subsidieafhandeling en verantwoording grotendeels zorgvuldig en conform de geldende regels zijn verlopen. Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard beschikt over meerdere vestigingen verspreid binnen de gemeente en is daardoor steeds meer toegankelijk voor elke kern. Het onderzoek geeft aanbevelingen om de effectiviteit en efficiëntie van het cultuurbeleid verder te versterken.

Om het beleid effectiever te maken, wordt geadviseerd om de doelstellingen SMART te formuleren: specifiek, meetbaar, acceptabel, realistisch en tijdgebonden. Hierdoor wordt duidelijker wat bereikt moet worden en kunnen voortgang en resultaten beter worden geëvalueerd. Een data-gestuurde aanpak kan daarnaast helpen om beter inzicht te krijgen in behoeften en trends. Door gebruik te maken van databronnen zoals de Waardwijzer en het opstellen van factsheets ontstaat een duidelijker beeld van het bereik en de impact van culturele activiteiten. Wat betreft de inzet van de cultuurcoach wijst het onderzoek op aandachtspunten in verhouding tot de beoogde doelstellingen. De huidige inzet van 0.1 fte blijkt niet voldoende om de gestelde ambities op een proactieve wijze waar te maken. Door ofwel extra uren beschikbaar te stellen, ofwel de taken scherper af te bakenen, kan de cultuurcoach een actievere en meer verbindende rol vervullen binnen het culturele veld. Het is daarom aan te raden om na te gaan of de huidige inzet en taken van de functie voldoende aansluiten bij de ambities van het programma. Tot slot is het belangrijk om subsidietrajecten structureel vast te leggen in heldere ambtelijke rapportages en in de gemeentelijke begroting. Dit draagt bij aan transparantie, rechtmatigheid en de bestuurlijke borging van het cultuurbeleid.

4

Inhoudsopgave Voorwoord ..............................................................................................................................3 Samenvatting .........................................................................................................................4 Hoofdstuk 1: Inleiding .............................................................................................................6 1.1 Afbakening .......................................................................................................................7 Hoofdstuk 2: Doeltreffendheid ................................................................................................8 2.1 Educatieve aanbod en Cultureel netwerk .......................................................................11 2.3 Bibliotheken ....................................................................................................................14 Hoofdstuk 3: Doelmatigheid .................................................................................................16 3.1 Educatieve aanbod en Cultureel netwerk .......................................................................16 3.2 Bibliotheken ....................................................................................................................17 3.3 Vergelijking Landelijke Ontwikkelingen van Bibliotheekvoorzieningen

............................19 Hoofdstuk 4: Conclusie.........................................................................................................22 Hoofdstuk 5: Aanbevelingen .................................................................................................24 Bijlage 1: Tabel actiepunten en corresponderende doelstellingen ........................................25 Bijlage 2: Waardwijzer bezoekersdata ..................................................................................28 Bijlage 3: Hoor en wederhoor ...............................................................................................29

5

Hoofdstuk 1: Inleiding In juli 2019 heeft de gemeenteraad van Krimpenerwaard de Kadernota Cultuur vastgesteld, waarin kaders en visie zijn geformuleerd voor het cultuurbeleid binnen de gemeente. De nota erkent de culturele rijkdom van Krimpenerwaard als geheel, evenals de unieke identiteit van de elf afzonderlijke kernen. Om deze diversiteit te behouden, te versterken en toegankelijk te maken, zijn vier doelstellingen geformuleerd: Bevorderen van cultuurparticipatie en culturele vorming, Versterken en zichtbaar maken van de identiteit van de kernen, Verbinden van culturele initiatieven en Versterken van het cultureel ondernemerschap. Deze visie kreeg verdere uitwerking in het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024, dat op 16 maart 2021 door de gemeenteraad werd vastgesteld. Het raadsbesluit over het uitvoeringsprogramma was gebaseerd op de keuze voor scenario 2, waarbij de focus lag op een haalbare en effectieve aanpak om de gestelde doelstellingen te realiseren. Voorafgaand aan deze vaststelling werd het Uitvoeringsprogramma definitief afgerond op 17 november 2020. Later volgden aanpassingen en verduidelijkingen in de vorm van de Nota van Wijziging van 9 februari 2021 en een aangepast uitvoeringsprogramma van dezelfde datum.

Op 10 juni 2025 is door het college besloten om de looptijd van het programma met anderhalf jaar te verlengen zodat er tot en met medio 2026 verder gewerkt kan worden aan de lopende acties, doelstellingen en gewenste effecten van het Uitvoeringsprogramma Cultuur. Aan het college was de opdracht gegeven om de doelstellingen van de Kadernota Cultuur te concretiseren in een meerjarige beleidsnota (het Uitvoeringsprogramma Cultuur). In dit uitvoeringsprogramma zijn vier actielijnen opgesteld:  Actielijn 1: Een sterk cultureel netwerk en actieve cultuurparticipatie  Actielijn 2: Herkenbare culturele identiteit van de kernen  Actielijn 3: Zichtbaar cultureel ondernemerschap  Actielijn 4: Sturende subsidieregelingen Cultuur. Een belangrijk onderdeel van het uitvoeringsprogramma is actielijn 1: een sterk cultureel netwerk en actieve cultuurparticipatie.

Deze actielijn beoogt onder andere:  Meer cultuureducatie op scholen;  Meer en beter vindbaar cultuuraanbod voor kinderen;  Een uitgebreider netwerk tussen partijen die zich met cultuurparticipatie en -educatie bezighouden;  Aanbod en mogelijkheden cultuur worden zichtbaarder voor alle inwoners;  Meer samenwerking tussen culturele instellingen en verenigingen;  Extra inzet van combinatie cultuur, gedurende 2 jaar, leidt tot extra netwerkvorming  Bibliotheek zorgt voor bevordering van persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke kansen voor de inwoners. Het effect van een nader onderzoek naar de gewenste omvang en mogelijkheden van de bibliotheek, gericht op afbouw van de huidige bibliotheekvoorziening, kan als effect hebben dat een deel van onze inwoners verder moet reizen om bij een bibliotheekvoorziening te komen. De actiepunten en hun corresponderende doelstellingen zijn te vinden in Bijlage 1. Deze bijlage biedt een overzicht van de acties en beleidsdoelstellingen, zodat de relevantie en samenhang duidelijk inzichtelijk zijn voor de betrokken partijen.

6

1.1 Afbakening Het 213a-onderzoek is inhoudelijk afgebakend vanwege de omvang van het onderzoek. Om tot een gerichte en diepgaande aanpak te komen, is ervoor gekozen om de focus te leggen op specifieke actiepunten binnen Actielijn 1. Alle zeven actiepunten worden kort besproken, met een terugkoppeling over de stand van zaken per punt. De diepgaande analyse richt zich op actiepunten 3 (Educatief aanbod), 5 (Cultureel netwerk) en 6 (Bibliotheken). Educatief aanbod en Cultureel netwerk zijn geselecteerd vanwege hun onderlinge samenhang en hun bijdrage aan beleidsdoelen. Bibliotheken is opgenomen vanwege de meetbaarheid en beleidsmatige relevantie. Deze afbakening maakt een doelgerichte analyse mogelijk van de actiepunten met de grootste inhoudelijke impact. Actiepunt 1 (meer cultuureducatie op Primair onderwijs) is buiten beschouwing gelaten. Hiervoor wordt afzonderlijk een reflectiedocument opgesteld. Het onderzoek biedt beleidsmakers, college en gemeenteraad alsmede andere betrokkenen zowel een totaaloverzicht als een gerichte analyse van de doelmatigheid en doeltreffendheid per actiepunt.

