1.12 RIB Pilot Project aanpak oneigenlijk gebruik gemeentegrond

RAADSINFORMATIEBRIEF

VAN HET COLLEGE VAN B&W VOOR

de gemeenteraad

CC DATUM ONDERWERP

27 november 2024 Pilot Project aanpak oneigenlijk gebruik gemeentegrond

Geacht raadslid, Met deze raadsinformatiebrief willen wij u graag informeren over onze aanpak van het oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. We beginnen deze brief met een korte schets van de achtergrond, waarna wij u meenemen in de gekozen aanpak en de wijze waarop we hierover gaan communiceren met inwoners. Achtergrond In Krimpenerwaard wordt, net als in veel gemeenten, oneigenlijk gebruik gemaakt van gemeentegrond. Er wordt bijvoorbeeld zonder afspraken gemeentegrond bij de particuliere tuin getrokken. Oneigenlijk gebruik van gemeentegrond is ongewenst. Het draagt bij aan rechtsongelijkheid tussen bewoners en kan de ontwikkeling van de publieke ruimte in de weg zitten. Het is dus onwenselijk voor de gemeente en voor bewoners. Het aanpakken van oneigenlijk grondgebruik is niet alleen belangrijk voor rechtsgelijkheid tussen burgers maar ook van belang om de regie te houden op de inzet van onze grond. Omdat er nu vele opgaven liggen in de openbare ruimte, zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie, moet worden voorkomen dat we de grond kwijtraken doordat die zonder toestemming in gebruik wordt genomen. Tot slot, volgens artikel 160 lid 3 van de Gemeentewet is het College van Burgemeester en Wethouders verplicht om er alles aan te doen om het verlies van recht of bezit door verjaring te voorkomen.

In 2021 heeft de gemeente Krimpenerwaard een inventarisatie laten uitvoeren door bureau Intersolum. Hieruit is gebleken dat op ongeveer 1800 locaties gemeentegrond oneigenlijk wordt gebruikt, met een totale omvang van 60.000 m2. Van kleine stukjes grond tot behoorlijke oppervlaktes. De inventarisatie geeft de stand per 2021 weer, het is de verwachting dat dit aantal in de afgelopen drie jaar is toegenomen. Dit vertegenwoordigt een waarde van miljoenen euro’s. Korte schets aanpak en planning Voor het slagen van dit grote project is een zorgvuldige en strategische aanpak noodzakelijk. We willen om die reden in het eerste kwartaal 2025 starten met een pilot in één kern, namelijk Berkenwoude. Dit om ervaring op te doen en onze werkwijze te toetsen in de praktijk. Omdat de gemeente niet beschikt over voldoende menskracht en deskundigheid is het noodzakelijk om een gespecialiseerd adviesbureau in te schakelen, er wordt op projectbasis capaciteit ingehuurd. De kosten van de pilot passen binnen de beschikbare middelen Het is belangrijk om een realistische tijdsplanning op te stellen om mogelijke vertragingen in acht te nemen. Voor het slagen van dit grote project is een zorgvuldige en strategische aanpak noodzakelijk. We willen om die reden starten met een pilot in één kern. Na de pilot vindt een evaluatie plaats en waar nodig aanpassing van de werkwijze.

Vervolgens wordt een plan van aanpak voor het verdere project ter besluitvorming aan College en 1300036 / 1463347 gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

Raad aangeboden. Een raadsbesluit is vereist vanwege het benodigde budget en gewenst voor draagvlak. Daarna wordt het project in de andere kernen uitgevoerd. De aanpak van onrechtmatig gebruik gemeentegrond is vastgelegd in de nota Snippergroen 2025, deze nota fungeert als leidraad. Hierin is vastgelegd onder welke criteria de gemeentegrond wordt verkocht of verhuurd en de bijbehorende prijsstelling. Om de voortgang en een goede uitvoering van de pilot te borgen, zal de gecontracteerde partij goed begeleid worden vanuit de gemeente. Zeker als het gaat om de communicatie en omgang met onze inwoners. Wij hechten eraan dat dit uiterst zorgvuldig gebeurt.

