1.14 RIB Benchmark Nederlandse Gemeenten 2025
Tekst van het document
Ranking 2023 De categorie gemeenten met 50.000-100.000 inwoners telt 63 gemeenten met in totaal 4.339.007 inwoners (23% van de totale Nederlandse bevolking). Gemiddeld scoren ze in deze ranking een 6,5 (2022: 6,9). Dat is iets lager dan het landelijke gemiddelde van 6,8.
Financieel gezond
Financieel zwak
24 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN MET 50.000-100.000 INWONERS
Toelichting kengetallen Solvabiliteit is een belangrijke graadmeter voor de financiële gezondheid van gemeenten en wordt berekend op basis van het vermogen totale bezittingen In diteigen hoofdstuk gaanten weopzichte in op devan vijfde kengetallen en de van de gemeente. Hoe hogerdie degezamenlijk solvabiliteit,leiden des te tot groter begrotingen 2024-2028 de de buffer die gemeenten hebben om tegenvallers op te vangen. BDO-ranking per gemeente. Daarnaast analyseren we deEen solresultaten over 2023. dit geval we datals voor de risicovol. vabiliteit lager danIn20% wordtdoen beschouwd meest categorie met 50.000 tot 100.000 inwoners. De nettoschuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke ten opzichte van de totale baten. Resultaten 2023 schuldenlast en begrote resultaten Hetcategorie geeft en indicatie van50devan mate waarin In deze lieten in 2023 de in totaalde63rentelasten gemeentenen de aflossingen opindetotaal exploitatie drukken.Ter Eenvergelijking: laag percentage een overschot zien van € 524 miljoen. in veelaldat gunstig. bij leningen kan bestaan 2022iswaren nog 59Omdat gemeenten met eenonzekerheid totaal overschot van ze allemaal terugbetaald, wordt dit kengetal zowel € 909ofmiljoen. In datworden jaar werd circa € 819 miljoen van het resulberekenddoor inclusief (gecorrigeerd) alsuitkering exclusiefdan debegroot.
doorgeleende taat verklaard een hogere algemene gelden. hogere schuldquote hoeft en overigens niet per defiIn 2023 was Een het verschil tussen de begrote gerealiseerde algenitieuitkering een slecht tekenOok te zijn. gemeente immers mene kleiner. voorEen deze categorieisdaalt dus een het ‘bestedingshuishouding’. Hetdat hoofddoel is niet er ominzo mogeoverschot. Verder zien we 50 gemeenten deveel komenlijkdeeigen vermogen dan wel middelen aan vanwege te houden en daar vijf jaar in vermogen op achteruitgaan begrote rendementen halen, maar meer de inkomsten tekorten inuit detekomende jaren.veel Voor dezeom gemeenten optimaal in tewe zetten ten behoevedan vanook betere voorzieningen hebben de rapportcijfers gecorrigeerd. Dat voor de was burgers andere maatschappelijke voorenegen gemeenten niet nodig.baten. Opvallend is dat de algemene reserve, ofwel het vrij besteedbare deel van het eigen vermogen waarbij de bestemmingsreserve buiten beschouwing blijft, per groottecategorie flink varieert. Bij alle gemeenten bedraagt deze gemiddeld genomen 25%, maar bij gemeenten Kengetallen met 50.000 tot 100.000 inwoners toegelicht is deze 39%. Gemiddeld genomen
Het kengetal structurele exploitatieruimte helpt mee om te beoordelen welke ruimte een gemeente heeft om de eigen lastenalle te dragen. Hetinwoord ‘structureel’ moeten we teren gemeenten deze categorie de komende vijfechter jaar 19% nuanceren, omdat incidentele positieve in op hun eigen vermogen. Vooroverschotten alle gemeenten in dezeinvloed categorie kunnen op de structurele exploitatieruimte. geldt dathebben ze gemiddeld genomen vanaf 2025 tot 2028 tekorten verwachten: € 128 miljoen in 2025, € 425 miljoen in 2026, grondexploitatieratio geeftmiljoen aan hoe groot de boekwaarde €De312 miljoen in 2027 en € 304 in 2028. van de grondexploitaties is ten opzichte van de baten. Hoe minder grond een gemeente verkoopt, hoe hoger de grondpoSolvabiliteit sitiesolvabiliteit en hoe hoger boekwaarde. grondexploitatie van De vande gemeenten met Een 50.000 tot 100.000 inwo10%isofhet hoger wordt beschouwd als andere kwetsbaar. ners laagst vergeleken met de groottecategorieën gemeenten. Deze is 36,4% om precies te zijn. Maar ook dat is nog De belastingcapaciteit geeft2025 aan verwachten hoe de mogelijkheid van een vrij gezonde buffer. Voor gemeenten in deze een gemeente om belastingen te heffen zich verhoudt tot categorie overigens een lagere solvabiliteit: 31,8%. het landelijk gemiddelde.
De belangrijkste belastingen die gemeenten heffen zijn de onroerendezaakbelasting op Nettoschuldquote huizen en bedrijfspanden, de rioolen afvalstoffenheffing. De nettoschuldquote neemtenvoor deze categorie gemeenten nog Als dit af, kengetal laag3%. is, betekent datdie een verder met bijna Dit is eenhet trend al gemeente jaren geleden is meer inkomsten belastingen kunnen verwerven. ingezet. Tien jaar uit geleden was de zou nettoschuldquote 82%. Inmiddels ligt deze rond 42%. Gemeenten verwachten overigens dat deze weer fors gaat toenemen tot zelfs 64% in 2025, zo blijkt uit de begrotingen. De baten in 2023 voor alle gemeenten gezamenlijk waren € 76,6 miljard. Dat is weliswaar hoger dan in 2022 (€ 73,2 miljard), maar de verwachte schulden zijn ook hoger, omdat gemeenten verwachten de komende jaren veel te moeten investeren. Overigens blijkt vaak in de praktijk dat de begrote extra financiering en bijbehorende plannen niet altijd gerealiseerd worden, want ook voor 2023 lag de begrote nettoschuldquote boven de 60%, terwijl deze nu 42% is.
Klik op de grafiek voor meer categorieën
Solvabiliteit Nederlandse gemeenten, Grafiek A gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Solvabiliteit 50.000 - 100.000 inwoners
Overige categorieën
50%
40%
30%
20%
’10
’11
25.000
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
25 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN MET 50.000-100.000 INWONERS
‘Voor deze categorie gemeenten is de grondexploitatieratio met 7,3% het hoogst’ Nettoschuldquote Nederlandse gemeenten, Grafiek B gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Netto Schuldquote 50.000 - 100.000 inwoners
Overige categorieën
100%
80%
60%
40%
20%
’10
’11
25.000
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Grondexploitatie (Grex) Voor deze categorie gemeenten is de grondexploitatieratio met 7,3% het hoogst. Het is ook de enige categorie waarbij deze ratio weer enigszins stijgt. Dit kan erop wijzen dat deze gemeenten geleidelijk aan weer meer woningen bouwen. Dat sluit dan weer aan bij de forse woningbouwopgave waar Nederland, en daarmee ook de gemeenten, voor staat. Wel moet worden opgemerkt dat de Grex-ratio aanzienlijk verschilt per gemeente. Zo zijn er gemeenten met een ratio van nul of zelfs -1%, terwijl andere gemeenten een Grex-ratio hebben van maar liefst 47%. Deze variatie wijst er onder andere op dat gemeenten in deze categorie ófwel weinig tot geen grondposities hebben, óf juist een groot overschot. Daarnaast is het van belang te vermelden dat grondexploitaties uiteindelijk bijdragen aan de groei van de betreffende gemeente. In principe zou dit betekenen dat dergelijke gemeenten hiervoor op termijn extra compensatie ontvangen uit het gemeentefonds, maar de vraag blijft of deze compensatie ook voldoende is. Voor 2025 verwachten deze gemeenten overigens een lagere Grex-ratio: 5,3%.
Gemiddeld
Grondexploitatie (Grex) Nederlandse gemeenten, Grafiek C gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Grondexploitatie (GREX) 50.000 - 100.000 inwoners 40%
30%
20%
10%
0%
’10
’11
25.000
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte van gemeenten in deze categorie daalde van 5,1% in 2022 naar 3% in 2023. Ook hier een forse daling. Dat is niet verwonderlijk vanwege de grote hoeveelheid incidentele gelden die gemeenten in 2022 ontvingen. De verwachte exploitatieruimte op basis van de begroting 2025 ligt rond de 1%. Dit is een meer ‘gebruikelijke’ exploitatieruim-
Overige categorieën
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
26 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN MET 50.000-100.000 INWONERS
‘Uit ons onderzoek blijkt dat grotere gemeenten, vanaf 50.000 inwoners, gemiddeld genomen een lagere belastingdruk hebben dan kleinere gemeenten’ te. Minst risicovol is als gemeenten hun structurele lasten kunnen dragen met hun structurele baten.
Structurele exploitatieruimte Nederlandse gemeenten, Grafiek D gemiddeld en naar groottecategorie (2014-2023)
Belastingcapaciteit Nederlandse gemeenten, Grafiek E gemiddeld en naar groottecategorie (2014-2023)
Structurele Exploitatieruimte Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit voor gemeenten in deze categorie is lager in 2023 dan in 2022 en daalde van 98% naar 96%. Het lijkt erop dat naarmate een gemeente meer inwoners heeft, de belastingdruk lager is. Uit ons onderzoek blijkt namelijk dat grotere gemeenten, vanaf 50.000 inwoners, gemiddeld genomen een lagere belastingdruk hebben dan kleinere gemeenten. Hierdoor kunnen zij in tijden van nood gemakkelijker extra inkomsten genereren dan kleinere gemeenten. Tegelijkertijd zijn gemeenten terughoudend met het verhogen van de onroerendezaakbelastingen (ozb), omdat deze in voorgaande jaren al vaak zijn verhoogd. Voor 2025 begroot deze categorie gemeenten een belastingcapaciteit van 98%.