7

Hoofdstuk 2: Doeltreffendheid In dit hoofdstuk wordt beoordeeld in hoeverre de gestelde beleidsdoelen daadwerkelijk zijn bereikt. Eerst volgt een korte evaluatie per actiepunt, waarna de actiepunten 'Educatief aanbod', 'Cultureel netwerk' en ‘bibliotheken’ uitgebreider worden geanalyseerd. De resultaten van de overige actiepunten staan in de onderstaande tabel: Actiepunten 1. Scholen in het primair onderwijs in staat stellen om samen met de culturele instellingen uit de omgeving, kwalitatief goede cultuureducatie te bieden aan de leerlingen in onze gemeente. Hierbij ligt de nadruk op het verbeteren van cultuureducatie op reeds deelnemende scholen en het vergroten van het aantal deelnemende scholen.

Resultaat Deelname aan CmK-3 (Cultuureducatie met Kwaliteit) loopt en in Krimpenerwaard is een coördinator aangesteld van What the K*nst. Zij kijkt naar de behoefte van de scholen, legt de verbindingen tussen scholen en stimuleert cultuur onderwijs. Medio 2024 is dit overgegaan op Stichting Kicke. Deze stichting beheert ook de subsidiegelden cultuureducatie en vraagt dit centraal aan via de gemeentelijke subsidieregeling Cultuur. In het jaar 2024 is Jeugdtheaterhuis Zuid-Holland op initiatief van Stichting Kicke betrokken bij Cultuureducatie. Projecten jeugdtheaterhuis 2024: →Ontwikkeling en inzet van Blink-lesmateriaal in het primair onderwijs → Theateractiviteiten tijdens de Krimpenerwaardse Sportspelen → Educatieprogramma rondom de familievoorstelling ZEB.: 20 lessen op scholen. In het overzicht hieronder staan het aantal deelnemers en de deelnemende partijen.

Bron: Jaarverslag 2024 Stichting Jeugdtheaterhuis

Actiepunten 2. Onderzoeken of en hoe verschillende disciplines nog meer dan nu in dezelfde gebouwen geplaatst kunnen worden waardoor samenwerking en netwerkvorming tussen culturele doelgroepen/gebruikers wordt bevorderd, zoals in cultuurhuizen.

Resultaat Het onderwerp is als ontwikkelopgave opgenomen in het Omgevingsprogramma Sociale Basis en Maatschappelijke Voorzieningen 2024.

8

Actiepunten 4. Aandacht aan kwetsbare doelgroepen geven waarmee o.a. eenzaamheid kan worden voorkomen. Het Jeugdfonds Cultuur actief onder de aandacht zodat kinderen uit gezinnen waar de financiën beperkt zijn, kunnen deelnemen aan culturele activiteiten in de Krimpenerwaard.

Resultaat In de Krimpenerwaard bestaan kindregelingen om kinderen uit gezinnen met een laag inkomen (recent verhoogd van 120% naar 130% van het sociaal minimum) te ondersteunen in sport en cultuur. De uitvoering gebeurt via het Jeugdfonds Sport en Cultuur. De jaarverslagen 2021-2024 bieden data over hun inspanningen, die voornamelijk output meten (zoals deelname en bereik). Het fonds onderzoekt op nationaal niveau hoe de resultaten (zoals participatie en acceptatie) beter inzichtelijk gemaakt kunnen worden.

Bron: 2024 Jaarrapportage JFSC Krimpenerwaard

In 2024 heeft Jeugdfonds Sport & Cultuur 460 kinderen de mogelijkheid gegeven om mee te doen aan een sport of cultuuractiviteit. In 2023 hebben 58 kinderen een tweejarige zwemaanvraag gedaan. Dat betekent dat er 518 unieke kinderen zijn bereikt en met dit geval is het percentage bereikt berekend. Dat komt dan neer op 65% van alle kinderen uit gezinnen met een laag inkomen uit de gemeente Krimpenerwaard (CBS voorlopige cijfers 2022). Ten opzichte van 2023 is dat een lichte stijging van 3%. De meeste aanvragen zijn ingediend voor een sportactiviteit (242) en zwemles (191). Voor een cultuuractiviteit zijn minder aanvragen ingediend (27). De cultuur aanvragen zijn aanzienlijk lager dan sport.

9

Actiepunten 7. Realiseren van een Volksuniversiteit in de gemeente Krimpenerwaard voor cursusaanbod m.b.t. culturele vorming.

Resultaat Geen inzet hierop vanuit omdat er voor scenario 2 is gekozen.

10

2.1 Educatieve aanbod en Cultureel netwerk Binnen de doelstellingen van het cultuurbeleid is een kernpunt toegankelijkheid. Cultuureducatie en cultuurparticipatie worden erkend als essentiële pijlers voor de persoonlijke ontwikkeling van zowel jong als oud. Deze inzet sluit aan bij de ambities uit het Integraal Beleidskader Sociaal Domein, dat streeft naar een gezonde en cultuurrijke leefomgeving waarin inwoners zich kunnen ontplooien. Een actiepunt van het cultuurbeleid is het educatieve aanbod, dat zich richt op het vergroten van de zichtbaarheid binnen de verschillende kernen. Daarbij is er de wens om cultuur te verbinden met toerisme, recreatie en erfgoed, wat de toegankelijkheid én het cultureel ondernemerschap bevordert. De Sociale Kaart is hiervoor vernieuwd tot de ‘Waardwijzer’¸ een overzichtelijk platform waarop inmiddels bijna alle culturele instellingen zijn geregistreerd dankzij de inzet van subsidieontvangers. Hierdoor wordt zichtbaar welke culturele activiteiten waar plaatsvinden, in samenhang met andere activiteiten in de gemeente. Naast het vergroten van toegankelijkheid en zichtbaarheid was er de wens om een regionale netwerkvorming te realiseren. Het doel daarvan was om culturele instellingen in de Krimpenerwaard beter met elkaar te verbinden en samenwerking in de sector te versterken.

Het samenwerkingsverband C5, bestaande uit de Bibliotheek Krimpenerwaard, het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven, het Streekarchief Midden-Holland, het Streekmuseum Krimpenerwaard en het Jeugdtheaterhuis Zuid-Holland, ontwikkelde hiervoor een plan. Hoewel dit initiatief uiteindelijk is stopgezet en de subsidie is terugbetaald, blijft het bevorderen van onderlinge samenwerking een belangrijk uitgangspunt in het cultuurbeleid. Het volgende actiepunt is het opbouwen van een breed cultureel netwerk. Dit netwerk moet niet alleen de samenwerking tussen culturele instellingen versterken, maar ook verbindingen leggen met maatschappelijke thema’s zoals welzijn en gemeenschapsvorming. De meerwaarde hiervan is evident, maar de uitvoering roept vragen op, vooral over de rol van culturele trekkersorganisaties. Hun inzet moet goed worden gecoördineerd om de doelstellingen te behalen zonder de focus te verliezen. Team Sportservice is aangesteld om een belangrijke rol te vervullen in het cultuurbeleid, met de inzet van een cultuurcoach (0,1 FTE). De cultuurcoach promoot onder andere het platform Waardwijzer bij culturele organisaties om het aanbod zichtbaar te maken voor inwoners, en stimuleert het gebruik van het Jeugd- en Volwassenenfonds Sport en Cultuur. Daarnaast richt de cultuurcoach zich op marketing en promotie om het bereik en de participatie te vergroten.

