1.187 RIB Jaarlijkse monitor discriminatie 2024
Tekst van het document
1. De 41 meldingen zijn geregistreerd en er is binnen
3. Discriminatie.nl heeft het College voor de
Discrminatie.nl afgestemd over een gedegen
Rechten van de Mens om te oordelen of de
afwikkeling van het groot aantal meldingen.
vacature in strijd is met de gelijke behandelings-
2. De niet-anonieme melders zijn geïnformeerd
wetgeving.
over de bescherming die de gelijke behandelingswetgeving biedt tegen ongelijke behandeling op de arbeidsmarkt. De melders weten dat discriminatie bij sollicitaties is verboden en dat de wetgeving bescherming biedt tegen ongelijke behandeling op grond van geslacht.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
31
5
Oproep vogelaarscollectief
Een oproep van vogelaarscollectief Flock Together zorgde voor ophef nadat het collectief, dat door personen van kleur wordt gevormd, uitsluitend mensen van kleur uitnodigde om mee te doen aan een natuurwandeling tijdens het International Literature Festival Utrecht. De oproep werd als discrimineDISCRIMINATIEGROND Ras
rend ervaren en was voor ruim 100 personen in het land aanleiding om een klacht in te dienen bij de verschillende ADV’s. Twaalf meldingen kwamen uit de regio Haaglanden en Hollands Midden, waaronder de volgende: ‘Ik wilde meedoen aan een wandeling in Utrecht en wilde mij daarvoor opgeven.
AARD Omstreden behandeling
In de omschrijving van de wandeling stond expliciet aangegeven dat je alleen mee mag doen als je “iemand van kleur bent’.
‘Krijg het idee dat ik als witte man niet welkom ben, mag dat?' TERREIN Sport/recreatie
Interventies:
1. Discrimiatie.nl heeft contact opgenomen met het collectief en gewezen op het juridisch kader ten aanzien van de deelname criteria. Het collectief heeft openlijk excuses aangeboden en paste de tekst op de website van het festival aan.
2. Melders zijn door Stichting iDb geïnformeerd over het verbod op onderscheid op grond van ras, waaronder deze ervaring valt. 3. De actie vanuit de ADV en de daarop aangeboden excuses en aangepaste tekst zijn ook met de melders gedeeld.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
32
6
Motie lid van de Tweede Kamer
In de hectiek die sterk werd beïnvloed door de vele discussies die in 2024 zijn gevoerd over integratie, participatie en uitsluiting, diende een lid van de Tweede Kamer een motie in om onderzoek te doen naar de normen en waarden van personen met een migratieachtergrond. Het kamerlid stelde eind DISCRIMINATIEGROND Ras
november voor om gegevens over culturele en religieuze normen en waarden van Nederlanders met een migratieachtergrond bij te houden en te monitoren. De impliciete en de uitgesproken motieven om de motie in te dienen veroorzaakte verontwaardiging en onrust binnen de samenleving, vooral
AARD Omstreden behandeling
onder bevolkingsgroepen die door de betreffende motieven worden gestigmatiseerd en wegzet als tweederangsburgers. Bij Stichting iDb kwamen 82 meldingen binnen over de ‘motie Becker’. De meldingen waren afkomstig van inwoners van vrijwel alle gemeenten binnen
TERREIN Collectieve voorzieningen
het verzorgingsgebied van Stichting iDb, namelijk alle gemeenten binnen de regio Haaglanden en Hollands Midden exclusief de gemeente Den Haag. Volgens sommige melders lijkt het alsof het recht op gelijke behandeling niet meer geldt voor bepaalde bevolkingsgroepen. Anderen wijzen op de polariserende werking die de motie kan hebben tussen bevolkingsgroepen. ‘Door
te impliceren dat normen en waarden van mensen met een migratieachtergrond apart gemonitord moeten worden, creëert deze motie een schadelijke wij-zij-
tegenstelling. Dit leidt tot stigmatisering van een specifieke bevolkingsgroep, wat niet alleen discriminerend is, maar ook schadelijk voor de sociale cohesie.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
33
Interventies:
1. De maatschappelijke onrust als gevolg van de uitgesproken en minder uitgesproken intenties
dige klimaat binnen de samenleving waarbij sommige bevolkingsgroepen in de praktijk en vooral in de beeldvorming worden weggezet.
die bepalend zijn geweest voor het indienen van de motie en de gevoelens van onveiligheid en
– De maatschappelijke onrust die na indie-
ervaringen van ongelijke behandeling zijn aan-
ning van de motie is ontstaan mag worden
gegrepen om samen met anderen te pleiten voor
opgevat als een sterk signaal omdat ongelijke
versterking van de rechtstaat en een brede aan-
behandeling van bevolkingsgroepen kan lei-
pak van discriminatie.