Belastingcapaciteit
50.000 - 100.000 inwoners
Overige categorieën
50.000 - 100.000 inwoners
Overige categorieën
110%
6% 5%
105%
4% 3%
100% 2% 1%
95%
0% -1%
’14 25.000
’15
’16 25.000 - 50.000
’17
’18
’19
50.000 - 100.000
’20
’21 100.000
’22
’23 Gemiddeld
90%
’14 25.000
’15
’16 25.000 - 50.000
’17
’18
’19
50.000 - 100.000
’20
’21 100.000
’22
’23 Gemiddeld
FINANCIËLE BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN VAN BDO
MET 50.000 - 100.000 INWONERS (1-25) (51-63) (26-50) Ranking 1 - 25
Ranking 26 - 50
Ranking 51 - 63
Gemeente
Provincie
Solvabiliteitsratio
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
Som van begrotingssaldi 2024 t/m 2028
Eigen vermogen 2023
Begrotingssaldi/ eigen vermogen
Rapportcijfer 2023
Solvabiliteitsratio
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
Begrotingssaldi/ eigen vermogen
Heerlen Barneveld Oss
87.461 62.592 94.634
Limburg Gelderland Noord-Brabant
34,8% 59,0% 10,4%
74,5% 85,1% 0,8%
23,4% 0,0% 1,1%
-0,8% 7,4% 2,1%
88,3% 96,0% 87,2%
-11.833.000 -11.782.000 -1.230.000
232.354.000 135.031.000 61.776.000
-19,1% -8,8% -0,5%
10 5 7
40 27 13
30
10 15
10 3
3 5
-19 -9 -1
52 27 2
*
Heerenveen Bergen Noordoostpolder op Zoom
51.787 69.694 50.035
Friesland Noord-Brabant Flevoland
78,0% 29,8% 22,0%
-42,0% 54,6% 37,2%
10,0% 11,8% 6,5%
0,4% 5,3% 1,7%
106,3% 96,0% 87,9%
-30.249.000 -9.987.000 15.195.000
172.823.806 80.434.000 72.260.000
-12,4% -41,9% 8,8%
10 5 7
40 27
30
15
10
3 51
-42 -12 -
28 53 3
=
Amstelveen Westerkwartier Capelle aan den IJssel
95.014 64.896 67.925
Noord-Holland Groningen Zuid-Holland
64,0% 58,9% 24,7%
-6,0% 56,1% 21,4%
0,0% 2,7% 0,1%
15,0% -1,1% 5,2%
95,0% 104,2% 82,9%
21.019.000 -25.068.000 -43.031.000
280.077.000 191.120.000 60.180.000
7,5% -22,5% -41,7%
10 4 7
40 27
30
15
10 3
3 5
-23 -42
4 54 29
Dijk en Waard Hengelo Helmond
90.076 83.058 95.874
Noord-Holland Overijssel Noord-Brabant
34,0% 50,5% 18,4%
30,0% 40,2% 26,0%
26,9% 11,1% 7,0%
0,0% 0,1% 1,3%
89,4% 93,0% 86,3%
-48.168.000 -5.341.000 -9.114.000
116.580.000 275.691.000 141.132.000
-41,3% -3,8% -3,3%
4 9 7
40 27 13
30
10 15
10 6
5
-41 -4 -3
30 55 5
=
Zeist Smallingerland Roermond
66.641 56.661 60.743
Utrecht Friesland Limburg
66,0% 39,7% 31,0%
-3,0% 59,0% 28,3%
1,0% 3,0% 1,3%
4,0% -1,3% 0,0%
104,0% 105,0% 101,0%
-11.967.000 -33.602.000 -7.541.000
170.944.000 106.581.000 81.992.000
-7,0% -41,0% -7,1%
9 4 7
40 27
30
15
10 6 3
31
-7 -41
6 56 31
Houten Kampen Terneuzen
50.847 56.177 55.132
Utrecht Overijssel Zeeland
34,8% 36,0% 39,4%
38,6% 47,0%
0,3% 5,0% 3,3%
6,0% 2,8% 4,2%
68,3% 95,0% 91,2%
-25.908.000 -16.542.000 22.267.000
116.596.000 89.578.000 57.166.000
-45,3% -18,5% 19,1%
4 9 7
27
30
15
10
3 5
-45 -18 -
32 57 7
Meierijstad Hardenberg Doetinchem
84.304 62.932 59.623
Noord-Brabant Overijssel Gelderland
48,0% 43,0% 32,0%
38,0% 43,0% 36,0%
24,0% 15,0% 4,0%
4,0% 3,8% 1,0%
90,0% 96,0% 79,0%
-25.565.000 -70.575.000 19.563.383
107.608.000 128.178.000 166.173.000
-42,5% -19,9% 18,2%
4 9 7
27
30
10 15
10
3 5
-20 -42 -
33 58 8
=
Weert Rijswijk Lansingerland
51.079 59.642 65.594
Limburg Zuid-Holland
42,8% 63,0% 19,0%
30,8% 102,4% 26,0%
7,6% 39,9% 47,0%
6,6% -3,1% 1,0%
93,6% 93,0% 95,0%
-440.000 -54.879.000 -13.925.000
113.072.000 252.148.000 80.197.000
-0,4% -21,8% -17,4%
9 3 7
27 40 13
30 20
15 5
10 3
3 5
-0 -22 -17
9 34 59
*
Waalwijk Gooise Leidschendam-Voorburg Meren
50.302 60.370 78.229
Noord-Brabant Noord-Holland Zuid-Holland
39,2% 63,8% 21,6%
66,9% 60,2% 19,0%
-0,3% 15,9% 2,4%
3,3% 4,6% 4,2%
81,4% 110,9% 93,8%
-23.221.000 -30.303.000 -32.503.000
111.432.000 224.500.000 59.248.000
-20,8% -54,9% -13,5%
7 9 3
27 40
30
15
10
51
-21 -55 -13
35 60 10
Stichtse Vecht Nieuwegein Hilversum
65.878 65.971 94.435
Utrecht Noord-Holland
30,0% 24,0% 19,0%
68,0% 49,0% 55,0%
0,0% 0,7% 7,2%
-1,0% 5,3% 1,8%
100,0% 100,4% 90,0%
-18.868.000 -15.780.000 4.399.000
113.366.000 43.614.000 92.108.000
-43,3% -13,9% 4,8%
9 3 7
27 13
30
15
10 3
3 5
-43 -14 -
36 61 11
Vijfheerenlanden Maashorst Sittard-Geleen
61.669 59.222 92.650
Utrecht Noord-Brabant Limburg
48,4% 25,9% 20,1%
70,0% 26,7% 67,1%
10,9% 0,5% 3,2%
4,8% 4,4%
100,0% 110,8% 78,7%
-50.501.000 -26.775.000 5.001.000
125.399.000 116.452.000 87.150.000
-57,9% -21,4% 4,3%
9 3 7
27
30
15
10
3 51
-58 -21 -
62 37 12
Velsen Den Pijnacker-Nootdorp Helder
69.241 56.432 57.932
Noord-Holland Zuid-Holland
23,0% 64,2% 24,7%
-25,6% 48,0% 50,8%
-0,3% -2,9% 4,0%
3,0% 1,0% 1,4%
105,2% 102,2% 98,0%
-38.428.000 -24.906.000 -13.937.000
208.257.000 57.346.000 71.901.000
-67,0% -12,0% -19,4%
8 2 7
40 27
30
15
10
31
-67 -12 -19
38 63 13
Midden-Groningen Schiedam Utrechtse Heuvelrug
61.433 81.838 50.550
Groningen Zuid-Holland Utrecht
24,7% 22,2% 15,8%
112,6% 66,3% 39,2%
0,0% 4,2% 1,0%
8,9% 2,8% 6,1%
101,8% 117,8% 98,3%
-52.962.000 -18.294.000 2.628.000
180.229.000 51.640.000 42.381.675
-102,6% -10,2% 6,2%
8 6 1
27 13
30 20
15
10
31
-103 -10 -
39 14
GoudaBetuwe West
75.758 52.948
Zuid-Holland Gelderland
50,0% 25,2%
68,4% 38,0%
19,0% 8,0%
10,1% 0,6%
130,0% 117,7%
-21.842.000 -15.243.000
113.793.000 110.929.991
-19,2% -13,7%
8 6
40 27
30
15
10
1
-14 -19
40 15
Katwijk Oosterhout
66.966 57.924
Zuid-Holland Noord-Brabant
28,0% 59,0%
20,2% 76,0%
6,0%
0,0% 0,4%
103,0% 82,5%
-34.545.000 -18.895.000
101.436.000 180.377.000
-18,6% -19,2%
8 6
40 27
30
15
10 6
3 5
-19
41 16
Veenendaal Purmerend
69.440 95.168
Totalen groottecategorie51.867 42 17 Hoogeveen Goeree-Overflakkee 56.591 per
Utrecht Noord-Holland
34,0% 22,3%
57,0% 81,2%
4,9% 7,7%
-0,5% 3,6%
90,0% 79,0%
-19.709.000 -6.936.000
101.345.000 107.706.000
-18,3% -6,8%
8 6
27
30
15
10 3
5
-18 -7
Drenthe Zuid-Holland
33,4% 57,9%
24,0% -2,0%
5,4% 2,4%
8,9% 7,9%
96,6% 95,0%
-20.187.000 -23.661.700
132.225.583 75.517.000
-26,7% -17,9%
8 6
40 27
30
15
10
3
-27 -18
43 18 * Woerden Middelburg > 100.000 44 19 *** Voorne aan Zee Súdwest-Fryslân 50.000-100.000 45 20 Lelystad** De Fryske Marren 25.000-50.000 46 21 Assen Vlaardingen < 25.000 47 22 Krimpenerwaard Nissewaard Totaal 48 23 Land van Cuijk Roosendaal
53.724 50.004 6.837.066 74.304 90.421 4.080.786 84.080 51.929 4.787.820 69.701 76.409 1.979.049 57.785 87.639 17.684.721 91.722 77.559
Utrecht Zeeland n.v.t. Zuid-Holland Friesland n.v.t. Flevoland Friesland n.v.t. Drenthe Zuid-Holland n.v.t. Zuid-Holland n.v.t. Noord-Brabant
26,0% 31,0% 36,6% 36,0% 22,8% 36,4% 29,0% 29,9% 40,9% 38,0% 23,2% 40,3% 39,0% 31,9% 39,5% 45,0% 30,0%
102,0% 29,0% 44,9% 83,0% 40,0% 42,4% -12,0% 34,6% 28,3% 59,0% 65,7% 27,7% 48,7% 9,0% 32,3% 38,0% 32,0%
21,0% 3,0% 6,8% 17,0% 3,2% 7,3% 0,3% 3,5% 4,8% 10,2% 7,0% 5,6% 0,0% 9,5% 5,7% 15,0% 7,0%
4,0% 9,0% 3,0% -0,8% -3,0% 3,0% 0,0% 1,8% 3,3% -2,2% 6,2% 3,7% 3,0% 1,4% 3,4% 5,0%
107,0% 97,0% 96,3% 101,7% 85,6% 95,5% 89,3% 80,1% 99,5% 100,2% 85,0% 101,8% 98,0% 96,0% 99,2% 86,0% 99,0%
-12.979.703 13.841.000 -38.943.603 -38.376.000 2.017.000 -19.695.762 -34.782.000 -3.061.000 -6.367.833 -49.159.000 -5.405.000 -4.726.850 -30.528.000 -9.561.000 -10.827.262 -68.914.000 -7.235.000
84.466.000 82.768.000 681.023.508 181.268.000 69.185.000 122.421.731 131.613.000 43.402.000 61.303.110 194.691.000 99.356.000 32.700.190 142.807.000 93.725.000 121.096.666 189.000.000 94.882.000
-15,4% 16,7% -5,7% -21,2% 2,9% -16,1%
6 6,78
-32,6% -6,7% -14,8% -36,5% -7,6%
8 5
27 27 27 29 27 30 27 29 27 29 27
30 20 29 30 30 30 30 30 29 30 29 30
10 15 14 15 14 15 15 15 14 15 14 15
910 3 9 10 6 9 10 3 9 10 9 10
331 3 5 4 5 3 3 5 3 3 3 3 5
-15 -15 -21 -20 -26 -7 -15 -25 -5 -20 -33 -7 -18 -36 -8
58.277 90.256
Noord-Brabant Zuid-Holland
63,1% 31,3%
60,8% 12,1%
0,4% 3,8%
2,5% 1,9%
93,3% 87,1%
-50.095.000 -27.194.000
207.488.000 73.257.000
-24,1% -37,1%
8 5
40 27
30
15
10
5
-24 -37
50 25 Almelo naar een andere inwonerscategorie Hoorn 74.317is hier geen 75.645 Overijssel Noord-Holland 32,0% 30,0% 32,0% -3,0% 5,0% -1,0% 3,0% 109,0% 97,0% Vanwege de overgang positie genoteerd. 28,0% Dit betreft een Artikel 12-gemeente. Vanwege de gemeentelijke herindeling is deze gemeente niet opgenomen in de benchmark 2022 en is daarom geen positie genoteerd.