Door culturele activiteiten te koppelen aan sport en welzijn moeten nieuwe doelgroepen worden bereikt. Het meten van de effectiviteit is een belangrijk aandachtspunt binnen het uitvoeringsprogramma. Omdat het programma zelf geen duidelijke indicatoren bevat, is het lastig om de voortgang en impact objectief te beoordelen. Daarom zijn voor dit onderzoek eigen meetbare criteria ontwikkeld om de doeltreffendheid beter inzichtelijk te maken. Enkele van deze indicatoren worden uitgewerkt in de volgende paragraaf: 1. Prestaties van Team Sportservice: 1.1 Het aantal inwoners dat bereikt wordt via programma’s en activiteiten; 1.2 Diversiteit van de doelgroepen die deelnemen aan culturele initiatieven; 1.3 Aantal nieuwe samenwerkingen of culturele initiatieven die voortkomen uit hun inspanningen; 2. Effectiviteit van de Waardwijzer: 2.1 Het aantal culturele organisaties en verenigingen dat opgenomen is in de Waardwijzer; 2.2 Gebruikersstatistieken van het platform: hoe vaak het wordt geraadpleegd door inwoners; 2.3 De tevredenheid van gebruikers met het platform en de bijdrage aan verhoogde zichtbaarheid van culturele activiteiten.

3 Thema’s uit het Integraal Beleidskader (IKB): 3.1 Impact van culturele activiteiten op welzijn, persoonlijke ontwikkeling en gemeenschapsvorming; 3.2 Aantal initiatieven of projecten die bijdragen aan een gezonde en cultuurrijke leefomgeving; 3.3 De mate van samenwerking tussen cultuur en andere beleidsvelden, zoals zorg en onderwijs; 3.4 In hoeverre de doelen van het IKB worden gerealiseerd door middel van culturele programma’s.

11

Waardwijzer Het analyseren van de indicatoren, zoals 2.1: het aantal culturele organisaties en verenigingen dat is opgenomen in de Waardwijzer, en 2.2: de gebruikersstatistieken van het platform, die de effectiviteit van de Waardwijzer beoordelen, biedt de mogelijkheid om tot de volgende inzichten te komen: Op het moment van schrijven (Q2 2025) zijn er 87 activiteiten opgenomen voor Kunst en Cultuur in de Waardwijzer. In bijlage 2 zijn de bezoekersaantallen van de Waardwijzer weergegeven. Op verzoek van de gemeente ondersteunt de cultuurcoach de Waardwijzer. De beheer en uitvoering van de Waardwijzer is belegd bij een extern bureau. Culturele instellingen moeten zich aanmelden via een link, waardoor gegevens kunnen verouderen. Om de informatie actueel te houden, worden jaarlijks drie bel- en mailrondes uitgevoerd door het externe bureau, maar niet elke vereniging is gegarandeerd opgenomen. Wanneer we de statistieken analyseren vanaf de introductie van de Waardwijzer (januari 2023 tot begin 2025), valt op dat de website beter presteert dan in de voorgaande periode. Het aantal bezoekers is gestegen, wat een positief signaal is (juli 2023: ±700 juli 2024: ± 1450). Echter, een aanzienlijk percentage van deze bezoekers (63%) klikt niet verder op de site.

Dit kan erop wijzen dat gebruikers niet vinden wat ze zoeken, wat suggereert dat er ruimte is voor verbetering in de navigatie of inhoud van de website. Een ander opvallend gegeven is het gebruik van de zoekfunctie, die in totaal 3.208 keer is gebruikt. Dit wijst erop dat bezoekers actief op zoek zijn naar specifieke inhoud. Dit roept de vraag op: wat is de exacte behoefte van de bezoeker? Vinden ze de gezochte informatie daadwerkelijk op de website, en sluiten deze zoekopdrachten aan bij het aanbod van culturele activiteiten? Het is van belang om na te gaan of de huidige content aansluit bij de behoefte van bezoekers die specifiek geïnteresseerd zijn in culturele activiteiten. Komt het regelmatig voor dat in de zoekopdrachten wordt gezocht naar culturele activiteiten? Zo ja, hoe kunnen we deze informatie beter en gemakkelijker toegankelijk maken op de website? Om meer inzicht te krijgen, kan een gerichte analyse van zoekopdrachten worden uitgevoerd, waarbij extra aandacht wordt besteed aan culturele activiteiten. Daarnaast kan een enquête onder bezoekers waardevolle informatie opleveren over de mate waarin de Waardwijzer aansluit bij hun behoeften en effectief inspeelt op de vraag naar culturele activiteiten. Dit draagt bij aan indicator 2.3: de tevredenheid van gebruikers met het platform en de bijdrage aan een verhoogde zichtbaarheid van culturele activiteiten.

Cultuurcoach Voor het bepalen van de doeltreffendheid zijn een gesprek met de cultuurcoach en een analyse van het jaarverslag van Team Sportservice uitgevoerd. Op basis van indicatoren zoals het aantal nieuwe samenwerkingen en culturele initiatieven zijn relevante inzichten verkregen over de impact van de uitgevoerde activiteiten. Uit het interview blijkt dat de cultuurcoach inwoners van de gemeente Krimpenerwaard bereikt via diverse kanalen en activiteiten, waaronder het Sport- en Cultuurcafé, nieuwsbrieven (4x per jaar), evenementenbezoeken en persoonlijke communicatie zoals telefoongesprekken en e-mails. Hierdoor wordt een breed publiek geïnformeerd, variërend van sport- en cultuurverenigingen tot bibliotheken en lokale stichtingen. De cultuurcoach stimuleert een diverse deelname aan culturele initiatieven door sport en cultuur actief met elkaar te verbinden, samen te werken met bibliotheken om jongeren te betrekken, en verenigingen zoals de Oranjevereniging en het Zilvermuseum te ondersteunen. Daarnaast wordt de toegankelijkheid van financiële ondersteuning voor culturele organisaties vergroot via het Sportakkoord. Zowel uit het jaarverslag als uit het interview komt naar voren dat de inspanningen van de

12

cultuurcoach hebben geleid tot nieuwe samenwerkingen, zoals de aansluiting van het Zilvermuseum bij het kernteam van het Sportakkoord. Ook heeft de Oranjevereniging met succes een aanvraag binnen het Sportakkoord ingediend, en is er een intensievere samenwerking ontstaan met beleidsmedewerkers van de gemeente. Het Sportakkoord Krimpenerwaard stimuleert samenwerking tussen sport-, cultuur- en maatschappelijke organisaties om inwoners meer te laten bewegen. Via het ‘Kracht van Sportakkoord’ is er jaarlijks subsidie beschikbaar voor vernieuwende projecten. Uit het jaarverslag blijkt dat in 2024 twaalf aanvragen zijn goedgekeurd, met een gezamenlijke waarde van €18.687. Op 17 januari vond een Sportakkoordavond plaats, waarbij 25 deelnemers samenwerkten aan drie thema’s met hulp van experts. Als kernteamlid ben je ambassadeur van het akkoord en beoordeel je onder andere de aanvragen voor het stimuleringsbudget. Je vertegenwoordigt jouw domein, denkt overstijgend in het belang van de hele gemeente en deelt informatie actief met je achterban. Het kernteam komt iedere vier weken bijeen om de voortgang te bespreken en aanvragen te beoordelen. Beide bronnen noemen dat de cultuursector zichtbaar aanwezig was bij sportevenementen zoals de SportXperience, waar streetdance, drumfitness en theater jongeren op een laagdrempelige manier in aanraking brachten met kunst en cultuur.

