1.19 RIB Rapporteren stand van zaken actiepunten woonvisie
Tekst van het document
RAADSINFORMATIEBRIEF
VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR
de gemeenteraad
CC DATUM ONDERWERP
5 november 2024 Rapporteren stand van zaken actiepunten woonvisie
Beste meneer, mevrouw, Op 4 juli 2023 heeft u onze Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028 vastgesteld. Het hoofddoel van de woonvisie is “het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving”. Om dit hoofddoel te behalen hebben we per thema verschillende subdoelen en actiepunten geformuleerd. In het hoofdstuk “Uitvoeringsprogramma Wonen 2023-2028” van de Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028 (vanaf pagina 30) is een overzicht gegeven van de acties die uitgevoerd gaan worden om de doelen uit de woonvisie te behalen. We hebben hierbij beloofd jaarlijks aan de raad te rapporteren over de voortgang van de actiepunten. Dit doen we tijdens de tweede tussentijdse rapportage. In de bijlagen vindt u de Rapportage 2024: Voortgang uitvoeringsprogramma woonvisie 2023-2028 en Uitvoering actiepunt 2 woonvisie. Voor de volledigheid is ook de woonvisie als bijlage toegevoegd.
Bijlagen RIB: 3 Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,
de burgemeester,
J. Hennip
ir. J. Beenakker
1423737 / 1423741 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl
Rapportage 2024: Voortgang uitvoeringsprogramma woonvisie 2023-2028 Subdoel Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid We zetten in op de bouw van 4000 woningen in de periode 2023-2040
Actiepunt
Stand van zaken
Actiepunt 01: We stellen een versnellingsagenda wonen op (2023)
We zijn en blijven bezig met de praktische en concrete versnelling van woningbouwprojecten. Dit doen we niet door een papieren agenda te schrijven, maar op een praktische manier ervoor te zorgen dat het proces om te komen tot een nieuw woningbouwproject niet zal vertragen en/of juist kan worden versneld. Voorbeelden van deze versnelling: een intentieovereenkomst tekenen met een projectontwikkelaar bij de start van het initiatief met duidelijke afspraken over wat wanneer door wie opgeleverd wordt en welke kaders er zijn. Daarnaast wordt er gewerkt aan een Omgevingsprogramma Woningbouw. De programmamanager gaat samen met projectontwikkelaars, projectleiders en beleidsadviseurs aan de slag om een integraal programma op woningbouw op te stellen. Het gaat over de gehele woningbouwopgave van 4.000 woningen. Het Omgevingsprogramma levert input voor het Omgevingsplan, zodat in het aanpassen van het Omgevingsplan en afgeven van een vergunning ook versnelling plaats kan vinden. Tot slot is een belangrijk onderdeel van het versnellen van woningbouw dat onze woningbouwlocaties worden aanvaard door de provincie. Dat is op dit moment nog niet bij alle uitbreidingslocaties het geval. Daarom blijven we lobbyen richting provincie en het rijk voor toestemming voor locaties aan de randen van de kernen.
We zetten bij ieder nieuwbouwplan in op 75% betaalbaar
Actiepunt 02: We brengen op basis van de actuele planlijst specifiek in beeld voor welke bestaande projecten de 75% betaalbaarheidsregel niet gaat gelden (2023)
Voor de uitvoering van deze afspraak zijn de plannen uit de Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2023 tegen het licht gehouden. Er is gekeken of plannen nog beïnvloed kunnen worden en als dat niet zo is, waarom dan niet. Vaak is er al een vergunning verleend of ligt er een vastgesteld bestemmingsplan. In 2024 is het lokale deel van de Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2024 met u gedeeld, waarin de niet meer beïnvloedbare plannen oranje waren gekleurd. Als bijlage van deze notitie, vindt u een overzicht van alle plannen en wat de reden is dat zij niet meer beïnvloedbaar zijn.
Actiepunt 03: We zetten instrumenten in om betaalbare woningen te realiseren en te behouden (2024)
Dit actiepunt richt zich op 2 instrumenten: het opstellen van een doelgroepenverordening en het voortzetten van de Starterslening. Omdat het twee instrumenten bevat, is de beantwoording in 2 aparte rijen gedaan. Als eerst de doelgroepenverordening. Dit is een instrument waarin vastgelegd wordt dat bepaalde nieuwbouwwoningen bedoeld zijn voor bepaalde doelgroepen. In de verordening moeten de doelgroepen bepaald worden, bijvoorbeeld aan de hand van inkomenseisen. Ook kan de instandhoudingstermijn van betaalbare woningen hierin geregeld worden. Bijvoorbeeld dat sociale huurwoningen ten minste 25 jaren na de eerste ingebruikname voor de doelgroep als sociale huurwoning beschikbaar moet blijven. De doelgroepenverordening is nog niet opgesteld. Dit heeft als reden dat per 1 januari 2024 de Omgevingswet is ingegaan. Onder de Omgevingswet is een doelgroepenverordening niet mogelijk. Regels die normaal gesproken in een doelgroepenverordening worden opgenomen (instandhoudingstermijnen sociale huur, doelgroepen en prijzen) kunnen direct in het Omgevingsplan worden opgenomen. Dit betekent dat er op dit onderdeel een ander proces bewandeld moet worden. Vanaf november 2024 wordt gestart met verkennen op welke manier de regels in het Omgevingsplan opgenomen kan worden en op welke termijn dit in kan gaan.
Voor wat betreft de voortzetting van de Starterslening heeft uw raad in juni 2024 3,5 miljoen euro ter beschikking gesteld, zodat ook in de nabije toekomst starters geholpen kunnen worden de financiering van hun eerste woning mogelijk te maken. Er wordt veel gebruik van gemaakt.
Pagina 1 van 7
Status in kleur
Subdoel We zetten bij ieder nieuwbouwplan in op 75% betaalbaar
Actiepunt Stand van zaken Status in kleur Actiepunt 04: We maken met de woningcorporaties Op dit moment is het voor woningcorporaties lastig - of vaker prestatieafspraken over het aantal te realiseren nog onmogelijk - om middeldure huurwoningen te bouwen. middenhuurwoningen en de instandhoudingstermijn daarvan Woningcorporaties mogen deze woningen namelijk alleen (2024) financiëren uit de opbrengsten van de middeldure huurwoningen die zij al hebben en de leningen die ze daarop mogen afsluiten. Aangezien de woningcorporaties zich in het verleden van de Rijksoverheid moesten focussen op de verhuur van sociale huurwoningen, hebben de woningcorporaties in onze gemeente heel weinig middeldure huurwoningen. Het financiëren van nieuwe middeldure huurwoningen is dan ook bijna niet mogelijk, tenzij de Rijksoverheid de regels veranderd. Dit knelpunt is en wordt in overleggen zoals de woondealtafel en versnellingstafel met de provincie en het ministerie van Binnenlandse Zaken & Koninkrijkrelaties ook naar voren gebracht. In de huidige prestatieafspraken hebben we daarom afgesproken dat corporaties en gemeente met elkaar in gesprek gaan over de rol die corporaties wel kunnen spelen voor het toevoegen van middenhuur, omdat er misschien ook andere mogelijkheden zijn om middeldure huurwonignen toe te voegen.
Voorwaarde vanuit de huurdersorganisaties is wel dat dit niet tenkoste mag gaan van de sociale woningbouwopgave. Ter voorbereiding van dit overleg heeft onlangs een overleg plaatsgevonden tussen woningcorporaties, gemeente en makelaars, waarbij de grote vraag naar middeldure huurwonigen werd bevestigd door de makelaars. Actiepunt 05: We gaan werken met een vereveningsfonds (2023-2024)
Afgelopen april heeft de gemeenteraad de Nota Grondbeleid vastgesteld. Vervolgstap is het opstellen van een Nota Kostenverhaal, omdat de gemeente verplicht is op een aantal onderdelen geld te verhalen bij een ontwikkelaar. Een vereveningsfonds voor sociale woningbouw is een instrument dat past bij het Nota Kostenverhaal, omdat hier ook geld wordt verhaald bij een ontwikkelaar. Er is daarom voor gekozen het Vereningsfonds in het traject van het opstellen van het Nota Kostenverhaal te voegen. In september heeft een beeldvormende bijeenkomst plaatsgevonden met uw raad. Die input wordt nu verwerkt.
