1.17 BIJL - Visie op de veren.pdf

65/71 Visie op de​ ​veerdiensten

Bedreigingen ● Er bestaat een risico dat implementatie van nieuwe technische mogelijkheden leidt tot klantonvriendelijkheid en kostenverhogingen. Goed uitvoeren van ICT-projecten blijkt immers in de praktijk niet altijd eenvoudig te zijn, vooral niet als tussentijds het doel verschuift. Wat te doen? ● Stimuleer meer gezamenlijk overleg tussen de exploitanten, binnen de Krimpenerwaard en binnen de branche op landelijk niveau. m. Organisatorische concentratie van veerdienstexploitatie biedt mogelijkheden Wat speelt of kan gaan spelen? ● Op dit moment maakt iedere veerdienst gebruik van zijn eigen veerpont(en), personeel en kaartsysteem. ● Er is sprake van drie veerdiensten die worden geëxploiteerd door de gemeentelijke BV Schoonhoven (Schoonhoven – Gelkenes, Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland en Gouderak – Moordrecht). Enkele jaren geleden exploiteerde deze bv alleen de veerdienst Schoonhoven – Gelkenes. Kansen ● Op grond van ontwikkelingen in wetgeving, technische mogelijkheden, maatschappelijke normen voor veiligheid en milieu en de snelheid van gedragsveranderingen bij (potentiële) gebruikers van veerdiensten, valt te voorspellen dat het voor de kleine veerexploitanten steeds moeilijker zal worden om rendabel te blijven exploiteren.

Samenwerken of fuseren kan daarom een bijdrage leveren aan het verminderen van kwetsbaarheden en kosten en het versterken van de kwaliteit en continuïteit van het veerdienstenstelsel (maar dat kan ook averechts werken indien dat leidt tot minder gedrevenheid tot efficiënt werken, bijvoorbeeld door minder concurrentiedruk). ● Te overwegen valt om te streven naar een geleidelijke integratie van alle veerdiensten binnen de bestaande gemeentelijke veerexploitant Schoonhoven BV, met het oog op professionalisering van de wijze van omgaan met aspecten als milieu, veiligheid en technische mogelijkheden, verminderen kwetsbaarheden en verlagen kosten (door uniformering en onderlinge uitwisseling van bedrijfsmiddelen). In juridische zin is taakoverdracht aan de Veerdienst Schoonhoven BV op eenvoudige wijze te realiseren (in vakjargon: door quasi-inbesteden). ● Gelijktijdig valt ook te overwegen om de zelfstandigheid van kleine exploitanten te stimuleren vanuit het oogpunt van sociaal beleid en behoud van marktwerking. ● Voor de gemeente is het aantrekkelijk om eventuele winsten op afzonderlijke veerdiensten binnen het verenstelsel te kunnen behouden en daarmee ook de niet-rendabele veerdiensten in bedrijf te kunnen houden, zonder alleen op te draaien voor de kosten van niet-rendabele veerdiensten.

66/71 Visie op de​ ​veerdiensten

Bedreigingen ● Alle kansen, met uitzondering van de kans om winsten te behouden voor de bekostiging van niet-rendabele veerdiensten, kunnen ook worden gezien als bedreigingen: er is bij elk van die kansen sprake van een dilemma. Wat te doen? ● Het ligt voor de hand om bestaande exploitanten kansen te bieden op voortzetting van hun bedrijf door in geval een nieuwe aanbesteding aan de orde is die aanbesteding zo in te richten dat de bestaande exploitant op voorhand ten minste evenveel kans heeft op gunning als Veerdienst Schoonhoven BV. ● Zo ook ligt het voor de hand om quasi-in-te-besteden bij Schoonhoven BV indien de bestaande exploitant zelf aangeeft zijn dienst niet te willen voortzetten en Schoonhoven BV vervolgens een offerte indient die voor de gemeente aantrekkelijk is onder de omstandigheden van dat moment. ● Op deze wijze zal op de langere termijn en op ‘natuurlijke wijze’ een gemeentelijke bv ontstaan, die alle professionele veerdiensten langs de gemeentelijke grenzen exploiteert. ● Om dit mogelijk te maken is het wenselijk om de overeenkomsten met exploitanten te binden aan een maximale periode, waarna een nieuwe aanbesteding mogelijk is. Dit is ook wenselijk voor de exploitatieovereenkomsten die worden gesloten met Schoonhoven BV, om ook de relatie met dit bedrijf periodiek te kunnen herzien.

Deze periode zal moeten liggen op 8 à 10 jaar, als optimum tussen de noodzaak om exploitanten meerjarige zekerheid te bieden om te kunnen ondernemen en de wenselijkheid om contracten te kunnen herzien. ● Wel is nader onderzoek wenselijk op het gebied van het mededingingsrecht, naar de mogelijkheden en beperkingen van aanbesteden van veerdiensten. ● Het ligt voor de hand om de werking van overeenkomsten minimaal eenmaal te evalueren, halverwege de looptijd. ● Van belang is om contractueel uit te sluiten dat exploitanten hun overeenkomst met de gemeente zonder toestemming van de gemeente kunnen overdragen aan derden.