Communicatie naar en met inwoners Zoals hiervoor al benoemd hechten we als College aan een uiterst zorgvuldige uitvoering van deze pilot (project). We kunnen ons zeker voorstellen dat inwoners met vragen komen te zitten als ze over het voorgaande benaderd worden. De gemeente zet daarom in op een goede en zorgvuldige communicatie. We proberen altijd eerst te komen tot een minnelijke schikking. Mocht dat niet lukken, pas dan zetten we juridisch instrumentarium in.

Bijlagen RIB: - Projectplan aanpak oneigenlijk gebruik gemeentegrond -

Nota Snippergroen Krimpenerwaard 2025

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Krimpenerwaard, de secretaris,

de burgemeester,

J. Hennip

ir. J. Beenakker

pag. 2/2

Projectplan Personalia Projectnaam:

Project aanpak oneigenlijk gebruik gemeentegrond (behoud eigendomsrecht)

Bestuurlijke opdrachtgever: Ambtelijke opdrachtgever: Projectleider:

Leo Barth

Naam opsteller: Datum: Versie:

12 december 2024 1.0

Project in één oogopslag De gemeente Krimpenerwaard heeft veel grond in eigendom. Het is de verplichting van de gemeente om dit eigendom te beschermen. Als de gemeente dat niet doet, loopt ze risico. De grond wordt aan zijn publieke functie onttrokken, met tevens de kans dat de gemeente ook nog het eigendom verliest (verjaring). Dit willen we voorkomen en aanpakken. Met het Project Aanpak van Oneigenlijk Gebruik Gemeentegrond willen we het oneigenlijk grondgebruik oplossen. Met respect voor gebruikers en in overeenstemming met de wet. Omdat dit een groot, veelomvattend project is en de gemeente niet beschikt over voldoende menskracht en deskundigheid is het noodzakelijk om een gespecialiseerd adviesbureau in te schakelen. Voor het slagen van dit grote project is een zorgvuldige en strategische aanpak noodzakelijk. We willen om die reden starten met een pilot in één kern. Na de pilot vindt een evaluatie plaats en waar nodig aanpassing van de werkwijze. Vervolgens wordt een plan van aanpak voor het verdere project ter besluitvorming aan College en Raad aangeboden. Een raadsbesluit is vereist vanwege het benodigde budget en gewenst voor draagvlak. Daarna wordt het project in de andere kernen uitgerold.

Projectbeschrijving Aanleiding Uit een inventarisatie van Intersolum uit 2021 blijkt dat er ongeveer 1800 (deel) percelen gemeentegrond oneigenlijk in gebruik zijn genomen. Dit betreft in totaal ongeveer 60.000 m2. Op basis van de huidige snippergroenprijs van € 130 / m2 vertegenwoordigt dit een geschatte waarde van € 7.800.000. Het niet aanpakken van oneigenlijk grondgebruik gaat ten koste van de openbare ruimte. Omdat er nu vele opgaven liggen in de openbare ruimte, zoals klimaatadaptatie, duurzaamheid en energietransitie, is het van belang om de regie te houden op de inzet van onze grond. Dat betekent dat wij moeten voorkomen dat we de grond gemeente Krimpenerwaard Postbus 51 2820 AB Stolwijk www.krimpenerwaard.nl

kwijtraken doordat die zonder toestemming in gebruik genomen wordt. Daarnaast resulteert niet (proactief) handhavend optreden in ongelijke behandeling en daardoor rechtsongelijkheid tussen inwoners. Er zijn inwoners die aan de gemeente vragen of ze een stukje gemeentegrond kunnen kopen om hun tuin groter te maken en zij betalen er voor. Andere inwoners gebruiken een stukje gemeentegrond zonder aan de gemeente te vragen of dat dag mag en zonder het te kopen. Dat is niet eerlijk. Probleem: De gemeente Krimpenerwaard treedt tot nu toe incidenteel op tegen oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Momenteel heeft de gemeente Krimpenerwaard geen beleid/aanpak om handhavend op te treden tegen oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Er is behoefte aan een plan waarin bepaalde werkwijzen en manieren van aanpak zijn vastgelegd. Doelstelling van het project: De doelstelling van dit project is de gemeentegronden die in gebruik zijn genomen op een gelijke en transparante wijze (daar waar mogelijk) te legaliseren. Is dit niet mogelijk dan wordt het oneigenlijk gebruik beëindigd. Dit dient op een gestructureerde wijze te gebeuren waarbij ook aandacht is voor de daarmee samenhangende zaken zoals verkoop, verhuur, bruikleen.