Actiepunt 06: We gaan de Regionale Projectenlijst Woningbouw (RPW) beter benutten als sturingsinstrument om de voortgang van de ambities uit de woonvisie te monitoren (2023-2028)
In de Regionale Projectenlijst Woningbouw is terug te zien hoeveel woningen in welke categorie (grondgebonden of nultreden) woningen worden gerealiseerd, in welke eigendomsverhouding (huur of koop) en in welke prijscategorieën. Op deze manier hebben we dus inzicht in de voortgang van ambities uit de woonvisie, zoals hoeveel betaalbare woningen er gepland staan. Belangrijk te vermelden is dat er ook nog 'oude' projecten in deze lijst staan, waar de afspraken uit de woonvisie niet van toepassing zijn (zie ook actiepunt 2), waardoor zeker nu nog in de beginfase het percentage betaalbaar nog wat lager uit zal vallen dan dat dit naar verwachting in de toekomst het geval zal zijn. Dit is een doorlopend actiepunt en er wordt blijvend bekeken hoe de projectenlijst nog beter aan kan sluiten bij de wens om te sturen.
Pagina 2 van 7
Subdoel We zetten nieuwbouw gericht in voor de doorstroming van ouderen
Actiepunt Actiepunt 07: We starten een informatiecampagne om huishoudens vroegtijdig te informeren over de mogelijkheden van toekomstbestendig wonen (2024-2025)
Stand van zaken In het najaar van 2024 is gestart met het maken van een plan van aanpak voor de informatiecampagne.
Actiepunt 08: We zetten instrumenten in om 65-plussers actief te verleiden en ontzorgen om te verhuizen naar een passende woning (2024-2025)
In juli 2024 is er regionaal een kennissessie geweest voor gemeenten, woningcorporaties en huurdersorganisaties over doorstroming. Hier zijn verschillende instrumenten gepresenteerd waarmee doorstroming bevorderd kan worden. Zowel in de sociale huursector als op de koopwoningmarkt. Met de woningcorporaties hebben we afgesproken, ook in de prestatieafspraken 2024, dat er in het najaar wordt gestart met het maken van een gezamenlijk plan van aanpak om doorstroming te bevorderen. De startbijeenkomst moet nog worden ingepland. In de tussentijd hebben QuaWonen en Groen Wonen Vlist allebei gebruik gemaakt van het experimenteerartikel uit de huisvestingsverordening om bij het aanbieden van nieuwbouwwoningen doorstroming te bevorderen. Bij QuaWonen krijgen huishoudens die een sociale huurwoning in de Krimpenerwaard achterlaten voorrang op de nieuwbouwwoning en bij Groen Wonen Vlist krijgen eerst huurders voorrang die een grote eengezinswoning van Groen Wonen Vlist achterlaten. Na toewijzing worden deze experimenteren geëvalueerd en de uitkomsten worden meegenomen in het plan van aanpak.
Pagina 3 van 7
Status in kleur
Subdoel Pijler 2: Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw
Actiepunt
Stand van zaken
We voegen kwalitatief goede en levensloopbestendige woningen toe
Actiepunt 09: We geven randvoorwaarden en wensen ten aanzien van nieuwbouwprojecten mee aan ontwikkelende partijen (2023-2028)
Dit is een doorlopend proces, dus deze afspraak kan niet worden afgehandeld. Bij de intaketafel volgt een advies aan de initiatiefnemer en worden randvoorwaarden, wensen en aandachtspunten meegegeven als het initiatief kansrijk wordt bevonden. Ook bij het afsluiten van intentieovereenkomsten worden deze randvoorwaarden, wensen en aandachtspunten meegegeven. Uiteraard stopt het daar niet bij en zijn we blijvend in gesprek hierover met de ontwikkelende partijen.
Actiepunt 10: We stellen met betrokken partijen vast welke uitgangspunten voor levensloopbestendige woningen, naast de wettelijke vereisten, nodig zijn om kwalitatief goede levensloopbestendige nieuwbouw toe te voegen in Krimpenerwaard (2024-2028)
Er wordt dit jaar gewerkt aan een Regionale Woonzorgvisie. De term levensloopbestendige woning wordt hierin gedefinieerd. Naar verwachting zal de definitie zoveel als mogelijk aansluiten bij de definitie van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties. Naar verwachting wordt de Regionale Woonzorgvisie eind 2024 afgerond.
Binnen 500 meter rondom voorzieningen zetten we Actiepunt 11: We brengen in kaart waar de zorgcirkels in zoveel mogelijk in op de bouw van onze gemeente liggen (2024) levensloopbestendige woningen
In 2024 is samen met Kubiek in kaart gebracht waar de zorgcirkels in onze gemeente liggen. Hierbij wordt in kaart gebracht waar zorgvoorzieningen zoals huisarts en apotheek, basisvoorzieningen (supermarkt) en ontmoetingsruimtes binnen een loopafstand van 400 meter van elkaar liggen. Locaties binnen deze cirkels zijn enorm geschikt voor senioren en andere doelgroepen die passend wonen als ze dicht bij deze voorzieningen gehuisvest zijn. Het doel van dit onderzoek is zorgcirkels in kaart brengen. Bij initiatieven binnen deze cirkels of vlakbij deze cirkels - wordt meegegeven dat in eerste instantie voor een passende doelgroep ontwikkeld moet worden. Ook kan het toevoegen van 1 van de ontbrekende voorzieningen ervoor zorgen dat er een woonzorgcirkel ontstaat. Ook deze kansen worden in beeld gebracht. Het onderzoek is in de afrondende fase.
We realiseren met nieuwbouw en doorstroming kansen voor jongeren en jonge gezinnen
Actiepunt 12: We zetten het bestaande woonruimteverdelingssysteem voort en maken over de toewijzing van nieuwbouw (aanvullende) afspraken met woningcorporaties en ontwikkelende partijen (2023-2028)
Dit is een doorlopend proces, dus deze afspraak kan niet worden afgehandeld. Zoals ook bij actiepunt 8 te lezen, heeft het college samen met QuaWonen en Groen Wonen Vlist, twee experimenten opgestart over de toewijzing van nieuwbouw. Ook bij het plan van aanpak over doorstroming zal hier verder over gesproken worden. Ook met ontwikkelende partijen voeren we gesprekken over de toewijzing van nieuwbouw.
We zetten in op flexwoningen als kans voor onze jongeren en spoedzoekers
Actiepunt 13: We gaan in gesprek met de woningcorporaties In oktober 2023 is de raad geïnformeerd over dit onderwerp over het realiseren van flexwoningen (2023-2024) via een raadsinformatiebrief. Aanleiding was de woonvisie, maar ook motie M22-045 die uw raad heeft aangenomen. In de raadsinformatiebrief is gedeeld dat de gemeente en woningcorporaties een flexibele schil in de woningvoorraad belangrijk vinden. Flexwonen is echter op dit moment hierin geen realistische mogelijkheid. Samengevat zijn er (op dit moment) geen locaties waarvan er duidelijk is dat er absoluut geen permanente ontwikkeling gaat komen, kan voor een periode van 10 jaar geen sluitende businesscase opgesteld worden en ligt de focus op het ontwikkelen van permanente woningbouwlocaties. Gemeente en woningcorporaties blijven wel openstaan voor flexibele en tijdelijke huisvesting (dat zal voornamelijk in bestaande panden zijn) en zullen kansen die zich mogelijk in de toekomst voordoen, met elkaar blijven verkennen.
Pagina 4 van 7
Status in kleur
Subdoel We blijven ook aandacht houden voor andere bijzondere doelgroepen
Actiepunt Actiepunt 14: We houden de behoefte aan woonwagenstandplaatsen bij en maken, indien gewenst, beleid (2023-2028)
Stand van zaken Status in kleur Dit is een doorlopend proces, dus deze afspraak kan niet geheel worden afgehandeld. We houden de behoefte aan woonwagenstandplaatsen bij en evalueren blijvend of beleid gewenst is. Actiepunt 15: We stellen in nauwe samenwerking met andere Er is in beeld gebracht welke knelpunten er zijn met betrekking beleidsterreinen zoals economie, openbare orde en tot (de huisvesting van) arbeidsmigranten. Een werkgroep is in veiligheid, handhaving, vergunningen, ruimtelijke ordening en oktober 2024 gestart om te bekijken welk beleid we moeten publiekszaken beleid op voor de huisvesting van opstellen om de knelpunten op te lossen en welke stappen arbeidsmigranten (2024-2025) daarvoor gezet moeten worden. Actiepunt 16: We maken met de woningcorporaties De gemeente krijgt halfjaarlijks een taakstelling om afspraken over de toewijzing van statushouders (2023 tot en statushouders te huisvesten. De gemeente heeft geen met 2028) woningen, dus zijn we hierbij afhankelijk van de woningcorporaties. We hebben met de woningcorporaties een verdeling afgesproken: hoeveel procent iedere corporatie ieder jaar toewijst. Dit is vastgelegd in het convenant van de huisvestingsverordening. Op dit moment is er een hoge taakstelling en komen er maar weinig woningen vrij.
