1.17 BIJL - Visie op de veren.pdf
Tekst van het document
Visie op de veerdiensten
Rapport Gemeente Krimpenerwaard
BMC juli 2019 drs. A.H.M. van Helden Projectnummer: PO002210 Classificatie: Openbaar Status: inhoud definitief
BMC Advies B.V. P.O. box 490 3800 AL Amersfoort
Spacelab 4 3824 MR Amersfoort
T +31 (0)33 496 52 00 www.bmc.nl
KVK 32078667 IBAN NL91ABNA0504035754 BTW NL80.86.63.598 B.01
Inhoud Hoofdstuk 1 Aanleiding, doel en werkwijze
3
1.1 Aanleiding
3
1.2 Werkwijze
3
Hoofdstuk 2 Leidraad voor toekomstig handelen
4
2.1 De strategische visie
4
2.2 De tactische visie
11
2.3 De operationele visie
14
Bijlage 1 Geografische overzichten
16
Bijlage 2 Kerngegevens per veerdienst
20
1. Schoonhoven – Gelkenes
20
2. Ammerstol – Groot-Ammers
21
3. Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk
23
4. Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland
24
5. Krimpen aan de Lek – Kinderdijk
27
6. Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk
29
7. Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel
31
8. Gouderak – Moordrecht
33
Bijlage 3 Vervoersbewegingen en vervoerswaarde per veerdienst
35
Bijlage 4 Het gemeentelijk bedrijf Veerdienst Schoonhoven BV
37
Bijlage 5 Gemeentelijke baten en lasten
40
Bijlage 6 Gekwalificeerde maatschappelijke waarde per veerdienst
46
Bijlage 7 Gekwantificeerde ‘zachte’ waarden per veerdienst
47
Bijlage 8 Omgevingsanalyse
48
Ontwikkelingen inzake nut en noodzaak van veerdiensten
49
Ontwikkelingen inzake de organisatie van veerdiensten
58
Bijlage 9 Checklist voor toekomstig handelen
68
Dit document is opgesteld door BMC en de (auteurs)rechten met betrekking tot de inhoud en het format van dit document berusten bij BMC. Dit document is uitsluitend bedoeld voor gebruik door de opdrachtgever en mag niet worden gepubliceerd of aan anderen ter beschikking worden gesteld zonder uitdrukkelijke voorafgaande toestemming van BMC.
2/71 Visie op de veerdiensten
Hoofdstuk 1
Aanleiding, doel en werkwijze
1.1 Aanleiding De gemeente Krimpenerwaard kent een achttal veerdiensten. Tot nog toe zijn de issues die vanuit die veerdiensten naar voren kwamen ad hoc opgepakt, zonder een beeld van het belang van de veerdiensten en zonder een algemeen afwegingskader vanuit raad of college. Elk van deze acht veerdiensten heeft zijn eigen historie, van soms honderden jaren. Daardoor zijn er veel grote verschillen in eigendom, organisatie van de veerdienst, veerrecht, vervoerswaarde, betrokkenheid/bijdrage van de gemeente. Het is wenselijk dat het college en/of de raad een verenvisie vaststelt waarop verder beleid kan worden geformuleerd, zodat toekomstige afwegingen over de veren daarop kunnen worden gebaseerd en de afwegingen niet meer ad hoc en onder tijdsdruk hoeven plaats te vinden. 1.2 Werkwijze Wij hebben de volgende werkwijze gevolgd bij het opstellen van visiedocument:
De gemeente werkt op dit moment ook aan een Omgevingsvisie. De verenvisie zou in de toekomst, al dan niet bijgesteld, deel kunnen uitmaken van die bredere visie.
3/71 Visie op de veerdiensten
Hoofdstuk 2
handelen
Leidraad voor toekomstig
Dit hoofdstuk vormt de kern van deze visie op de veerdiensten. De visie wordt onderscheiden naar drie niveaus: ● het strategische niveau, gericht op het vaststellen van beleid om maatschappelijke doelen te bereiken; ● het tactische niveau, gericht op het vormgeven van relaties met veerexploitanten en andere organisaties teneinde de maatschappelijke doelen te bereiken (externe organisatie); ● het operationele niveau, gericht op de interne voorbereiding en uitvoering van bestuurlijke besluiten (interne organisatie). Bij de uitvoering gaat het om het uitvoeren van activiteiten waartoe bestuurlijk is besloten en het actueel houden van het zicht op de voortgang ten opzichte van de afgesproken doelen, activiteiten en inzet van middelen. De visie op elk van de drie niveaus is gebaseerd op één of meer fundamentele vragen waarop antwoorden worden geformuleerd. De antwoorden worden gegeven op basis van de resultaten van de analyses die zijn opgenomen in de bijlagen (en met een verwijzing daarnaar). De antwoorden worden vervolgens vertaald naar onderdelen van de visie. De visie op elk niveau bestaat uit één of meer concrete uitgangspunten en richtlijnen voor handelen en besluiten over het verenstelsel als geheel en over afzonderlijke veerdiensten. 2.1 De strategische visie De strategische visie is gebaseerd op vier fundamentele vragen (a, b, c en d).
Vraag a Hoe bepalen we het maatschappelijk belang van de afzonderlijke veerdiensten en het verenstelsel als geheel, als uitgangspunt voor het toekomstig beleid? Antwoord a Het maatschappelijk belang wordt bepaald door twee min of meer ‘harde’ waarden: de vervoerswaarde en het financieel effect op de gemeentelijke begroting. Het maatschappelijk belang wordt tevens bepaald door enkele meer ‘zachte’ waarden: de bijdrage aan de bereikbaarheid van voorzieningen en de evacuatiecapaciteit, de bijdrage aan het toeristisch/recreatief verkeer, de bijdrage aan de aantrekkelijkheid van de woon-, werk- en leefomgeving, de bijdrage aan de beleving van cultureel erfgoed en de bijdrage aan de milieu- en gezondheids- aspecten van vervoersbewegingen en/of veiligheid op het water (zie bijlage 8).
4/71 Visie op de veerdiensten
De ‘harde’ waarden ‘vervoerswaarde’ en ‘financieel belang op de gemeentebegroting’ kunnen niet worden gekwantificeerd in euro’s, maar kunnen wel worden weergegeven in een indeling van kwalitatieve waarden1 (klassen) en een onderlinge rangorde. We bepalen de (gekwalificeerde) vervoerswaarde aan de hand van het aantal overzettingen. We bepalen het (gekwalificeerde) financieel effect als het saldo van de financiële baten en lasten die de gemeente ondervindt van de veerexploitatie (zie bijlage 6, die wat betreft de vervoerswaarden is gebaseerd op bijlage 3 en wat betreft het financieel effect op bijlage 5). Onderstaand overzicht schetst een beeld van de kwalitatieve vervoerswaarden en de kwalitatieve maatschappelijke waarde per veerdienst en voor het stelsel als geheel (maar nog zonder rekening te houden met de invloed van de ‘zachte’ waarden): Veerdienst
Kwalitatieve vervoerswaarde rangorde
Kwalitatief financieel effect op begroting gemeente
Gekwalificeerde ‘harde’ maatschappelijke waarde
absoluut
Schoonhoven – Gelkenes
1
Groot
Positief
Zeer groot
Bergambacht/ Bergstoep – Streefkerk
2
Groot
Positief
Zeer groot
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk
3
Groot
Geen
Groot
Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland
4
Middelgroot
Negatief
Middelgroot
Gouderak – Moordrecht
5
Middelgroot
Negatief
Middelgroot
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk (Driehoeksveer)
6
Niet groot
Negatief
Gering
Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel
7
Niet groot
Licht negatief
Middelgroot
Ammerstol – Groot-Ammers
8
Gering
Geen
Gering
Licht negatief
Waardevol
Totaal bestaande veerdiensten
1
De vervoerswaarde kan niet exact worden bepaald, omdat de veerexploitanten hun soorten overzettingen op onderling verschillende wijze registreren en er geen objectieve maatstaf bestaat om verschillende soorten overzettingen ten opzichte van elkaar te waarderen op maatschappelijke waarde. Het financieel effect op de gemeentebegroting kan niet exact worden bepaald omdat de gemeentelijke administratie van baten en lasten voor veerdiensten daarvoor nog niet toereikend is (en tevens omdat op dit moment voor de drie veren die worden geëxploiteerd door Veerdienst Schoonhoven BV geen objectieve saldering is te maken tussen de lasten van de subsidie en de baten van het dividend).