den tot ondermijning van de rechtsstaat en
2. Stichting iDb heeft een notitie opgesteld en breed verspreid om aandacht te vragen voor het volgende:
aantasting van het vertrouwen van burgers in instituties. – Burgerrechten worden geschonden wanneer
– Stichting iDb heeft geen bezwaar tegen
burgers of groepen van burgers door de over-
onderzoeken die worden uitgevoerd om
heid, instituties en anderen apart in de gaten
maatschappelijke problemen gericht en goed
worden gehouden.
onderbouwd aan te pakken, vooral wanneer
– Stigmatiseren van bevolkingsgroepen ver-
dergelijke onderzoeken in het verlengde lig-
groot maatschappelijke tegenstelingen en
gen van constructief geformuleerde doelen.
kan leiden tot (zelfgekozen) isolement en
– De motie is ingediend als onderdeel van een
radicalisering.
pakket van uitgesproken en minder uit-
3. Melders zijn door de ADV’s geïnformeerd over de
gesproken maatregelen die gericht zijn op
gelijke behandelingswetgeving en over de wijze
bepaalde bevolkingsgroepen, in dit geval
waarop hun melding en signalen zullen worden
burgers met een migratieachtergrond. Deze
opgepakt.
maatregelen zijn niet los te zien van het hui-
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
34
5.3
Conclusies en aanbevelingen In dit stadium worden verschillende begrippen gehanteerd om de meldingen die in dit hoofdstuk zijn besproken en toegelicht te typeren. De termen ‘bulkmeldingen’ en ‘oneigenlijke meldingen’ doen geen recht aan de ernst van de grieven van personen en groepen die een dergelijke melding doen. Soms gaat het om personen die doorgaans geen melding meer doen van ervaren en gesignaleerde discriminatie omdat men op grond van eigen ervaring en ervaring van anderen weinig verwacht van de politie of een ADV. Door verruwing van de samenleving en anderen factoren die een aanjagende werking hebben op polarisering en maatschappelijke onrust, is men gaandeweg discriminatie gaan beschouwen als een maatschappelijk ongemak. Hierdoor zijn anderen geneigd om meldingen van discriminatie te bagatelliseren. Stichting iDb typeert de betreffende meldingen als collectieve meldingen. Deze meldingen zijn om de volgende redenen van belang voor zowel de ADV’s, de politie als de overheid en andere actoren die verantwoordelijkheid dragen, waar het gaat om het aanpakken en voorkomen van discriminatie: – Collectieve meldingen bieden de mogelijkheid om nader inzicht te verkrijgen in weloverwogen en intuïtieve onrechtvaardigheidsoordelen onder personen en groepen binnen de samenleving.
Een gedegen inzicht in de aard en omvang van de genoemde oordelen over ervaren onrechtvaardigheid biedt aanknopingspunt voor beleid dat gericht op het versterken en behouden van het sociaal maatschappelijk vertrouwen en het vertrouwen tussen burgers onderling. – De bereidheid van burgers om melding te doen van gebeurtenissen die als grievend worden ervaren en groepen als minderwaardig wegzetten, geeft aan de ene kant een indicatie van het onbehagen, het ongenoegen en de (dreigende) onrust binnen de samenleving. Aan de andere kant wordt beroep gedaan op hulp en ondersteuning door instituties die binnen de strafrechtelijke keten en daarbuiten een bijzondere verantwoordelijkheid dragen op het gebied van discriminatiebestrijding. De signaleringsfunctie van de ADV’s kan worden benut om bij te dragen aan versterking van het vertrouwen in instituties en de rechtsstaat. – Door een betere omschrijving en normering van de taken die in het kader van de collectieve meldingen worden uitgevoerd, kunnen Stichting iDb en andere ADV’s beter inzicht verschaffen in de relevantie van de genoemde meldingen, taken die worden uitgevoerd voor een betekenisvolle opvang en effectieve behandeling en in de kosten die daarmee gemoeid zijn.