We zijn met de corporaties in gesprek of we op creatieve manieren meer statushouders kunnen huisvesten zonder dat het ten koste gaat van de toewijzing van reguliere woningzoekenden. Dit is een continu proces. Actiepunt 17: We realiseren maatwerkwonen woningen (2023-2025)
We streven ernaar de komende jaren in alle kernen Actiepunt 18: We voeren, als onderdeel van de woningen te bouwen Ontwikkelagenda, locatieonderzoek uit om inzicht te krijgen in op welke locaties we in de toekomst woningen kunnen bouwen (2023-2025)
Om ruimte voor groen en klimaatadaptatie te maken gaan we binnenstedelijk de hoogte in
Actiepunt 19: We stellen een hoogbouwvisie op (2024)
Op dit onderwerp zijn een hoop stappen gezet. Er is een locatie aangewezen, waarover de Provincie zich inmiddels positief heeft uitgesproken. Op dit moment wordt de haalbaarheid door QuaWonen, de eigenaar van de grond en de zorgpartij nader onderzocht. Naar verwachting volgt in het eerste half jaar van 2025 de besluitvorming. Als we aan de randen van de kernen willen bouwen, moeten we kunnen aantonen dat er binnen de kernen geen ruimte meer is om woningen toe te voegen. Dit is ten eerste nodig voor de onderbouwing van de Ladder van duurzame verstedelijking. Ten tweede is deze informatie nodig voor de onderbouwing naar de provincie. Er is begin 2024 een onderzoek uitgevoerd naar hoeveel potentiële woningen toegevoegd kunnen worden binnen de kernen van de Krimpenerwaard. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat door onbenutte plekken te benutten, te splitsen en op te toppen, nog 330 woningen (naast de bestaande plannen) binnenstedelijk kunnen worden toegevoegd. Het rapport toont onafhankelijk aan dat de huidige ruimte binnen de kernen om nog nieuwe woningen toe te voegen schaars is. U bent op 23 april 2024 via een raadsinformatiebrief op de hoogte gebracht van de uitkomsten van dit onderzoek. Dit onderzoek heeft zich alleen gericht op potentiële nieuwe woningen binnen de bestaande kernen en niet op potentiële locaties aan de randen van de kernen.
Op dit moment wordt gewerkt aan een plan van aanpak om te komen tot een hoogbouwvisie. De uitvoering van dit actiepunt zal naar verwachting in Q2 2025 worden afgerond.
Actiepunt 20: We stellen een gemeentelijke Het 'gemeentelijk verkeersbeleidplan/omgevingsprogramma verkeersbeleidsplan/omgevingsprogramma verkeer op (2023) verkeer' is inmiddels 'Omgevingsprogramma Mobiliteit' gaan heten. In november is het programma in concept gereed. In november vindt ook een 'wensen en bedenkingen'-sessie plaats met de commissie SBBV. De planning is dat direct na de kerstvakantie het programma ter inzage wordt gelegd. De verwachting is dat het college het omgevingsprogramma in het eerste kwartaal van 2025 kan vaststellen.
Pagina 5 van 7
Subdoel Pijler 3: Wonen, zorg en welzijn We faciliteren aanpassingen in de bestaande voorraad
Actiepunt
Stand van zaken
We faciliteren en stimuleren geclusterde woonzorgvormen voor ouderen en zorgbehoevenden
Actiepunt 22: We werken samen met de zorg- en welzijnspartijen en woningcorporaties uit hoe verschillende woonzorgconcepten er in onze kernen eruit kunnen (of moeten) zien (2023-2024)
Actiepunt 21: We zetten in op het meer geschikt maken van In de huidige prestatieafspraken is opgenomen een definitie te de bestaande voorraad en maken prestatieafspraken met de maken voor levensloopgeschikte woningen in de bestaande woningcorporaties over het aanpassen naar en toewijzen van voorraad. Op basis daarvan kunnen de corporaties in beeld levensloopbestendige woningen (2023) brengen hoeveel levensloopgeschikte woningen zij in hun bezit hebben. Na vaststelling van de prestatieafspraken, is echter een deel van de afspraak niet meer nodig, omdat in de regio is afgesproken dat voor de Regionale woonzorgvisie een definitie van levensloopgeschikte woningen zal worden opgesteld, die zoveel mogelijk zal aansluiten bij de definitie die het Ministerie van BZK aanhoudt. De planning is dat de Regionale Woonzorgvisie eind 2024 zal worden vastgesteld. Daarna zal tijdens het proces van de prestatieafspraken besproken worden of en welke vervolgstappen we moeten zetten.
Per kern wordt voor mogelijke ontwikkellocaties op basis van de woonzorganalyse de zorgdoelgroep in beeld gebracht. Ontwikkelaars krijgen in de kaders mee voor welke doelgroep er een huisvestingsbehoefte is en welke vorm daarbij past. Ontwikkelaars bepalen zelf, in overleg met de gemeente, welke partijen zij hiervoor benaderen. De behoefte van bekende woonzorgpartijen is geïnventariseerd.
Actiepunt 23: Om ontwikkelaars van woonzorgconcepten een Het concept van het kavelpaspoort is uitgewerkt. We weten kans te geven binnen een tender, zorgen we voor passende hoe we het kavelpaspoort kunnen toepassen. Op dit moment is randvoorwaarden door gebruik te maken van een er van het kavelpaspoort nog geen gebruik gemaakt, maar het kavelpaspoort (2024-2028) is prettig dit wel snel toe te kunnen passen als het nodig is. Actiepunt 24: We onderzoeken op welke wijze we als gemeente financieel kunnen bijdragen aan de realisatie en gebruikersbeheer van ontmoeting(sruimten) (2024)
Over het algemeen worden ontmoetingsruimtes door meerdere partijen gezamenlijk gefinancierd. De vastgoedeigenaar, de zorgpartij en de gemeente. De mogelijkheden hangen ook af van subsidiemogelijkheden van het rijk en worden onderzocht zodra er concrete projecten spelen, omdat deze subsidies vaak tijdelijk beschikbaar zijn.
We zetten in op een leefomgeving die past bij een toenemende zorgvraag
Actiepunt 25: We zetten in op het behouden, versterken en verbeteren van de bestaande samenwerkingsstructuur waarbinnen zorg- en welzijnspartijen, het zorgkantoor, woningcorporaties, handhaving en gemeente samen werken aan de opgaven op het gebied van wonen en zorg (20242028)
Er is een overzicht gemaakt van alle overleggen die plaats vinden op deze onderwerpen. Ook hebben er in 2024 diverse overleggen plaatsgevonden tussen de gemeente en woningcorporaties om de samenwerking op het gebied van wonen en zorg en met name ook het onderwerp overlast te verbeteren en te versterken. Dit is een continu proces.
We zetten in op een passend voorzieningenniveau per kern om de sociale basis te versterken
Actiepunt 26: We stellen een visie op over de basisinfrastructuur van maatschappelijke voorzieningen op gemeente en kernniveau. De inzichten nemen we mee bij de realisatie van onze volkshuisvestingsdoelen (2023-2024)
Het Omgevingsprogramma Sociale Basis Maatschappelijke Voorzieningen Krimpenerwaard 2024 en het Eindrapport Inventarisatie Maatschappelijke Voorzieningen is vastgesteld. Bij nieuwe initiatieven op het gebied van woningbouw is/wordt het sociaal domein bij dit onderwerp betrokken, zodat bij nieuwe ontwikkelingen niet voorbij gegaan wordt aan de behoefte aan voorzieningen. Dit laatste is een continu proces.