Uit het interview blijkt dat de cultuurcoach een ondersteunende rol vervult bij specifieke culturele initiatieven. Zo werd een koor geadviseerd over ledenwerving en werd een culturele organisatie succesvol begeleid bij een subsidieaanvraag. Het jaarverslag vermeldt aanvullend dat culturele organisaties aanwezig waren bij bijeenkomsten zoals het Sport- en Cultuurcafé en een cursus voor vertrouwenscontactpersonen. Hoewel exacte cijfers ontbreken, blijkt uit het interview dat een breed scala aan inwoners en organisaties wordt bereikt, inclusief sportverenigingen, cultuurinstellingen en bibliotheken. Uit het jaarverslag en het gevoerde gesprek blijkt dat de cultuurcoach steeds zichtbaarder en beter toegankelijk wordt. Tegelijkertijd blijkt uit het interview dat het werk momenteel voornamelijk reactief van aard is. Hoewel veel partijen worden bereikt, ontbreekt het aan tijd voor proactieve initiatieven of het actief opzetten van nieuwe samenwerkingsverbanden. De cultuurcoach ziet hierin duidelijke groeikansen, maar benadrukt dat uitbreiding van uren nodig is om de rol pro-actiever te kunnen invullen. Ondanks de beperkte tijd worden de huidige taken succesvol uitgevoerd.

13

2.3 Bibliotheken De bibliotheek vervult diverse functies die bijdragen aan de persoonlijke en maatschappelijke ontwikkeling van inwoners. Conform de Wet stelsel openbare bibliotheken (WSOB) worden vijf kernfuncties gefaciliteerd: het ter beschikking stellen van kennis en informatie, het bieden van ontwikkelings- en educatiemogelijkheden, het bevorderen van lezen en kennismaking met literatuur, het organiseren van ontmoeting en debat, en het laten kennismaken met kunst en cultuur. In het Bibliotheekconvenant 2024–2027 worden deze functies gekoppeld aan bredere maatschappelijke doelstellingen, waaronder bevorderen van geletterdheid en leesplezier, het vergroten van digitale inclusie en burgerschap, en het ondersteunen van een leven lang ontwikkelen. In dit kader wordt samengewerkt met onder andere cultuur- en dorpshuizen om de toegankelijkheid en bereikbaarheid voor inwoners te optimaliseren. Dit onderzoek richt zich op het beoordelen van de effectiviteit van deze inspanningen. De stichting bibliotheek Krimpenerwaard heeft op dit moment acht vestigingen, verspreid over verschillende plaatsen binnen de gemeente Krimpenerwaard.

Bron: https://waardwijzer.krimpenerwaard.nl/

De gemeenteraad heeft gekozen voor het ambitiescenario 2, waarmee veel bedragen, waaronder de subsidie aan de bibliotheek, de komende jaren op een gelijk niveau blijven. Elke actielijn is uitgewerkt in een aantal acties. Een van de acties van Actielijn 1 is de volgende:  Een onderzoek starten naar de gewenste omvang en mogelijkheden van de bibliotheek als basisvoorziening. In actielijn 1 werd al een verwachting uitgesproken over het stoppen van de bibliobus. De bus past met haar dienstverlening (alleen uitlenen op gezette tijden) niet meer binnen de eisen van de Wet stelsel openbare bibliotheken. Deze wettelijke kernfuncties zijn: 1. Ter beschikking stellen van kennis en informatie; 2. Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie; 3. Bevorderen van lezen en kennismaking met literatuur; 4. Organiseren van ontmoeting en debat; 5. Kennis laten maken met kunst en cultuur. In de actielijn wordt het onderzoek genoemd naar de mogelijkheid of en hoe verschillende disciplines meer dan nu in dezelfde gebouwen gehuisvest kunnen worden. Dit onderzoek zou plaatsvinden in samenhang met de realisatie van de Kadernota Maatschappelijk Vastgoed en het vastgoedbeleid. Hierbij was een taakstelling van € 50.000 met ingang van 2022 een uitgangspunt. In de

14

uitvoeringsnota werd een bestaand budget van € 1.033.152 genoemd. Uit nader onderzoek blijkt dat het hierbij gaat om een toegekende subsidie 2021 ad € 1.083.152 minus de taakstelling van € 50.000. Het onderzoek resulteerde uiteindelijk in een overzicht van de bestaande bibliotheekvoorzieningen per kern. In lijn met het Integraal beleidskader sociaal domein Krimpenerwaard 2021-2025 en het Beleid Publiekszaken in verband met het Informatiepunt Digitale Overheid zijn er stappen gezet om de positionering van het bibliotheekwerk te verstevigen en duurzaam te positioneren. Hiertoe zijn in de afgelopen jaren door de gemeenteraad diverse besluiten genomen, tweede tussentijdse rapportage 2024 met betrekking tot de bibliotheek op school en slotwijziging met betrekking tot de in te zetten SPUK middelen voor de bibliotheekvoorzieningen in Haastrecht en Stolwijk, om decentrale multifunctionele locaties gericht op ontwikkeling en ontmoeting te faciliteren. In juni 2024 heeft Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard een subsidieaanvraag gedaan voor de realisatie van bibliotheekpunten in de Kernen Haastrecht en Stolwijk. Op 29 augustus 2025 heeft het college de subsidie toegekend. Op maandag 17 maart 2025 opende de nieuwe bibliotheek in Haastrecht haar deuren.

De bibliotheek, gevestigd in het schoolgebouw van basisscholen De Pelikaan en De Morgenster, werd al enige tijd gebruikt als schoolbibliotheek, maar is nu een volwaardige bibliotheekvoorziening. Bibliotheek Stolwijk opent in de loop van 2025 in Het Kwartier. Deze vestigingen kunnen voor het grootste deel gefinancierd worden met de financiering van SPUK Bieb 2024. 80% van de realisatie van beide locaties is mogelijk gemaakt via deze SPUK. De gemeentelijke cofinanciering hierbij was 20% van het totaal benodigde bedrag De locatie van Haastrecht is inmiddels gerealiseerd en geopend en draait. Die van Stolwijk wordt medio 2026 (Q3/Q4) geopend. De opening van beide vestigingen sluit aan bij het doel van de SPUK Bieb 2024. De bibliobus van Karmac Bibliotheek is per 31 december 2024 gestopt met haar dienstverlening voor de gemeente Krimpenerwaard. De bibliobus komt niet meer in de kernen Berkenwoude, Haastrecht, Stolwijk en Vlist.

15

Hoofdstuk 3: Doelmatigheid In dit hoofdstuk wordt onderzocht of de beleidsdoelen 'Educatief aanbod', 'Cultureel netwerk' en ‘bibliotheken’ met een efficiënte inzet van middelen zijn gerealiseerd.

3.1 Educatieve aanbod en Cultureel netwerk In het uitvoeringsprogramma Cultuur 2021 tot en met 2024 wordt voor het actiepunt Educatieve aanbod een bestaand budget van € 40.000 genoemd. Er worden geen aanvullend benodigde gelden genoemd. Wel wordt aangegeven hoe het gerealiseerd wordt: “Inzet van een combinatiefunctionaris cultuur zodat achterstallige ontbrekende onderdelen in netwerkvorming gerealiseerd kunnen worden. Hiervoor wendt het college € 40.000 aan van de gelden (volgens motie M19-52) in 2021 en 2022. Dit budget komt bij het reguliere budget van € 6.400 voor een combinatiefunctionaris cultuur (die met cofinanciering van de betrokken organisaties aangevuld wordt tot € 10.000. Totaal 0,8 FTE (inclusief de cofinanciering)”. Voor het actiepunt cultuur netwerk zijn er geen aanvullende gelden genoemd in het uitvoeringsprogramma, “De bibliotheek Krimpenerwaard, het Nederlands Zilvermuseum Schoonhoven, het Streekarchief Midden Holland en het Streekmuseum Krimpenerwaard vervullen hierin een “trekkersrol”. De combinatiefunctionaris cultuur is betrokken. Dit wordt binnen de huidige middelen gerealiseerd”. Huidige middelen bestaan uit de subsidies die deze instellingen krijgen. De rol van ondersteuning en afstemming wordt vervuld door de cultuurcoach/combinatiefunctionaris cultuur.