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
35
Bijlagen Bijlage 1:
De door de ADV’s geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024, 2023 en 2022 naar gemeente van de melder en naar het aantal incidenten en voorvallen per 1.000 inwoners
GEMEENTE
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN
INWONERS, 2024
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN EN KLACHTEN PER 1.000 INWONERS (%)
2024
2023
2022
2024
2023
2022
ALPHEN AAN DEN RIJN
114.968
91
25
30
0,79
0,21
0,27
BODEGRAVEN-REEUWIJK
36.563
17
1
6
0,46
0,03
0,17
DELFT
109.573
105
43
50
0,96
0,42
0,48
DEN HAAG
566.221
660
228
213
1,17
0,41
0,38
GOUDA
75.826
110
35
25
1,45
0,48
0,34
HILLEGOM
22.453
25
5
2
1,11
0,22
0,09
KAAG EN BRAASSEM
29.167
17
13
6
0,58
0,45
0,22
KATWIJK
66.960
47
14
8
0,70
0,21
0,12
KRIMPENERWAARD
57.775
18
9
9
0,31
0,16
0,16
LEIDEN
130.181
126
51
46
0,97
0,40
0,37
LEIDERDORP
27.708
16
7
5
0,58
0,25
0,18
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
78.246
67
25
22
0,86
0,32
0,29
LISSE
23.442
13
5
1
0,55
0,21
0,04
MIDDEN-DELFLAND
19.382
5
6
5
0,26
0,31
0,26
NIEUWKOOP
29.499
16
6
3
0,54
0,20
0,10
NOORDWIJK
45.732
35
9
9
0,77
0,20
0,20
OEGSTGEEST
25.939
16
8
13
0,62
0,31
0,52
PIJNACKER-NOOTDORP
57.948
53
20
11
0,91
0,35
0,20
RIJSWIJK
59.640
54
34
21
0,91
0,59
0,38
TEYLINGEN
38.472
23
2
9
0,60
0,05
0,24
VOORSCHOTEN
25.618
25
5
6
0,98
0,19
0,23
WADDINXVEEN
34.000
25
11
5
0,74
0,34
0,16
WASSENAAR
27.108
24
3
4
0,89
0,11
0,15
WESTLAND
115.984
49
11
13
0,42
0,10
0,12
ZOETERMEER
128.424
112
52
42
0,87
0,41
0,34
ZOETERWOUDE
9.731
8
2
0
0,82
0,21
0,00
47.826
29
5
10
0,61
0,11
0,22
635
574
0,89
0,32
0,30
ZUIDPLAS
1
BUITENLAND TOTAAL
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
2.004.386
1.787
36
Bijlage 2:
De door de ADV’s geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 per gemeente, naar maatschappelijk terrein
DISCRIMINATIEGROND
8
3
2
22
3
64
66
36
13
62
78
58
GOUDA
12
10
6
19
HILLEGOM
2
1
3
10
KAAG EN BRAASSEM
1
1
1
6
KATWIJK
1
10
3
KRIMPENERWAARD
3 9
3
LEIDERDORP
3
2
2
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
7
7
6
5
4
9
1
2
50
6
2
264
34
2
60
11
8
1
1
9
3
10
1
60
7
7
1
26
3
7
2
1
4
1
1
9
5
1
1
18
12
1
2
7
2
14
1 2
27
1
1
1 2
18 1
MIDDEN-DELFLAND
1
NIEUWKOOP
36
18
6
2
LISSE
33
15
1
22
SEKSUELE GERICHTHEID
5
1
HERKOMST/HUIDSKLEUR
12
POLITIEKE GEZINDHEID
DELFT
1
ONBEKEND
LEEFTIJD
2
1
NIET-WETTELIJKE GRONDEN
HANDICAP/CHRONISCHE ZIEKTE
BODEGRAVEN-REEUWIJK
LEIDEN
NATIONALITEIT
GODSDIENST
5
2
LEVENSOVERTUIGING
GESLACHT
5
5
BURGERLIJKE STAAT
ARBEIDSDUUR
5
13
ARBEIDSCONTRACT
9
DEN HAAG
ANTI-SEMITISME
ALPHEN AAN DEN RIJN
GEMEENTE
1
1
NOORDWIJK
4
OEGSTGEEST
3
1
PIJNACKER-NOOTDORP
10
2
4
RIJSWIJK
3
5
3
1
10
2
1
8
12
14
6 13
TEYLINGEN
1
VOORSCHOTEN
1
3
1
WADDINXVEEN
2
2
1
8
WASSENAAR
3
2
2
8
WESTLAND
4
3
4
13
12
6
9
ZOETERMEER
1
1
ZOETERWOUDE
1
ZUIDPLAS
2