We zetten in op voldoende geschikte woningen voor kwetsbare inwoners
Actiepunt 27: We maken met zorg- en welzijnspartijen en We spreken de corporaties veel, ook over de behoefte aan woningcorporaties afspraken over het aantal toe te voegen woningen. Over dit specifieke onderwerp zijn nog geen kleine en betaalbare woningen voor uitstromers (deels onder concrete afspraken gemaakt. Dat is een aandachtspunt voor de de kwaliteitskortingsgrens) (2023-2024) prestatieafspraken van 2025. Actiepunt 28: We zoeken actief de samenwerking op met Begin 2024 is de startnotitie voor de regionale woonzorgvisie onze regiogemeenten en stellen gezamenlijk een regionale door alle colleges in de regio vastgesteld. Op dit moment woonzorgvisie op (2023-2024) wordt gewerkt aan een Regionale Woonzorgvisie. De verwachting is dat deze in december 2024 kan worden afgerond.
Pagina 6 van 7
Status in kleur
Subdoel Pijler 4: Duurzaamheid Verduurzamen bestaande particuliere voorraad (huur en koop)
Actiepunt
Stand van zaken
Actiepunt 29: We stellen een gemeentelijk Uitvoeringsplan Warmte op (2023-2024)
Verduurzamen corporatievoorraad
Actiepunt 30: We maken met woningcorporaties prestatieafspraken over het uitfaseren van slechte energielabels (2023).
Het omgevingsprogramma Warmtetransitie 2024-2030, gericht op de uitvoering van de Warmtevisie, is in oktober definitief vastgesteld door het college. In de Prestatieafspraken Krimpenerwaard 2024 is opgenomen dat we in 2027 op koers zijn met de uitfasering van E, F en G labels conform de Nationale prestatieafspraken: van de betreffende woningen zijn al veel woningen energetisch verbeterd en de laatste labelverbeteringen zijn voor 2027 of 2028 gepland en voorbereid.
Actiepunt 31: We maken met de woningcorporaties De woningcorporaties spannen zich in om de 'landelijke prestatieafspraken over het realiseren van klimaatbestendige maatlaat voor een groene klimaat adaptieve gebouwde nieuwbouw (2023). omgeving' toe te passen op bouwkavels van corporaties bij (ver)nieuwbouwplannen. Dit hebben we onder andere vastgelegd in de Realisatieagenda Midden-Holland (ook bekend als de woondeal). In de Prestatieafspraken Krimpenerwaard 2024 is afgesproken dat corporatie en gemeente hier per project over in gesprek gaan. In de praktijk merken we dat corporaties daar steeds meer rekening mee houden. We maken jaarlijks prestatieafspraken. We bekijken jaarlijks of en zo ja waarover mogelijke vervolgafspraken gemaakt moeten worden.
Pagina 7 van 7
Status in kleur
Uitvoering actiepunt 2 uit Vitale kernen in het Groen - Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028 met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting 19-12-2023 Actiepunt 2: We brengen op basis van de actuele planlijst specifiek in beeld voor welke bestaande projecten de 75% betaalbaarheidsregels niet gaat gelden. Deze plannen uit de Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2023 zijn niet meer beïnvloedbaar: Plannaam
Kern
Totaal aantal woningen (bruto)
Totaal Bevat sociale aantal huur woningen (netto)
Molenpark
Bergambacht
125
125
Parallelweg 11-15 Pleinstraat 4
Bergambacht Bergambacht
9 12
9 12
HoogTij (middelblok 20-24)
Gouderak
7
7
Bredeweg 3
Haastrecht
14
14
Galgoord/Kleine Betuwe Koningin Julianastraat Schuwacht 342-346 Avia-terrein /Bolderkade
Haastrecht Krimpen ad Lek Krimpen ad Lek Ouderkerk ad IJssel
180 72 19 42
180 12 19 42
Toelichting
Ja, 16 (niet door Afspraken over segmentering vastgelegd door de raad en woningcorporatie) anterieure overeenkomst over deze segmentering afgesloten. Nee Omgevingsvergunningsaanvraag is ingediend Nee Vergunning verleend, niet onherroepelijk (bezwaren ingediend). Voldoet aan bestemmingsplan, dus sturing op segmentering niet mogelijk. Nee Dit project is inmiddels verwijderd uit de planlijst omdat het (bijna) is gerealiseerd. Nee Vastgesteld bestemmingsplan. Dit project bevat 71% betaalbaar, 10 woningen vallen namelijk in de categorie middenhuur. Nee Vastgesteld bestemmingsplan Ja, 100 % Vastgesteld bestemmingsplan Nee Vastgesteld bestemmingsplan Nee Intentieovereenkomst april 2019. Anterieure overeenkomst februari 2021 Bestemmingsplan december 2022 vastgesteld, maar nog niet onherroepelijk vanwege bodemprocedure beroepsschriften. Omgevingsvergunning naar verwachting
Den Dikken Boom (buitendijks)
Ouderkerk ad IJssel
4
3
Dorpsstraat 106 (de Rek en Horstman bedrijventerrein) IJsseldijk-Noord 123 (Den Dikken Boom)
Ouderkerk ad IJssel
12
12
Ouderkerk ad IJssel
31
31
IJsseldijk West 13
Ouderkerk ad IJssel
32
32
IJsselgaarde (IJssellaan 30)
Ouderkerk ad IJssel
31
31
AZS Dika
Schoonhoven Schoonhoven
15 81
15 81
Spoorzone
Schoonhoven
90
90
Waterwoningen
Schoonhoven
4
4
Zilvervakschool
Schoonhoven
28
28
dit jaar nog verleend. In principe kan na verlening begonnen worden met bouwen. Verkoop is al van start gegaan. Nee Ontwerpbestemmingsplan heeft ter inzage gelegen. Er is een zienswijze door Rijkswaterstaat is ingediend. De initiatiefnemers zijn in overleg hierover met de indiener van de zienswijze. Nee Principe-instemming (ouder dan 1 jaar) voor 10 appartementen en 1 of 2 grondgebonden woningen. Aanvraag omgevingsvergunning ingediend. Ja, 11 woningen Principe-instemming (met woonzorgconcept Wonen en (niet door Meer) definitief en aanvraag omgevingsvergunning is woningcorporatie) ingediend. Dit betreft een project waarbij 78% betaalbaar wordt gerealiseerd: 36% sociale huur, 19% middenhuur en 23% betaalbare koop. Nee Er ligt een anterieure overeenkomst. Gesprekken waren al ver gevorderd bij vaststellen woonvisie. Er is nog wel uit onderhandeld en vastgelegd in anterieure overeenkomst dat 25% van de woningen betaalbare koop is (tot €355.000). Nee Anterieure overeenkomst dateert uit oktober 2022. Bestemmingsplan is in november 2023 vastgesteld. De aanvraag omgevingsvergunning wordt dit jaar (na inwerkingtreding bestemmingsplan) ingediend. Nee Bestemmingsplan en anterieure overeenkomst Nee Geen wijzigingen mogelijk, bestemmingsplan vastgesteld en verkoop is inmiddels van start. Nee Bestemmingsplan is vastgesteld in juli 2021 en anterieure overeenkomst is gesloten in april 2023.
In december 2023 is de eerste omgevingsvergunning ingediend voor de 1e fase. Nee Dit project is inmiddels verwijderd uit de planlijst omdat het is gerealiseerd. Ja, 86% (beschut Dit project is 100% betaalbaar. Er wordt hier beschut wonen wonen en verhuur gerealiseerd in combinatie met verhuur door een particulier. door particulier) 86% is sociaal en 14% is middenhuur. In augustus is
Opweg 4 (voormalig Seasons) Hoflaan
Schoonhoven
10
10
0
Stolwijk
46
35
Ja, 52%
Rembrandtlaan
Stolwijk
40
0
Ja, 100%
West-Vlisterdijk
Vlist
11
11
Nee
915
803
Totaal aantal
vergunningsaanvraag ingediend. Verwachting is dat vergunning begin 2024 verleend gaat worden. Eind 2023 is een vergunning aangevraagd voor dit plan. Samenwerkingsovereenkomst uit 2020, allonge uit 2023. Bouw is inmiddels van start. Dit is een plan met 89% betaalbaar: 52% sociale huur, 11% middenhuur en 25% betaalbare koop. Stand van zaken 19-12-23: Groen Wonen Vlist overweegt van de middenhuurwoningen nog betaalbare woningen te maken. Wordt op dit moment onderzocht. Betreft een sloop-nieuwbouwproject van Groen Wonen Vlist. Sloop is inmiddels van start. Bestemmingsplan is in februari 2022 vastgesteld. Vergunning is verleend, maar die is nog niet onherroepelijk omdat bezwaar en beroep is aangetekend. In anterieure overeenkomst is opgenomen dat het plan tenminste 8 levensloopbestendige woningen moet bevatten voor doelgroep 55+.