-39.998.000 -5.232.000
106.100.000 120.516.000
-33,2% -4,9%
5 7
27
30
15
10 3
31
-33 -5
Klik op tab om verder te gaan
Altena Waard Hoeksche
Inwonersaantallen
Gestegen/gedaald/ gelijk gebleven
Opbouw cijfer 2023
26 51 1
49 24 * ** ***
Begrotingssaldi
Ranking 2023
Ratioanalyse (2023)
/ ** / *** de Zieovergang toelichting onder de ranking. * Vanwege naar een andere inwonerscategorie is hier geen positie genoteerd.
-26,4% -7,1% -10,4% -25,2% -5,4% -14,5%
6 6,58 6 7,18 8 5 6,6 8 5 6,8
Lonneke de Waal sectorlead overheid & onderwijs BNG Jeroen van Veen concerncontroller gemeente Weert
Jorrit Zuidema concerncontroller gemeente Leeuwarden
Jan van der Bij clustermanager ministerie van Binnenlandse Zaken
Lydia Verheijen concerncontroller gemeente Land van Cuijk
Niels Dauven wethouder gemeente Valkenburg aan de Geul
Rieja Raven wethouder gemeente Midden-Drenthe
Sander Fränzel Teamleider concerncontrol gemeente Rotterdam
Stefan Brouwer stadscontroller gemeente Dordrecht
Hoe kijken gemeenten aan tegen de opdoemende tekorten? Vinden ze dat ze nog autonoom genoeg zijn? En waarom lukt het toch steeds niet om realistisch te begroten? We organiseerden een rondetafeldiscussie met vertegenwoordigers van gemeenten, het Rijk, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Bank Nederlandse Gemeenten (BNG).
Evert Weys burgemeester gemeente Hilvarenbeek
Bart van den Biggelaar Beleidsadviseur gemeente financiën VNG
Ga naar de rondetafeldiscussie
FINANCIËLE PERFORMANCE
Gemeenten met 25.000-50.000 inwoners KENGETALLEN Solvabiliteit Nettoschuldquote Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit (BEGROTE) RESULTATEN RANKING
25.000-50.000 INWONERS Resultaten 2023 Het totale resultaat 2023 in deze categorie bedraagt € 620 miljoen. 112 van de 134 gemeenten in deze categorie hadden in 2023 een totaal overschot van € 679 miljoen. In 2022 waren dat nog 127 gemeenten met een totaal overschot van € 1 miljard. De laagst scorende gemeente is Castricum met een 1,7
Begroting 2024-2028 De gezamenlijke gemeenten in deze categorie verwachten in 2025 een tekort van € 19 miljoen. Het jaar daarna verwachten ze een tekort van € 323 miljoen. Overschot (in miljoenen) <5 5 - 10 10 - 25 25 - 50 50 - 75 75 - 100 > 100
De hoogst scorende gemeente in deze categorie is Best met een 10,0
Ranking 2023 De categorie gemeenten met 25.000-50.000 inwoners telt 134 gemeenten met in totaal 4.787.820 inwoners (27% van de totale Nederlandse bevolking). Gemiddeld scoren ze in deze ranking een 7,1 (2022: 7,6). Dat is iets hoger dan het landelijke gemiddelde van 6,8.
Financieel gezond
Financieel zwak
Overschot Tekort (in € miljoenen) <5 5 - 10 10 - 25 25 - 50 50 - 75 75 - 100 > 100
Tekort (in miljoenen)
31
BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN MET 25.000-50.000 INWONERS
Toelichting kengetallen Solvabiliteit is een belangrijke graadmeter voor de financiële gezondheid van gemeenten en wordt berekend op basis van het vermogen tenwe opzichte totale bezittingen In diteigen hoofdstuk gaan in op devan vijfdekengetallen en de van de gemeente. Hoe hogerdie de gezamenlijk solvabiliteit, des te groter begrotingen 2024-2028 leiden tot dede buffer die gemeenten hebben omDaarnaast tegenvallers op te vangen. Een solBDO-ranking per gemeente. analyseren we de resultaten over 2023. dit wordt geval beschouwd doen we datalsvoor de risicovol. vabiliteit lager dan In 20% meest categorie met 25.000 tot 50.000 inwoners. De nettoschuldquote geeft inzicht in het niveau van de geResultaten 2023schuldenlast en begrote resultaten meentelijke ten opzichte van de totale baten. 112 van in totaal 134 gemeenten in deze categorie hadden inen Hetde geeft een indicatie van de mate waarin de rentelasten 2023deen overschotop vande€ exploitatie 679 miljoen. In 2022Een waren nog aflossingen drukken. laagdat percentage 127 gemeenten met een totaalbijoverschot € 1 miljard. is veelal gunstig. Omdat leningen van onzekerheid kanHet bestaan overschot daalt dus.
Wellicht is dat een wordt gevolgdit vankengetal het feit zowel dat of ze allemaal worden terugbetaald, gemeenten in 2022 (gecorrigeerd) veel middelen als vanexclusief het gemeentefonds berekend inclusief de doorgeleende laat in Een het jaar ontvingen, waardoor niet meer gelden. hogere schuldquote hoeftdeze overigens niet in perhetdefizelfde jaar konden worden uitgegeven. middelen nitie een slecht teken te zijn. Een gemeenteDeze is immers een ‘bewerden dus aan het toegevoegd, stedingshuishouding’. Hetexploitatieresultaat hoofddoel is niet om zo veel mogeterwijl de taken gerealiseerd. lijk eigen vermogen dannog wel moesten middelenworden aan te houden en daar Ook uit zientewe dat 97 gemeenten deze rendementen halen, maar veel meerinom decategorie inkomsten de komende vijf jaar ongewijzigd beleid optimaal iner teinzetten ten behoeve vanbij betere voorzieningen in vermogen achteruit gaan. baten. We hebben voor de burgers en andere op maatschappelijke hun rapportcijfers dan ook gecorrigeerd. Voor 35 gemeenten geldt dit niet. Deze afname in eigen vermogen kan deels een bewuste inzet zijn van bestemmingsreserves. Bij gemeenten in deze inwonerscategorie bedraagt Kengetallen de algemene reserve ongeveer toegelicht 37% van het eigen vermogen.
Het kengetal structurele exploitatieruimte helpt mee om te beoordelen welke ruimte een gemeente heeft om de eigen Gemiddeld genomen teren alle gemeenten in dezewe categorie lasten te dragen. Het woord ‘structureel’ moeten echter 10% in op hun eigen vermogenoverschotten in de komende vijf jaar. Alle nuanceren, omdat incidentele positieve invloed gemeenten samen categorie verwachten in 2025 een tekunnen hebben op in dedeze structurele exploitatieruimte. kort van € 19 miljoen. Het jaar daarna verwachten ze overigens eengrondexploitatieratio tekort van € 323 miljoen, hetaan jaarhoe daarna 264 miljoen De geeft groot€de boekwaarde tekort in 2028 verwachten een tekort € 261 miljoen. van de en grondexploitaties is tenzeopzichte vanvan de baten. Hoe minder grond een gemeente verkoopt, hoe hoger de grondpoSolvabiliteit sitie en hoe hoger de boekwaarde. Een grondexploitatie van Van alle categorieën gemeenten als hebben de gemeenten met 10% of hoger wordt beschouwd kwetsbaar. 25.000 tot 50.000 inwoners de hoogste solvabiliteit: 41%. Dat is net iets meer dan vorigeeft jaar aan (40,34%) ruim 4% meer De belastingcapaciteit hoe deenmogelijkheid vandan de grootste gemeenten. een gemeente om belastingen te heffen zich verhoudt tot het landelijk gemiddelde.
De belangrijkste belastingen die Nettoschuldquote gemeenten heffen zijn de onroerendezaakbelasting op De nettoschuldquote heeftenvanaf 2019en een sterke daling laten huizen en bedrijfspanden, de rioolafvalstoffenheffing. zien:ditvan 48% inlaag 2019 29% inhet 2022. 2023 zien we dat dit Als kengetal is,tot betekent dat In een gemeente stabiliseert en uuit vergelijkbaar met 2022, verwerven. namelijk 28%. Wel meer inkomsten belastingeniszou kunnen verwachten gemeenten in deze categorie een forse toename van dit kengetal. Deze wordt voor 2025 begroot op 51%. Overigens is dit het laagste percentage van alle categorieën, want gemiddeld verwachten gemeenten in 2025 een schuldquote van 56%. De schuldquote wordt bepaald door de schulden te delen door de baten. We zien dat de overschotten afgelopen jaren vooral gebruikt zijn om schulden af te lossen en geen nieuwe financiering aan te gaan. Ook de baten namen toe doordat het aantal taken toenam.