BUITENLAND
5
1
3
3
8
33
1
1
2
1
19
1
33
1
1
1
9 29
1
52
3
4
5
10
4
1
ONBEKEND
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
37
Bijlage 3:
De door de ADV’s geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 per gemeente, naar maatschappelijk terrein
2
32
8
DEN HAAG
122
47 142
KAAG EN BRAASSEM
1
KATWIJK
4
KRIMPENERWAARD
3
LEIDEN
27
LEIDERDORP
4
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
14
LISSE
2
7
2
3
7
60
35
17
57
4
2
3
11
1
1
3
5
2
7
3
2
1
1
6
3
8
2
1
10
3
105
45
26
18
9
15
13
28
660
4
13
3
26
2
110
1
1
3
25
1
2
17
1
2
6
47
2
1
18
10
3
126
2
12
5
3
4
3
1
2
31
6
27
6
1
6
2
NIEUWKOOP
7
2
13
2
16
3
5
1
3
4
8
1
1
5
OEGSTGEEST
5
PIJNACKER-NOOTDORP
4
2
27
6
1
RIJSWIJK
12
4
13
4
1
TEYLINGEN
1
2
10
1
1
VOORSCHOTEN
3
10
3
WADDINXVEEN
3
4
10
1
WASSENAAR
3
2
8
2
WESTLAND
8
4
13
2
4
ZOETERMEER
22
4
44
8
7
3
1
1
8
5
1
26
5
11
4
1
1
4
1
3
1
1
1
1
1
2
1
4 1
3
1
3
1
1
3
67
1
13
2
5
2
2
16
4
2
35
2
1
16
1
53
2
1
1
1
3
1
6
2
2
5
1
1
1
1
23
1
1
1
25
1
2
25
2
3
24
4
49
5
112
2 3 1
2 1
2
1
2
7
1
2
8
6
2
1
2
54
8
2 4
1
4
1
29 1
1
BUITENLAND
2
1
1
1
16
1
1
1
1
1
1
1
3 3
2
91 17
2 3
1
NOORDWIJK
1
1
2
3
4
2
1
MIDDEN-DELFLAND
ZUIDPLAS
4
1
4
ZOETERWOUDE
1
7
3
1
SPORT/RECREATIE
18
8
3
PUBLIEKE/POLITIEKE OPINIE
DELFT
1
1
PRIVÉSFEER
6
POLITIE/OM/VREEMDELINGENPOLITIE
1
6
6
OVERIG
2
HILLEGOM
3
OPENBARE RUIMTE/PUBLIEK DOMEIN
BODEGRAVEN-REEUWIJK
32
5
ONDERWIJS
4
ONBEKEND
COMMERCIËLE DIENSTVERLENING
28
1
MEDIA/RECLAME
COLLECTIEVE VOORZIENINGEN
2
9
HUISVESTING
BUURT/WIJK
18
GOUDA
HORECA/AMUSEMENT
ARBEIDSMARKT
ALPHEN AAN DEN RIJN
GEMEENTE
TOTAAL
TERREIN
ONBEKEND
TOTAAL
298
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
92 512 138
80
37 146
60
64
82
28
37
34 108
71 1.787
38
Bijlage 4:
De door de ADV’s geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 per gemeente, naar de aard van de discriminatie
VIJANDIG BEJEGENING
BEDREIGING
GEWELD
OMSTREDEN BEHANDELING
ALPHEN AAN DEN RIJN
9
3
59
30
BODEGRAVEN-REEUWIJK
1
1
8
8
DELFT
6
5
65
38
DEN HAAG
38
12
290
330
GOUDA
10
4
52
52
HILLEGOM
1
16
9
KAAG EN BRAASSEM
1
9
7
KATWIJK
6
27
16
6
12
GEMEENTE
1
KRIMPENERWAARD LEIDEN
11
3
LEIDERDORP
77
OVERIG
1
10
7
6
3
47
18
LISSE
2
1
10
2
3
2
NIEUWKOOP
3
10
6
NOORDWIJK
4
26
7
OEGSTGEEST
2
11
4
PIJNACKER-NOOTDORP
2
43
10
RIJSWIJK
7
TEYLINGEN
2
14
9
VOORSCHOTEN
3
20
5
WADDINXVEEN
2
16
8
WASSENAAR
1
16
9
WESTLAND
2
2
29
20
ZOETERMEER
3
2
84
2
2
22
1
2
28
53
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
MIDDEN-DELFLAND
ONBEKEND
28
1
29
ZOETERWOUDE
6
2
ZUIDPLAS
19
10
BUITENLAND
1
ONBEKEND
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
39
Bijlage 5:
De door de ADV’s geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024, naar discriminatiegrond en maatschappelijk terrein
TERREIN
3
1
SPORT/RECREATIE
PUBLIEKE/POLITIEKE OPINIE
POLITIEKE GEZINDHEID
PRIVÉSFEER
1
POLITIE/OM/VD*
1
OVERIG
OPENBARE RUIMTE/PUBLIEK DOMEIN
BURGERLIJKE STAAT
4
ONDERWIJS
1
ONBEKEND
ARBEIDSDUUR
MEDIA/RECLAME
4
HUISVESTING
ARBEIDSCONTRACT
HORECA AMUSEMENT
3
COMMERCIËLE DIENSTVERLENING
BUURT/WIJK
1
COLLECTIEVE VOORZIENINGEN
ARBEIDSMARKT
ANTISEMITISME
GROND
1
1
1
1
GESLACHT
116
4
9
13
12
3
2
2
3
5
1
1
2
4
4
GODSDIENST
22
9
15
9
2
2
19
3
12
11
1
1
3
33
3
HANDICAP/CHRONISCHE ZIEKTE
23
4
30
24
5
2
1
4
9
1
1
3
2
1
3
LEEFTIJD
26
1
1
3
1
1
1
4
3
34
18
1
1
LEVENSOVERTUIGING
1
