1.18 Raadsmemo Voortgangsinformatie regionale taken sociaal domein.pdf

pagina 16

Bijlage 4

Invulling motie: Mogelijkheden van afschaling van hulp

Inleiding In het najaar van 2021 is in Midden-Holland de regiovisie vastgesteld in de vijf raden, met daarbij een aantal moties en amendementen. Eén van de moties betrof het thema afschaling van zorg, waarin het college verzocht is om: helderheid te creëren voor alle betrokkenen, waar de verantwoordelijkheden voor afschaling liggen: wie wanneer tot actie kan overgaan en daarvoor daadkrachtig (met doorzettingsmacht) kan optreden indien dit nodig mocht zijn; de raad, bij voorkeur in regionaal verband, over deze verdeling van verantwoordlijkheden te informeren. Met deze memo informeren we de raden over het afschalen van zorg, waarbij we specifiek inzoomen op de taakverdeling tussen de lokale toegang en het regionale contractmanagement. Afschalen van zorg In Nederland is de afgelopen jaren een steeds groter beroep gedaan op hulp en ondersteuning: de Wmo laat een stijging zien in zorgbehoefte en het aantal jongeren met jeugdhulp stijgt ook flink. Dit terwijl de kern van de Jeugdwet zich richt op normaliseren. Hiermee wordt bedoeld: het versterken van de zelfredzaamheid van jeugdigen, zodat zij zoveel mogelijk leren de eigen problemen op te lossen met hulp van hun omgeving en indien nodig met hulp van professionals. De verantwoordelijkheid voor het gezond en veilig opgroeien van jeugdigen, ligt daarmee allereerst bij de opvoeders en jeugdigen zelf.

Dat wat de we met elkaar normaal vinden, ontwikkelt zich snel en wordt beïnvloed door stijgende verwachtingen en een steeds complexere samenleving. Er lijkt minder begrip voor mensen die afwijken van het gemiddelde, waar kinderen stress van krijgen en opvoeders een grotere behoefte aan controle. Door het blijven voeden van de behoefte aan zorg, verschuift dat wat normaal is en dat wat behandeling nodig heeft. Aandacht voor normaliseren en positieve gezondheid blijft nodig, waarbij ‘nee’ verkopen aan inwoners altijd moed vraagt. Blijvend aandacht hebben voor de effectiviteit van de ondersteuning verdienen zowel de inwoner, als de hulpverlener. Het gaat namelijk om de juiste zorg op het juiste moment. Vanuit die invalshoek dienen professionals tijdig te stoppen met de interventie en/of tijdig de hulp af te bouwen (‘af te schalen’). Dit kan door minder intensieve ondersteuning of door de inzet van lichtere ondersteuning. Indien er meer nodig is (opschalen), dan dient dat uiteraard geboden te worden. Opgemerkt moet worden dat afschalen niet altijd goedkoper is: de regio stuurt met het programma Gewoon Thuis Jeugd onder meer op het thuis krijgen van hulp door een hulpverleningsteam, waarmee een residentiële plaatsing wordt voorkomen.

Manieren van afschalen Afschalen kan grofweg op drie verschillende manieren plaatsvinden: Van eerstelijns voorzieningen naar de basisvoorzieningen (nulde lijn) Deze eerste vorm is puur lokaal en houdt bijvoorbeeld in dat de huisarts (of andere organisaties) de inwoner wijst op het activiteitenaanbod vanuit de bibliotheek om bijvoorbeeld meer sociale contacten op te doen. Het vergroten van de toegankelijkheid van de basisvoorzieningen heeft hierbij aandacht, zodat inwoners zelf beter de voorzieningen weten te vinden. -

Van tweedelijnszorg naar eerstelijnszorg of basisvoorzieningen (nulde lijn) Deze vorm zit op het samenspel tussen regionaal ingekocht aanbod en de lokale eerstelijns en basisvoorzieningen. Deze zijn vrij toegankelijk en bieden naast ontmoeting en ondersteuning, allerlei (preventief) aanbod. Hieronder vallen bijvoorbeeld de lokale toegang, praktijkondersteuners bij de huisartsen, professionals op scholen die lichte (preventieve) hulp verlenen, waarmee mogelijk maatwerk kan worden voorkomen. Een voorbeeld: een cliënt met dagbesteding wordt

pagina 17

naar vrijwilligerswerk geleid; in het begin misschien nog met wat begeleiding of naar een lichte vorm van dagbesteding binnen het welzijnswerk. -

Binnen de tweedelijnszorg afbouwen naar minder intensieve of korter durende ondersteuning Dit vindt plaats binnen de regionaal ingekochte diensten, waarbij de lokale toegang een belangrijke rol speelt bij het opstellen van beschikkingen, doelen en ondersteuningsplannen. Hierbij is aandacht voor de mogelijkheid van het passend afbouwen van de ondersteuning in aantal uren of door afschaling van een specialistisch product naar een standaard product. Dit geldt ook voor afschaling van hoog-specialistisch aanbod naar specialistisch aanbod.