Daarnaast is het van belang dat we gemeentegronden, die de gemeente nodig heeft voor haar maatschappelijke doelstellingen ( denk aan klimaatbestendigheid, biodiversiteit, mobiliteit, energietransitie) niet verliezen maar behouden. Beoogde resultaten: Met dit project kunnen we een nul situatie creëren waarbij er geen onduidelijkheid meer is over de eigendomsgrenzen of gebruik van gemeentegronden. De volgende resultaten worden hiermee behaald: • • • • • •

Het herstellen en voorkomen van de situatie dat gemeentelijke grond oneigenlijk in gebruik is genomen; Het verkrijgen van regie en inzicht over het gemeentelijk eigendom en het voorkomen van het verlies van eigendom door verjaring; Meer rechtsgelijkheid. Degene die gemeentegrond in bezit neem, lijkt beter af te zijn dan degenen die zich netjes aan de regels houdt en zijn gebruik van gemeentegrond keurig regelt; Voldoen aan de wettelijke verplichting. Een overheid is gehouden om op te treden tegen elke inbreuk op haar bezit, zo bepaalt artikel 160 lid 3 Gemeentewet; Het niet aanpakken van oneigenlijk grondgebruik gaat ten koste van de openbare ruimte en de maatschappelijke opgaven; De uitvoering zal geld kosten, maar ook op korte en lange termijn geld opleveren, zie rekenmodel;

Afbakening: Het project start met een pilot (proef) in de kern Berkenwoude. Na de pilot vindt een evaluatie plaats en waar nodig aanpassing van de werkwijze. Vervolgens wordt een plan van aanpak voor het verdere project ter besluitvorming aan College en Raad aangeboden. Een raadsbesluit is vereist vanwege het benodigde budget en gewenst voor draagvlak. Daarna wordt het project in de andere kernen uitgerold. Dit zal gefaseerd worden gedaan. De dossiers zullen per kern/wijk worden opgepakt, dit om een lange doorlooptijd van dossiers te voorkomen. In het plan van aanpak voor het verdere project zal de uitvoering, fasering en prioritering worden uitgewerkt en vastgelegd.

Omgeving en stakeholders Interne omgeving Stakeholder Directie College Raad Ambtelijk apparaat/Projectbureau

Externe omgeving Stakeholder Inwoners, bedrijven die oneigenlijk gebruik maken van gemeentegrond Woningcorporatie/huurders die oneigenlijk maken van gemeentegrond

Rol binnen project Op de hoogte houden van het plan van aanpak en de uitvoering Besluit projectplan/Evaluatie pilot/besluit vervolg traject van het project Beslissen over vervolg traject (aanbesteden), draagvlak, budget beschikbaar stellen Regie/communicatie voortgang project/complicatie lastige dossiers

Rol binnen project Informeren en keukentafelgesprekken Informeren

Randvoorwaarden •

• •

•

• • • •

De inventarisatie van Intersolum wordt geactualiseerd waarbij per perceel in kaart wordt gebracht of het oneigenlijk gebruik gemeentegrond voldoet aan de voorwaarden voor verkoop zoals gesteld in de nota snippergroen beleid 2025; De kadastrale gegevens zijn doorslaggevend voor het bepalen van de juiste perceelsgrenzen; Indien er niet tot legalisatie (koop, huur, bruikleen) wordt overgegaan door de eigenaar van het aangrenzend perceel en de gronden zijn zonder overeenkomst in gebruik genomen zal er handhavend worden opgetreden; Voor percelen die tot en met 5 m2 oneigenlijk in gebruik zijn genomen zal geen handhavingstraject worden gevolgd. Aan de eigenaren van deze percelen zal te kennen worden gegeven dat de grond in eigendom is van de gemeente maar gezien het geringe aantal m2 , de grond om niet in bruikleen wordt gegeven; Verkoop geschiedt onder voorwaarden en prijs zoals gesteld in de Nota Snippergroen Krimpenerwaard 2025; Project moet minstens budgettair neutraal worden uitgevoerd; Financieel: voldoende middelen; Organisatorisch: extra capaciteit inhuren;

_________________________________________________________________________________

Aanpak Pilot/Project De gemeente Krimpenerwaard beschikt niet over de benodigde capaciteit, kennis, ervaring en deskundigheid om dit project binnen de bestaande formatie uit te voeren. Daarom wordt geadviseerd om een gespecialiseerd bedrijf (projectbureau) in te schakelen. Het projectbureau gaat met inwoners afspraken maken over het gebruik.