5/71 Visie op de veerdiensten
Strategische visie, gebaseerd op vraag en antwoord a Vraag en antwoord a leiden tot de volgende onderdelen van de strategische visie: 1. Bovenstaand overzicht vormt het uitgangspunt voor het toekomstig beleid voor het verenstelsel als geheel en voor afzonderlijke veerdiensten. 2. Maatschappelijke aspecten die voor afzonderlijke veerdiensten naast de vervoerswaarde van belang kunnen zijn, betreffen de bijdrage die de dienst het veer levert aan: de bereikbaarheid van voorzieningen, het toeristisch/recreatief verkeer, de aantrekkelijkheid van de woon-, werken leefomgeving, de beleving van cultureel erfgoed en de milieu- en gezondheidsaspecten van de vervoersbewegingen en/of de veiligheid op het water. Deze aspecten zijn (nog) minder goed kwantificeerbaar en dienen daarom vooral in kwalitatieve zin te worden betrokken bij de afwegingen. 3. Het streven dient te zijn: behoud van de bestaande veren. Het bestaande stelsel van acht veerdiensten is immers waardevol om te behouden (zie bijlage 8) vanwege de maatschappelijke waarden van die acht veerdiensten en van het stelsel als geheel.
Vraag b Beschouwt de gemeente het instandhouden van de bestaande acht veerdiensten en het bestaande verenstelsel als geheel als een kerntaak? Antwoord b De vraag die schuilgaat achter de vraag over de gemeentelijke kerntaak luidt: Kan de maatschappelijke waarde van de afzonderlijke veerdiensten en het verenstelsel ook worden behouden zonder gemeentelijke bemoeienis? Op dit moment zijn er vier veerdiensten die in de praktijk opereren zonder gemeentelijke financiële bijdrage, namelijk: Schoonhoven – Gelkenes (formeel wel met gemeentelijke bijdrage, maar per saldo met een positief effect op de gemeentelijke begroting), Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk, Krimpen aan de Lek – Kinderdijk en Ammerstol – Groot-Ammers. De andere vier opereren met een jaarlijkse gemeentelijke financiële bijdrage. Het is niet aannemelijk dat deze tweede groep van vier in stand zou kunnen blijven zonder structurele financiële bijdrage van de gemeente. Dat betekent voor deze groep in elk geval dat er waardevolle maatschappelijke waarde verloren zou gaan als de gemeente haar bemoeienis met deze veerdiensten zou stoppen. Zonder financiële bijdrage van de gemeente zullen zij namelijk hun exploitatie moeten beëindigen.
Voor de veerdiensten die in de praktijk opereren zonder gemeentelijke financiële middelen geldt dat gemeentelijke bemoeienis niet zozeer nodig is voor het behoud ervan, maar wel wenselijk om te komen tot verhoging van de maatschappelijke waarde. Zie hiervoor verder onder vraag en antwoord c. Gemeentelijke bemoeienis is dus deels noodzakelijk en deels vooral ook wenselijk. Daarom is het een gemeentelijke kerntaak om de maatschappelijke waarde van het huidige verenstelsel in stand te houden.
6/71 Visie op de veerdiensten
Deze taak is primair gericht op het vaststellen van beleid om maatschappelijke doelen te bereiken (strategie), maar kent als uitvloeisel daarvan ook elementen van het vormgeven van relaties met veerexploitanten (tactiek) en van interne voorbereiding en uitvoering van het beleid (operatie). Strategische visie, gebaseerd op vraag en antwoord b Vraag en antwoord b leiden tot de volgende onderdelen van de strategische visie: 4. Het instandhouden van de maatschappelijke waarde van het huidige verenstelsel is een gemeentelijke kerntaak. Vraag c Hoever gaan we als gemeente bij het nemen van besluiten over het in stand houden van afzonderlijke veerdiensten? Welk afwegingskader kunnen we hanteren bij het nemen van dergelijke beslissingen? Antwoord c Op grond van de punten 1 en 2 van de strategische visie wordt de maatschappelijke waarde van een veerdienst vooral bepaald door de vervoerswaarde van die veer- dienst en het financieel effect van die veerdienst op de gemeentelijke begroting; in mindere mate kunnen ook andere, meer ‘zachte’, waarden bepalend zijn, zoals de bereikbaarheid van voorzieningen. Het is volgens ons niet realistisch om per veerdienst een maatschappelijke waarde te bepalen in euro’s. Maatschappelijke baten en lasten laten zich immers niet echt kwantificeren tot exacte bedragen.
Wel kunnen we de maatschappelijke waarde per veerdienst weergeven in een cijfermatige onderlinge verhouding: de gekwantificeerde relatieve maatschappelijke waarde per veerdienst. Het ligt voor de hand om de vervoerswaarden en het financieel effect op de gemeentelijke begroting daartoe als volgt te kwantificeren: Aspect van maatschappelijke waarde
Vervoerswaarde
Financieel effect op gemeentebegroting
7/71 Visie op de veerdiensten
Kwalificatie van de absolute maatschappelijke waarde
Kwantificatie van de relatieve maatschappelijke waarde
Groot
4
Middelgroot
3
Niet groot
2
Gering
1
Positief
5
Geen
4
Licht negatief
3
Negatief
2
Zeer negatief
1
Dit leidt tot de volgende kwantificatie van de relatieve maatschappelijke waarde per bestaande veerdienst: Veerdienst
Relatieve vervoerswaarde in cijfers (A)
Relatief financieel effect op begroting gemeente in cijfers (B)
‘Harde’ relatieve maatschappelijke waarde in cijfers (AxB)
Ter vergelijking: de absolute maatschappelijke waarde
Schoonhoven-Gelkenes
4
5
20
Zeer groot
Bergambacht/ Bergstoep – Streefkerk
4
5
20
Zeer groot
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk
4
4
16
Groot
Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland
3
2
6
Middelgroot
Gouderak – Moordrecht
3
2
6
Middelgroot
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk (Driehoeksveer)
2
2
4
Gering
Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel
2
3
6
Middelgroot
Ammerstol – Groot-Ammers
1
4
4
Gering
Het ligt aanvullend voor de hand om de vervoerswaarde van een afzonderlijk veer in de bovenstaande tabel, op basis van een kwalitatieve waardering, te kunnen verhogen met een ‘bonus’ voor de meer ‘zachte’ maatschappelijke waarden, volgens de onderstaande kwantificering: ‘Zachte’ maatschappelijke waarde
Maximale bonus op de vervoerswaarde
Bijdrage aan bereikbaarheid van voorzieningen
+
0,1
Bijdrage aan toeristisch/recreatief verkeer
+
0,1
Bijdrage aan aantrekkelijkheid woon-, werk- en leefomgeving
+
0,1
Bijdrage aan beleving van cultureel erfgoed
+
0,1
Bijdrage aan milieu- en gezondheidsaspecten van vervoersbewegingen en/of veiligheid op het water
+
0,1
8/71 Visie op de veerdiensten
Dit leidt tot de volgende kwantificatie van de relatieve maatschappelijke waarde per bestaande veerdienst, waarbij naast de ‘harde’ ook de ‘zachte’ maatschappelijke waarden zijn gewaardeerd: Veerdienst
Relatieve vervoers waarde in cijfers (A)
Relatieve vervoerswaarde in cijfers, verhoogd met bonus voor ‘zachte’ maatschappelijke waarden (A met bonus)
Relatief financieel effect op begroting gemeente in cijfers (B)
Relatieve maatschappelijke waarde in cijfers (A met bonus x B)
Schoonhoven – Gelkenes
4
4,2
5
21
Bergambacht/ Bergstoep – Streefkerk
4
4,2
5
21
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk
4
4,275
4
17,1
Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland
3
3,25
2
6,5
Gouderak – Moordrecht
3
3,225
2
6,45
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk (Driehoeksveer)
2
2,15
2
4,3
Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel
2
2,15
3
6,45
Ammerstol – Groot-Ammers
1
1,125
4
4,5
Voor de kwantificering van de bonus op de vervoerswaarde per veerdienst verwijzen wij naar bijlage 7. Het ligt volgens ons voor de hand om de ondergrens van de relatieve maatschappelijke waarde in cijfers te stellen op 4,2. Die ondergrens is zo gekozen, omdat: ● volgens punt 3 (hierboven) van de strategische visie het streven dient te zijn: behoud van de bestaande veren; het bestaande stelsel van acht veerdiensten is immers waardevol om te behouden vanwege de maatschappelijke waarden van die acht veerdiensten en van het stelsel als geheel; alle bestaande veerdiensten in de gemeente kennen een gekwantificeerde maatschappelijke waarde van meer dan 4,2 (de laagste scoort 4,3);
9/71 Visie op de veerdiensten
●
de tabel in het antwoord op vraag a. van de strategische visie (op bladzijde 5 onderaan en 6 bovenaan) laat zien dat de veerdiensten Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk (Driehoeksveer) en Ammerstol – GrootAmmers een kwalificatie ‘gering’ kennen; met andere woorden: ze zijn waardevol genoeg om te behouden, maar verkeren ook aan de ondergrens van wat voldoende is om te willen behouden.