Er is geen aanvullend budget beschikbaar gesteld voor deze rol; de uitvoering vindt plaats binnen de bestaande formatie en middelen. In de hiervoor genoemde motie M19-52, aangenomen op 9 juli 2019, verzocht de gemeenteraad het college om incidenteel voor het begrotingsjaar 2020 een bedrag van € 50.000 te reserveren om snel op te kunnen pakken (waarbij gedacht werd aan achterstallig onderhoud en bijdragen met betrekking tot de Historische Encyclopedie Krimpenerwaard). Als dekking hiervoor werd genoemd de gelden van de precariogelden en de Algemene reserve. Dit bedrag van € 50.000 is via de jaarrekening 2020 doorgeschoven naar 2021, zodat de besteding in lijn met het Uitvoeringsprogramma cultuur kon plaatsvinden. In het raadsvoorstel dd. 9 februari 2021, behorende bij het Uitvoeringsprogramma Cultuur, stond het volgende beslispunt: 

In te stemmen met de besteding van € 40.000 van de motiegelden (M19-52) in overleg met de Klankbordgroep Cultuur en € 10.000 ten behoeve van twee historische uitgaven.

Het beschikbaar gestelde bedrag van € 50.000 is als volgt besteed Activiteit Publieksvriendelijke database Kunstwacht

Bedrag € 750

Twee cultuurhistorische uitgaven In het kader van de Historische Encyclopedie Krimpenerwaard (HEK)

€ 4.000

Onderhoud voormalige ANWB-borden bij cultureel erfgoed

€ 10.000

Bijdrage opknapkosten Van der Kopcollectie bij afstoting

€ 10.000

Noodzakelijke inhaalslag van het ontsluiten van het cultureel aanbod via een cultuurcoach in dienst (2022) bij Team Sportservice

€ 12.625

Stimuleren samenwerking tussen organisaties en verenigingen Krimpenerwaard breed via een cultuurcoach in dienst (2022) bij Team Sportservice

€ 12.625

Totaal

€ 50.000

Bron: College van B&W. (2022, 19 juli). Besteding motiegelden M19-52 900950/891127. Gemeente Krimpenerwaard.

Relevant in het kader van dit onderzoek zijn met name de laatste twee bestedingen (gezamenlijk € 25.250). De eerste vier hebben geen relatie met de combinatiefunctionaris cultuur.

16

Op 22 juni 2022 doet Team Sportservice Zuid Holland een aanvraag voor een eenmalig subsidie. Zij doet dit in de vorm van een offerte. Op 11 juli 2022 neemt de gemeente een beslissing op de aanvraag en kent een subsidie van € 25.000 toe. In de voorwaarden staat dat uiterlijk twaalf weken nadat de laatste gesubsidieerde activiteit heeft plaatsgevonden, een inhoudelijk en financieel verslag overlegd moet worden. Het inhoudelijk verslag, met daarin het financieel verslag, wordt ontvangen op 26 oktober 2023 De gedane uitgaven strekken zich uit van juli 2022 tot en met juni 2023. Naar aanleiding van het inhoudelijk verslag wordt geoordeeld dat de gesubsidieerde activiteiten verricht zijn. Op 14 maart 2024 wordt de subsidie definitief vastgesteld op € 25.000. Naast de bovengenoemde eigen middelen neemt de gemeente al enige jaren deel aan de landelijke subsidieprogramma Cultuureducatie met Kwaliteit (CmK). In het kader van dit programma wordt per inwoner een vastgesteld bedrag beschikbaar gesteld, dat door de gemeente dient te worden gematcht met een gelijkwaardige bijdrage. De gemeentelijke bijdrage van circa € 50.000 wordt gefinancierd vanuit de subsidieregeling cultuur. Wij nemen als regio Midden-Holland deel aan deze landelijke regeling onder penvoerderschap van stichting Cultuureducatiegroep.

Jaarlijks wordt er een bestuursverklaring opgesteld ter verantwoording van de middelen die door de gemeente zijn gematcht. Ook voor de periode 2025-2028 wordt er deelgenomen aan het CmK. Al met al kan worden geconcludeerd dat de werkzaamheden binnen het gestelde budget zijn uitgevoerd en als doelmatig kunnen worden beschouwd.

3.2 Bibliotheken De gemeenteraad heeft bij de vaststelling van de tweede tussentijdse rapportage 2023 een tweetal kredieten beschikbaar gesteld voor de bibliotheekhuisvesting in de kernen Haastrecht en Stolwijk (respectievelijk € 332.750 en € 369.050). Een vorm van cofinanciering, waarbij de gemeente 20% voor haar rekening zou nemen en de overige 80% bekostigd zal worden uit de ministeriele bijdrage (Eenmalige specifieke uitkering lokale bibliotheekvoorzieningen 2023-2024). In juni 2024 heeft Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard bij de gemeente een subsidieaanvraag gedaan voor de realisatie van deze bibliotheekpunten. In de aanvraag is sprake van investeringskosten tot een bedrag van € 701.800 (inclusief BTW). Het college heeft de subsidie toegekend. De gemeente heeft in de subsidiebeschikking onder andere vermeld dat uiterlijk op 1 april 2026 een aanvraag tot vaststelling van de subsidie wordt ingediend. Op dit moment kan nog niet beoordeeld worden of deze gelden efficiënt ingezet zijn. Datzelfde geldt voor de jaarlijkse exploitatiekosten. In het collegevoorstel van 2 juli 2024 wordt aangegeven dat de exploitatielasten van beide (nieuwe) locaties gezamenlijk € 230.000 zullen bedragen.

Als dekking wordt aangegeven dat hiervoor de vervallen kosten van de bibliobus ingezet kunnen worden (€ 70.000) en dat daarnaast op grond van de Zorgplichtwet een bijdrage van het ministerie verwacht wordt van ongeveer € 170.000. De eerste twee jaar wordt dit via een zogenoemde decentralisatie-uitkering ontvangen. Vanaf 2027 maakt deze bijdrage deel uit van het Gemeentefonds. Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard ontvangt jaarlijks een zogenoemde begrotingssubsidie, dat jaarlijks geïndexeerd wordt. Voor het jaar 2025 is een begrotingssubsidie van € 1.245.903 toegekend. In de beschikking van de begrotingssubsidie 2025 roept het college de stichting op om nog een subsidieaanvraag te doen voor de toekenning van de aanvullende gelden (hiervoor al genoemd bij de Zorgplichtwet). Voor de beoordeling van de besteding van de subsidiegelden door Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard zijn niet alle jaren onderzocht, maar gekeken is naar de subsidie over 2021 en die over 2024.

Subsidiejaar 2021 In 2021 was in de oorspronkelijke begroting een raming van € 1.086.346 opgenomen voor Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard. Door middel van begrotingswijzigingen nummer 2 en 9 van dat jaar, is uiteindelijk een bedrag van € 1.083.152 geraamd. Dit bedrag komt overeen met hetgeen in het Uitvoeringsprogramma Cultuur 2021-2024 opgenomen is.