Bij de volgende plannen uit de Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2023 gaan we wel uit van de segmentering uit de woonvisie: Plannaam
Kern
Hoofdstraat 1-7
Bergambacht
Aantal woningen 10
Hogedijk 56 Burgemeester Uilkensstraat Gouderak Oost Klooster Sint-Gabriel
Ammerstol Bergambacht Gouderak Haastrecht
10 37 270 32
Toelichting Er is een principebesluit geweest voordat de woonvisie werd vastgesteld. Er is nog geen wabo-vergunning ingediend. Nader onderzoeken of hierin met segmentering iets gedaan kan worden. Eventueel in combinatie met Burgemeester Uilkensstraat. Initiatief besproken op intaketafel. Kaders meegegeven. Gesprekken gaande over segmentering Veel grondeigenaren. Planvorming start pas als er meer grond beschikbaar is. Gesprekken gaande over segmentering en plan. Woon-zorgconcept.
Klooster Sint-Gabriel – nieuwbouw links Klooster Sint-Gabriel – nieuwbouw rechts Lorentzweg en omgeving
Haastrecht
32
Gesprekken gaande over segmentering en plan. Woon-zorgconcept.
Haastrecht
26
Gesprekken gaande over segmentering en plan. Woon-zorgconcept.
Lekkerkerk
145 (36 netto)
Parkwijk/IJsbaan Noord
Lekkerkerk
50
Wijk Noord, bedrijventerrein
Schoonhoven
220
Watertoren
Bergambacht
9
Programma nog niet rond. Betreft sloop-nieuwbouw project van QuaWonen. Er komt 100% sociale huur terug, waarschijnlijk gecombineerd met wonen en zorg voorziening. Momenteel worden de mogelijkheden voor verdichting verkend. Gemeentegrond, gesprek met QuaWonen over toevoeging sociale huur. Nu opvang Oekraïners Een project wat al lang loopt en waarbij nog panden aangekocht moeten worden. Momenteel wordt een studie uitgevoerd waarbij verschillende scenario’s worden uitgewerkt. Initiatief wat al langer loopt, maar plannen nog niet concreet zijn uitgewerkt. De Watertoren is een rijksmomument en een bijzonder gebouw. Het betreft ook een klein aantal woningen waarbij de kans bestaat dat segmentering uit woonvisie niet toegepast kan worden. Als de plannen verder uitgewerkt worden, zal dit teruggekoppeld worden aan de raad. Het op te stellen vereveningsfonds kan in dit project een goed instrument zijn om betaalbaar segment op een andere plek wel te realiseren.
Totaal
841 (732 netto)
Conclusie 23 projecten uit de Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2023 zijn niet meer beïnvloedbaar. Dat is samen goed voor een netto toevoeging van 803 woningen. Bij 12 projecten (op dit moment netto toevoeging van 732 woningen) is er nog geen sprake van een anterieure overeenkomst, aangepast bestemmingsplan, aangevraagde of verleende vergunning. Hierbij worden de kaders uit de woonvisie meegegeven. Bij 1 project is wel een principe-uitspraak geweest (voor vaststelling van de nieuwe woonvisie), maar nog geen vergunning verleend of aangevraagd. Bij deze projecten moet toepassing van de segmentering uit de woonvisie nader onderzocht worden. In de nieuwe Regionale Projectenlijst Woningbouw Midden-Holland 2024 komen nieuwe plannen voor onze gemeente te staan. Bij deze plannen is de segmentering uit de woonvisie als kader meegegeven.
Vitale kernen in het groen Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid Programma Volkshuisvesting
Stec Groep aan gemeente Krimpenerwaard
Bouke Timmen, Joery Schouten en Maartje Lucassen 26 april 2023
Vitale kernen in het groen
2
22.217
Voorwoord Beste lezer, Wij zijn trots op de nieuwe woonvisie die voor u ligt: Vitale kernen in het groen. Woonvisie Krimpenerwaard 2023-2028: met aandacht voor wonen, zorg en duurzaamheid – Programma Volkshuisvesting. In deze woonvisie zetten we in op het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een passende woning en prettige en passende woon- en leefomgeving. We willen tot 2040 4.000 woningen bouwen. Locaties binnen de kernen zijn schaars. En waar er nog ruimte is willen we ook groen behouden. Daarom zullen we vooral aan de randen van onze kernen moeten bouwen. Hierbij hebben we aandacht voor onze ruimtelijke en groene structuur die ons mooie gebied kenmerkt. Van de 4.000 woningen zetten we in op 30% sociale huurwoningen. Ook zetten we fors in op de bouw van middenhuur en betaalbare koopwoningen. In totaal moet 75% van de woningen in nieuwbouwplannen betaalbaar zijn. De nieuwe woonvisie heeft een andere boodschap dan onze woonvisie uit 2017. Zes jaar geleden spraken we de ambitie uit 3.000 woningen te bouwen en zagen we slechts behoefte aan 200 nieuwe sociale huurwoningen. Daarbij moest de hele opgave een plek krijgen binnen de bestaande grenzen van de kernen. In 2023 ziet de wereld er anders uit. De opgaves zijn groot.
Klimaatverandering, zorgdragen voor voldoende passende woningen voor een vergrijzende samenleving, tekort aan starterswoningen, verschillende (zorg)doelgroepen die langer zelfstandig thuis (moeten) wonen, de groeiende groep mensen die een beroep moet doen op de sociale huursector en een groot tekort aan woningen, zijn maar enkele voorbeelden. We zullen niet in de termijn van één woonvisie alle opgaves die in het verleden zijn ontstaan het hoofd kunnen bieden. Maar door kaders en duidelijke doelen te stellen, willen we een grote stap vooruit zetten. Het bouwen van woningen draagt eraan bij dat inwoners in hun geliefde Krimpenerwaard kunnen blijven wonen. Jongeren hoeven niet te vertrekken om een passende woning te vinden. Jonge gezinnen blijven of verhuizen op latere leeftijd terug naar onze gemeente. We hebben te maken met een ouder wordende bevolking en dat brengt nieuwe behoeften aan verschillende woonvormen en soms ook een zorgvraag met zich mee. Ook zijn er andere doelgroepen die zorg behoeven en een eigen plek nodig hebben. Het hebben van een dak boven je hoofd is een basisbehoefte. Maar er is nog zoveel meer dat bijdraagt aan prettig kunnen wonen en goed in je vel zitten. Een sterke sociale basis met een laagdrempelig aanbod van activiteiten stimuleert ontmoeting en voorkomt eenzaamheid.