Strategische visie gebaseerd op vraag en antwoord c Vraag en antwoord c leiden tot het volgende onderdeel van de strategische visie: 5. Bovenstaande kwantificering van de relatieve maatschappelijke waarde per veerdienst vormt het afwegingskader bij toekomstige besluitvorming over het behoud van afzonderlijke veerdiensten. Dit kader geeft de begrenzing aan tot hoever de gemeente in financiële zin moet willen gaan bij het nemen van besluiten om veerdiensten al dan niet in stand te houden. 6. Het streven dient te zijn: het behouden van elk van de bestaande acht veerdiensten, met behoud van zo veel mogelijk maatschappelijke waarde (zie ook punt 3 van deze strategische visie), maar met een gekwantificeerde minimale relatieve verhouding van 4,2. Vraag d Welke mogelijkheden bestaan er voor de gemeente om de (absolute) maatschappelijke waarde van de afzonderlijke veerdiensten en het verenstelsel als geheel te verhogen? Antwoord d Wij zien mogelijkheden om te komen tot verhoging voor het stelsel als geheel van de vervoerswaarde en tot verhoging van de meer ‘zachte’ waarden.
Het gaat daarbij om het, min of meer permanent, proactief zoeken naar mogelijkheden, zoals de volgende: ● verlenging van de waterbusverbinding Rotterdam – Kinderdijk naar Lekkerkerk/Nieuw-Lekkerland (zie bijlage 8, onder a); ● verbeteringen in de bewegwijzering, aansluitingen op het openbaar vervoer en haltevoorzieningen bij de veren (zie bijlage 8, onder a); ● aantrekken van meer toeristisch/recreatief verkeer van buiten de gemeente (zie bijlage 8, onder b). Dit betekent meer overleg met diverse stakeholders en ervaringsdeskundigen2 buiten de gemeentelijke organisatie, soms vooroverleg met buurgemeenten waar het gaat om mobiliteitsprojecten en -onderzoeken van Rijk, provincie en MRDH, soms actieve lobby, soms faciliteren in de vorm van het bieden van gemeentelijke ondersteuning in de communicatieve sfeer, incidenteel onderzoek uitvoeren naar de cultuurhistorie van de veerverbindingen en de relaties tussen de verschillende dorpen en steden van de Krimpenerwaard en de omliggende waarden, in samenwerking met burgers en partnerorganisaties.
2
Denk aan de veerexploitanten binnen de Krimpenerwaard, de veerbranche op landelijk niveau, toeristische verenigingen, werkgeversverenigingen binnen de Krimpenerwaard, de provincie, Rijkswaterstaat, maar ook aan andere gemeenten met relatief veel veerdiensten in hun watergebieden.
10/71 Visie op de veerdiensten
Dit leidt weliswaar tot aanvullende vaste financiële lasten op de gemeentelijke begroting, in de vorm van extra personeelskosten, maar die kunnen redelijk beperkt blijven. Wij ramen de extra kosten gemiddeld op maximaal € 25.000,per jaar, zijnde 0,25 fte voor een senior beleidsmedewerker. Het realiseren van nieuwe voorzieningen kan leiden tot aanvullende materiële kosten voor de gemeente, maar deze zullen moeten worden voorgelegd in de vorm van concrete voorstellen in de vorm van een businesscase per mogelijkheid tot verhogen van de maatschappelijke waarde. Strategische visie gebaseerd op vraag en antwoord d Vraag en antwoord c leiden tot het volgende onderdeel van de strategische visie: 7. Het streven dient te zijn: verhoging van de maatschappelijke waarde van het verenstelsel, in eerste instantie door te investeren in menskracht om aanvullende maatschappelijke waarden, samen met derden als onder meer veerexploitanten en hun brancheorganisaties, regionale en provinciale overheidspartners en ov-uitvoerders, te inventariseren en om te zetten in concrete voorstellen, in de vorm van een businesscase per concrete mogelijkheid. 2.2 De tactische visie De tactische visie is gebaseerd op drie fundamentele vragen (e, f en g).
Vraag e Hoe kan de gemeente voor het exploiteren van veerdiensten het beste omgaan met de keuze tussen exploiteren door particuliere exploitanten dan wel door de eigen gemeentelijke vennootschap ‘Veerdienst Schoonhoven BV’? Antwoord e Schaalvergroting biedt een betere basis voor het benutten van de technische mogelijkheden voor verbetering van de klantvriendelijkheid, de bedrijfsvoering, de veiligheidheid, de motor-emissies en voor het oplossen van kwetsbaarheden zoals schaarste wat betreft gekwalificeerde schippers (zie bijlage 8, onder m en h t/m l). De gemeente heeft met haar eigen vennootschap ‘Veerdienst Schoonhoven BV’ een uitstekende basis om toekomstige schaalvergroting te realiseren en daarbij grip te blijven te houden op de exploitatie. Daarbij dient de gemeente wel te zorgen voor een juiste uitvoering van wettelijke rechten van marktpartijen, voor een zekere mate van sociaal beleid jegens de huidige particuliere exploitanten en voor het behouden van een minimale vorm van marktwerking. De aanbestedingswetgeving biedt mogelijkheden tot ‘quasi-inbesteden’ bij Veerdienst Schoonhoven BV. Tactische visie gebaseerd op vraag en antwoord e Vraag en antwoord e leiden tot de volgende onderdelen van de tactische visie: 8.
Kies voor geleidelijke overgang van de exploitatie van de meeste veerdiensten in de gemeente naar het gemeentelijke veerbedrijf Schoonhoven BV, met oog voor behoud van marktwerking, en voor de (wettelijke) eisen van behoorlijk bestuur, aanbesteding en mededinging.
11/71 Visie op de veerdiensten
9. Bied bestaande exploitanten kansen op voortzetting van hun bedrijf door, ingeval een nieuwe aanbesteding3 aan de orde is, die aanbesteding zo in te richten dat de bestaande exploitant op voorhand ten minste evenveel kans heeft op gunning als Veerdienst Schoonhoven BV. 10. Besteed, indien de bestaande exploitant zelf aangeeft zijn dienst niet te willen voortzetten en Schoonhoven BV vervolgens een offerte indient die voor de gemeente aantrekkelijk is onder de omstandigheden van dat moment, ‘quasi-in’ bij Schoonhoven BV. Op deze wijze zal er op de langere termijn en op ‘natuurlijke wijze’ een gemeentelijke bv ontstaan die alle professionele veerdiensten langs de gemeentelijke grenzen exploiteert, met alle voordelen van dien, zoals het kunnen inspelen op ontwikkelingen in wetgeving, technische mogelijkheden, maatschappelijke normen voor veiligheid en milieu en de snelheid van gedragsveranderingen bij (potentiële) gebruikers van veerdiensten.
Vraag f Welke maatregelen in de sfeer van bestaande en nieuwe overeenkomsten met veerexploitanten zijn wenselijk om de exploitatie te concentreren bij de gemeentelijke vennootschap, voor het verkrijgen en behouden van optimale gemeentelijke grip op de exploitatie en voor het beperken van de gemeentelijke kosten? Antwoord f Wij zien aanleiding tot het nemen van maatregelen ten aanzien de volgende aspecten: ● uitsluiten van overdracht van de overeenkomst door de exploitant aan een derde partij (om grip te blijven te houden op de mogelijkheid tot opnieuw aanbesteden; zie bijlage 8, onder m); ● optimaliseren looptijd overeenkomsten (als afweging tussen kort houden om opnieuw te kunnen aanbesteden en lang maken om investeringen door exploitanten mogelijk te maken; zie bijlage 8, onder m; dit leidt tot een optimum rond 8 à 10 jaar); ● bieden van stimulans om tarieven te optimaliseren (om daarmee de gemeentelijke subsidie beperkt te kunnen houden; zie bijlage 8, onder g); ● meer uitgaan van uniformiteit in de opzet van exploitatieovereenkomsten (met het oog op eenvoud, overzichtelijkheid en handhaafbaarheid), en bieden van maatwerk waar wenselijk (met het oog op flexibiliteit; zie bijlage 8, onder f); ● aanbieden aan exploitanten van voorzieningen die slechts indirect te maken hebben met de veerexploitatie, zoals woonruimte, waartegen geen kostendekkende vergoeding door de exploitant
staat, zo veel mogelijk beperken en in elk geval buiten de exploitatieovereenkomst regelen (zoals woonruimte in een huurovereenkomst, om zo zuiver mogelijk inzicht te blijven houden in de financiële effecten van de veerexploitatie; zie bijlage 8, onder h);
3
Wij gebruiken het woord ‘aanbesteding’ zonder nader aan te geven in welke vorm dat gebeurt. Feitelijk zal er sprake zijn van onderhandse aanbesteding, waarbij de bestaande exploitant en Veerdienst Schoonhoven BV worden uitgenodigd om in te schrijven (zie onder 10 hieronder). Eventuele gunning aan Veerdienst Schoonhoven BV krijgt de vorm van ‘quasi-inbesteden’.