NATIONALITEIT
9
10
7
12
1
4
15
6
5
NIET-WETTELIJKE GRONDEN
7
7 242
20
31
11
3
7
2
5
7
3
ONBEKEND
24
4
4
19
2
1
3
3
POLITIEKE GEZINDHEID
2
1
HERKOMST/HUIDSKLEUR
83
58 182 60
36
17
117
18
33
45
SEKSUELE GERICHTHEID
9
14
4
2
5
2
1
23
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
6
9
2
1
6
2 1
19
1 4
1
18
41
38
2
1
2
40
Bijlage 6:
De wijze waarop de ADV’s de geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 hebben behandeld, per gemeente
2024 GEKOZEN KLACHTBEHANDELING
7
3
BODEGRAVEN-REEUWIJK
13
2
3
4
DELFT
60
43
4
12
DEN HAAG
197
278
2
2
GOUDA
57
48
1
HILLEGOM
14
8
KAAG EN BRAASSEM
8
9
KATWIJK
21
23
KRIMPENERWAARD
7
9
2
LEIDEN
69
50
8
LEIDERDORP
12
1
4
2
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
42
24
3
8
LISSE
4
9
2
MIDDEN-DELFLAND
1
4
1
NIEUWKOOP
9
7
1
2
NOORDWIJK
16
18
1
2
OEGSTGEEST
10
6
PIJNACKER-NOOTDORP
32
21
RIJSWIJK
34
17
3
10
TEYLINGEN
14
8
3
3
VOORSCHOTEN
12
12
2
WADDINXVEEN
11
13
2
WASSENAAR
13
9
1
2
4
WESTLAND
24
21
3
6
4
ZOETERMEER
68
40
1
8
ZOETERWOUDE
6
2
1
ZUIDPLAS
14
10
5
BUITENLAND
1
OVERIG
41
EIGEN ONDERZOEK ADV
46
5
DOORVERWIJZING
BIJSTAAN IN
PROCEDURES
BEMIDDELING
ALLEEN REGISTRATIE
BEÏNVLOEDING BELEID
ADVIES EN INFORMATIE
ALPHEN AAN DEN RIJN
GEMEENTE
1
13
22
8
7
1
3
3 2
1
1
3
4 2 1
12
2
1
1 1
1
4
2
1
16
5
1
ONBEKEND
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
41
Bijlage 7:
De door de politie geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024, 2023 en 2022, naar gemeente en naar het aantal incidenten en voorvallen per 1.000 inwoners
GEMEENTE
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN
INWONERS, 2024
AANTAL GEREGISTREERDE MELDINGEN PER 1.000 INWONERS
2024
2023
2022
2024
2023
2022
ALPHEN AAN DEN RIJN
114.968
57
53
30
0,50
0,46
0,27
BODEGRAVEN-REEUWIJK
36.563
5
6
6
0,14
0,17
0,17
DELFT
109.573
84
73
47
0,77
0,69
0,45
DEN HAAG
556.221
593
498
418
1,07
0,88
0,76
GOUDA
75.826
94
75
43
1,24
1,00
0,58
HILLEGOM
22.453
8
10
6
0,36
0,45
0,27
KAAG EN BRAASSEM
29.167
14
11
12
0,48
0,38
0,44
KATWIJK
66.960
36
15
11
0,54
0,23
0,17
KRIMPENERWAARD
57.775
25
23
17
0,43
0,40
0,30
LEIDEN
130.181
125
82
75
0,96
0,65
0,60
LEIDERDORP
27.708
6
7
2
0,22
0,25
0,07
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
78.246
38
31
24
0,49
0,40
0,31
LISSE
23.442
9
7
3
0,38
0,30
0,13
MIDDEN-DELFLAND
19.382
6
3
4
0,31
0,15
0,21
NIEUWKOOP
29.499
7
9
4
0,24
0,31
0,14
NOORDWIJK
45.732
21
10
15
0,46
0,22
0,34
OEGSTGEEST
25.939
5
4
2
0,19
0,16
0,08
PIJNACKER-NOOTDORP
57.948
27
18
8
0,47
0,31
0,14
RIJSWIJK
59.640
47
39
28
0,79
0,67
0,51
TEYLINGEN
38.472
8
12
4
0,21
0,31
0,11
VOORSCHOTEN
25.618
4
5
3
0,16
0,19
0,12
WADDINXVEEN
34.000
20
19
4
0,59
0,58
0,13
WASSENAAR
27.108
9
10
15
0,33
0,37
0,56
WESTLAND
115.984
45
40
29
0,39
0,35
0,26
ZOETERMEER
128.424
75
71
45
0,58
0,56
0,36
ZOETERWOUDE
9.731
0
1
2
0,00
0,11
0,23
47.826
21
8
17
0,44
0,17
0,38
2.004.386
1.389
1.140
874
0,69
0,57
0,45
ZUIDPLAS TOTAAL
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
42
Bijlage 8:
De door de politie geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 per gemeente, naar discriminatiegrond
ONBEKEND/OVERIG
TOTAAL
BODEGRAVEN-REEUWIJK
SEKSUELE GERICHTHEID
4
HERKOMST/HUIDSKLEUR
HANDICAP
12
GODSDIENST
GESLACHT
ALPHEN AAN DEN RIJN
ANTISEMITISME
GEMEENTE
22
13
6
57
1
4
5
DELFT
14
1
2
1
32
23
11
84
DEN HAAG
112
4
38
2