Solvabiliteit Nederlandse gemeenten, Grafiek A gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Solvabiliteit 25.000 - 50.000 inwoners
Overige categorieën
50%
40%
30%
20%
’10
’11
25.000
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
32 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN MET 25.000-50.000 INWONERS
‘Opvallend is dat deze categorie gemeenten de Grex-ratio nog lager begroot dan ze in 2023 gerealiseerd hebben’ Grondexploitatie (Grex) Van alle groottecategorieën laten gemeenten in deze groep de sterkste daling in grondexploitaties zien: van 5,2% in 2022 naar 4,8% in 2023, een trend die al sinds 2014 aanhoudt. Met een dalende grondexploitatieratio verkleinen gemeenten hun financiële risico’s met betrekking tot grondbezit. Wat opvalt, is dat deze categorie gemeenten de Grex-ratio nog lager begroot dan ze in 2023 gerealiseerd hebben: 4,2% voor 2025 versus 4,8% in 2023. Daarmee zet de daling verder door. Dit is opvallend, gezien de immense bouwopgave waar Nederland voor staat. Gemeenten willen overigens vaak wel investeren in grond exploitaties, maar stuiten vaak op een gebrek aan beschikbare grond of belemmeringen door milieuregels, waardoor bouw plannen moeilijk te realiseren zijn. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte van gemeenten in deze categorie daalde van 5,6% in 2022 naar 3,3% in 2023. Dat wil zeggen dat de resultaten van gemeenten in 2023 achterbleven bij die van 2022. Dat is niet verwonderlijk vanwege de niet-begrote hogere algemene uitkering in 2022. Dit leidde in dat jaar tot een overschot. Aangezien de algemene uitkering niet wordt bestempeld als incidenteel geld, steeg de structurele exploitatieruimte in 2022.
Ook in 2023 was de algemene uitkering hoger dan begroot, maar niet zoals in 2022. Vandaar de daling. Overigens is een structurele exploitatieruimte van 3,3% ook nog hoog.
Nettoschuldquote Nederlandse gemeenten, Grafiek B gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Grondexploitatie (Grex) Nederlandse gemeenten, Grafiek C gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Grondexploitatie (GREX)
Netto Schuldquote 25.000 - 50.000 inwoners
Overige categorieën
25.000 - 50.000 inwoners
100%
40%
80%
30%
60%
20%
40%
10%
20%
’10
’11
25.000
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
0%
’10
’11
25.000
’12
’13
Overige categorieën
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
33 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN MET 25.000-50.000 INWONERS
‘Voor 2025 begroten deze gemeenten een structurele exploitatieruimte van slechts 1,4%’
Een percentage van 1% zou al voldoende zijn, aangezien gemeenten hun geld ook moeten uitgeven ten behoeve van de gemeenschap. Ter nuancering: dit kengetal heet ‘structurele exploitatieruimte’ maar de term ‘structureel’ is niet echt op z’n plaats en wordt sterk beïnvloed door het overschot – dat vaak niet structureel is – van dat jaar. In 2022 was dat overschot hoger dan in 2023. De structurele exploitatieruimte daalt overigens verder, zo kunnen we opmaken uit de begrotingen van deze gemeenten. Voor 2025 begroten gemeenten slechts 1,4%.
Structurele exploitatieruimte Nederlandse gemeenten, Grafiek D gemiddeld en naar groottecategorie (2014-2023)
Belastingcapaciteit Nederlandse gemeenten, Grafiek E gemiddeld en naar groottecategorie (2014-2023)
Structurele Exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
25.000 - 50.000 inwoners
Overige categorieën
Overige categorieën
110%
6% 5%
105%
4%
Belastingcapaciteit Gemeenten in deze categorie hebben een belastingcapaciteit van net iets onder de 100% (99,5%), een daling ten opzichte van 2022, toen de capaciteit nog op 102% lag. Dit betekent dat deze gemeenten in 2023 meer mogelijkheden hadden om belastingen te verhogen of uit te breiden dan in 2022. De begrote belastingcapaciteit stijgt straks overigens weer iets, blijkt uit de begrotingen 2025: van 100% naar 101%.
25.000 - 50.000 inwoners
3%
100% 2% 1%
95%
0% -1%
’14 25.000
’15
’16 25.000 - 50.000
’17
’18
’19
50.000 - 100.000
’20
’21 100.000
’22
’23 Gemiddeld
90%
’14 25.000
’15
’16 25.000 - 50.000
’17
’18
’19
50.000 - 100.000
’20
’21 100.000
’22
’23 Gemiddeld
FINANCIËLE BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN VAN BDO
MET 25.000 - 50.000 INWONERS (1-25) (126-134) (100-125) (76-100) (51-75) (26-50) Ranking 1 - 25
Ranking 26 - 50
Ranking 51 - 75
Ranking 76 - 100
Ranking 101 - 125
Ranking 126 - 134
Provincie
Solvabiliteitsratio
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
Som van begrotingssaldi 2024 t/m 2028
Eigen vermogen 2023
Begrotingssaldi/ eigen vermogen
Rapportcijfer 2023
Solvabiliteitsratio
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
Begrotingssaldi/ eigen vermogen
126 101 26 76 51 1
Zevenaar Ermelo Meppel Dronten Hulst Best
45.041 27.856 35.810 44.354 27.330 31.223
Gelderland Drenthe Flevoland Zeeland Noord-Brabant
46,0% 64,8% 40,9% 30,3% 59,0% 22,0%
-35,0% -24,9% 23,6% 45,7% 57,0% 25,7%
24,0% 10,0% 15,3% 3,0% 1,9% 1,3%
-1,5% 4,5% 2,8% 3,2% 0,1% 4,1%
121,3% 93,9% 87,0% 97,4% 81,0% 91,0%
-28.455.000 -14.347.000 -21.385.000 25.831.000 -4.310.000 7.947.000
110.919.000 67.484.000 40.902.000 65.478.000 48.427.700 87.061.000
-42,2% -10,5% -19,3% -21,9% 53,3% 9,1%
10 4 8 6 9 7
40 27
30
10 15
10 3
3 51
-42 -22 -19 -11 -
102 127 52 27 77
Kerkradeaan den IJssel Krimpen Oegstgeest Gorinchem Coevorden Huizen
45.311 29.626 25.948 38.671 35.725 41.193
Limburg Zuid-Holland Drenthe Noord-Holland
40,0% 43,0% 63,0% 42,3% 25,9% 19,7%
-65,0% 38,0% 60,2% 55,0% 27,6% 48,1%
29,0% -1,1% 6,0% 0,2% 1,0% 8,1%
0,6% 3,0% 4,3% 2,0% 2,1%
122,0% 141,2% 96,0% 99,0% 98,3% 97,0%
-14.061.000 -18.916.000 11.889.000 -3.378.000 4.734.000 75.000
107.593.000 59.200.000 63.687.000 113.171.944 55.354.000 29.111.000
-34,2% -22,1% -11,6% 11,0% 8,0% 0,1%
10 4 8 6 9 7
40 27 13
30
10 15
10
31
-34 -22 -12 -
128 103 78 28 53 3
Eijsden-Margraten Winterswijk Dongen Noordenveld Boxtel Zaltbommel
26.034 29.231 27.095 31.686 33.979 30.385
Limburg Drenthe Noord-Brabant Gelderland
36,5% 25,0% 55,6% 18,0% 35,7% 19,8%
98,0% 65,0% 65,2% 61,0% 21,8% 3,2%
11,5% 0,0% 5,4% 6,7% 5,7%
10,6% -4,0% 4,0% 2,0% 2,8% 5,6%
104,0% 103,9% 110,2% 111,0% 99,0% 91,0%
-15.077.000 17.534.000 -5.546.000 7.488.000 2.928.000 1.133.000
60.896.000 26.343.000 62.403.000 22.860.000 46.760.061 32.071.000
-24,8% -24,3% 54,7% 12,0% 11,1% 2,4%
10 8 6 9 3 7
40 27 13
30 20
15
10 3
3 51
-24 -25 -
104 129 54 29 79 4
Neder-Betuwe Leiderdorp Ooststellingwerf Voorschoten Goes Schagen
25.708 27.736 25.824 25.625 39.682 47.744
Gelderland Friesland Zuid-Holland Zeeland Noord-Holland
45,0% 30,0% 39,0% 47,0% 51,8%
23,0% 67,0% 20,4% 10,6% 17,0%
-2,1% 0,0% 3,0% 5,0% 1,0%
-1,1% 4,0% 5,5% 7,6% 1,7%
102,0% 114,0% 127,7% 113,0% 158,1% 82,0%
-18.638.000 -12.240.000 64.750.000 -6.722.000 -1.241.000 2.399.000
88.320.000 52.055.000 39.753.000 88.219.000 41.756.000 41.128.000
-45,3% -23,5% -16,1% 73,3% -3,1% 2,7%
10 8 6 9 3 7
40 27
30
15