De woonvisie heeft niet alleen aandacht voor stenen, maar ook voor het sociale gedeelte van wonen en de zorg die sommige mensen nodig hebben. De woonvisie is daarom niet alleen een woonvisie, maar tegelijkertijd ook een woonzorgvisie. Tot slot is er ook aandacht klimaatverandering en duurzaamheid in de woonvisie. We moeten zorgen voor klimaatadaptieve, natuurinclusieve en duurzame woonwijken. Dit geldt voor nieuwbouw, maar ook voor bestaande wijken. Veel woningen staan er immers al. We kijken ernaar uit, samen met onze betrokken partners, uitvoering te geven aan de doelen en actiepunten uit onze woonvisie. Veel leesplezier! Wethouders Ria Boere en Irma Bultman
Vitale kernen in het groen
3
22.217
Inhoudsopgave Voorwoord
2
1
4
Een nieuwe woonvisie voor gemeente Krimpenerwaard 1.1 1.2 1.3
2
De kracht van Krimpenerwaard 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6
3
Een nieuwe actuele en gedragen woonvisie ......................................................... 4 Hoe is de nieuwe woonvisie tot stand gekomen? ................................................. 5 Opbouw van de woonvisie .................................................................................... 5
Wonen in het groen dicht bij de stad .................................................................... 6 Een groene en waterrijke omgeving ...................................................................... 6 Hechte en levendige gemeenschappen ................................................................. 7 Sterke lokale economie met toegewijde ondernemers en familiebedrijven ........ 7 Toekomstgerichte Krimpenerwaard: passend bij de Krimpener-waarden............ 7 Integraliteit: de sleutel tot succes ......................................................................... 8
Het woonbeleid in één oogopslag 3.1
6
9
Blijven werken aan vitale kernen, met aandacht voor groen en bestaande identiteit ................................................................................................................ 9
Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid
10
Wat zien we? ..................................................................................................................... 10 Wat willen we? .................................................................................................................. 12
Pijler 2: Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw
17
Wat zien we? ..................................................................................................................... 17 Wat willen we? .................................................................................................................. 18
Pijler 3: Wonen, zorg en welzijn
22
Wat zien we? ..................................................................................................................... 22 Wat willen we? .................................................................................................................. 24
Pijler 4: Duurzaamheid
27
Wat zien we? ..................................................................................................................... 27 Wat willen we? .................................................................................................................. 28
Uitvoeringsprogramma Wonen 2023-2028
30
Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid ..................................................................... 30 Pijler 2: Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw ............................................................. 32 Pijler 3: Wonen, zorg en welzijn ........................................................................................ 35 Pijler 4: Duurzaamheid ...................................................................................................... 37
Vitale kernen in het groen
4
22.217
1 Een nieuwe woonvisie voor gemeente Krimpenerwaard 1.1 Een nieuwe actuele en gedragen woonvisie Inzet op aantrekkelijke nieuwbouw mét aandacht voor de bestaande voorraad De woonvisie van de gemeente Krimpenerwaard was aan actualisatie toe. De vorige woonvisie stamt uit 2017 en – belangrijker nog – de afgelopen vijf jaar is de woningmarkt sterk veranderd. Van een woningmarkt herstellende van een economische crisis naar een oververhitte markt met nauwelijks beschikbaar aanbod en sterk gestegen prijzen. Tegelijkertijd verandert de bevolkingssamenstelling van de gemeente Krimpenerwaard. Gemiddeld bestaat een huishouden uit steeds minder personen, de bevolking vergrijst en de instroom door (vooral binnenlandse) migratie is groot. De bestaande woningvoorraad sluit niet goed aan op de wensen van woningzoekenden. Zowel kwantitatief als kwalitatief zijn er urgente opgaven. Inzetten op alleen aantrekkelijke nieuwbouw is dus niet voldoende. Ook de bestaande woningvoorraad verdient de nodige aandacht. Een groot deel van de toekomstige woningvoorraad staat er immers al. Een passende woningvoorraad als basis voor leefbare en vitale kernen Daarnaast zien we een belangrijke opgave in het versterken van de leefbaarheid en vitaliteit van onze kernen. Dit om deze ook richting de toekomst leefbaar en vitaal te houden. Goed wonen is daarvoor de basis.
We vinden het bijvoorbeeld belangrijk dat jonge en lokale werknemers een woning in onze gemeente kunnen vinden. Dit om ervoor te zorgen dat we onze jongeren behouden (vitaliteit) en tegelijkertijd onze lokale economie versterken. Om de vitaliteit en leefbaarheid in onze kernen te behouden is daarentegen meer nodig dan alleen goed wonen. Ook thema’s als voorzieningen, begeleiding en ontmoeting spelen hierin een belangrijke rol. Integrale en richtinggevende visie op wonen en zorg als basis voor concreet uitvoeringsprogramma We hebben als gemeente grote opgaven op het gebied van wonen. Het hoofddoel van de woonvisie is daarom: ‘’het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving’’. Aandacht hebben (en houden) voor de ruimtelijke en groene structuur die de Krimpenwaard kenmerkt is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Doelen en richtinggevende kaders, zoals opgenomen in deze woonvisie helpen ons deze ambitie te verwezenlijken. Het visie deel van de woonvisie is namelijk de basis voor het uitvoeringsprogramma. Het uitvoeringsprogramma bevat acties, maatregelen en instrumenten die we uitvoeren en inzetten om de doelen uit de woonvisie te realiseren.
Hiermee stellen we als gemeente, maar ook voor onze woningmarktpartners (zoals woningcorporaties, projectontwikkelaars en zorg- en welzijnspartijen) duidelijke kaders. De woonvisie heeft een looptijd van vijf jaar (2023-2028), maar dient tegelijkertijd ook als richtinggevend kader voor het woningbouwprogramma tot 2040. Woonvisie vormt basis voor prestatieafspraken met woningcorporaties en huurdersorganisaties Het behalen van de ambities is mede afhankelijk van de samenwerking met de woningmarktpartners die actief zijn in onze gemeente. De bijdragen van de woningcorporaties in het behalen van de ambities worden vastgesteld in de prestatieafspraken. Deze zijn sinds de wijziging van de Woningwet (2015) verplicht. Een actuele en vastgestelde woonvisie is nodig om deze afspraken op een goede manier te kunnen maken.
Vitale kernen in het groen
5
22.217
1.2 Hoe is de nieuwe woonvisie tot stand gekomen? De nieuwe woonvisie is het resultaat van een intensief en participatief proces. Bij verschillende betrokken partijen (woningcorporaties, zorg- en welzijnspartijen, huurdersorganisaties, marktpartijen, klankbordgroepen en de gemeenteraad) is input en feedback opgehaald. Deze partijen zijn in een vroeg stadium geconsulteerd om – gevoed door bureauanalyses – een breed en integraal beeld van de lokale opgaven te vormen. Via interactieve sessies hebben betrokkenen kansen en opgaven voor de gemeente Krimpenerwaard benoemd. Deze zijn vertaald in de ambities en doelen van de nieuwe woonvisie.
WONINGBEHOEFTEONDERZOEK ALS ONDERLEGGER VOOR DE WOONVISIE De woningmarkt van onze gemeente is voorafgaand aan het schrijven van de woonvisie in beeld gebracht in een gemeentelijk woningbehoefteonderzoek. Hierin zijn zowel historische ontwikkelingen als verwachtingen voor de toekomst aan bod gekomen. Beide dienen als basis voor de nieuwe woonvisie. Een uitgebreide toelichting op het woningbehoefteonderzoek vindt u in het bijlage rapport.
1.3 Opbouw van de woonvisie Wij presenteren onze visie beknopt en praktisch. Eerst beschrijven we de kracht van de gemeente Krimpenerwaard en de economische en maatschappelijke ontwikkelingen die het woonbeleid beïnvloeden (hoofdstuk 2). In hoofdstuk 3 presenteren wij de hoofddoelstelling van het woonbeleid en de vier pijlers ervan. Vervolgens gaan we in de vier daaropvolgende hoofdstukken nader in op deze pijlers. In de hoofdstukken geven we steeds aan welke ontwikkelingen we zien, wat we willen (beleid) en wat we gaan doen (actiepunten). In de tekst zijn de actiepunten [gemarkeerd] en genummerd. In het uitvoeringsprogramma zijn de actiepunten samengebracht, waarbij is aangegeven wie wanneer deze acties uitvoert.
Vitale kernen in het groen
6
22.217
2 De kracht van Krimpenerwaard 2.1 Wonen in het groen dicht bij de stad De gemeente Krimpenerwaard telt per 1 januari 2023 ongeveer 57.000 inwoners, verdeeld over 11 kernen en een aantal buurtschappen. Er zijn zes grotere kernen (Schoonhoven, Lekkerkerk, Bergambacht, Krimpen aan de Lek, Ouderkerk aan den IJssel, en Stolwijk) en vijf kleinere (Haastrecht, Gouderak, Berkenwoude, Ammerstol en Vlist). De gemeente Krimpenerwaard ligt in het Groene Hart en is ingeklemd tussen de Hollandse IJssel in het noorden en de Lek in het zuiden. De stad is daarentegen nooit ver weg. Krimpenerwaard is onderdeel van de regio Midden-Holland en ligt tegen de metropoolregio Rotterdam-Den Haag aan. Het zuidwestelijke deel van Krimpenerwaard ligt daarom dicht bij Rotterdam. Het noordelijke deel grenst aan Gouda en kernen in het oosten zoals Schoonhoven en Vlist zijn meer georiënteerd op Utrecht. Figuur 1: Kernen in gemeente Krimpenerwaard
Bron: Stec Groep, 2023.