67/71 Visie op de​ ​veerdiensten

Bijlage 9 handelen

Checklist voor toekomstig

Deze bijlage bevat een checklist van onderwerpen met kansen en bedreigingen, gebaseerd op de omgevingsanalyse (bijlage 8). De onderwerpen zijn ingedeeld naar maatschappelijke (strategische) en organisatorische (tactische) aspecten. Deze checklist kan worden gebruikt bij handelingen en besluiten over veerdiensten om te checken of alle relevante aspecten voldoende aan de orde komen. Het kan daarbij gaan om formele beslissingen, zoals aanbesteden en (her)contracteren, maar het kan ook gaan om meer informele wijzen van het uitoefenen van invloed op veerexploitanten in de vorm van overleg. Onder contracteren verstaan we ook toezien op en handhaven van de uitvoering door de exploitant van zijn overeenkomst met de gemeente (naar de letter en de geest). Deze checklist is echter niet bedoeld voor handelingen en besluiten die zijn gericht op de bestuurlijke relatie tussen de gemeente en haar verbonden partij Schoonhoven BV. Maatschappelijk aspect 1. Bereikbaarheid

Kansen voor de gemeente ● ● ● ● ● ● ●

Ten minste behouden van bestaande veerverbindingen Verbeteren bewegwijzering Verbeteren haltevoorzieningen Verbeteren aansluiting op openbaar vervoer Veerexploitanten betrekken bij ontwikkelen van verkeersplannen Toevoegen nieuwe veerverbindingen in samenwerking met provincie, MRDH en buurgemeenten

Bedreigingen voor de gemeente ● Niets doen leidt vanzelf tot meer tijdverlies in de spits ● Minder bereikbaarheid betekent ook minder evacuatiecapaciteit ● Nieuwe veerverbindingen kunnen leiden tot het afzien van meer structurele oplossingen zoals brugverbindingen

2. Overige aspecten, bestaande uit: a. Toerisme/ recreatie

● ●

●

Ten minste behouden van bestaande veerverbindingen Behouden van bestaande toeristische stromen door in te spelen op veranderend vervoersgedrag en veranderende interesse Aantrekken van aanvullende toeristische doelgroepen

68/71 Visie op de​ ​veerdiensten

●

Meer toerisme kan ook leiden tot vermindering van bereikbaarheid en leefbaarheid

b. Aantrekkelijkheid woon-, werken leefomgeving en maatschappelijke verbinding c.

Beleving van cultureel erfgoed

d. Milieu en gezondheid in relatie tot vervoersbewegingen

Organisatorisch aspect 1. Rol gemeente

Ten minste behouden van bestaande veerverbindingen ● Versterken van de werkgelegenheid door betere bereikbaarheid en meer toerisme ● Meer aandacht voor cultuurhistorie van de veren verhoogt de belevingswaarde en daarmee het toerisme ● Aansluiten bij de provinciale erfgoedlijnen levert een hefboomwerking ● Verminderen emissies en geluidsoverlast door technische maatregelen door veerexploitanten (te stimuleren door de gemeente) ● Verminderen emissies en geluidsoverlast door verminderen omrijden van verkeer ● Aansluiten bij provinciaal beleid (het revolverend Verenfonds) Kansen voor de gemeente ●

●

●

●

Overeenkomsten met veerexploitanten binden aan een maximale termijn geeft de gemeente de mogelijkheid om contracten te actualiseren en het verenstelsel anders in te richten, aan de hand van nieuwe inzichten In overeenkomsten met veerexploitanten de mogelijkheid uitsluiten van overdracht door de exploitant van de overeenkomst aan een derde partij draagt ook bij aan ruimte voor de gemeente om het verenstelsel anders in te richten Meer ruimte bieden voor tariefsverhoging en different iatie van tarieven tussen (vaste en incidentele) gebruikers kan bijdragen aan rendement van exploitatie en daarmee aan verbetering van de financiële effecten voor de gemeente als contractpartner

69/71 Visie op de​ ​veerdiensten

●

Niets doen leidt vanzelf tot geleidelijke afname van de aantrekkelijkheid van woon-, werk- en leefomgeving

●

Scherpere emissie/geluidsnormen leiden tot hogere exploitatiekosten van de veerdiensten en daarmee tot hogere tarieven dan wel een verzoek om meer gemeentelijke subsidie