10 3
3 51
-45 -24 -16 -3 -
130 105 80 30 55 5
Oude IJsselstreek Sliedrecht Montferland Oisterwijk Eemsdelta Aalsmeer
39.402 26.261 36.873 32.952 45.106 33.279
Zuid-Holland Gelderland Noord-Brabant Groningen Noord-Holland
48,0% 39,0% 26,0% 53,8% 21,0% 21,1%
46,0% 33,0% 36,6% 17,0% 71,6% 3,3%
-0,1% 4,0% 6,0% 2,0% 2,5% 1,0%
-2,0% 0,9% 6,9% 5,6% 7,0% 5,5%
106,0% 110,2% 94,0% 98,0% 88,2% 99,6%
-18.466.000 -17.176.000 12.005.000 -8.507.000 -888.000 -837.000
85.868.000 62.289.000 55.560.000 28.180.874 80.473.613 36.120.312
-27,6% -15,3% -51,1% 14,9% -3,2% -1,0%
10 8 6 9 3 7
40 27
30
15
10 3
3 51
-28 -15 -51 -3 -1 -
106 131 56 81 31 6
Baarn Kroon Tiel Hollands Deurne Vlissingen** Bernheze
25.065 42.370 49.522 33.180 45.389 32.527
Utrecht Gelderland Noord-Holland Zeeland Noord-Brabant
36,0% 39,0% 29,0% 26,5% 62,5% 21,0%
-19,8% 45,0% 60,0% 39,0% 29,4% 27,0%
-0,2% 0,0% 8,0% 9,0% 2,0%
3,0% 5,3% 5,5% 3,7%
100,0% 108,0% 107,0% 119,8% 93,0% 81,8%
-14.356.000 -13.460.000 -15.348.842 69.194.000 -3.040.707 -1.619.000
84.084.000 23.498.000 49.828.000 46.881.000 58.093.632 60.449.279
138,9% -23,7% -57,3% -18,3% -3,5% -5,2%
8 6 9 3 7
40 27
30
15
10
3 51
-24 -57 -18 -3 -5 -
132 107 82 32 57 7
=
Achtkarspelen Bodegraven-Reeuwijk Maasdriel Weststellingwerf Papendrecht Veendam
28.226 36.569 26.197 26.487 32.178 27.520
Gelderland Friesland Zuid-Holland Groningen
50,8% 33,4% 46,2% 36,1% 17,3% 61,3%
117,4% 45,9% 22,4% 33,7% 31,9% 4,1%
12,0% -0,4% -2,0% 0,0% 8,1% 12,8%
-0,9% 0,0% 7,0% 6,7% 1,5% 0,6%
139,8% 102,2% 110,6% 96,4% 85,5%
-11.490.000 -17.629.000 29.396.000 -3.800.000 -3.922.000 -4.450.074
39.486.000 52.540.000 37.567.000 86.217.000 31.173.000 72.784.155
-56,6% -13,3% 78,2% -9,6% -7,5% -6,1%
8 6 2 7 9
40 27 13
30 20
15
10 6 3
3 51
-57 -10 -13 -7 -6
108 133 83 33 58 8
Zwijndrecht Drimmelen Maassluis Wijchen Etten-Leur Epe
44.874 28.192 35.832 41.545 45.237 33.168
Zuid-Holland Noord-Brabant Gelderland
44,0% 43,3% 23,5% 29,0% 74,0% 57,0%
-20,0% -23,2% 53,0% 97,4% 31,0% 27,5%
10,0% -0,4% 0,0% 2,0% 0,2%
-4,0% 4,8% 6,0% 0,2% 2,0% 4,5%
108,4% 126,0% 96,0% 82,0% 95,0%
-36.818.000 -14.751.000 -9.938.000 -5.585.000 -8.941.000 -1.505.000
56.054.000 66.356.000 60.263.000 77.956.000 43.960.916 81.124.000
-22,6% -55,5% -14,8% -18,9% -6,9% -2,7%
8 6 9 2 7
40 27
30 20
15
10 3
3 51
-23 -55 -19 -15 -3 -7
134 109 34 84 59 9
Castricum Zuidplas Hendrik-Ido-Ambacht Horst Bronckhorst Westerwolde aan de Maas
36.366 47.843 32.689 43.917 36.119 26.465
Noord-Holland Zuid-Holland Limburg Gelderland Groningen
43,0% 63,0% 26,4% 29,0% 55,0% 37,0%
-25,1% 27,0% 18,0% 81,6% 77,0% 8,0%
50,0% 0,0% 7,0% 0,7% 3,7%
10,0% -0,2% -2,0% 19,1% 1,0% 0,1%
100,0% 106,7% 112,0% 94,0% 96,0%
-29.846.000 -16.963.000 -6.992.000 -9.727.000 4.806.000 5.962.308
49.838.000 80.335.000 42.626.000 64.947.000 70.701.000 59.388.110
-70,0% -13,8% -26,1% 10,0% -8,7% 9,6%
8 6 9 2 7
40 27
30
15 5
10 3
3 51
-26 -70 -14 -9 -
110 60 85 35 10
Tynaarlo Dalfsen Oldenzaal Heemstede Dinkelland
34.736 29.683 31.794 27.593 26.739
Drenthe Noord-Holland Overijssel
48,0% 60,0% 53,0% 52,9% 60,1%
-12,4% 19,0% 21,0% 5,0% 5,6%
-2,0% 0,0% 0,4% 6,0% 0,3%
0,0% 4,9% 4,3% 2,3% 5,5%
127,0% 90,0% 78,0% 96,0% 87,8%
-36.838.000 -16.629.000 -5.444.000 -1.990.000 -7.175.000
49.043.000 84.425.000 53.360.000 60.380.287 51.792.000
-43,6% -32,1% -11,9% -11,1% -3,7%
8 6 9 7
40 27
30
15
10 6
3 51
-44 -32 -12 -11 -4
111 86 36 61 11
Medemblik Barendrecht Veldhoven Geldrop-Mierlo Molenlanden
46.002 48.690 46.827 40.733 45.271
Noord-Holland Noord-Brabant Zuid-Holland
30,0% 52,0% 24,2% 27,0% 61,2%
-13,0% 68,0% 86,0% 82,0% 5,8%
37,0% 17,0% 4,0% 2,3% 5,7%
-3,3% 4,0% 5,0% 1,6%
107,0% 110,4% 74,0% 99,2% 91,0%
-29.793.000 -13.103.000 -4.789.200 -1.678.000 7.263.000
140.612.000 74.554.000 55.653.868 80.127.000 47.773.000
-40,0% -8,6% -9,3% -3,5% 9,1%
8 6 9 7
40 27
30
15 5
10 3
3 51
-40 -4 -9 -
112 62 87 37 12
Lingewaard Valkenswaard Ridderkerk Sint-Michielsgestel Leusden
47.314 31.714 47.721 30.094 31.681
Totalen per groottecategorie29.501 113 88 38 63 13 Heemskerk Oldambt Gilze Albrandswaard Nieuwkoop en Rijen 39.452 39.405 27.343 26.428
Gelderland Zuid-Holland Noord-Brabant Utrecht
45,8% 38,0% 39,0% 53,0% 52,3%
-11,9% 40,0% 26,8% 27,0% 11,0%
-2,3% 0,0% 6,0% 0,1%
0,0% 6,0% 3,0% 2,3% 3,7%
108,7% 112,8% 86,0% 98,4% 97,0%
-18.426.000 -16.507.700 -8.442.000 -7.094.000 4.009.000
60.633.000 46.502.000 68.310.000 95.299.883 29.886.119
-27,0% -18,2% -17,3% -11,7% 13,4%
8 6 9 7
40 27
30
15
10 6
3 51
-27 -12 -18 -17 -
Noord-Holland Groningen Noord-Brabant Zuid-Holland
30,0% 50,2% 57,8% 41,0% 35,7%
32,0% 13,0% 11,7% 8,9%
44,5% 12,0% -0,3% 4,0% 0,7%
-0,9% 0,0% 3,6% 2,0% 5,1%
126,0% 101,3% 101,7% 96,6% 75,0%
-22.778.000 -10.229.000 14.445.700 -3.293.000 860.000
90.535.000 59.800.520 39.792.000 29.397.000 67.077.000
-38,1% -11,3% -11,2% 36,3% 1,3%
8 6 9 7
40 27
30
15 5
10 6 3
3 51
-38 -11 -
114 89 64 39 14 > 100.000
44.662 48.752 48.224 32.356 36.006 6.837.066
Gelderland Groningen Noord-Brabant Limburg n.v.t.
34,0% 38,0% 42,0% 35,0% 53,0% 36,6%
34,0% 28,0% 65,0% 37,0% 15,0% 44,9%
-1,0% 0,0% 2,0% 6,8%
17,0% 11,0% 4,0% 8,0% 2,5% 3,0%
100,0% 109,0% 102,0% 89,0% 90,0% 96,3%
6,78 6 9 7
40 27 27
30 29
1415
910
51 33
-32 -12 -10 -19 -15
42.579 32.595 27.773 29.932 38.091 4.080.786 47.682 43.661 27.100 34.631 32.041 4.787.820
Friesland Gelderland Noord-Holland Noord-Brabant n.v.t. Utrecht Gelderland Zuid-Holland Zeeland Limburg n.v.t.
44,9% 35,0% 47,0% 47,8% 41,5% 36,4% 43,0% 44,3% 29,5% 16,0% 61,0% 40,9%
-19,0% 37,0% -1,2% 8,0% 3,0% 42,4% -26,0% 20,0% 28,9% 55,0% 31,4% 28,3%
-0,3% -1,0% 0,5% 1,0% 1,3% 7,3% -2,0% 0,0% 5,0% 2,7% 1,2% 4,8%
10,6% 3,0% 4,5% 8,2% 3,1% 3,0% 12,5% -1,0% -1,4% 5,0% 3,3%
128,3% 119,0% 98,6% 92,0% 99,7% 95,5% 109,0% 167,0% 88,6% 92,0% 91,0% 99,5%
90.087.000 78.097.000 92.583.000 83.714.000 63.710.000 681.023.508 46.426.000 60.407.000 87.082.000 66.778.000 30.357.466 122.421.731
-18,5% -31,5% -12,1% -9,6% 7,6% -5,7%
115 40 90 65 15 Wageningen Tytsjerksteradiel Buren Bergen Moerdijk 50.000-100.000 116 66 41 16 91 Soest Rheden Wassenaar Schouwen-Duiveland Echt-Susteren 25.000-50.000
-26.406.000 -10.883.000 -14.455.000 -8.881.000 4.824.000 -38.943.603 -19.795.000 -8.674.000 -2.384.000 3.398.000 5.869.000 -19.695.762
-29,6% -18,7% -7,9% 5,6% 6,7% -16,1%
6 9 7 6,58
-32,4% -14,6% 24,3% 27,1% 1,4% -10,4%
9 5 7 7,18
1415 1515
910 3 910
51 43 351
-30 -19 -8 -20 -32 -15 -15
Landgraaf Diemen Lochem Gemert-Bakel Aalten
40,8% 38,0% 26,0% 57,0% 31,7% 40,3% 23,4% 38,0% 52,0% 55,3% 21,6% 39,5%
39,0% 32,2% 27,0% 14,5% -8,0% 27,7% 26,0% 59,3% 18,2% -0,5% 3,0% 32,3%
-14,0% 9,0% 3,6% 7,0% 0,1% 5,6% 10,0% 2,9% 2,2% 1,3% 5,7%
4,0% 6,8% 0,9% 4,3% 7,0% 3,7% 0,3% 3,0% 2,3% 0,7% 2,1% 3,4%
108,0% 103,0% 88,0% 99,6% 69,1% 101,8% 124,4% 109,3% 112,5% 90,0% 92,0% 99,2%
9 5 7 6,68
De Bilt Teylingen Raalte Renkum Waadhoeke
Limburg Noord-Holland Noord-Brabant Gelderland n.v.t. Utrecht Zuid-Holland Overijssel Gelderland Friesland n.v.t.