Op verschillende plekken is openbaar groen onderdeel geworden van een tuin. Als gemeente willen wij duidelijkheid geven over deze gebruikssituatie en hierover afspraken maken. Inwoners die op dit moment (oneigenlijk) gebruikmaken van gemeentegrond krijgen, waar mogelijk, de kans om de grond te kopen. Als de grond niet verkocht kan worden, wordt gekeken of verhuur van de grond wenselijk is (en eventueel een bruikleenovereenkomst). De uitkomst kan per dossier/geval anders zijn, het is maatwerk. Er zijn ook stukken gemeentegrond die wij nodig hebben om het in te zetten voor bijvoorbeeld duurzaamheid, het tegengaan van de klimaatveranderingen of de verkeersveiligheid. Het gebruik van deze gronden worden beëindigd. Hieronder uitleg ten aanzien van de aanpak van dossiers door een projectbureau

Na een positief besluit van het college wordt in het eerste kwartaal van 2025 op projectbasis capaciteit ingehuurd om de pilot te starten. De pilot is voor 6 maanden en er kan worden gestart met 30- 50 dossiers. Aanpak per kern/per wijk De aanpak van het oneigenlijk gebruik van gemeentegronden zal per kern en wijkgericht worden aangepakt. Dit betekent dat er gestart zal worden in Berkenwoude waarbij zoveel mogelijk de processen

worden vastgelegd en gebruik gemaakt zal worden van gestandaardiseerde brieven. Door de pilot kunnen we leren en het proces zorgvuldig inrichten. Na de uitvoering van de pilot zal er een terugkoppeling plaatsvinden met de verantwoordelijke portefeuillehouder. Indien de pilot een vervolg krijgt, zal na een positief besluit van het College in de tweede helft van 2025 opnieuw op projectbasis capaciteit worden ingehuurd en het traject van inkoop en aanbesteding worden gestart, dan zal ook een volgorde in de kernen worden bepaald. Er zal een kaart worden gemaakt waarop te zien is welke kern/wijk in welke fase wordt benaderd. Voor het verdere project zal een plan van aanpak ter besluitvorming aan College en Raad worden aangeboden. Een raadsbesluit is vereist vanwege het benodigde budget en gewenst voor draagvlak. Communicatie: Om het project op een goede manier te framen is het zinvol om consequent – ook intern – over oneigenlijk grondgebruik te spreken, in plaats van termen zoals ‘annexaties en illegaal grondgebruik’. Dit helpt in het denken in termen van ‘wij’ tegen ‘zij te voorkomen. Zowel de oneigenlijke gebruikers als de gemeente hebben immers de huidige situatie laten ontstaan. Evenzeer hebben beiden ook belang bij het afronden van de dossiers en het herscheppen van duidelijkheid en rechtsgelijkheid.