247
154
36
593
GOUDA
10
2
2
1
39
21
19
94
HILLEGOM
2
2
2
2
8
KAAG EN BRAASSEM
2
6
3
3
14
KATWIJK
10
1
17
4
4
36
KRIMPENERWAARD
2
2
2
16
2
1
25
LEIDEN
24
3
3
63
29
3
125
LEIDERDORP
2
1
1
6
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
3
1
1
1 18
13
3
38
4
2
3
9
4
1
2
2
1
7
NOORDWIJK
11
5
5
21
OEGSTGEEST
3
1
1
5
17
4
5
27
LISSE MIDDEN-DELFLAND
1
NIEUWKOOP
1
PIJNACKER-NOOTDORP
1
RIJSWIJK
10
1
6
5
1
11
16
4
47
TEYLINGEN
1
1
4
1
1
8
VOORSCHOTEN
1
WADDINXVEEN
1
WASSENAAR
2
WESTLAND
4
ZOETERMEER
9
3
4
3 10
5
1
20
4
1
2
9
2
28
6
5
45
3
4
33
21
5
75
1
1
10
2
4
21
1
2
ZOETERWOUDE ZUIDPLAS
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
43
Bijlage 9:
De door de politie geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 per gemeente, naar de aard van de discriminatie
GEWELD
GEWELD ICM UITLATING
PESTERIJ
UITLATING
VERNIELING
1
1
8
2
34
3
BODEGRAVEN-REEUWIJK
1
DELFT
6
5
DEN HAAG
63
13
GOUDA
7
8
HILLEGOM
1
1
KAAG EN BRAASSEM
57 5
4 11 11
3
2
1
KRIMPENERWAARD
3
1
LEIDEN
17
2
LEIDERDORP
1
LEIDSCHENDAM-VOORBURG
5
LISSE
1
MIDDEN-DELFLAND
1
6
7
1
KATWIJK
56
1 1
1
1
1
53
6
2
1
84
406
18
3
14
593
62
9
1
94
5
1
9
1
2
14
1
2
36
1
25
5
2
22
1
2
17
17
1
81
4
1
3
1
1
20
1
1
5
2
8
TOTAAL
BESPUGEN
5
ONBEKEND/OVERIG
BEKLADDING
3
WEIGERING
BEDREIGING
ALPHEN AAN DEN RIJN
GEMEENTE
8
125
2
6 1
38 9
1
4
6
NIEUWKOOP
1
1
5
7
NOORDWIJK
3
3
15
21
2
3
5
1
17
1
2
27
4
3
47
OEGSTGEEST PIJNACKER-NOOTDORP
3
2
1
RIJSWIJK
5
4
4
2
25
TEYLINGEN
1
1
2
1
3
8
1
4
VOORSCHOTEN WADDINXVEEN
2 1
WASSENAAR
1 1
WESTLAND
1
1
ZOETERMEER
9
6
1
1
4
2
11
2
1
3
1
7
1
29
4
8
3
43
1
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
20
1
9
2
2
45
2
75 0
ZOETERWOUDE ZUIDPLAS
1
1
1
4
14
1
21
44
Bijlage 10: De door de politie geregistreerde incidenten en voorvallen in 2024 per grond, naar de aard van de discriminatie
1
1
3
1
170
11
2 9
HANDICAP
7
3
3
42
1
2
5
7
2
42
35
1
ONBEKEND/OVERIG
2
37
HERKOMST/HUIDSKLEUR
61
10
3
2
79
16
13
412
6
SEKSUELE GERICHTHEID
42
2
7
3
54
1
4
216
6
EINDTOTAAL
132
59
15
7
155
31
26
894
59
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
1
1
EINDTOTAAL
7
11
WEIGERING
GODSDIENST
1
VERNIELING
4
UITLATING
GESLACHT
PESTERIJ
4
ONBEKEND/OVERIG
BESPUGEN
9
GEWELD I.C.M. UITLATING
BEKLADDING
16
GEWELD
BEDREIGING
ANTISEMITISME
GROND
225 2
17
2
69
1
9 126
6
608 335
11
1389
45
Bijlage 11:
De Toelichting op gebruikte bronnen en gegevens in dit rapport
Deze bijlage bevat een toelichting op de bronnen waaruit voor dit rapport is geput. Daarbij wordt ingegaan op de aard van de informatie en de interpretatie van deze gegevens.1
1
Klacht- en incidentregistraties In Nederland zijn er diverse officiële instanties die de taak hebben om meldingen, klachten, incidenten of zaken van discriminatie te registreren, zoals de politie, het Openbaar M inisterie (OM), het College voor de Rechten van de Mens, antidiscriminatievoorzieningen (ADV’s) en het meldpunt Onlinediscriminatie.nl. Daarnaast zijn er belangenorganisaties die discriminatieklachten registreren (bijv. COC, Transgender Netwerk Nederland, CIDI) en meer generieke klachtinstanties zoals de Nationale Ombudsman of de klachtcommissie van een instelling. In dit rapport zijn klacht- en incidentregistraties, voor zover regionaal beschikbaar, kwantitatief opgenomen. Daarnaast zijn enkele casusbeschrijvingen toegevoegd.