-19,0% -25,7% -31,3% 6,0% 3,2% -14,5%
37.112 32.977 34.289 31.435 27.308 1.979.049 43.718 38.470 38.364 31.419 46.911 17.684.721
58.439.000 62.508.000 69.774.000 26.318.612 71.105.657 61.303.110 53.702.000 39.877.000 30.159.000 71.892.000 58.031.108 32.700.190
30 30 30 30
117 42 67 92 17 < 25.000 118 43 68 93 18 Totaal
-20.253.000 16.983.909 -8.551.000 7.134.000 1.030.005 -6.367.833 -18.452.000 -18.189.000 -10.222.000 2.409.000 967.000 -4.726.850
2927 40 27 13 30
-30,4% -29,4% -25,7% 25,6% 12,3% -14,8%
9 5 7 6,88
1415 1415
910 910
51 33 351
-26 -31 -19 -20 -30 -26 -29 -18
Twenterand Hof Rijssen-Holten Nunspeet Oost van Gelre Twente
34.073 35.446 38.675 29.072 29.969
Overijssel Gelderland
46,8% 58,8% 54,6% 53,0% 37,0%
59,0% 37,0% 11,1% 7,8% 7,5%
10,0% 3,0% 0,7% 4,7% 1,0%
11,9% -1,1% 3,9% 6,7% 2,1%
123,0% 104,0% 75,0% 71,0%
86.300.000 56.097.000 86.072.000 28.143.000 22.681.000 121.096.666 101.873.648 94.266.000 54.665.000 60.684.877 83.521.000
30 29 30 29
119 44 94 69 19
-26.198.000 -22.156.000 6.885.000 -8.261.107 5.813.000 -10.827.262 -31.039.000 -19.452.378 -14.481.000 -18.210.000 1.645.000
40 27 29 40 27 29
-30,5% -19,3% -32,1% -17,3% 3,0%
8 9 5 7
40 27
30
15
10 3
3 51
-30 -32 -19 -17 -
120 45 20 95 70
Edam-Volendam Nijkerk Uithoorn Heusden Peel en Maas
36.917 45.361 31.685 46.026 45.534
Gelderland Noord-Holland Noord-Brabant Limburg
40,0% 44,0% 32,0% 32,6% 45,1%
40,0% 60,0% 63,0% 47,0% 54,7%
23,0% 30,0% -2,5% 0,0% 1,0%
-6,8% 6,0% 2,0% 2,4% 1,6%
105,0% 80,0% 87,3% 89,1% 77,0%
-13.401.000 -21.752.000 -5.851.000 9.358.000 9.963.905
79.694.000 79.670.000 61.804.000 64.591.000 60.100.511
-27,3% -16,8% 16,6% 14,5% -9,5%
8 9 5 7
27
30
10 15
10 3
51
-27 -17 -9 -
121 46 96 21 71
IJsselstein Midden-Drenthe Aa Brunssum Halderberge en Hunze
33.421 34.092 25.845 27.770 31.183
Utrecht Drenthe Limburg Noord-Brabant
39,8% 20,4% 29,4% 52,0% 57,6%
67,7% 18,8% -3,6% 4,0% 5,1%
3,0% 0,2% 2,6%
-1,0% -1,4% 6,3% 5,3% 1,1%
105,8% 94,3% 88,7% 73,0% 88,1%
-12.855.942 -5.569.000 -6.599.000 -9.955.407 5.498.531
56.592.000 32.745.689 33.647.000 29.779.000 49.176.000
-30,4% -22,7% -19,6% -11,3% 18,5%
8 6 9 5 7
40 27
30
15
10 3
51
-23 -30 -20 -11 -
122 47 22 97 72
Beuningen Noardeast-Fryslân Culemborg Hellendoorn Beekdaelen
26.725 45.866 29.944 36.264 35.896
Friesland Gelderland Overijssel Limburg
64,8% 28,0% 26,0% 29,0% 27,0%
23,0% 44,2% 57,0% 27,0% 3,7%
14,0% -0,4% 2,0% 1,6% 7,7%
-5,0% 0,0% 4,0% 3,4% 1,2%
103,0% 102,6% 104,7% 94,0% 91,7%
-10.788.000 -10.302.000 -3.027.000 -4.375.000 -9.178.000
29.856.000 62.944.870 50.941.000 91.388.600 37.132.000
-14,6% -36,1% -11,8% -11,3% -5,9%
8 6 9 5 7
40 27
30
15
10 3
3 5
-36 -12 -15 -11 -6
123 48 23 98 73
Overbetuwe Steenwijkerland Beverwijk Borger-Odoorn Tholen
48.919 45.472 42.866 26.014 26.851
Gelderland Overijssel Noord-Holland Drenthe Zeeland
46,0% 49,0% 39,0% 37,0% 27,7%
30,0% 64,6% 16,0% 6,0%
-2,0% 11,0% 0,0% 2,0% 3,1%
0,9% 5,0% 7,0% 3,7% 7,2%
114,0% 89,0% 93,0% 70,0% 72,6%
-23.487.000 -14.237.000 -8.613.700 -526.000 -885.457
45.204.000 62.303.200 63.149.000 57.847.000 52.516.000
-24,6% -44,7% -13,8% -0,8% -2,0%
4 8 6 9 7
27
30
15
10
51
-45 -25 -14 -2 -1
124 49 24 99 74
Voorst De Kaag Berkelland Opsterland Ronde en Braassem Venen
25.377 45.813 29.168 43.933 30.059
Utrecht Zuid-Holland Gelderland Friesland
44,0% 24,0% 22,0% 50,7% 41,2%
69,0% 29,0% 55,0% 15,4% 3,5%
11,6% -0,1% 0,0% 2,0% 1,5%
10,0% -4,0% 0,5% 0,7% 1,0%
100,0% 101,0% 114,0% 86,4% 98,1%
-17.232.000 -12.815.193 -4.385.000 -5.057.000 -769.000
101.097.000 49.434.000 28.558.808 45.315.000 27.717.000
-44,9% -10,2% -15,8% -17,0% -1,7%
4 8 6 9 7
40 27
30
15
10 3
3 51
-45 -10 -16 -17 -2
100 125 50 25 75
Harderwijk Stadskanaal Berg Noordwijk Waddinxveen en Dal
49.387 32.013 35.474 45.734 34.000
Groningen Gelderland Zuid-Holland
45,0% 48,0% 53,0% 59,6% 31,5%
49,0% 53,0% 27,0% 17,0% 7,0%
35,2% 10,9% 13,0% 0,0% 0,3%
-0,2% 4,6% 2,3% 4,7% 5,7%
106,7% 96,0% 82,0% 92,0% 79,2%
-24.419.282 -27.710.000 -17.481.000 -14.287.041 7.364.000
161.705.000 63.908.000 92.305.000 57.078.488 90.519.000
-30,0% -25,0% -27,4% -15,1% 8,1%
4 8 6 9 7
40 27
30
15 5
10 3
3 51
-30 -25 -27 -15 -
Klik op tab om verder te gaan
Venray Zutphen Het Vught Leudal Hogeland
** Dit betreft een Artikel 12-gemeente.
Inwonersaantallen
Gemeente
Opbouw cijfer 2023
Gestegen/gedaald/ gelijk gebleven
Begrotingssaldi
Ranking 2023
Ratioanalyse (2023)
FINANCIËLE PERFORMANCE
Gemeenten met < 25.000 inwoners KENGETALLEN Solvabiliteit Nettoschuldquote Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte Belastingcapaciteit (BEGROTE) RESULTATEN RANKING
< 25.000 INWONERS Resultaten 2023 Het totale resultaat 2023 in deze categorie bedraagt € 347 miljoen. 84 van de 113 gemeenten lieten een overschot zien van in totaal € 374 miljoen, in waren dat nog 100 gemeenten met een totaal overschot van € 419 miljoen.
Begroting 2024-2028 De gemeenten in deze categorie verwachten een totaal tekort in 2025 van € 61 miljoen. In 2026 is dit toegenomen tot € 172 miljoen. Daarna neemt het tekort weer af naar € 154 miljoen in 2027 en naar € 130 miljoen in 2028. Overschot (in miljoenen)
Tekort (in miljoenen)
<5 5 - 10
De laagst scorende gemeente is Hattem met een 1,0
10 - 25 25 - 50 50 - 75 75 - 100 > 100
Financieel gezond
Financieel zwak
Overschot Tekort (in € miljoenen) <5 5 - 10 10 - 25 25 - 50 50 - 75 75 - 100 > 100
Ranking 2023 De categorie gemeenten met < 25.000 inwoners telt 113 gemeenten met in totaal 1.979.049 inwoners (11% van de totale Nederlandse bevolking). Gemiddeld scoren ze in deze ranking een 6,6 (2022: 7,3). Dat is iets lager dan het landelijke gemiddelde van 6,8.
De hoogst scorende gemeente in deze categorie is Valkenburg aan de Geul met een 10,0
37
BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN < 25.000 INWONERS
Toelichting kengetallen Solvabiliteit is een belangrijke graadmeter voor de financiële gezondheid van gemeenten en wordt berekend op basis van het vermogen de totale bezittingen van de In diteigen hoofdstuk gaanten weopzichte in op de van vijf kengetallen en de begrogemeente. Hoedie hoger de solvabiliteit, desde teBDO-ranking groter de buffer tingen 2024-2028 gezamenlijk leiden tot die gemeenten hebben om tegenvallers op te vangen. per gemeente. Daarnaast analyseren we de resultaten overEen sollagerdoen dan we 20% alstot meest risicovol. 2023.vabiliteit In dit geval datwordt voor beschouwd de categorie 25.000 inwoners. De nettoschuldquote geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke ten opzichte van de totale baten. Resultaten 2023 schuldenlast en begrote resultaten Het indicatie de mate waarin de rentelasten Van de 113geeft gemeenten in dezevan categorie lieten in 2023 84 een en de aflossingen de exploitatie drukken. Eendaarvoor laag percentage overschot zien van inop totaal € 374 miljoen. Het jaar veelal Omdat bij onzekerheid warenisdat noggunstig. 100 gemeenten metleningen een totaal overschot kan van bestaan of ze allemaal worden terugbetaald, wordt dit zowel € 419 miljoen. Verder valt op dat ruim driekwart vankengetal de berekend inclusief (gecorrigeerd) alskomende exclusiefvijf dejaar doorgeleengemeenten in deze categorie er in de in de gelden.