12/71 Visie op de veerdiensten
●
creëren van een mogelijkheid om opnieuw te kunnen aanbesteden indien een veerexploitant de gemeente vraagt om aanvullende subsidie en de gemeente twijfel heeft of de subsidie na honorering nog marktconform is; een dergelijke mogelijkheid voorkomt dat er een prikkel ontstaat voor exploitanten van veerdiensten met een betrekkelijk hoge maatschappelijke waarde om gedurende de looptijd van de overeenkomst te komen tot een verhoging van subsidie die niet of niet volledig is gebaseerd op overmacht.
Tactische visie gebaseerd op vraag en antwoord f Vraag en antwoord f leiden tot de volgende onderdelen van de strategische visie: 11. Sluit in overeenkomsten met veerexploitanten de mogelijkheid uit van overdracht door de exploitant van de overeenkomst aan een derde partij. 12. Bind overeenkomsten met veerexploitanten aan een maximale termijn van 8 à 10 jaar. 13. Bied meer ruimte voor tariefsverhoging en differentiatie van tarieven tussen (vaste en incidentele) gebruikers. 14. Werk zo veel mogelijk met standaardbepalingen in overeenkomsten, met behoud van de mogelijkheden tot maatwerk. 15. Neem in overeenkomsten met veerexploitanten een bepaling op die het voor de gemeente mogelijk maakt om opnieuw aan te besteden indien een veerexploitant de gemeente vraagt om aanvullende subsidie en de gemeente twijfel heeft of de subsidie na honorering nog marktconform is. Vraag g Welke maatregelen in de sfeer van bestaande en nieuwe overeenkomsten met veerexploitanten zijn wenselijk om motor-emissies terug te dringen en de veiligheid op het water te vergroten? Antwoord g Dit zijn aspecten die niet primair behoren tot de verantwoordelijkheid van de gemeente, maar waarin zij wel een complementaire rol kan spelen, in de sfeer van stimuleren tot het nemen van maatregelen door exploitanten (zie bijlage 8, onder e en i).
Tactische visie gebaseerd op vraag en antwoord g Vraag en antwoord g leiden tot het volgende onderdeel van de strategische visie: 16. Besteed actief aandacht aan de motor-emissies van veren, de veiligheid op het water en andere beleidsterreinen waarvoor andere overheden primaire verantwoordelijkheid dragen, zodra er signalen zijn dat andere overheden onvoldoende aandacht (lijken te) hebben voor de belangen van de samenleving in de gemeente (en zonder verantwoordelijkheden over te nemen)4. Doe dat door stimulansen op te nemen in overeenkomsten met de exploitanten dan wel in voorkomende gevallen door initiatieven te nemen voor het plegen van gezamenlijk overleg tussen exploitanten en andere overheden.
4
Zo is er op dit moment een signaal van een van de veerexploitanten over veiligheidsknelpunten die kunnen ontstaan als gevolg van de aanleg door Rijkswaterstaat van een nieuwe overnachtingshaven voor de binnenscheepvaart.
13/71 Visie op de veerdiensten
2.3 De operationele visie De operationele visie is gebaseerd op twee fundamentele vragen (h en i). Vraag h Hoe kan de gemeente het beste omgaan met het bieden van zicht op de financiële effecten voor de gemeente van afzonderlijke veerdiensten, van het verenstelsel als geheel en van nieuwe voorstellen? Antwoord h Het inzicht voor de ambtelijke organisatie, het college en de raad is ermee gediend een helder onderscheid aan te brengen tussen de baten en lasten van de exploitatie van elk van de veerdiensten (inclusief de veerdiensten die worden geëxploiteerd door Veerdienst Schoonhoven BV) en de baten en lasten die zijn verbonden aan het eigenaarschap van de gemeenten van Veerdienst Schoonhoven BV. Het inzicht verbetert verder indien bij die lasten en baten een eenduidige groepering wordt aangebracht naar enkele relevante posten (zie bijlagen 4 en 5). Voorstellen aan het college en de raad zouden moeten worden voorzien van inzicht in de maatschappelijke effecten van de maatregel en daarnaast van inzicht in de financiële en de personele effecten voor de gemeente van de beoogde maatregel en tevens in het financiële effect voor de gemeente van het verenstelsel als geheel. Op deze wijze ontstaat een helder inzicht in de netto maatschappelijke waarde van het voorstel voor het verenstelsel (zie onder meer bijlage 8, onder f).
Operationele visie gebaseerd op vraag en antwoord h Vraag en antwoord h leiden tot de volgende onderdelen van de operationele visie: 17. Het college richt het gemeentelijk financieel overzicht over het verenstelsel voortaan zo in dat een onderscheid wordt aangebracht tussen: a. de financiële relatie tussen de gemeente en elk van de veerdiensten; b. de financiële relatie tussen de gemeente en Veerdienst Schoonhoven BV; c. de baten en lasten van de gemeente (en het saldo daarvan) voor het verenstelsel als geheel (bestaande uit de som van bovenstaande twee financiële relaties); en groepeert de baten en lasten per onderdeel naar enkele relevante posten. 18. Het college biedt bij voorstellen tot besluitvorming over één of meer veerdiensten inzicht in: a. de maatschappelijke effecten van de maatregel; b. de verwachte meer- of minder-inzet van personeel; c. de financiële gevolgen voor de gemeente van de maatregel; d. inzicht in de financiële gevolgen voor het verenstelsel als geheel.
14/71 Visie op de veerdiensten
Vraag i Welke andere maatregelen kan het college het beste nemen om voldoende voorbereid te zijn op toekomstige beslissingen over veerdiensten? Antwoord i Het op orde krijgen en houden van de gemeentelijk basisvoorzieningen voor de organisatie van de exploitatie van veerdiensten vergt een meer stelselmatig omgaan met het dossier, het houden van evaluaties, het creëren van ruimte voor incidentele externe adviezen en het faciliteren van veerexploitanten in hun contacten met de gemeente (als onderdeel van het takenpakket van de menskracht zoals bedoeld bij punt 4 van deze visie; zie bijlage 8, onder f, h, i, k en m). Operationele visie gebaseerd op vraag en antwoord i Vraag en antwoord g leiden tot het volgende onderdeel van de operationele visie: 19. Het college zorgt voor: a. actualiseren, aanvullen en up-to-date te houden van het verendossier; b. evalueren van overeenkomsten met veerexploitanten: ten minste eenmaal tussentijds tijdens de looptijd van het contract (van maximaal 8 á 10 jaar) en tevens zodra er signalen zijn die van substantiële invloed kunnen zijn of worden voor de levensvatbaarheid; c. instellen op ambtelijk niveau een vast gemeentelijk contactpunt voor veerexploitanten dat opereert als trechter aan de voor- en achterkant bij de behandeling van vragen en klachten; d.
beschikbaar maken van financiële ruimte om incidenteel externe adviezen te kunnen inwinnen ter voorbereiding van besluiten over het verenstelsel.
15/71 Visie op de veerdiensten
Bijlage 1
Geografische overzichten
Onderstaande figuren bieden een geografisch beeld. De autoveren opereren vooral aan de Lek. Aan de IJsselzijde vaart alleen een klein autoveer: Gouderak Moordrecht. Aan beide zijden varen daarnaast ook voet-/fietsveren.
Kaart met veren Krimpenerwaard (bron: Kaart Zuid-Hollandse veren, provincie Zuid-Holland). NB Veerdienst 13 bestaat niet.