Vergelijkbaarheid van klacht- en incidentregistraties
De gegevens van instanties die klacht- en incidentregistraties over discriminatie bijhouden zijn niet gelijksoortig en kunnen daarom niet bij elkaar worden opgeteld. Instanties hebben verschillende uitgangspunten, taken en procedures en hun registraties zijn hierop ingericht. Dit betekent dat zij andere typen situaties registreren en andere categorieën hanteren in hun registratie systemen. Daarnaast zijn er verschillen tussen de gebruikte definities van bepaalde termen en tussen registratieprotocollen. De informatie uit de verschillende hier gebruikte bronnen dient daarom als complementair te worden gezien.
1.1
Meldingen en klachten bij een antidiscriminatievoorziening (ADV) Mensen die discriminatie hebben ervaren of hebben waargenomen kunnen hiervan m elding maken of een klacht indienen bij een ADV. Sinds de invoering van de Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen (Wga) in 2009 dient elke gemeente zijn burgers toegang te bieden tot een ADV en de ontvangen meldingen jaarlijks te rapporteren aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Meldingen en klachten bij ADV’s betreffen allerlei discriminatiegronden. Daarbij kan het zowel om gronden gaan die wettelijk zijn vastgelegd in het strafrecht of de gelijkebehandelingswetgeving (bijvoorbeeld ras of seksuele gerichtheid), als om gronden die niet in de wet zijn opgenomen (zoals uiterlijk). Meldingen kunnen betrekking hebben op een incident of situatie die tegen een persoon is gericht (de melder of iemand anders). Maar ook op een gebeurtenis die niet tegen specifieke personen is gericht, zoals een artikel in de media of een regeling die voor een bepaalde groep nadelig uitpakt. Bij de registratie van meldingen bij ADV’s staat het perspectief van de melder centraal. Van de geregistreerde m eldingen bij een ADV is niet per definitie juridisch of objectief aangetoond dat er sprake was van discriminatie.
1
Voor een uitgebreidere toelichting op discriminatiegegevens zie: Dinsbach, W. en Van Bon, S. (2012) Gegevens en informatie over discriminatie: Onderzoekmethodes en beschikbare bronnen in Nederland, Rotterdam: Art.1, kennis centrum discriminatie Nederland.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
46
Alle meldingen worden geregistreerd, tenzij onvoldoende gegevens beschikbaar zijn of de melding geen betrekking heeft op (ervaren) discriminatie. Meldingen bij de ADV’s Stichting iDb en Discriminatie.nl/Den Haag zijn in dit rapport opgeteld en verwerkt in tabellen en grafieken. Stichting iDb screent ook personeelsadvertenties op mogelijke discriminatie. Indien een dergelijke advertentie discriminerende eisen bevat, wordt dit geregistreerd en, waar mogelijk, vervolgstappen ondernomen zoals het benaderen van ondernemingen die de betreffende advertenties hebben geplaatst en verstrekken van informatie zodat men in het vervolg conform de gelijke behandelingswetgeving kan handelen. Over deze registraties wordt niet in dit rapport gerapporteerd.