op Eenachteruit hogere schuldquote overigens niet per vermogen gaat als geenhoeft maatregelen worden definitie een Hun slecht teken te zijn. is immers een getroffen. cijfer hebben weEen dusgemeente gecorrigeerd. ‘bestedingshuishouding’. is niet om zo veel moBij 23 gemeenten wasHet dithoofddoel niet het geval. Gemiddeld gelijk eigen vermogen dangemeenten wel middelen aancategorie te houden en daar genomen teren de in deze rendementen uitop tehun halen, maar veel meer omkomende de inkomsten 19% in eigen vermogen in de optimaal invijf te zetten vanbewuste betere inzet voorzieningen jaar. Ditten kanbehoeve deels en zijn van voor de burgers en andere maatschappelijke baten. het bestemmingsreserves. Daarmee neemt eigen vermogen tenslotte ook af. Bij gemeenten in deze groottecategorie bedraagt de algemene reserve ongeveer 38% van het eigen vermogen. Kengetallen Verder zien we dat deze gemeenten toegelicht in totaal een tekort verwachten in 2025 van € 61 miljoen. In 2026
Het kengetal structurele exploitatieruimte helpt mee om te beoordelen welke ruimte een gemeente heeft om de eigen te dragen. Het ‘structureel’ we tekort echter islasten dit toegenomen tot €woord 172 miljoen. Daarnamoeten neemt het nuanceren, incidentele overschotten positieve weer af naar omdat € 154 miljoen in 2027 en naar € 130 miljoeninvloed in 2028. kunnen hebben op de structurele exploitatieruimte. Solvabiliteit De grondexploitatieratio geeft voor aan hoe groot detotboekwaarde Wat opvalt, is dat de solvabiliteit gemeenten 25.000 van de grondexploitaties tencirca opzichte van– de Hoe inwoners stabiel is geblevenis op 40% en als baten. we nauwkeuminder grond een gemeente verkoopt, hoe hogernaar de grondposiriger inzoomen – zelfs iets is gestegen: van 39,76% 40,32%. en hoe hoger boekwaarde. grondexploitatie van 10% Intie2022 maakte dede solvabiliteit vanEen gemeenten nog een flinke of hoger wordt beschouwd als van kwetsbaar. sprong voorwaarts ten opzichte 2021, maar dat had alles te maken met incidentele gelden, zoals de energietoeslag en de De belastingcapaciteit geeftbleef aan hoe de mogelijkheid van ‘Enecogelden’ (2020). In 2023 het percentage dus gelijk eendat gemeente belastingen heffen zich verhoudt tot aan in 2022.om Daarmee kunnentewe stellen dat deze gemeenten hetinlandelijk gemiddelde.
De belangrijkste die is ook 2023 een gezonde solvabiliteit kenden.belastingen De solvabiliteit heffen de onroerendezaakbelasting op Deze ingemeenten de afgelopen jarenzijn gestegen als gevolg van overschotten. huizen en bedrijfspanden, rioolen afvalstoffenheffing. zorgden er immers voor dat en hetde eigen vermogen toenam. Verder Als op dit dat kengetal laag is, betekent het dat een gemeente valt de solvabiliteit vergelijkbaar is met die van gemeenmeer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. ten tussen de 25.000 en 50.000 inwoners. Gemeenten met meer dan 50.000 inwoners hebben een ‘beperkt lagere’ solvabiliteit van ruim 36%. Uit de cijfers blijkt ook dat in 2023 29 gemeenten in deze categorie een tekort hadden van in totaal € 27 miljoen. Vorig jaar waren dat nog 10 gemeenten met een totaal tekort van € 35 miljoen. Nettoschuldquote De nettoschuldquote bleef in 2023 min of meer gelijk aan die van het jaar daarvoor: 27,7% in 2023 tegenover 27,4% in 2022.
Klik op de grafiek voor meer categorieën
Solvabiliteit Nederlandse gemeenten, Grafiek A gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Solvabiliteit 25.000 inwoners
Overige categorieën
50%
40%
30%
20%
’10
’11
25.000
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
38 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN < 25.000 INWONERS
‘Bij gemeenten tot 25.000 inwoners is de Grex-ratio het laagst: 5,6%’
Opvallend is dat deze gemeenten een nettoschuldquote begroten voor 2025 van 56%. Dat is aanzienlijk meer dan de 27,7% in 2023. Kennelijk verwachten deze gemeenten in dat jaar meer te investeren dan er eigen geld is. In het verleden is gebleken dat dit deels voortkomt uit planningsoptimisme. Ook voor 2023 werd een aanzienlijk hogere nettoschuldquote verwacht dan de uiteindelijke 27,7%. Grondexploitatie (Grex) Bij gemeenten tot 25.000 inwoners bedraagt de Grex-ratio 5,6%, dat is nipt onder het gemiddelde van 5,7%. Verder verwachten deze gemeenten voor 2025 slechts een beperkt hogere Grex-ratio, namelijk 6,5%. Deze was in 2023 een kleine procent lager. Grote bouwplannen lijken daarmee voorlopig nog uit te blijven. Een lage grondexploitatieratio levert weinig financiële risico’s op, maar het laat ook zien dat deze gemeenten weinig investeren in grondexploitaties, terwijl Nederland tegelijkertijd een wooncrisis kent. Gebrek aan mensen en materialen zijn hier wellicht debet aan. Het lukt gemeenten kennelijk niet om de benodigde capaciteit te organiseren om bouwopgaven te realiseren. Daarnaast vormen ook de wet- en regelgeving op het gebied van stikstof en milieu een obstakel, wat de voortgang verder kan belemmeren. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte van gemeenten in deze categorie daalde van 5,3% in 2022 naar 3,7% in 2023.
Dat wil zeggen dat de resultaten van gemeenten in 2023 achterbleven bij die van
Nettoschuldquote Nederlandse gemeenten, Grafiek B gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Grondexploitatie (Grex) Nederlandse gemeenten, Grafiek C gemiddeld en naar groottecategorie (2010–2023)
Grondexploitatie (GREX)
Netto Schuldquote 25.000 inwoners
Overige categorieën
25.000 inwoners
100%
40%
80%
30%
60%
20%
40%
10%
20%
’10
’11
25.000
’12
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
0%
’10
’11
25.000
’12
Overige categorieën
’13
’14
25.000 - 50.000
’15
’16
’17
’18
50.000 - 100.000
’19
’20 100.000
’21
’22
’23
Gemiddeld
39 BDO-BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN 2025
FINANCIËLE PERFORMANCE GEMEENTEN < 25.000 INWONERS
‘De structurele exploitatieruimte is voor deze categorie het hoogst’ 2022. Dat is niet verwonderlijk vanwege de niet verwachte verhoging van de algemene uitkering in 2022. Dit leidde in dat jaar tot een overschot. Aangezien de algemene uitkering niet wordt bestempeld als incidenteel geld, steeg de structurele exploitatieruimte in 2022. Ook in 2023 was de algemene uitkering hoger dan begroot, maar dit verschil was niet zo groot als in 2022. Vandaar de daling. Deze ratio daalt volgens de begroting nog verder. De verwachte structurele exploitatieruimte bedraagt in 2025 volgens de begrotingen 1,1%.
Structurele exploitatieruimte Nederlandse gemeenten, Grafiek D gemiddeld en naar groottecategorie (2014-2023)
Belastingcapaciteit Nederlandse gemeenten, Grafiek E gemiddeld en naar groottecategorie (2014-2023)
Structurele Exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
25.000 inwoners
Overige categorieën
Belastingcapaciteit De belastingcapaciteit van gemeenten in deze categorie is in 2023 lager dan in 2022: 102% ten opzichte van 105%. Tegelijkertijd hebben deze gemeenten de hoogste belastingcapaciteit in vergelijking met grotere gemeenten. Dit betekent dat zij minder ruimte hebben om belastingen te verhogen of uit te breiden dan grotere gemeenten.
Overige categorieën
110%
6% 5%
105%
4%
Overigens is een structurele exploitatieruimte van 3,7% ook nog hoog. Een percentage van 1% zou ook al voldoende zijn, aangezien gemeenten hun geld ook willen uitgeven ten behoeve van de gemeenschap. De structurele exploitatieruimte is voor deze categorie overigens het hoogst. Grotere gemeenten laten een lagere structurele exploitatieruimte zien. Opvallend is echter dat de exploitatieruimte bij de kleinste gemeenten het sterkst is gedaald ten opzichte van 2022.