Vooral in schriftelijke communicatie, maar ook bij interne behandeling van dossiers, zijn framing en zorgvuldig taalgebruik van belang. De bewoners, bedrijven of woningcorporaties die gemeentegrond oneigenlijk in gebruik hebben worden als zodanig benaderd. Er is oog voor hun kant van de zaak. Wat betreft de communicatie is de aanpak zo veel mogelijk in gesprek gaan met de direct belanghebbenden en waar mogelijk bemiddeling in te zetten, voordat een juridisch traject wordt gekozen. De aanpak is laagdrempelig, niet aanvallend en er wordt gebruik gemaakt van ‘keukentafelgesprekken’ om volledig inzicht te krijgen in de dossiers en belangen van degenen die de grond onrechtmatig gebruiken. Het stappenplan ziet er als volgt uit: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Besluitvorming Projectplan Juni- Okt. 2024 Besluitvorming College Projectplan en Nota snippergroen 2025 Nov. 2024 De Raad informeren met een RIB Nov. 2024 Aanbesteden pilot 6 maanden Nov. 2024 Communicatieplan (in overleg met projectbureau). Nov./dec. 2024 Uitvoeren pilot: Werkzaamheden projectbureau: Jan. 2025- Juni 2025 a. Actualisatie van de inventarisatie; b. De beoordeling van de onrechtmatige situatie (waarbij de situatie wordt voorgelegd aan vakspecialisten) ten einde te kunnen concluderen of de situatie kan worden gelegaliseerd; c. Het aanschrijven van de gebruikers, middels een standaardbrief; d. Keukentafelgesprekken; e. In geval van legalisatie: de gebruiker een koop-, huurovereenkomst of een bruikleenovereenkomst aanbieden en alle daarbij behorende (administratieve) acties uitvoeren die leiden tot de ondertekening van de overeenkomst door beide partijen; f. Indien van toepassing het begeleiden van de notariële levering; g. In geval legalisatie niet mogelijk is: verzorgen van de aanzegging tot ontruiming en het controleren van de naleving van het ontruimingsbevel; h. Bij (dreigende) juridische conflicten wordt door middel van alternatieve geschillenbeslechting gepoogd om het conflict minnelijk op te lossen. 7. Evaluatie pilot Juni-Juli 2025 8. Besluit over vervolg Sept. 2025 9. Vervolg Project uitvoeren Okt.

2025 Gedurende de pilot wordt de voortgang bewaakt door een interne projectleider en wordt dit teruggekoppeld naar de bestuurlijke en ambtelijke opdrachtgevers.

Planning en uitvoering Na een positief besluit van het College (en een raadsinformatiebrief) wordt in het eerste kwartaal van 2025 gestart met de pilot (6 maanden) en op projectbasis capaciteit ingehuurd. Na evaluatie kan opnieuw worden gekozen om op project basis capaciteit in te huren, dan wel worden gekozen voor een Meervoudige aanbesteding of een Europese aanbesteding. Als voor dit laatste wordt gekozen dan wordt een plan van aanpak voor het verdere project ter besluitvorming aan College en Raad aangeboden. Een raadsbesluit is vereist vanwege het benodigde budget en gewenst voor draagvlak.

_______________________________________________________________________________

Beheersing Geld Met het besluit van 18 juni 2024 heeft het College ingestemd met het uitwerken van de benodigde middelen voor het project Aanpak Oneigenlijk Grondgebruik in 2025. Voorstel is om in te stemmen met een pilot gedurende 6 maanden, dit kan onderhands worden aanbesteed. De kosten voor de pilot bedragen circa € 60.000. In de exploitatie snippergroen 2025 is een bedrag van €25.000 beschikbaar. De overige €35.000 wordt aangevraagd via de 1e Tussenrapportage 2025. Daarnaast worden inkomsten van tenminste € 60.000 verwacht. Er zijn daarmee voldoende middelen voor de pilot beschikbaar. Extra: handhaving kan mogelijk deels gefinancierd worden door snippergroenopbrengsten (actieve aanvragen koop gemeentegrond). Financiële doorkijk en gevolgen

1. Na de pilot worden de extra middelen die nodig zijn geschat op € 170.000 per jaar, het project zal per kern/wijk worden uitgevoerd en de globale inschatting is dat het hele project 7 tot 8 jaar in beslag zal nemen. 2. De uitvoering zal geld kosten, maar ook op korte en lange termijn geld opleveren, zie bovenstaande tabel 3. Vanuit de gemeente zal een projectleider moeten optreden als begeleider en zeker moeten stellen dat het project correct wordt uitgevoerd. 4. Grond die verhuurd wordt zal structureel inkomsten opleveren. 5. Grond die verkocht wordt zal door verkoop eenmalig inkomsten opleveren. 6. Na zowel verkoop als verhuur zal een OZB-aanslag aan de feitelijk gebruiker of nieuwe eigenaar opgelegd worden, waar deze nu aan de gemeente opgelegd wordt. 7. Situaties waarin de gemeentegrond weer terug in eigen beheer komt, zullen opgenomen moeten worden in het onderhoudsschema. Dit resulteert in meerkosten.