16/71 Visie op de veerdiensten
Bovenstaande kaart laat de volgende veerdiensten zien (van rechtsonder naar linksboven): Nummer op kaart
Veerdiensten
Ook auto’s?
Beperkte vaartijden
5
Schoonhoven – Gelkenes
Ja
29
Ammerstol – Groot Ammers
Nee
6
Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk
Ja
15
Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland
Nee
7
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk
Ja
16
Driehoeksveer Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk
Nee
Niet in winter
14
Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel
Nee
In winter niet op zondagen
13
Niet bestaande veerdienst. Opgenomen in hoofdstuk 2 als potentiële nieuwe veerdienst
Ja
3
Gouderak – Moordrecht
Ja
Alleen zon- en feestdagen
Niet op zondagen
In winter niet op zondagen
Onderstaand kaartje biedt een overzicht van de gemeentelijke wegenstructuur. Zichtbaar is de ‘schiereilandsituatie’ met de N207 en de N210 als hoofdinfrastructuur in de vorm van een omgekeerde T:
Kaart met autowegen Krimpenerwaard (bron: website gemeente Krimpenerwaard)
17/71 Visie op de veerdiensten
Ook tonen we het geografisch overzicht van de veren in de context van het grotere gebied met Rotterdam en Dordrecht en de veerdiensten die zijn gelegen in de omliggende gemeenten.
Kaart met veren Krimpenerwaard en directe omgeving Zuid-Holland (bron: Kaart Zuid-Hollandse veren, provincie Zuid-Holland). NB De veerdiensten 13 en 45 bestaan niet.
Tot slot laten we het traject zien van de Waterbus, die over de lengterichting van de rivieren vaart, in tegenstelling tot de veerdiensten binnen de gemeente Krimpenerwaard die de rivieren juist oversteken.
18/71 Visie op de veerdiensten
Het onderstaande kaartje toont niet alleen de huidige situatie maar ook de nieuwe Waterbus-verbindingen die worden overwogen door de Metropoolregio Rotterdam – Den Haag:
Route Waterbus met potentiële toekomstige uitbreidingen (bron: Visiedocument Metropoolregio RDH)
19/71 Visie op de veerdiensten
Bijlage 2
Kerngegevens per veerdienst
Dit hoofdstuk bevat voor elk van de acht veerdiensten een korte beschrijving en een tabel met een aantal kerngegevens. 1. Schoonhoven – Gelkenes Het veer Schoonhoven – Gelkenes vervoert alle soorten verkeersdeelnemers over de Lek van en naar de gemeente Molenwaard. Het vormt een belangrijke verbinding tussen de provinciale wegen N210 en N216. Voor de gemeente Krimpenerwaard is dit veer een bron van inkomsten. De exploitant betaalt de gemeente namelijk een jaarlijkse vergoeding om te mogen exploiteren. De exploitatie wordt uitgevoerd door het gemeentelijk bedrijf Schoonhoven BV. De gemeente heeft met dit bedrijf twee soorten financiële relaties: een financiële relatie in de sfeer van vergoeding voor de exploitatie van (onder meer) deze veerdienst (zie meer hierover in de tabel hieronder) en een financiële relatie als eigenaar/aandeelhouder (zie meer hierover in bijlage 4). Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Auto, fiets, voetganger
Overkantgemeente
Molenwaard
Rivier
Lek
Veerrecht
Volledig in eigendom gemeente Krimpenerwaard
Eigendom steigers c.a.
Veerdienst Schoonhoven BV (beide zijden)
Exploitant
Veerdienst Schoonhoven BV
Exploitatievorm
Concessieovereenkomst tussen gemeente Krimpenerwaard en de BV, met ingang van 1 januari 2012 voor onbepaalde tijd. Geen overeenkomst met de gemeente Molenwaard
Opzeggen overeenkomst
De concessieovereenkomst kan door partijen worden opgezegd met een opzegtermijn van 10 jaren
20/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
De bv is in volledig eigendom van de gemeente Krimpenerwaard
Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
De exploitant betaalt jaarlijks een concessieprijs van € 100.956,(prijspeil 2017), jaarlijks te indexeren met het consumentenprijsindexcijfer
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
--
Maatschappelijk belang
Verbinding van twee provinciale wegen (N210 - N216)
Woon-werkverkeer/zakelijk verkeer Scholieren Recreatief verkeer Uitgaansverkeer (jongeren naar Schoonhoven)
Kerkgangers Verbinding voor fietsers en carpoolers naar openbaar vervoer richting Utrecht en Rotterdam Vaartijden
5:00-24:00 uur Nachtdienst in weekend
Aantal overzettingen 2017
621.854
Voetgangers/passagiers, fietsers, bromfietsers
943.106
Personenauto’s, vrachtauto’s
194.000
Scholieren (485 abonnementen)
Nadere informatie voor gebruikers
www.veerdienst-schoonhoven.nl
Kerngegevens veerdienst Schoonhoven – Gelkenes
2. Ammerstol – Groot-Ammers Het veer Ammerstol – Groot-Ammers vormt hiermee een groot contrast. Dit vervoert alleen voetgangers en fietsers over de Lek van en naar de gemeente Molenwaard en wordt geëxploiteerd door vrijwilligers. De overtocht is gratis (doneren mag). Het heeft een aardige en groeiende toeristische betekenis, vooral voor fietsers, en vormt een onderdeel van de fietsroute ‘Af en toe’. Voor de bereikbaarheid van Ammerstol is het veer niet echt nodig. Het veer onderhoudt geen financiële relatie met de oevergemeenten, dus voor de gemeente Krimpenerwaard levert het geen kosten op, maar ook geen financiële baten.
21/71 Visie op de veerdiensten
Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Fiets, voetganger
Rivier
Lek
Overkantgemeente
Molenwaard
Veerrecht
--
Eigendom steigers c.a.
Exploitant (beide zijden) Het huisje in Ammerstol is eigendom gemeente Krimpenerwaard en in bruikleen bij de stichting
Exploitant
Stichting Cultureel Contrast
Voorzitter is mevrouw G. Goudriaan. Tussen circa 1300 en 1962 was er sprake van commerciële exploitatie
Exploitatievorm
Geen overeenkomst met de gemeenten Krimpenerwaard en Molenwaard. De overtocht is gratis (doneren mag)
Door de gemeenteraad van de voormalige gemeente Bergambacht is een eenmalige projectsubsidie van € 4.539,- beschikbaar gesteld voor het realiseren van een aanlegsteiger (ook bedrijven en burgers hebben bijgedragen aan infrastructuur en boot)
Opzeggen overeenkomst
--
Vergoeding exploitant aan gemeente
--
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
--
Maatschappelijk belang
Er is sprake van maatschappelijk nut, maar niet van maatschappelijke noodzaak
Vaartijden
Zon- en feestdagen 11:00-17:00 uur
Aantal overzettingen 2016
Circa 1.500 voetgangers, fietsers (groeit jaarlijks met circa 10%)
Nadere informatie voor gebruikers
voetveren.nl/veren/ammerstol -groot-ammers
Kerngegevens veerdienst Ammerstol – Groot-Ammers
22/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
Vrij veer, op grond van Verenwet, art. 1
3. Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk Het veer Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk is evenals het veer Schoonhoven – Gelkenes een veer voor alle verkeersdeelnemers, eveneens over de Lek, van en naar de gemeente Molenwaard. Het levert een indirecte verbinding tussen de provinciale wegen N207 en N479/480. Ook dit veer is voor de gemeente Krimpenerwaard een bron van inkomsten. De (particuliere) exploitant, BV Veerdienst Bergstoep, betaalt de gemeente een jaarlijkse vergoeding om het veer te mogen exploiteren. Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Auto, fiets, voetganger
Overkantgemeente
Molenwaard
Rivier
Lek
Veerrecht
Voor de helft in eigendom van gemeente Krimpenerwaard
Eigendom steigers c.a.