25.000 inwoners
3%
100% 2% 1%
95%
0% -1%
’14 25.000
’15
’16 25.000 - 50.000
’17
’18
’19
50.000 - 100.000
’20
’21 100.000
’22
’23 Gemiddeld
90%
’14 25.000
’15
’16 25.000 - 50.000
’17
’18
’19
50.000 - 100.000
’20
’21 100.000
’22
’23 Gemiddeld
FINANCIËLE BENCHMARK NEDERLANDSE GEMEENTEN VAN BDO
MET < 25.000 INWONERS (1-25) (101-113) (76-100) (51-75) (26-50) Ranking 1 - 25
Ranking 26 - 50
Ranking 51 - 75
Ranking 76 - 100
Ranking 101 - 113
Solvabiliteitsratio
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
Som van begrotingssaldi 2024 t/m 2028
Eigen vermogen 2023
Begrotingssaldi/ eigen vermogen
Rapportcijfer 2023
Solvabiliteitsratio
Nettoschuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
Grondexploitatie
Structurele exploitatieruimte
Belastingcapaciteit
Begrotingssaldi/ eigen vermogen
101 26 76 51 1
=
Valkenburg Beek Losser Wijdemeren Meerssen aan de Geul
16.431 16.215 23.376 24.605 18.576
Limburg Overijssel Noord-Holland
38,0% 24,0% 75,8% 41,5% 31,2%
-46,5% -13,7% 46,0% 38,0% 11,5%
-1,0% 0,0%
0,0% 6,0% 4,3% 2,5% 1,5%
158,0% 127,9% 101,9% 94,1% 95,1%
-15.608.300 -9.534.000 2.970.000 -676.000 577.000
34.345.000 30.638.000 49.752.000 73.535.000 22.410.000
-50,9% -27,8% -3,0% 0,8% 6,0%
10 8 6 3
40 27
30
15
10 6
3 51
-28 -51 -3 -
102 52 27 77 2
=
PuttenMaas en Waal Urk West Waterland Brummen
24.978 21.958 20.330 17.525 21.286
Flevoland Noord-Holland Gelderland
67,0% 30,0% 28,0% 24,4% 24,5%
-18,0% 108,0% 65,4% 55,6% 21,0%
8,0% 30,5% 70,0% -1,0% 9,9%
9,0% -4,2% 2,0% 1,4% 5,1%
82,0% 112,5% 98,0% 95,0% 99,3%
3.695.000 -11.816.000 -5.729.000 2.529.000 -909.000
78.566.000 46.226.000 21.269.000 18.657.000 20.462.117
4,7% -28,0% -25,6% -4,9% 11,9%
10 8 6 3
40 27
30 20
10 15 5
10 3
51 3
-28 -26 -5 -
3 103 78 28 53
Rhenen Laren Zoeterwoude Montfoort Noord-Beveland
20.235 11.439 9.732 13.868 7.943
Noord-Holland Zuid-Holland Utrecht Zeeland
50,0% 33,0% 66,3% 26,1% 21,1%
53,0% 35,8% 29,3% 73,3% -7,8%
0,0% 0,6% 2,0% 1,2%
-1,4% 6,0% 5,0% 0,2% 5,9%
124,2% 170,8% 113,5% 83,4% 95,0%
-16.827.000 -5.480.000 -2.849.923 3.207.000 802.964
25.970.000 36.962.363 13.868.085 31.759.000 8.941.202
-20,6% -53,0% -21,1% 9,0% 8,7%
10 8 6 3 7
40 27
30
15
10 3
3 51
-53 -21 -
104 54 29 79 4
=
Reimerswaal Duiven Heiloo Veere Blaricum
23.325 24.872 24.312 22.067 12.724
Gelderland Zeeland Noord-Holland
56,0% 84,0% 29,0% 37,0% 40,1%
10,0% 20,0% 96,6% 32,0% -6,6%
-8,0% 0,0% 4,0% 2,9%
8,0% 16,7% 3,0% 4,5% 1,6%
91,0% 148,7% 101,0% 88,0% 80,5%
-2.237.000 -23.105.000 -6.684.000 -8.794.000 -2.267.131
57.438.398 29.302.000 55.223.000 41.953.000 59.968.728
-3,9% -30,0% -55,1% -12,1% -3,8%
10 8 3 5 7
40 27
30 20
15
10
3 51
-30 -55 -12 -4
5 105 80 30 55
Simpelveld Vlieland Westerveld Scherpenzeel Hillegom
10.255 1.255 20.003 10.343 22.822
Limburg Friesland Drenthe Gelderland Zuid-Holland
73,0% 36,7% 41,0% 31,0% 15,0%
140,0% -24,8% 28,8% 25,0% 1,3%
33,8% -3,1% -1,3% 0,0%
10,0% 11,0% 5,2% 1,0%
120,5% 105,0% 88,0% 94,0% 96,1%
-3.003.000 -6.934.763 8.992.000 298.405 56.642
26.505.000 15.749.000 13.025.202 73.511.000 6.027.300
-53,2% -11,3% 12,2% 0,9% 1,9%
10 8 3 5 7
40 27 13
30 10
10 15
10
3 51
-53 -11 -
106 56 81 31 6
Oostzaan Alblasserdam Stein Gennep Opmeer
9.694 20.314 24.744 17.789 12.199
Zuid-Holland Limburg Noord-Holland
45,4% 67,0% 27,0% 31,0% 21,4%
-19,0% 56,8% 62,0% 71,0% 7,5%
0,0% 0,6% 3,0% 2,1%
16,5% 4,0% 8,4% 0,9% 1,6%
129,0% 103,0% 122,3% 94,2% 91,5%
-9.784.000 -2.324.499 -4.193.000 -6.969.952 6.466.286
40.024.600 28.423.000 12.088.898 59.026.000 35.543.000
-34,4% -57,7% -11,8% -5,8% 11,0%
10 8 3 5 7
40 27
30
15
10
3 51
-34 -58 -12 -6 -
107 82 32 57 7
Wormerland Roerdalen Steenbergen Maasgouw Borsele
16.552 20.806 24.476 24.406 23.121
Noord-Holland Noord-Brabant Limburg Zeeland
40,4% 44,9% 36,3% 38,2% 55,0%
-15,0% 24,0% 16,0% 41,5% -6,0%
-11,2% -3,0% 0,0% 0,5% 1,5%
-1,1% 0,4% 5,4% 1,0%
104,0% 94,8% 85,0% 97,0% 87,2%
-14.222.792 -9.563.000 -2.202.000 -3.666.431 -2.501.384
23.023.648 59.454.435 27.606.000 31.645.000 49.908.913
-34,6% -61,8% -5,0% -6,2% -7,0%
8 9 2 5 7
40 27
30
15
10 3
3 5
-62 -35 -6 -5 -7
108 83 33 58 8
Lopik Haaksbergen Koggenland Doesburg Eersel
14.724 24.359 23.587 11.079 20.199
Utrecht Overijssel Noord-Holland Gelderland Noord-Brabant
45,0% 56,4% 68,0% 28,0% 62,4%
-48,1% 23,0% 12,0% -0,9% -4,9%
-5,9% 0,0% 0,2% 1,0% 1,8%
6,0% 4,3% 5,0% 6,2% 4,7%
108,8% 109,0% 127,0% 86,0% 94,1%
-13.880.000 -14.101.000 -4.455.650 -7.042.000 -6.973.053
18.807.000 28.787.290 21.740.000 51.461.000 70.957.189
-32,4% -75,0% -27,0% -15,5% -9,8%
8 9 5 71
40 27
30
15
10
51
-32 -75 -27 -10 -15
109 34 84 59 9
EnkhuizenGerwen en Nederwetten Borne Nuenen, Woensdrecht Laarbeek
18.895 24.639 24.231 22.208 23.220
Noord-Holland Overijssel Noord-Brabant
36,0% 20,0% 32,0% 48,1% 61,0%
-11,0% 38,0% 78,0% 72,0% -8,0%
46,0% 98,0% 15,0% -1,4% 6,0%
0,0% 4,0% 8,3% 5,0% 2,0%
103,0% 102,0% 111,0% 86,0% 96,7%
-15.780.000 -6.838.000 -8.811.000 -1.431.249 853.000
58.123.000 55.475.000 41.977.000 17.827.000 30.183.415
-88,5% -21,0% -11,8% -4,7% 1,5%
8 9 5 71
40 27
30
15 5
10 6
3 51
-89 -12 -21 -5 -
110 60 85 35 10
Eemnes Asten Texel Bergeijk Terschelling
9.755 17.302 13.815 19.196 4.898
Utrecht Noord-Holland Noord-Brabant Friesland
45,0% 32,0% 47,0% 37,0% 19,2%
56,0% 24,0% 84,5% 18,0% 2,0%
14,4% 8,0% 3,0% 7,0% 1,0%
4,0% 9,0% 3,0% 7,4% 1,7%
130,0% 80,0% 84,0% 90,0% 77,0%
-12.464.000 -10.529.377 -6.658.649 -2.696.244 97.000
46.494.000 39.397.000 32.758.000 11.369.000 14.116.212
-38,0% -74,6% -14,3% -6,8% 0,9%
8 9 5 71
27 13
30
15
10
51
-38 -75 -14 -7 -
111 86 36 61 11
Landsmeer Geertruidenberg Ameland Boekel Bergen
11.661 22.060 3.839 11.293 13.154
Noord-Holland Friesland Noord-Brabant Limburg
34,3% 43,0% 25,0% 29,7% 17,0%
30,0% 54,0% 82,4% 25,9% 75,0%
31,0% 3,0% 1,0% 4,1% 1,5%
12,0% 10,0% 4,0% 6,0% 0,2%
134,0% 102,0% 86,0% 70,3% 91,0%
-4.892.000 -8.621.000 -3.667.287 248.000 378.000
25.008.628 22.582.000 16.959.000 17.516.000 6.305.000
-38,2% -77,6% -14,7% 2,2% 1,5%
8 9 5 71
27 13
30
10 15
10
3 51
-38 -78 -15 -
112 62 87 37 12
Westervoort Wijk Drechterland Bunschoten Elburg bij Duurstede
15.151 23.945 20.496 22.619 23.906
Noord-Holland Utrecht Gelderland
54,0% 65,0% 37,2% 16,0% 21,0%
-19,0% 49,6% 47,0% 27,0% -4,0%
18,8% -0,1% -1,0% 0,2% 4,7%
-0,5% -2,5% -1,1% 8,0% 5,3%
104,0% 106,0% 103,0% 86,0% 88,5%
-4.239.000 -5.158.000 -8.761.000 -8.628.713 2.448.000
35.674.000 31.968.000 62.831.000 14.275.000 7.907.000
-24,6% -65,2% -29,7% -13,7% 7,7%
8 9 5 71
40 27 13
30
15
10 3
3 51
-30 -65 -25 -14 -
113 88 38 63 13
=
Staphorst Hattem Stede Bloemendaal Ommen Broec
17.739 12.624 22.217 23.786 19.031
Gelderland Noord-Holland Overijssel
84,0% 56,0% 32,0% 47,0% 14,0%
-44,0% 66,0% 14,0% 8,0% 9,4%
8,0% 0,0% 2,0% 0,7%
4,0% 3,0% 2,0% 2,2%
87,0% 207,3% 110,0% 113,0% 82,0%
-16.045.448 -10.024.000 -9.570.000 -8.167.000 -394.000
55.558.601 35.346.000 48.269.306 26.941.000 8.764.474
-28,9% -114,4% -35,5% -16,9% -1,1%
71 8 9 5
40 27 13
30
15
10
51
-29 -114 -36 -17 -1
64 89 39 14
Baarle-Nassau Heumen Someren Rucphen
7.076 16.836 20.188 23.920
Gelderland Noord-Brabant
48,0% 64,0% 25,0% 55,3%
58,0% 12,0% 15,0% 35,1%
-6,0% -3,0% 0,0% 9,3%
0,9% 3,6% 4,2% 1,0%
102,0% 86,0% 90,4% 87,0%
-11.401.000 -8.348.726 -5.574.000 -2.623.213
54.348.000 58.287.787 14.060.613 18.210.550
-39,6% -14,4% -14,3% -21,0%
8 9 5 7
40 27
30
15
10
3 5
-40 -14 -21
40 90 65 15
Bunnik De Ouder-Amstel Zwartewaterland Wolden
16.108 24.580 14.447 23.448
Utrecht Drenthe Noord-Holland Overijssel
45,6% 58,0% 36,9% 42,6%
-16,4% 47,9% 26,2% 10,0%
15,4% -1,7% 0,0% 1,6%
2,0% 4,2% 3,2% 1,9%
106,0% 129,2% 89,0% 85,0%
-10.788.000 -16.891.000 -666.000 -819.000
30.070.000 48.974.000 20.163.000 53.257.000
-35,9% -31,7% -4,1% -1,4%
8 9 5 7
40 27
30
15
10
51
-36 -32 -4 -1
66 41 16 91
Olst-Wijhe Waalre Pekela Harlingen
18.835 17.988 12.517 16.229
Overijssel Noord-Brabant Groningen Friesland
40,5% 18,8% 27,9% 51,5%