17

In de subsidieaanvraag 2021 worden door de Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard de activiteiten waarvoor subsidie aangevraagd, als volgt omschreven: “De subsidie wordt aangevraagd voor de uitvoering van de openbare bibliotheekfunctie voor de inwoners van de Krimpenerwaard. De Bibliotheek Krimpenerwaard is onderdeel van het stelsel van openbare bibliotheekvoorzieningen. Zij heeft een publieke taak die zij voor het algemene publiek vervult op basis van de waarden onafhankelijkheid, betrouwbaarheid, toegankelijkheid, pluriformiteit en authenticiteit. Het aangevraagde bedrag is de subsidie 2020 plus 2% prijscompensatie”. In de toekenningsbeschikking is vermeld dat de aanvraag is beoordeeld aan de hand van de geldende wet- en regelgeving (Algemene wet bestuursrecht, Algemene subsidieverordening Krimpenerwaard 2019 en of Subsidieregeling Gemeente Krimpenerwaard 2021). Hiervan is de onderliggende documentatie niet opgenomen in het zaaksysteem De subsidie voor de bibliotheek is aangemerkt als een begrotingssubsidie. Echter, verzuimd is dit expliciet in de (door de gemeenteraad vastgestelde) begroting te vermelden. Dit is gelijk een aanbeveling voor de eerstvolgende begroting (2026), omdat geconstateerd is dat ook in de begrotingen tot en met 2025 een separate overzicht van de begrotingssubsidies ontbreekt.

Aangegeven was dat voor 1 juni 2022 een aanvraag tot vaststelling van de subsidie gedaan moet worden, met overlegging van:  Een inhoudelijk verslag. Hieruit blijkt in hoeverre u de prestatieafspraken 2021 (Bibliotheek Krimpenerwaard en de Gemeente Krimpenerwaard) heeft behaald en welke maatschappelijke effecten dit voor de inwoners heeft.  Een overzicht van de gesubsidieerde activiteiten en de daarbij behorende uitgaven en inkomsten (financieel verslag of jaarrekening);  Een balans van het afgelopen subsidietijdvak met een toelichting daarop;  Een controleverklaring, opgesteld door een onafhankelijk accountant. De gemeente belooft dan uiterlijk 1 november 2022 met een vaststellingsbeschikking te komen. Op 23 mei 2022 (ruim op tijd) komt Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard met het verzoek om vaststelling van de subsidie 2021. De aanvraag wordt gedaan met de vier gevraagde documenten.. Hierop is een vaststellingsbeschikking opgesteld waarin staat: “Met de ingediende verantwoording heeft u voldoende aangetoond dat de activiteiten waarvoor subsidie is verleend hebben plaatsgevonden”.

Subsidiejaar 2024 In de door de gemeenteraad vastgestelde begroting voor 2024 was een raming van € 1.222.080 opgenomen als subsidie voor Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard. Naderhand is, bij de vaststelling van het subsidiejaarplan 2024, dit verlaagd naar € 1.215.515. De stichting deed op 24 mei 2023 een aanvraag voor € 1.254.288, maar uiteindelijk werd dus € 1.212.515 toegekend. De gemeente motiveert dit als zijnde de toegekende subsidie van het vorig jaar (2023), verhoogd met indexatie. In de totale jaarrekening van 2024 is sprake van een positief resultaat van € 5.956, hetgeen zal worden toegevoegd aan de algemene reserve. In de begroting voor 2025 is een raming van € 1.675.500 opgenomen als subsidie voor Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard.

18

3.3 Vergelijking Landelijke Ontwikkelingen van Bibliotheekvoorzieningen In deze paragraaf worden de baten en lasten van de bibliotheekvoorziening in de gemeente Krimpenerwaard vergeleken met het landelijke beeld. Uit landelijke cijfers van 2023 blijkt dat de grootste inkomstenbron voor bibliotheken in Nederland bestaat uit gemeentelijke subsidies, goed voor circa 76% van de totale inkomsten. Daarnaast zijn gebruikersbijdragen (7,9%), overige subsidies (7,5%) en specifieke dienstverlening (5,6%) relevante aanvullende inkomstenbronnen. Deze verdeling laat zien dat bibliotheken in Nederland in sterke mate afhankelijk zijn van gemeentelijke financiering.

Bron: Koninklijke Bibliotheek. (2024). Dossier Bibliotheekstatistiek 2023. Bnetwerk. https://www.bibliotheeknetwerk.nl/publicaties/dossier-bibliotheekstatistiek-2023

De financieringsstructuur van Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard komt grotendeels overeen met het landelijk gemiddelde, waarbij de gemeentelijke subsidie de belangrijkste inkomstenbron vormt (73% ten opzichte van 76% landelijk). Opvallend is dat de bibliotheek in Krimpenerwaard relatief iets meer inkomsten genereert uit gebruikersbijdragen (8,9% versus 7,9%) en uit overige baten (16,5%). Deze overige baten omvatten onder andere doorbelaste huur- en servicekosten, bijdragen aan het Taalhuis en opbrengsten uit waarderingsprijzen. De gemeente Krimpenerwaard heeft een bredere spreiding van inkomsten vergeleken met landelijk. Dit wijst op een actieve benutting van aanvullende financieringsmogelijkheden.

19

*Overige diverse baten gemeente KRW: O.a. doorbelasten bijdrage huur en servicekosten aan de gemeente Krimpenerwaard voor de vestiging Pleinstraat te Bergambacht (€ 42.030), intakes Taalhuis (€18.550), Waarderingsprijs van de Gemeente Krimpenerwaard (€1.000)

Bron: De Bibliotheek Krimpenerwaard. (2024, mei). PBKPW jaarstukken 2023

Veruit de meeste Nederlandse gemeenten (39%) geven tussen de 20 en 25 euro per inwoner uit. Een kleiner deel van de gemeente zit onder de 15 euro (3%) of boven de 35 euro (11%).

Bron: Koninklijke Bibliotheek. (2024). Dossier Bibliotheekstatistiek 2023. Bnetwerk. https://www.bibliotheeknetwerk.nl/publicaties/dossier-bibliotheekstatistiek-2023

20

Wanneer gekeken wordt naar de hoogte van de gemeentelijke subsidie per inwoner, valt Krimpenerwaard in de categorie van €20 tot €25 per inwoner. Dit ligt binnen de gangbare bandbreedte waarin het merendeel van de Nederlandse gemeenten zich bevindt. Er zijn geen opvallende afwijkingen in deze financieringsstructuur.

Bron: Koninklijke Bibliotheek. (2024). Dossier Bibliotheekstatistiek 2023. Bnetwerk. https://www.bibliotheeknetwerk.nl/publicaties/dossier-bibliotheekstatistiek-2023

21

Hoofdstuk 4: Conclusie Het meten van effectiviteit en efficiëntie binnen cultuurbeleid is uitdagend, omdat de opbrengsten niet direct zichtbaar zijn of kwantitatief meetbaar zijn. Cultuur draagt bij aan persoonlijke groei, sociale verbondenheid en identiteitsvorming, aspecten die zich lastig laten vangen in cijfers. Toch is het gedeeltelijk mogelijk om de doelmatigheid en doeltreffendheid van cultuurbeleid te beoordelen aan de hand van deelnamecijfers, ingezette middelen, bereik onder kwetsbare doelgroepen, gerealiseerde samenwerkingen en voortgang ten opzichte van beleidsdoelen. Dit maakt het mogelijk om conclusies te trekken over de doelmatigheid en doeltreffendheid van het uitvoeringsprogramma cultuur. Actiepunten 1 (meer cultuureducatie op primair onderwijs), 2 (gedeelde voorzieningen), 4 (kwetsbare doelgroepen), 7 (cursusaanbod) Hoewel voor deze actiepunten geen diepgaande analyse op doelmatigheid en doeltreffendheid is uitgevoerd, laat het uitvoeringsprogramma wel vooruitgang zien. Met name op het gebied van kwetsbare doelgroepen zijn stappen gezet: via het Jeugdfonds Sport & Cultuur kregen 518 kinderen de kans om deel te nemen aan sport- of cultuuractiviteiten, goed voor circa 65% van de doelgroep. De meeste aanvragen betroffen sportdeelname; cultuurdeelname bleef relatief beperkt.