Gemeenten
Exploitant
BV Veerdienst Bergstoep
Exploitatievorm
Pacht- en huurovereenkomst tussen gemeente Krimpenerwaard en de bv, voor een periode van 10 jaar, eindigend op 31 december 2022
Opzeggen overeenkomst
De overeenkomst kan, in geval van niet- nakomen van verplichtingen, door partijen worden opgezegd met een opzegtermijn van 3 maanden
23/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
De gemeente Krimpenerwaard is verantwoordelijk voor het onderhouden van beschoeiing/damwand en uitvoeren klein onderhoud aan de veerstoep op eigen kosten, inclusief herstel van schade voor zover niet veroorzaakt door de bv. De bv is verantwoordelijk voor dagelijks beheer en onderhoud veerstoep, inclusief schoonhouden en gladheidsbestrijding
Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
De exploitant betaalt jaarlijks een huursom van € 8.000 (prijspeil 2013), jaarlijks te indexeren met het consumenten-prijsindexcijfer. Hij betaalt daarnaast een pachtsom van 3% van de bruto-omzet (van het voorafgaande jaar)
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
--
Maatschappelijk belang
Indirecte verbinding van twee provinciale wegen (N207 en N479/480) Woon-werkverkeer/zakelijk verkeer (65 à 70% van totaal) Scholieren Recreatief verkeer Verbinding voor fietsers en carpoolers naar openbaar vervoer richting Utrecht en Rotterdam
Vaartijden
6:00-23:00 uur weekends en meeste feestdagen 7:00-23:00 uur
Aantal overzettingen 2017
Nadere informatie voor gebruikers
272.000
Voetgangers/ passagiers, fietsers, bromfietsers
748.000
Personenauto’s, vrachtauto’s
www.veerdienst-bergstoep.nl
Kerngegevens veerdienst Bergambacht/Bergstoep - Streefkerk
4. Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland Het veer Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland is een voet-/fietsveer over de Lek van en naar de gemeente Molenwaard. Het wordt sinds 1 januari 2018 geëxploiteerd door het gemeentelijk bedrijf Schoonhoven BV. Het vormt een indirecte verbinding tussen de provinciale wegen N476 en N480 en is vooral belangrijk voor forenzen en schoolgaande jeugd. De gemeente betaalt een jaarlijkse bijdrage in de exploitatiekosten. De gemeente heeft met Schoonhoven BV twee soorten financiële relaties: een financiële relatie in de sfeer van vergoeding voor de exploitatie van (onder meer) deze veerdienst (zie meer hierover in de tabel hieronder) en een financiële relatie als eigenaar/aandeelhouder (zie meer hierover in bijlage 4).
24/71 Visie op de veerdiensten
Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Fiets, voetganger
Overkantgemeente
Molenwaard
Rivier
Lek
Veerrecht
In eigendom van de heer H.W. van Sandick, te Leiden (eeuwigdurend recht). Door hem verhuurd aan de gemeente Krimpenerwaard voor € 941,- per jaar
Veerrecht is notarieel en kadastraal vastgelegd. Is onlangs verhoogd, maar wordt niet jaarlijks geïndexeerd
Gemeenten (Krimpenerwaard: steiger, loopbrug, pontons. Molenwaard: steiger, meerpalen, wachthuisje)
Beide gemeenten zijn aan Rijkswaterstaat voor hun vergunning een pachtsom verschuldigd van € 313,44 per jaar (prijspeil 2012)
Eigendom steigers c.a.
Toelichting
Aan de overzijde (Nieuw-Lekkerland) wordt het veerrecht aan de gemeente verhuurd door Overwater Rentmeesterskantoor BV te Strijen. Dit betreft het recht om met uitsluiting van ieder ander persoon en goederen over te zetten uit de Heerlijkheid Nieuw-Lekkerland. In dat contract is een indexering opgenomen
De gemeente Krimpenerwaard heeft een vergunning (8 december 2017) van Rijkswaterstaat op grond van de Rivierenwet voor het vastleggen van een drijvende inrichting in het zomerbed aan de rechteroever van de Lek tussen km 984 en 985 Exploitant
Schoonhoven BV, vanaf 1 januari 2018
De bv is in volledig eigendom van de gemeente Krimpenerwaard Van 2016 tot 2018 was De Waterbus/ Aqualiner de exploitant
Exploitatievorm
Exploitatieovereenkomst tussen gemeente Krimpenerwaard en exploitant, met een vaste bijdrage van € 12.500,- per maand
25/71 Visie op de veerdiensten
10-jarige overeenkomst met jaarlijkse evaluatie
Opzeggen overeenkomst
Tussentijds opzeggen is alleen voor de gemeente mogelijk en alleen bij niet-nakomen van verplichtingen of in geval van faillissement exploitant
Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
--
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
De jaarlijkse exploitatiebijdrage bedraagt € 150.000, waarvan € 90.000,- (60%) voor rekening van Krimpenerwaard en de rest voor rekening van Molenwaard. Dit is op basis van in het verleden gemaakte afspraken. Er is sprake van een structurele bijdrage. De tarieven blijven vooralsnog hetzelfde. In de loop der jaren wordt bezien of differentiatie in de tarieven kan worden toegepast, waarbij abonnementhouders zo veel mogelijk worden ontzien
Maatschappelijk belang
Indirecte verbinding van twee provinciale wegen (N476-N480) Woon-werkverkeer/zakelijk verkeer Scholieren in spits, kleinschalig Toeristisch verkeer Winkelpubliek uit Krimpenerwaard Er zitten uit Molenwaard circa 260 kinderen op de nevenvestiging van de reformatorische school Driestar en circa 130 kinderen op het Geminicollege in Krimpenerwaard (Lekkerkerk)
26/71 Visie op de veerdiensten
Vaartijden
6:30-19:30 uur zaterdagen en feestdagen 9:00-19:00 uur Niet op zondagen Incidenteel op verzoek van bijvoorbeeld scholen ook buiten reguliere tijden
Aantal overzettingen 2016
176.516 voetgangers, fietsers, bromfietsers, onder wie circa 50.000 scholieren
Nadere informatie voor gebruikers
www.veerdienstlekkerkerk.nl
Betreft cijfers van week 18 in 2016 tot week 18 in 2017
Kerngegevens veerdienst Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland
5. Krimpen aan de Lek – Kinderdijk Het veer Krimpen aan de Lek – Kinderdijk is evenals de veren Schoonhoven – Gelkenes en Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk een veer voor alle verkeersdeelnemers. Het vormt een belangrijke verbinding voor zakelijk verkeer tussen de Krimpenerwaard en de Drechtsteden en Alblasserwaard. Zeker wanneer er files staan bij de Van Brienenoordbrug of de Algerabrug, wordt dit veer als een goed alternatief gezien. Ook heeft het een belangrijke functie voor toeristisch verkeer en voor scholieren De (particuliere) exploitant, Veerbedrijf De Visser BV, heeft geen financiële relatie met de beide oevergemeenten. Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Auto, fiets, voetganger
Overkantgemeente
Molenwaard
Rivier
Lek
Veerrecht
In eigendom van J.D. Smit, Puntweg 5 Molenwaard
Eigendom steigers c.a.
Aan de zijde Krimpenerwaard voor een kwart in eigendom van de kerk en gehuurd door de exploitant; voor driekwart in eigendom exploitant Aan de zijde van Molenwaard zijn de steigers en de veerstoep in eigendom van de exploitant (Herber de Visser)
27/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
Exploitant
Veerbedrijf de Visser B.V.
Exploitatievorm
Er is geen overeenkomst met de beide gemeenten
Opzeggen overeenkomst Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
--
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
--
Maatschappelijk belang
Woon-werkverkeer/zakelijk verkeer (circa 70% van het totaal; snelle schakel tussen de Krimpenerwaard en de Drechtsteden en Alblasserwaard. Zeker in geval van files bij de Van Brienenoordbrug of de Algerabrug te Krimpen aan den IJssel is het een goed alternatief) Recreatief verkeer (naar Kinderdijk) Onderwijsverkeer (ca. 150 scholieren per dag, vooral basisonderwijs)
Vaartijden
6:00-24:00 uur zon- en meeste feestdagen 7:00-24:00 uur
Aantal overzettingen 2016
Circa 550.000 voertuigen
28/71 Visie op de veerdiensten
Deze firma verhuurt zijn reservepont (kostendekkend) aan andere veerbedrijven in het land
De komst van het nieuwe winkelcentrum in Krimpen aan de Lek heeft voor de veerdienst positieve gevolgen. Men komt vanuit de overkant (Kinderdijk) nu zijn of haar boodschappen doen
Per september 2017 is er een grotere veerboot (voormalige pont Schoonhoven-Gelkenes) met capaciteit van 24 à 28 voertuigen (voorheen 18 à 21). Deze aanschaf is gefinancierd met een lening van het Verenfonds van de provincie Zuid-Holland
Nadere informatie voor gebruikers
www.veerdienst-krimpen.nl
Kerngegevens veerdienst Krimpen aan de Lek - Kinderdijk
6. Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk Het driehoeksveer Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk is een fiets-/ voetveer over de Lek, de Nieuwe Maas en de Noord, tussen de gemeenten Krimpenerwaard, Molenwaard en Ridderkerk. Het veer heeft een belangrijke functie voor zakelijk verkeer, toeristisch verkeer en scholieren. De drie gemeenten betalen de (particuliere) exploitant, Ottenvanger Veren BV, voor de exploitatie. Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Fiets, voetganger
Overkantgemeenten
Molenwaard en Ridderkerk
Rivieren
Lek, Nieuwe Maas en Noord
Veerrecht
In eigendom van J.D. Smit, Puntweg 5 Molenwaard
Eigendom steigers c.a.