Bedreigingen voor de gemeente ● Kortlopende overeenkomsten bieden onvoldoende basis voor investeren en ondernemen door exploitanten ● Overeenkomsten met exploitanten waarin gemeentelijke voorzieningen worden aangeboden die slechts indirect te maken hebben met de veerexploitatie, zoals woonruimte, waar geen kostendekkende vergoeding door de exploitant tegenover staat, beperken het inzicht in de gemeentelijke baten en lasten van de veerexploitatie ● Prikkels tot ondernemen en innoveren (marktwerking) kunnen afnemen als alle veerdiensten worden geëxploiteerd door één of enkele eigenaren ● Eenzijdige concentratie op economische aspecten kan leiden tot verwaarlozing van

●

●

●

2. Veiligheid op het water

●

Zo veel mogelijk werken met standaardbepalingen in overeenkomsten, met behoud van de mogelijkheden tot maatwerk, draagt bij aan eenvoud, overzichtelijkheid en handhaafbaarheid Stimulansen opnemen in standaardbepalingen voor het nog beter bereiken van maatschappelijke doelen Fusie en samenwerking tussen veerexploitanten biedt meer draagvlak voor het benutten van technische mogelijkheden voor verbeteren klantvriendelijkheid en bedrijfsvoering en het oplossen van kwetsbaarheden zoals schaarste aan gekwalificeerde schippers

Zolang de veiligheidsnormen op nationaal niveau worden gesteld en gehandhaafd, kan de gemeente zich beperken tot het eventueel verplicht stellen van normen die op landelijk niveau slechts een aanbeveling zijn

●

●

●

●

sociaal beleid ten opzichte van veerexploitanten De Wet Markt en Overheid stelt normen (die niet mogen worden overschreden) aan de wijze waarop de gemeente dient om te gaan met haar bedrijf Schoonhoven BV en met het bieden van een gelijk speelveld met de andere veerdienstexploitanten De Aanbestedingswet stelt normen (die niet mogen worden overschreden) aan de wijze waarop de gemeente dient om te gaan met het verlenen van een concessie voor het exploiteren van een veerdienst De Algemene Wet Bestuursrecht stelt normen (die niet mogen worden overschreden) aan de wijze van bestuurlijk handelen ten opzichte van de veerdiensten Specifieke lokale situaties kunnen niettemin actie vereisen

[1] Dit onderwerp behoort eigenlijk tot beide soorten ontwikkelingen. [2] Naar een betere bereikbaarheid van de Krimpenerwaard, Nadere verkenning van 10 punten voor verbetering van de bereikbaarheid, Van Kerkhoff, 6 maart 2018. [3] Vanderstroom advies (onder leiding van Riek Bakker),​ ​Strategische visie Krimpenerwaard, april 2017. [4] Vanderstroom advies, Strategische visie Krimpenerwaard, april 2017, onderdeel Participatieadvies bewoners. [5] Vanderstroom advies, Strategische visie Krimpenerwaard, april 2017, onderdeel Participatieadvies bewoners. [6] Vanderstroom advies, Strategische visie Krimpenerwaard, april 2017 [7] Schatting door Veerdienst Schoonhoven BV. [8] Deze visie is opgesteld door de MRDH, provincie Zuid-Holland, Drechtsteden, gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf Rotterdam.

70/71 Visie op de​ ​veerdiensten

[7] Er bestaat overigens wel al een Algera-app die een sms stuurt bij stremming van de brug. [8] Rapportage Bereikbaarheid Krimpenerwaard, blz 33. [9] Idem. [10] De website​ ​www.route.nl​ kent themaroutes en kent ook routes per gebied. Voor de Krimpenerwaard kent die site 51 routes (geraadpleegd op 4 juni 2018). [11] Wel-varend, Het economisch en maatschappelijk belang van veerdiensten op de Nederlandse binnenwateren anno 2016, Landelijk Veren Platform en Vereniging van Eigenaren en Exploitanten van Overzetveren in Nederland, februari 2017. [12] Wel-varend. Zie voetnoot 11. [13] Wel-varend. Zie voetnoot 11. [14] Voor de exploitanten is gemeentelijke toestemming vereist voor verhoging van tarieven indien de aansluitende wegen in beheer zijn bij gemeenten of waterschappen. Provinciale toestemming is nodig indien de aansluitende wegen in beheer zijn bij de provincie (Schoonhoven – Gelkenes). Dit is geregeld in de Verenwet, artikel 9. [15] Wel-varend. Zie voetnoot 11.​ ​Op waterwegen waar het ‘Reglement betreffende het scheepvaartpersoneel op de Rijn’ van toepassing is dient de schipper in het bezit te zijn van een groot vaarbewijs. In dit geval is sprake van een wettelijke verplichting. [16] Wel-varend. Zie voetnoot 11. [17] Wel-varend. Zie voetnoot 11. [18] Wel-varend. Zie voetnoot 11. [19] Wel-varend. Zie voetnoot 11.

71/71 Visie op de​ ​veerdiensten