1.2
Incidenten geregistreerd door de politie Discriminatie kan strafbaar zijn. In het strafrecht komt discriminatie op twee manieren voor: enerzijds zijn er de specifieke discriminatieartikelen, waarin discriminatoire uitlatingen (137c t/m e Sr) en discriminerende uitsluiting strafbaar zijn gesteld (137g en 429quater Sr). Anderzijds kan er bij commune (‘gewone’) delicten (zoals mishandeling, brandstichting of bedreiging) sprake zijn van een discriminatoir aspect. Een mishandeling of brandstichting kan bijvoorbeeld gepleegd zijn met een discriminatoir motief. Slachtoffers, getuigen of mensen die weet hebben van een incident waarbij discriminatie in het spel was, kunnen hiervan melding of aangifte doen bij de politie. Ook kunnen politie functionarissen uit eigen beweging proces-verbaal opmaken, wanneer zij getuige of zelf slacht offer van discriminatie zijn. Alle meldingen en aangiften die de politie ontvangt en die mogelijk discriminatie betreffen zoals vastgelegd in het strafrecht, worden in principe geregistreerd. De Aanwijzing D iscriminatie (2018A009) van het Openbaar Ministerie verplicht de politie bovendien om alert te zijn op eventuele discriminatoire aspecten bij commune delicten en ook deze te registreren. Politieagenten registreren meldingen en aangiften in het bedrijfsprocessensysteem BVH.
Sinds 2014 doorzoekt de Nationale Politie de BVH landelijk naar incidenten met een ( mogelijk) discriminatoir karakter, zodat hierover gerapporteerd kan worden. Dit wordt gedaan met behulp van een zoekprogramma dat, aan de hand een query (zoekopdracht), mogelijk relevante aangiften en meldingen uit de BVH haalt. Materiedeskundigen van de Nationale P olitie screenen het resultaat van deze query, om het kaf van het koren te scheiden. Niet elke zaak die met de query wordt gevonden heeft namelijk daadwerkelijk met discriminatie te m aken. De discriminatiezaken worden door de materiedeskundigen van aanvullende informatie voorzien over de discriminatiegrond, de wijze van discriminatie en of het slachtoffer een werknemer met een publieke functie betrof. In 2016 zijn ten opzichte van 2015 enkele verbeteringen doorgevoerd, zo was er over de incidenten van 2015 nog geen locatie bekend.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
47
1.3
Verzoeken om een oordeel bij het College voor de Rechten van de Mens Mensen die discriminatie hebben ervaren op school of bijvoorbeeld op hun werk, kunnen het College voor de Rechten van de Mens (voorheen de Commissie Gelijke Behandeling) verzoeken om een oordeel uit te spreken over de kwestie. Het College is bevoegd om situaties te toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving. Dit betekent dat de situatie waarover een oordeel wordt gevraagd betrekking moet hebben op de discriminatieterreinen en -gronden die in deze wetgeving zijn opgenomen. Als het College de klacht mag behandelen wordt een onderzoek gestart, waarna een zitting volgt en het College uitspraak doet en bepaalt of er al dan niet sprake is van discriminatie (zie ook paragraaf 2 van deze bijlage). Soms komt het niet tot een zitting, bijvoorbeeld omdat er bemiddeling plaatsvindt of omdat een verzoeker het verzoek intrekt. Alle verzoeken die het College ontvangt worden geregistreerd. Het College rapporteert hierover in het jaarverslag. Overzichten van de instroom van verzoeken om een oordeel, die zijn ingediend door bewoners van gemeenten in de regio’s Haaglanden en Hollands Midden, en de daarbij door het College uitgesproken oordelen zijn door het College ter beschikking gesteld voor dit rapport.
Stichting iDb is verantwoordelijk voor de interpretatie van en teksten over de regionale data die door het College zijn aangeleverd.
2
Juridisch getoetste situaties Een klein deel van alle discriminatie-ervaringen die ergens zijn gemeld wordt juridisch getoetst. Dat wil zeggen dat door een bevoegde instantie wordt vastgesteld of discriminatie in juridische zin heeft plaatsgevonden. In Nederland is het College voor de Rechten van de Mens (voorheen de Commissie Gelijke Behandeling) bevoegd om te toetsen of er sprake is van wettelijk verboden onderscheid op basis van de gelijkebehandelingswetgeving. In zijn jaarverslag rapporteert het College over de oordelen die in het voorliggende jaar zijn uitgesproken. Ten behoeve van dit rapport heeft het College een overzicht beschikbaar gesteld van uitgesproken oordelen ten aanzien van verzoeken die waren ingediend door personen uit de regio’s Haaglanden en Hollands Midden. Ook rechters kunnen zaken toetsen aan de gelijkebehandelingswetgeving of het strafrecht en beoordelen of discriminatie in juridische zin heeft plaatsgevonden. Gegevens hierover zijn vooralsnog echter niet regionaal beschikbaar.
MONITOR DISCRIMINATIE 2024
48
Het recht op gelijke behandeling vormt één van de pijlers van het maatschappelijk verkeer tussen burgers onderling en tussen burgers en de overheid. De bescherming van burgers tegen discriminatie is noodzakelijk voor het functioneren en het beschermen van de rechtsstaat, de sociale samenhang en de onderlinge maatschappelijke verhouding.
Uit: Memorie van toelichting / Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen, mei 2008.