In Krimpenerwaard: Veerbedrijf de Visser BV (exploitant veer Krimpen aan de Lek – Kinderdijk)
Exploitant
Ottenvanger Veren BV, te Werkendam
Exploitatievorm
Exploitatieovereenkomst tussen de gemeenten Ridderkerk, Molenwaard en Krimpenerwaard en de exploitant (met een looptijd t/m 2021)
Opzeggen overeenkomst
Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
--
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
De bijdrage bedraagt in 2017 € 9.740,-. Dit bedrag verloopt via de gemeente Ridderkerk (de contractpartij)
29/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
Aanlegplaatsen zijn: Krimpen aan de Lek: Rijsdijk Ridderkerk: De Schans Molenwaard: Kinderdijk/Molenkade
De gemeente Ridderkerk treedt op als contractpartij, namens de gemeenten Krimpenerwaard en Molenwaard en Ridderkerk. Hierover bestaat een overeenkomst tussen de gemeenten Krimpenerwaard (Nederlek) en Ridderkerk
Het totaal aan vergoedingen bedroeg in 2016 € 75.525, bestaande uit: ● Ridderkerk € 27.417,● Krimpenerwaard € 9.683,-
● ● ● ●
Molenwaard € 1.425,Provincie € 20.000,Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde € 15.000,Overige bijdragen € 2.000,-
De kostendekkingsgraad van het Driehoeksveer is 58%. Er wordt in Nederland voor het openbaar vervoer een kostendekking nagestreefd van 50% De bijdrage van Natuur- en Recreatieschap IJsselmonde is voor een periode van 4 jaar. Daarna wordt er een besluit genomen over de resterende jaren Er is concurrentie met de dal-/ spits-boot (Waterbus, lijn 202) die in de zomerperiode een directe verbinding onderhoudt tussen Rotterdam/Erasmusbrug, Kinderdijk/Molenkade en Dordrecht/Merwedekade Maatschappelijk belang
Vaartijden
Woon-werkverkeer (naar werven en fabrieken rond de rivieren) Onderwijsverkeer tussen vestigingen in Ridderkerk en Krimpenerwaard (Nederlek) van Onderwijsgroep Zuid-Hollandse Waarden Recreantenverkeer naar molens Kinderdijk en fietsroutes Krimpenerwaard en Alblasserwaard
Bij de halte in Ridderkerk kan worden overgestapt op de Waterbussen richting Dordrecht en Rotterdam
Mei t/m september 6:30-18:00 uur
Van 1 oktober 2018 tot 1 april 2019 gaat het driehoeksveer, bij wijze van proef, ook in de weekenden varen, volgens een vaste dienstregeling. Dit gebeurt op initiatief van de Waterbus. Daarvoor komt in eerste instantie geen extra geld, maar na afloop van een periode wordt afgerekend op basis van feitelijke exploitatieresultaten.
30/71 Visie op de veerdiensten
De gemeente Krimpenerwaard heeft de wens om de Waterbus van Kinderdijk via de Lek door te laten varen naar Lekkerkerk en Schoonhoven. Hiervoor is echter een nieuwe provinciale concessie noodzakelijk
De gemeenten staan wel een garant voor een bepaald bedrag. De gemeente Molenwaard en Ridderkerk nemen deel in deze financiële afspraken, de gemeente Krimpenerwaard niet Aantal overzettingen 2016
73.052 voetgangers/passagiers
Nadere informatie voor gebruikers
www.driehoeksveer.nl/
Nadere informatie over de Waterbus: www.waterbus.nl
Kerngegevens veerdienst Krimpen aan de Lek – Kinderdijk - Ridderkerk
7. Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel Het veer Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel is een voet-/ fietsveer over de Hollandse IJssel van en naar de gemeente Zuidplas. Het heeft een redelijk beperkt belang voor de bereikbaarheid, maar voor scholieren en het toeristische verkeer is het belangrijk. De exploitant, VOF Van Mullem, ontvangt een jaarlijkse bijdrage van de gemeente Krimpenerwaard in de exploitatie. De huidige exploitatieovereenkomst loopt af op 1 januari 2020. De exploitant bewoont het veerhuis dat in eigendom is van de gemeente en waarvan het gebruik tot nu toe deel uitmaakt van de exploitatieovereenkomst. Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Fiets, voetganger
Overkantgemeente
Zuidplas
Rivier
Hollandse IJssel
Veerrecht
Volledig in eigendom gemeente Krimpenerwaard
Eigendom steigers c.a.
Gemeente Krimpenerwaard (ook die aan de Zuidplaszijde!)
Exploitant
VOF Van Mullem
Exploitatievorm
Concessieovereenkomst, van 1 januari 2014 tot en met 31 december 2018, recentelijk verlengd tot 31 december 2019
31/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
De gemeente Krimpenerwaard is verantwoordelijk voor het beheer en onderhoud van de steigers
De woning van de exploitant (veerhuis) is eigendom van de gemeente en maakt deel uit van de overeenkomst. De exploitant betaalt pacht/huur voor de steigers en pontons, maar niet voor het huis.
De overeenkomst stelt dat partijen separate afspraken hebben gemaakt over de bewoning van het huis Opzeggen overeenkomst
De overeenkomst eindigt van rechtswege, dus zonder opzegging
Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
€ 226,24 per jaar voor pacht/huur voor gebruik van de steigers en pontons (op grond van de concessieovereenkomst)
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
€ 33.000,- per jaar als tegemoetkoming in de exploitatie en daarnaast € 10.000,- voor onderhoud veerpont (beide bedragen op grond van de concessieovereenkomst)
De gemeente Krimpenerwaard ontvangt van het recreatieschap Hitland jaarlijks € 25.000,- subsidie om de veerpont in de vaart te houden en van de provincie in 2017 € 20.000,- (Bureau Realisatie water en groen, gekoppeld aan kleine zelfstandige; deze subsidie moet elk jaar voor 1 oktober worden aangevraagd)
Maatschappelijk belang
Woon-werkverkeer Recreatief verkeer (de vaarroute maakt deel uit van de pelgrimsroute HaarlemSantiago de Compostela) Onderwijsverkeer (leerkrachten en scholieren) Ook enig economisch verkeer (pizzeria in Ouderkerk)
De inschatting is dat 90% van de gebruikers afkomstig is uit de Krimpenerwaard.
Vaartijden
Winter: 6:30-19:00 uur Zaterdagen: 7:30-18:00 uur Niet op zon- en feestdagen Zomer: 6:30-21:00 uur Zaterdagen: 7:30-18:00 uur Zon- en feestdagen: 9:00-18:00 uur
Aantal overzettingen 2016
38.000 voetgangers, fietsers
32/71 Visie op de veerdiensten
De gemeente is van plan een nieuwe aanbesteding te starten voor de exploitatie van de veerdienst
In Capelle aan de IJssel is een nieuwe school gebouwd (IJsselcollege); de verwachting is dat veel scholieren gebruik zullen maken van dit veer
Nadere informatie voor gebruikers
www.vaarmeerheenenweer.nl
Kerngegevens veerdienst Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan de IJssel
8. Gouderak – Moordrecht Het veer Gouderak – Moordrecht is een veer over de Hollandse IJssel voor alle verkeersdeelnemers, maar slechts met een capaciteit van maximaal twee personenauto’s. Het veer heeft een beperkt belang voor de bereikbaarheid. Het veer had vanouds een belang als doorgaande route. Met de realisatie van de Gouderakse brug nabij Gouda is deze functie komen te vervallen. Het veer heeft nu nog een verbindende functie tussen de kernen Gouderak en Moordrecht. Doorgaand verkeer maakt er gebruik van als de Gouderakse brug in de Zuidwestelijke randweg in de spits openstaat, wat overigens niet vaak gebeurt. De beide oevergemeenten betalen de exploitant voor de exploitatie. De exploitatie wordt uitgevoerd door het gemeentelijk bedrijf Schoonhoven BV. De gemeente heeft met dit bedrijf twee soorten financiële relaties: een financiële relatie in de sfeer van vergoeding voor de exploitatie van (onder meer) deze veerdienst (zie meer hierover in de tabel hieronder) en een financiële relatie als eigenaar/aandeelhouder (zie meer hierover in bijlage 4). Kenmerk
Situatie per kenmerk
Type veer
Auto, fiets, voetganger
Overkantgemeente
Zuidplas
Rivier
Hollandse IJssel
Veerrecht
Gemeente Krimpenerwaard
Eigendom steigers c.a.