Het Jeugdtheaterhuis realiseerde in 2024 projecten zoals Blink-lesmateriaal, theater bij de Sportspelen en een lesprogramma rond de voorstelling ZEB. De gedeelde voorzieningen is als ontwikkelopgave opgenomen in het Omgevingsprogramma Sociale Basis en Maatschappelijke Voorzieningen. Deze ontwikkelingen geven een indicatie van waar het beleid tot nu toe resultaat oplevert. Educatief aanbod en cultureel netwerk Het uitvoeringsprogramma cultuur 2021-2024 blijkt in meerdere opzichten doeltreffend. De gehanteerde indicatoren bieden concrete inzichten in de prestaties met betrekking tot bereik en culturele samenwerkingen. Speciaal voor dit onderzoek zijn deze indicatoren ontwikkeld om de effectiviteit van het cultuurbeleid te beoordelen, aangezien het uitvoeringsprogramma hier onvoldoende in voorziet. Het vooraf vastleggen van dergelijke meetbare criteria is dan ook aanbevolen om de voortgang en impact structureel te kunnen volgen. De Waardwijzer draagt bij aan culturele zichtbaarheid. Bezoekersstatistieken en frequent gebruik van de zoekfunctie bieden aanwijzingen voor relevantie en bereik. Tegelijkertijd geven de data aan dat een aanzienlijk deel van de gebruikers weinig interactie vertoont, wat mogelijk wijst op aandachtspunten rondom gebruiksvriendelijkheid of informatiewaarde.

Het bel- en mailtraject helpt om de informatie te actualiseren, al zijn niet alle culturele verenigingen hierin meegenomen. De inzet van de cultuurcoach resulteert aantoonbaar in het ontstaan van nieuwe samenwerkingsverbanden en bredere bekendheid van culturele fondsen en initiatieven. Zowel het jaarverslag als het interview bevestigen een actieve rol in lokale netwerken, maar wijzen ook op beperkte proactiviteit. Ondanks deze beperking worden kernactiviteiten uitgevoerd en is de cultuursector zichtbaar bij diverse evenementen. Tot slot is de uitvoering van de activiteiten binnen het actiepunt Educatief aanbod en Cultureel netwerk doelmatig verlopen. De subsidiebesteding CmK-3 Cultuureducatie met Kwaliteit is conform de gestelde voorwaarden verantwoord en vastgesteld, wat erop wijst dat de inzet van middelen efficiënt en binnen budget heeft plaatsgevonden. Bibliotheken Het bibliotheekbeleid in de Krimpenerwaard blijkt doeltreffend in het faciliteren van de vijf wettelijke kernfuncties conform de WSOB. Met acht vestigingen gericht op decentrale, multifunctionele voorzieningen draagt de bibliotheek aantoonbaar bij aan persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke kansen voor inwoners. De koppeling van bibliotheekfuncties aan brede maatschappelijke opgaven, zoals geletterdheid, digitale inclusie en een leven lang ontwikkelen, maakt het beleid inhoudelijk sterk.

Activiteiten zoals de Bibliotheek op School, Taalhuis en IDO sluiten aan bij ambities en vergroten de maatschappelijke impact.

22

De beëindiging van de bibliobus en de ontwikkeling van bibliotheekpunten in Haastrecht en Stolwijk getuigen van een toekomstgerichte aanpak. De subsidiegelden voor Stichting Bibliotheek Krimpenerwaard zijn over het algemeen doelmatig ingezet. In zowel 2021 als 2024 werden de subsidies aangevraagd, toegekend en verantwoord volgens de geldende regels. De activiteiten zijn daadwerkelijk uitgevoerd en de financiële verantwoording was compleet.

23

Hoofdstuk 5: Aanbevelingen Aanbeveling 1: SMART-doelstelling Hoewel de doelen helder zijn geformuleerd en blijk geven van een sterke ambitie om cultuur, educatie en participatie te versterken, ontbreekt de nodige concreetheid en meetbaarheid om de voortgang effectief te monitoren en resultaten inzichtelijk te maken. Door de doelen volgens de SMART-methode (Specifiek, Meetbaar, Acceptabel, Realistisch en Tijdgebonden) op te stellen, zou duidelijker worden wat precies bereikt moet worden en hoe de impact geëvalueerd kan worden. Momenteel blijven de doelen grotendeels abstract, waardoor het moeilijk is vast te stellen of de initiatieven daadwerkelijk effect hebben en welke stappen nodig zijn om ze succesvol te realiseren. Het streven naar een breed cultureel netwerk en intensievere samenwerking tussen culturele aanbieders is waardevol, maar zonder een heldere afbakening van de betrokken partijen, concrete en meetbare doelstellingen en een duidelijke tijdsplanning blijft onduidelijk hoe en wanneer deze verbindingen tot stand komen. Door het doel SMART te formuleren, kan dit worden voorkomen en kan de effectiviteit beter worden gewaarborgd. Aanbeveling 2: Data gestuurd werken Data-gestuurd werken biedt waardevolle kansen om de effectiviteit van cultuurbeleid inzichtelijk te maken en te versterken.

Door gebruik te maken van bestaande databronnen, zoals de cijfers van de Waardwijzer, kunnen trends, behoeften en effecten binnen de culturele sector beter worden geanalyseerd. Een praktische mogelijkheid is het inzetten van een korte tevredenheidsvraag op de website van Waardwijzer, eventueel aangevuld met een open veld voor opmerkingen. Dit levert direct bruikbare inzichten op in de waardering van culturele voorzieningen en mogelijke verbeterpunten. Dergelijke gegevens dragen bij aan gerichter cultuurbeleid dat beter aansluit op de behoeften. Daarnaast kunnen er factsheets worden ontwikkeld die qua methodiek aansluiten bij de aanpak voor sportdeelname in 2024. Dit biedt beleidsmakers concrete handvatten voor monitoring, evaluatie en bijsturing. Een voorbeeld is het beweegmakelaarschap in de Krimpenerwaard. In 2024 is hiervoor een factsheet of infographic ontwikkeld met onder meer het aantal aanvragen, de gekozen sportactiviteit, de leeftijdsverdeling, de verdeling naar geslacht en kern, en de wijze waarop het contact tot stand is gekomen. Een vergelijkbare werkwijze zou ook voor cultuur van grote waarde zijn. Door systematisch gegevens te verzamelen en te visualiseren over deelname aan culturele activiteiten, ontstaat meer inzicht in het bereik, de geografische spreiding en de mate van inclusiviteit van het culturele aanbod binnen de gemeente.