2.2 Een groene en waterrijke omgeving Het groen en de natuur zijn kenmerkend voor het karakter van onze gemeente. Waar je ook kijkt buiten onze kernen en buurtschappen: overal zie je groene weides met koeien, slootjes met hoog water en knotwilgen. Onze agrariërs zijn de belangrijkste schakel in het beheer van ons prachtige veenweide landschap en de productie van duurzaam en gezond voedsel. Door klimaatverandering en bodemdaling veranderen geleidelijk de mogelijkheden voor gebruik van het landschap. Nu is de melkveehouderij de belangrijkste economische drager voor het landschapsbeheer. Hoe dat over vijftig of honderd jaar zal zijn, weten we (nog) niet. Er zijn daarbovenop veel opgaven en onzekerheden waar de boeren momenteel mee te maken hebben. In de komende jaren moeten we uitvinden hoe we de meerwaarde van het buitengebied kunnen behouden en beheren.
Vitale kernen in het groen
7
22.217
2.3 Hechte en levendige gemeenschappen Het is goed wonen in Krimpenerwaard. Het groen en vele water zorgen voor een aantrekkelijke omgeving. Denk aan de groene lintbebouwing en polders die een grote landschappelijke diversiteit bieden. De verschillende kernen binnen de gemeente hebben daarbij allemaal een eigen identiteit. Bovendien zijn de mensen in de kernen betrokken met elkaar. De kernen en buurtschappen hebben een krachtige lokale samenleving en een sterke saamhorigheid. In elke kern is bijvoorbeeld een ontmoetingsruimte aanwezig. Ook hebben de meeste kernen veel (sport-) verenigingen, vrijwilligers en betrokken maatschappelijke organisaties. Daarnaast is een deel van de inwoners lid van een kerkgenootschap. Deze organisaties en verenigingen zorgen voor onderlinge verbondenheid. Ook de lokale corporaties hebben sterke wortels in de gemeenschappen. De actieve participatie van huurdersorganisaties zorgt voor sterke verbindingen tussen stakeholders. Ondanks dat vindt niet iedereen in onze gemeente de aansluiting en zijn er helaas ook inwoners die in een isolement leven. De hechte dorpscultuur in combinatie met de groene, waterrijke omgeving en de goede verbindingen met nabijgelegen grote steden onderscheid Krimpenerwaard daarentegen van andere gemeenten in Nederland.
2.4 Sterke lokale economie met toegewijde ondernemers en familiebedrijven Krimpenerwaard telt veel toegewijde ondernemers en familiebedrijven. Het arbeidsethos van werknemers uit Krimpenerwaard is hoog en bedrijven zijn lokaal geworteld. De maakindustrie in Krimpenerwaard maakt producten op maat voor de nationale en internationale economie. Dat is niet alleen belangrijk voor de economie nu, maar ook voor de circulaire economie van de toekomst. Voor innovatie, het benutten van kansen en de stap naar circulair ondernemen is ruimte nodig. De lokale- en regionale bedrijventerreinstrategie zet naast het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen daarom (in lijn met de Omgevingsvisie) in op het uitwerken van zoeklocaties om zo het lokaal gewortelde bedrijfsleven te faciliteren.
‘TOEKOMSTPERSPECTIEF VITAAL KRIMPENERWAARD’ Er komen veel ontwikkelingen op ons af die vragen om veranderingen. Denk bijvoorbeeld aan ontwikkelingen op het gebied van samenleving (vergrijzing en toenemende zorgvraag), het klimaat (wateroverlast en droogte) en de economie (gezond houden omgeving en krapte op de arbeidsmarkt). Al deze opgaven hangen met elkaar samen. Inwoners en gemeenschappen, kernen en een buitengebied: ze hebben elkaar nodig om deze opgaven aan te pakken en vitaal te blijven. We willen daarom vanuit een hechte samenleving, verbonden bedrijfsleven en zorg voor ons landschap de toekomst tegemoet treden. Ook de professionele maatschappelijke organisaties moeten daarbij hechter samenwerken en beter aansluiten op de lokale dynamiek om vorm te geven aan de vitaliteit. Kwetsbare bewoners houden zo zoveel mogelijk de aansluiting op de eigen directe omgeving. Voor de toekomst wordt daarom in het kader van vitaliteit ingezet op drie speerpunten: (1) wonen en leven, (2) ondernemen en leren en (3) landbouw, natuur, recreatie en water.
2.5 Toekomstgerichte Krimpenerwaard: passend bij de Krimpener-waarden De Omgevingsvisie geeft in hoofdlijnen aan hoe de gemeente in samenspraak met de gemeenschap de toekomst van de gemeente Krimpenerwaard ziet. Daarbij is rekening gehouden met de kwaliteiten en waarden van onze Krimpenerwaard. Sterker nog, die zijn het vertrekpunt en inspiratie om te werken aan een toekomstgerichte gemeente. In de toekomst is de gemeente Krimpenerwaard een vitaal leefbaar gebied waar we in goede gezondheid en met plezier wonen, werken en genieten van de unieke omgeving. Waarbij iedereen mee kan doen en zijn verantwoordelijkheid neemt. In deze dynamische gemeente zijn de kernen in verbinding met de omliggende gebieden en vervult Krimpenerwaard een belangrijke rol binnen de regio op het gebied van duurzaamheid, biodiversiteit en ruimtelijke ontwikkeling. We werken aan een toekomstgerichte Krimpenerwaard met vitale kernen en een krachtig buitengebied passend bij de Krimpener-waarden, de identiteit van Krimpenerwaard. In de woonvisie werken we de visie op wonen en het uitvoeringsprogramma met concrete acties uit. Hiermee sorteren we voor op de instrumenten van de Omgevingswet en nieuwe wetgeving waarbij het werken met programma’s als uitwerking van de omgevingsvisie de route is. De Krimpener-waarden en de geformuleerde speerpunten vormen daarvoor een belangrijk vertrekpunt.
De speerpunten uit de omgevingsvisie leest u terug bij de pijlers waar deze de woonvisie raken.
Vitale kernen in het groen
8
22.217
DE KRIMPERNER-WAARDEN ALS VERTREKPUNT VOOR WOONVISIE •
•
•
•
•
Rustig landelijk woonklimaat vlakbij steden: Krimpenerwaard biedt een landelijk, dorps en veilig woonmilieu vlakbij steden als Rotterdam, Utrecht en Gouda. Men kan er wonen in de rust en ruimte van het buitengebied of de landelijke kernen en buurtschappen. In veel kernen is de leefomgeving erg stenig en is beperkt groen aanwezig. Hierdoor is in de kernen de groene omgeving vaak niet goed herkenbaar. In de linten in het buitengebied en aan de randen van de kernen is de groene omgeving vaak juist wel goed zichtbaar. Krachtige lokale samenleving: De kernen en buurtschappen hebben een krachtige lokale samenleving en een sterke saamhorigheid. In elke kern is een ontmoetingsruimte aanwezig. In de meeste kernen zijn veel (sport-)verenigingen, vrijwilligers en betrokken maatschappelijke organisaties. In een aantal grotere kernen zijn centrumvoorzieningen. Een deel van de inwoners is lid van een kerkgenootschap. Deze organisaties en verenigingen zorgen voor onderlinge verbondenheid. Voor mensen die zorg en/of begeleiding nodig hebben, zijn allerlei ondersteunende voorzieningen aanwezig. Ondernemend karakter; Het ondernemende karakter van Krimpenerwaard uit zich in een grote diversiteit aan bedrijvigheid. Krimpenerwaard heeft een aantal innovatieve bedrijven die niet alleen nationaal opereren.
Ook bevinden zich in Krimpenerwaard van oudsher veel familiebedrijven die door de tijd heen vaak meer uitbreidingsruimte behoeven. Krimpenerwaard kent een hoge arbeidsmoraal. De lokale verbondenheid is te zien aan de maatschappelijke betrokkenheid van ondernemers en de hoeveelheid familiebedrijven met veel medewerkers die in Krimpenerwaard wonen. Karakteristiek agrarisch zuivelgebied; De weilanden in de gemeente zijn voor een groot deel in agrarisch gebruik door de melkveehouderij. Melk en kaas worden doorgevoerd via de groothandel of verkocht op de boerderij. De melkveehouderij is kenmerkend voor Krimpenerwaard en speelt een belangrijke rol in de identiteit en ontstaansgeschiedenis van het gebied. We zijn trots op onze boeren die zich dagelijks inzetten voor de voedselvoorziening en het beheer van het karakteristieke landschap. Er zijn veel boeren die een actieve bijdrage leveren aan de biodiversiteit door bijvoorbeeld weidevogelbeheer. Ook zien we boeren die experimenteren en innoveren om bij te dragen aan de uitdagingen van de toekomst. Ontspannende recreatiemogelijkheden; Krimpenerwaard trekt mensen aan om te komen fietsen, wandelen en varen. Agrariërs grijpen de kans om recreanten op hun erf te verwelkomen. Op veel plekken worden streekproducten aangeboden. Het Loetbos en recreatiegebied Krimpenerhout trekken vooral inwoners uit Krimpenerwaard zelf.