Gemeenten
De exploitant voert het dagelijks onderhoud uit aan de veerstoepen en de directe omgeving. Dit houdt in het reinigen van de veerstoepen met een hogedrukreiniger, het onderhouden van de groenvoorziening naast de stoepen en het schoonhouden van het wachthuisje
Exploitant
Veerdienst Schoonhoven BV
De BV is in volledig eigendom van de gemeente Krimpenerwaard
Exploitatievorm
Exploitatieovereenkomst met gemeente Krimpenerwaard, met een looptijd van 1 juli 2017 tot en met 2021
Formeel is nog steeds sprake van een conceptovereenkomst, in afwachting van definitieve accordering door de gemeente
33/71 Visie op de veerdiensten
Toelichting
Opzeggen overeenkomst
Tussentijds opzeggen is alleen mogelijk voor de gemeente en alleen bij niet nakomen verplichtingen of in geval van faillissement exploitant
Vergoeding exploitant aan gemeente Krimpenerwaard
--
Vergoeding gemeente Krimpenerwaard aan exploitant
De exploitatiebijdrage bedraagt € 118.000,- per jaar, waarvan € 70.800,(60%) voor rekening van Krimpenerwaard en de rest voor rekening van Zuidplas
De gemeenteraad van Zuidplas heeft op 30-05-2017 een motie aanvaard die het college oproept een maximum te hanteren voor de bijdrage van Zuidplas van € 55.000,- per jaar, jaarlijks te evalueren, en de raad in 2022 een beslissing te laten nemen over continuering van de verplichting, op basis van een evaluatie
Maatschappelijk belang
Woon-werkverkeer/zakelijk verkeer (alternatief voor drukkere rondweg bij Westergouwe) Recreatief verkeer Sportverkeer (zwembad Gouderak) Onderwijsverkeer (scholieren en begeleiders) Economisch verkeer (winkels in Moordrecht) Zorgverkeer (eerstelijnszorg in Gouderak)
Er is een sterke sociale cohesie tussen Gouderak en Moordrecht Dit veer is geen doorgaande route, tenzij de Gouderakse brug in de zuidwestelijke randweg in de spits openstaat
Vaartijden
Winter: 6:30-19:30 uur Niet op zondag Zomer: 6:30-20:00 uur Zondagen 9:45-18:00 uur
Aantal overzettingen 2017
87.999 voetgangers, fietsers, bromfietsers 16.456 personenauto’s, vrachtauto’s
34/71 Visie op de veerdiensten
Nadere informatie voor gebruikers
www.veerdienstgouderak.nl
Kerngegevens veerdienst Gouderak - Moordrecht
35/71 Visie op de veerdiensten
Bijlage 3 Vervoersbewegingen en vervoerswaarde per veerdienst In deze bijlage hebben we per veerdienst de vervoersbewegingen aangegeven, zoals opgenomen in de tabellen van bijlage 2. Op basis van deze vervoersbewegingen geven we de kwalitatieve vervoerswaarde aan. We doen dat in een rangorde van 1 tot 8 en als absolute waarde. We hanteren voor de kwalitatieve vervoerswaarde een 4-puntsschaal, met als mogelijke waarden: groot, middel, gering en zeer gering. We hanteren daarbij een globale maatstaf, waarbij het aantal vervoersbewegingen vooropstaat. We hanteren geen specifieke gewichten naar soorten van vervoersbewegingen, zoals auto’s en voetgangers.5 Veerdienst en jaartal cijfers
Schoonhoven – Gelkenes 2017
Vervoersbewegingen
621.854 Voetgangers/ passagiers, fietsers, bromfietsers
Kwalitatieve vervoerswaarde rangorde
absoluut
1
Groot
943.106 Personenauto’s, vrachtauto’s 194.000 Scholieren (485 abonnementen) Ammerstol – Groot-Ammers 2016
Circa 1.500 voetgangers, fietsers (groeit jaarlijks met circa 10%)
8
Gering
Bergambacht/Bergstoep – Streefkerk 2017
272.000 Voetgangers/ passagiers, fietsers, bromfietsers
2
Groot
4
Middelgroot
748.000 Personenauto’s, vrachtauto’s Lekkerkerk – Nieuw-Lekkerland 2016 (o.b.v. schatting halfjaar)
5
176.516 voetgangers, fietsers, bromfietsers, onder wie circa 50.000 scholieren
De aantallen vervoersbewegingen zijn gebaseerd op opgaven van de exploitanten. Elke exploitant registreert en deelt de vervoersbewegingen in categorieën in, op zijn eigen wijze. Ze kunnen daarom alleen op globale wijze worden vergeleken. Er is geen goede maatstaf om te bepalen hoeveel de vervoerswaarde van een overgezette auto verschilt van een overgezette fiets of passagier.
36/71 Visie op de veerdiensten
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk 2016 (nog met een kleiner schip dan nu)
Circa 550.000 voertuigen
3
Groot
Krimpen aan de Lek – Kinderdijk – Ridderkerk (Driehoeksveer) 2016
73.052 voetgangers/passagiers
6
Niet groot
Ouderkerk aan den IJssel – Nieuwerkerk aan den IJssel 2016
38.000 voetgangers, fietsers
7
Niet groot
Gouderak – Moordrecht 2017
87.999 voetgangers, fietsers, bromfietsers
5
Middelgroot
16.456 personenauto’s, vrachtauto’s Vervoersbewegingen en kwalitatieve vervoerswaarde per veerdienst
37/71 Visie op de veerdiensten
Bijlage 4 Het gemeentelijk bedrijf Veerdienst Schoonhoven BV Van de acht veerdiensten in de gemeente Krimpenerwaard worden er drie geëxploiteerd door een veerdienst die in eigendom is van de gemeente. In dit hoofdstuk schetsen we de belangrijkste aspecten van dit gemeentelijke bedrijf en zijn relatie met de gemeente. Geschiedenis Veerdienst Schoonhoven BV is als rechtspersoon opgericht in 2002, met als doel veerdiensten te verrichten over de rivier de Lek tussen Schoonhoven en Gelkenes en vice versa. Deze vennootschap is voortgekomen uit de privatisering van het gemeentelijke veerbedrijf Schoonhoven. Dit toenmalig gemeentelijke veerbedrijf exploiteerde dit veer voordien. Dit veer bestond al in 1429. Eeuwenlang hebben adellijken en later de Staten van Holland het veerrecht verpacht aan particulieren, tot het de gemeente Schoonhoven in 1776 lukte om het halve veerrecht te kopen en in 1892 de andere helft. Toen werd er een gemeentelijke afdeling (het veerbedrijf) opgezet met veerpersoneel en een veerchef. Sinds de gemeentelijke herindeling van 2015 is de gemeente Krimpenerwaard voor 100% aandeelhouder van de Veerdienst Schoonhoven BV. Tot juni 2016 hield deze vennootschap zich uitsluitend bezig met de exploitatie van het veer Schoonhoven – Gelkenes. Vanaf juni 2016 exploiteert het ook de veerdienst Gouderak – Moordrecht en sinds januari 2018 het veer Lekkerkerk – NieuwLekkerland.
Governance Op grond van de statuten kent de bv een drietal organen: de Algemene Vergadering van Aandeelhouders, de Raad van Commissarissen en het Bestuur of de Directie. Alleen publiekrechtelijke rechtspersonen, zoals de gemeente, kunnen aandeelhouder zijn. Op dit moment is de gemeente Krimpenerwaard de enige eigenaar/ aandeelhouder. De Raad van Commissarissen houdt toezicht op het bestuur en de algemene gang van zaken binnen de bv en bestaat uit minimaal drie leden, die worden benoemd door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders. Alleen natuurlijke personen kunnen lid zijn. Op dit moment bestaat de Raad uit vier leden (inclusief de voorzitter). Het Bestuur bestaat uit één of meer directeuren die worden benoemd (en zo nodig ontslagen) door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders na voordracht door de Raad van Commissarissen. De bv kent op dit moment één directeur/bestuurder: de heer E. van Toor.