Aanbeveling 3: Rol cultuurcoach De inzet van de cultuurcoach draagt bij aan het versterken van de verbinding tussen sport en cultuur, onder andere door gebruik te maken van bestaande netwerken en structuren binnen de sportsector. Deze aanpak sluit aan bij een efficiënte werkwijze. Tegelijkertijd zijn de doelstellingen van het cultuurbeleid, zoals het zichtbaar maken van educatief aanbod en het opbouwen van een breed cultureel netwerk, ambitieus. Gezien de huidige inzet van 0,1fte lijkt het uitdagend om deze doelen op een proactieve en duurzame manier te realiseren. Het is daarom aan te bevelen om de doelstellingen aan te passen naar een concreter en realistischer niveau binnen de bestaande uren, of om extra inzet mogelijk te maken. Hierdoor ontstaat ruimte voor een actievere rol in het verbinden van culturele initiatieven en organisaties, wat op termijn kan bijdragen aan meer structurele samenwerking en een grotere beleidsmatige impact. Aanbeveling 4: Begrotingssubsidies separaat opnemen in begroting Neem in de gemeentelijke begroting een separaat overzicht op van alle begrotingssubsidies, inclusief subsidieontvangers en maximale bedragen. Dit is conform een uitspraak van de Raad van State van 23 juli 2025. Het separaat opnemen van de begrotingssubsidies moet ruimte geven voor mededing om de schaarse middelen uit te zetten.

24

Bijlage 1: Tabel actiepunten en corresponderende doelstellingen Actiepunten Verbinding 1. Scholen in het primair onderwijs in staat stellen om samen met de culturele instellingen uit de omgeving, kwalitatief goede cultuureducatie te bieden aan de leerlingen in onze gemeente. Hierbij ligt de nadruk op het verbeteren van cultuureducatie op reeds deelnemende scholen en het vergroten van het aantal deelnemende scholen.

2. Onderzoeken of en hoe verschillende disciplines nog meer dan nu in dezelfde gebouwen geplaatst kunnen worden waardoor samenwerking en netwerkvorming tussen culturele doelgroepen/gebruikers wordt bevorderd, zoals in cultuurhuizen.

3. Educatieve aanbod in de verschillende kernen op het gebied van cultuur zichtbaar maken. Zorgt voor een betere verbinding van cultuur met toerisme, recreatie en erfgoed, waardoor het cultureel ondernemerschap gestimuleerd wordt. Actualiseren van de sociale kaart Krimpenerwaard, thema cultuur. Zorgen voor verbinding van culturele initiatieven door het leggen van contacten en het verbinden van organisaties, scholen en verenigingen met elkaar. Het doel is om te komen tot een breed cultureel netwerk, samen met organisaties die een ‘trekkersrol vervullen. Dit kan leiden tot nieuwe samenwerkingsprojecten.

Corresponderende doelstellingen In 2022 zijn alle basisscholen en 15 culturele instellingen op de hoogte van de mogelijkheden van het regionale programma Cultuureducatie met Kwaliteit 2021-2024. Volgens de meest recente gegevens zijn er nu 14 van de 27 basisscholen aangesloten op het regionale programma. In 2024 streven we binnen dit programma naar een deelname van 20 van de 27 scholen en een deelname van 15 culturele instellingen waarbij een duurzame samenwerking gestimuleerd wordt. Voor de periode 2025-2028 heeft het college besloten om deelname aan deze regeling voort te zetten. Tijdens deze vierde periode wordt naast het behoud van de kwaliteit bij de reeds deelnemende 19 van de 25 basisscholen, extra aandacht besteed aan de 6 basisscholen die momenteel nog niet deelnemen aan het programma. In 2024 zijn per kern zoveel mogelijk culturele voorzieningen samengebracht in één voorziening. De bestaande cultuuren dorpshuizen spelen daarin een belangrijke rol. De behoeften vanuit het culturele veld worden in 2021 gekoppeld aan de totstandkoming van de Kadernota maatschappelijke voorzieningen en het vastgoedbeleid. Hierbij nemen wij de wettelijk bepaalde doelen van een bereikbare, toegankelijke bibliotheek ook mee. We zoeken het samenspel van inhoud en fysieke maatschappelijke voorzieningen. Cultuureducatie en cultuurparticipatie is toegankelijk voor iedereen.

Cultuureducatie en cultuurparticipatie is belangrijk voor persoonlijke ontwikkeling van jong en oud. In het op te stellen Integraal Beleidskader Sociaal Domein en daaruit voortvloeiende Maatschappelijke Agenda worden deze thema’s meegenomen en nader uitgewerkt als aanvulling op dit Uitvoeringsprogramma. Doelen vanuit het Integraal Beleidskader sociaal domein (IBK):  Inwoners wonen in een gezonde en cultuurrijke leefomgeving;  Meer inwoners ervaren de fysieke omgeving als positief;  Meer inwoners kunnen zich naar wens en vermogen ontplooien.

25

Actiepunten 4. Aandacht aan kwetsbare doelgroepen geven waarmee o.a. eenzaamheid kan worden voorkomen. Het Jeugdfonds Cultuur actief onder de aandacht zodat kinderen uit gezinnen waar de financiën beperkt zijn, kunnen deelnemen aan culturele activiteiten in de Krimpenerwaard.

5. Opbouwen van een breed cultureel netwerk, dat zowel onderling samenwerkt als de verbinding met andere thema’s aangaat.

6. Faciliteren van de 5 kernfuncties van de bibliotheek conform de eisen vanuit de Wet stelsel openbare bibliotheken (WSOB). Deze wettelijke kernfuncties zijn: 1. Ter beschikking stellen van kennis en informatie, 2. Bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling & educatie, 3. Bevorderen van lezen & kennismaking met literatuur, 4. Organiseren van ontmoeting & debat, 5. Kennis laten maken met kunst & cultuur. In andere woorden: de bibliotheek levert een bijdrage aan de persoonlijke ontwikkeling van alle inwoners en aan de verbetering van maatschappelijke kansen voor iedereen. Het heeft een belangrijke ontmoetings- en netwerkfunctie en biedt inwoners de mogelijkheid om hun taal-, reken- en digitale vaardigheden te ontwikkelen. Ook speelt de bibliotheek een belangrijke rol bij het voorkomen van lees- en taalachterstanden bij kinderen. In het Bibliotheekconvenant 2024-2027 ligt de focus op drie maatschappelijke opgaven:

Verbinding

Corresponderende doelstellingen Cultuureducatie en cultuurparticipatie is toegankelijk voor iedereen. Cultuureducatie en cultuurparticipatie is belangrijk voor persoonlijke ontwikkeling van jong en oud. In het op te stellen Integraal Beleidskader Sociaal Domein en daaruit voortvloeiende Maatschappelijke Agenda worden deze thema’s meegenomen en nader uitgewerkt als aanvulling op dit Uitvoeringsprogramma. In 2022 is er verbinding tussen partijen die zich met cultuurparticipatie en educatie bezighouden. De verschillende aanbieders van culturele activiteiten en de diverse verenigingen zijn in een logische structuur verbonden met elkaar en werken met elkaar samen in een cultureel netwerk. We streven ernaar om in 2024 diverse samenwerkingsverbanden te hebben laten ontstaan die specifiek gericht zijn op (cultuur-)educatie, cultuurparticipatie en/of die zijn gericht op het versterken van de identiteit van de verschillende kernen. In 2024 zijn per kern zoveel mogelijk culturele voorzieningen samengebracht in één voorziening. De bestaande cultuuren dorpshuizen spelen daarin een belangrijke rol. De behoeften vanuit het culturele veld worden in 2021 gekoppeld aan de totstandkoming van de Kadernota maatschappelijke voorzieningen en het vastgoedbeleid. Hierbij nemen wij de wettelijk bepaalde doelen van een bereikbare, toegankelijke bibliotheek ook mee.