De Vlist trekt veel dagrecreanten. Toeristen komen ook af op de kernen. Zoals zilverstad Schoonhoven met het Zilvermuseum en de vele juweliers of goud- en zilverwerkplaatsen en Haastrecht met museum Bisdom van Vliet. Er zijn verschillende culturele voorzieningen en door het jaar heen worden allerlei evenementen en activiteiten georganiseerd.
2.6 Integraliteit: de sleutel tot succes Naast ruimte die nodig is voor wonen, werken en het landelijk gebied, spelen er in Krimpenerwaard nog vele andere ontwikkelingen die ruimte vragen. We zitten in een zoekgebied voor hoogspanningsleidingen en waterwingebieden, er wordt natuur ontwikkeld en is er veel aandacht voor duurzaamheid, het opwekken van energie en voldoende voorzieningen en mobiliteit. Daarbovenop hebben we te maken met stikstof. Voor de vitaliteit van Krimpenerwaard is het van belang deze ruimtelijke puzzel in samenhang met elkaar te bekijken en voldoende ruimte te hebben deze opgaves ook daadwerkelijk met elkaar aan te kunnen pakken.
Vitale kernen in het groen
9
22.217
3 Het woonbeleid in één oogopslag 3.1 Blijven werken aan vitale kernen, met aandacht voor groen en bestaande identiteit De hoofddoelstelling van het woonbeleid is: ‘’het versterken van onze vitale kernen doordat iedereen beschikt over een prettige en passende woning, woon- en leefomgeving’’. Aandacht hebben (en houden) voor de ruimtelijke en groene structuur die de Krimpenwaard kenmerkt is daarbij een belangrijk uitgangspunt. Zoals beschreven wordt Krimpenerwaard gekenmerkt door relatief kleinschalige kernen, omringt door kilometers groen en water. De kernen kennen een open structuur en veel grondgebonden laagbouw. Dit is wat onze gemeente kenmerkt en waarom huishoudens hier graag wonen. Dit groene en landelijke karakter willen we behouden. Nieuwe woningen hebben we daarom jarenlang zoveel als mogelijk binnen de bestaande grenzen van de kernen toegevoegd. Gevolg van dit beleid is dat inbreidingslocaties schaars zijn geworden. De komende jaren willen we daarentegen wel blijven werken aan vitale kernen. Het toevoegen van woningen voor diverse doelgroepen is hiervan een belangrijk onderdeel. Omdat inbreidingslocaties schaars zijn en we ook binnen de kernen willen blijven zorgen voor voldoende groen, ontkomen we er niet aan om langs de randen van de kernen te gaan bouwen. We gaan daarbij zuinig om met het groen en sluiten aan op de bestaande identiteit van de kernen.
Om de hoofddoelstelling te behalen is voor een aantal specifieke thema’s extra aandacht nodig. Vraag en aanbod sluiten op de woningmarkt nu bijvoorbeeld (lang) niet altijd op elkaar aan. Een betere afstemming kan bereikt worden door kwantitatieve en kwalitatieve toevoegingen middels nieuwbouw én aanpassingen in de bestaande voorraad. Ook is er extra aandacht nodig voor vitaliteit en duurzaamheid. De hoofddoelstelling is daarom uitgewerkt aan de hand vier pijlers. Samen zorgen zij ervoor dat de hoofddoelstelling behaald kan worden (de volgorde van de opsomming heeft niks te maken met het belang van de pijlers): • Pijler 1 - Beschikbaarheid en betaalbaarheid • Pijler 2 - Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw • Pijler 3 - Wonen, zorg en welzijn • Pijler 4 - Duurzaamheid Per pijler zijn de belangrijkste ontwikkelingen (wat zien we?) en doelen (wat willen we?) geschetst. In het uitvoeringsprogramma (pagina 29) is uiteengezet hoe we deze doelen gaan behalen (wat gaan we doen?). Figuur 2: Het woonbeleid in één oogopslag
Vitale kernen met een prettige en passende woning en woon- en leefomgeving voor iedereen
Beschikbaarheid en betaalbaarheid
Aantrekkelijke en inclusieve nieuwbouw
Wonen, zorg en welzijn
Duurzaamheid
Vitale kernen in het groen
10
22.217
Pijler 1: Beschikbaarheid en betaalbaarheid Wat zien we? Koopmarkt Krimpenerwaard nauwelijks bereikbaar voor lage- en middeninkomens De woningvoorraad in Krimpenerwaard bestaat uit relatief veel ruime grondgebonden woningen. Bovendien zijn de woningprijzen de afgelopen jaren, net als in de rest van het land, fors gestegen. Hierdoor is de keuzeruimte op de woningmarkt beperkter geworden en staat de betaal- en beschikbaarheid van de woningmarkt onder druk. Ondanks dat 40% van de koopwoningen een WOZ-waarde heeft tot 300.000 kan lang niet ieder huishouden (op korte termijn) in een passende woning wonen. Starters en middeninkomens zitten het meest in de knel. Deze doelgroepen hebben in Krimpenerwaard een zeer sterke voorkeur voor koop, maar doordat zij nog niet of nauwelijks vermogen hebben opgebouwd is hun (eigen) budget beperkt. Bovendien zorgen de sterk gestegen inflatie en hypotheekrente voor minder koopkracht en lagere financieringsmogelijkheden. Het betaalbare segment (goedkoop en middelduur) is vaak nog binnen bereik, maar juist dit segment is (mede door de hoge vraag) nauwelijks beschikbaar in Krimpenerwaard. Figuur 3: koopwoningvoorraad naar WOZ-waarde Gemeente 3% Vlist 3%
38% 16%
Stolwijk 2%
26% 17%
22%
10%
41%
28%
23%
24%
27%
18%
Schoonhoven
4%
42%
25%
22%
6%
Ouderkerk aan den IJssel
4%
43%
26%
19%
8%
Lekkerkerk 3% Krimpen aan de Lek
Haastrecht 2% Gouderak
48%
5%
Ammerstol
36%
17%
5% 0%
Minder dan 200.000
26%
20%
200.000-300.000
24% 30%
40%
50%
300.000-400.000
60%
5%
25% 25%
40% 10%
18%
30% 27%
4% 16%
27%
29%
8% 17%
25%
46%
Bergambacht 2%
19%
26%
21%
4%
Berkenwoude 2%
22%
48%
17% 27%
70%
400.000-600.000
80%
5% 90%
100%
Meer dan 600.000
Bron: WOZ-bestand gemeente Krimpenerwaard (2022), BAG (2022) bewerking Stec Groep (2022).
Ook het betaalbare huursegment is schaars: lage- en middeninkomens vallen tussen wal en schip Zoals beschreven is het beschikbare aanbod in het betaalbare koopsegment in de gemeente schaars. Tegelijkertijd zijn er relatief lange wachtlijsten voor sociale huurwoningen. De gemiddelde inschrijfduur is zeven jaar en het duurt gemiddeld twee jaar voordat actieve woningzoekenden een woning vinden. Eén van de oorzaken hiervan is dat dit segment relatief beperkt aanwezig is in de gemeente. Krimpenerwaard beschikt over een voorraad die voor 26% uit sociale huur bestaat. Dit is lager dan het landelijk gemiddelde (27%). Ook het middeldure huursegment (vanaf de liberalisatiegrens (€ 808,06, prijspeil 2023) tot zo’n (€ 1.000) is nauwelijks aanwezig in de gemeente Krimpenerwaard. Lage- en middeninkomens komen kortom, zeker wanneer ze op dit moment niet al beschikken over een woning, lastig aan de bak op de woningmarkt in Krimpenerwaard.