Taakverdeling tussen regionaal contractmanagement en de lokale teams De lokale toegang en het regionaal contractmanagement spelen een belangrijke rol in het aanspreken van aanbieders, directe verwijzers en inwoners (jeugdigen/ouders) op hun rol bij afschaling. Wat afschalen complex maakt, is de betrokkenheid van een groot aantal professionals. Dit betekent ook dat gemeenten in bepaalde mate afhankelijk zijn van de aandacht voor afschaling bij verlengingen van directe verwijzers (zoals de Gecertificeerde Instellingen en Huisartsen). Gemeenten hebben daarmee deels invloed op het bevorderen van afschalen. Belangrijk is daarom dat signalen van (on)mogelijkheden van afschaling, de houding van zorgaanbieders, de directe verwijzers, de lokale toegang en het contractmanagement met elkaar gedeeld worden. Bespreking van deze signalen vindt plaats in de contractmanagementteams. In deze teams zijn het contractmanagement, contractbeheer en lokaal gemeentebeleid vertegenwoordigd. Het inrichten en borgen van de onderlinge afstemming vraagt aandacht. Dit is onderdeel van het versterken van het contractmanagement (regiovisie; par. 4.3). Regionaal contractmanagement Activiteiten vanuit het contractmanagement ten aanzien van afschaling.

 Periodieke contractmanagementgesprekken: op aanbiederniveau op basis van data-analyse monitorcijfers bespreken (KPI’s: kritieke prestatie-indicatoren) - Zorgaanbieders aanspreken op de mate van uitstroom - Zorgaanbieders aanspreken op de mate van afschaling (afname duur en intensiteit trajecten) - Knelpunten bespreken t.a.v. uitstroom en afschaling en meedenken met mogelijke oplossingen.  Afschalingsproducten: zorgaanbieders aanspreken op de inzet van afschalingsproducten - Zorgaanbieders aanspreken op afschalingsproducten: als een zorgaanbieder een specialistisch product biedt, dient zij ook het daarbij passende afschalingsproduct te kunnen bieden (de lichte variant). Als de aanbieder daar niet voor gecontracteerd is, kan hij ook samenwerken met een andere aanbieder die het lichte product wel biedt. Daarnaast worden mogelijke negatieve prikkels in tarieven of productbeschrijvingen met aanbieders besproken; een ‘duur’ product dient bijvoorbeeld niet meer winstgevend te zijn dan een basisproduct. - Een (ontbrekend) tussenproduct initiëren/ontwikkelen om afschaling te stimuleren. Lokale toegang Activiteiten vanuit de lokale toegang ten aanzien van afschaling.  Bij beoordelen aanmelding - De lokale toegang maakt op basis van een brede vraagverheldering een inschatting van de benodigde hulp.

In de beoordeling wordt meegewogen wat de mogelijkheden zijn vanuit het sociale netwerk, wat ouders/inwoners zelf kunnen en waar de eerstelijnsvoorzieningen of het lokale team zelf met kortdurende hulp ondersteuning kunnen bieden. Dit alles vanuit de gedachte: passende hulp bieden, maar zo licht als mogelijk. - De casus voor-bespreken met de gewenste zorgaanbieder, zodat de mogelijkheden vanuit de lokale (in)formele structuren en de aanbieders van zorg en welzijn, daarin worden meegenomen. - Afschaling (indien passend) als nadrukkelijk doel opnemen in het ondersteuningsplan; we starten met product x en bouwen af na een half jaar (behalen eerste doelen) naar product y.

pagina 18

 Expertise erbij halen vanuit de regionaal georganiseerde tafels (experttafel, verblijfstafel etc.) Sommige casussen zijn complex en vragen creativiteit en eigenaarschap van zorgaanbieders om passende hulp te kunnen bieden. Door deze casussen tijdig te bespreken zijn er soms mogelijkheden om verblijfsplekken te voorkomen: door gebruik te maken van gezinshuizen in plaats van residentiele jeugdhulp. Ook op deze tafels heeft afschaling de nodige aandacht.  Bij beoordelen verlengingen - Bij het beoordelen van de verlenging van zorg kijkt de lokale toegang ook naar mogelijkheden van afschaling, altijd vanuit het idee: de juiste zorg op het juiste moment. Aanbieders worden gevraagd (indien passend) binnen het eigen aanbod af te schalen (minder intensief, minder lang of via een lichter product). Indien een aanbieder gecontracteerd is voor alleen het specialistische product is afschalen naar een andere aanbieder (met een lichter product) ook een optie. Daarnaast kan verwezen worden naar partners uit het voorliggend veld (zoals maatjes projecten).  Bij regie op het proces op casusniveau - Tijdens het traject (op tussentijdse evaluatiemomenten) is de lokale toegang alert op mogelijkheden van afschaling, zoals hiervoor geschetst. Daarbij hebben zij tevens oog voor de mogelijkheden van een informeel of formeel netwerk (in het kader van borging).

Er zijn kwetsbare inwoners, die langdurig hulp nodig hebben. Deze chroniciteit kent soms een wisselende ondersteuningsbehoefte. Voor deze groepen is het belangrijk om tijdelijk meer of minder hulp te kunnen ontvangen.

pagina 19

Bijlage 5

Invulling motie: Afbakening en normalisering

pagina 20

pagina 21

pagina 22

pagina 23

pagina 24

pagina 25

pagina 26

pagina 27