Kanttekeningen of risico’s • •

•

•

• •

•

Het project krijgt mogelijke weerstand van bewoners. Bewoners kunnen zich wellicht niet vinden in de (nog te maken) legalisatie afspraken met de gemeente. Communicatie met bewoners is essentieel om de pilot (het project) te laten slagen. Communicatie is in samenhang met een consequente uitvoering daarom van groot belang voor het slagen van het project. De strategie in aanpak en communicatie is dat de gemeente de duidelijkheid wil herstellen in de achterstallige dossiers van oneigenlijk gebruik van gemeentegrond. Duidelijkheid, rechtsgelijkheid en begrip dat de gemeente haar grond moet inzetten/gebruiken voor bijvoorbeeld duurzaamheid, het tegengaan van de klimaatveranderingen of de verkeersveiligheid, dit is het frame voor de communicatie van dit project. Het is realistisch om er rekening mee te houden dat desondanks negatieve berichtgeving en pogingen om via de media gelijk te halen niet geheel zijn te voorkomen. Als legalisatie niet slaagt of na de herinrichting van de oneigenlijk gebruikte grond komt deze weer terug in beheer en onderhoud bij de gemeente. Dit onderhoud zal dan opgenomen moeten worden in het reguliere onderhoud van al het openbare groen. In beginsel zijn de betreffende gronden al jaren niet meer bij de gemeente in onderhoud geweest. Toch zal dit openbaar groen als uitbreiding van het areaal gezien moeten worden.

In het huidige areaal is namelijk niet voorzien in het onderhoud van deze grond die weer terug zal komen. Dit betekent dat op termijn een berekening gedaan zal worden naar deze uitbreiding van het areaal met het juiste onderhoud hiervan (een mogelijkheid om kosten te besparen zijn adoptiegroen overeenkomsten). Het terugvorderen van de grond kan juridische gevolgen hebben. Als de gebruiker de grond niet wil teruggeven of legaliseren, zullen deze situaties bij de rechter moeten worden beslecht. Dit betekent dat de zaak door een advocaat wordt behandeld vanwege de verplichte vertegenwoordiging. Ervaring leert echter dat slechts een enkeling het tot de rechtbank laat komen. Het inhuren van een bedrijf brengt uiteraard kosten met zich, maar het resultaat van de handhaving levert ook opbrengsten op. Per saldo is het de bedoeling minstens budgetneutraal uit te komen. De benodigde middelen betreffen een schatting van de kosten op basis van een voorspelling van het aantal te behandelen gevallen met een risico op verjaring. Het aantal afgehandelde gevallen, de inkomsten en kosten zijn onder andere afhankelijk van de mogelijkheid tot regelen van de individuele situaties, het draagvlak en medewerking van de huidige grondgebruikers en de noodzaak van gerechtelijke procedures. Na de pilot dient er een traject van inkoop en aanbesteding te worden doorlopen.

Om deze reden moet er rekening worden gehouden met een mate van onzekerheid op dit gebied en kan het zijn dat de benodigde middelen op een later moment dienen te worden bijgesteld. In dat geval volgt er een nieuw besluit van de raad. De kosten voor de inzet van de interne jurist (coördinator), juridische deskundigen, ECGeo, Kadaster en notaris zijn nog niet meerjarig begroot. De benodigde middelen zijn aanvullend op personele inzet vanuit de eigen organisatie, die afkomstig is van Team Advies Openbare Ruimte. Om deze reden moet er rekening worden gehouden met een mate van onzekerheid op dit gebied en kan het zijn dat de benodigde middelen op een later moment dienen te worden bijgesteld. In dat geval volgt er een nieuw besluit van het college en wordt de raad geïnformeerd.

Organisatie Naam

Rol in project

Taken / verantwoordelijkheden

Bevoegdheden

Inschatting uren

Wethouder Leo Barth

Portefeuillehouder/ opdrachtgever

Bestuurlijk

Beslisser

10

Projectbureau Communicatie adviseur CAD Tekenaar

Toetser

Directeur Ruimtelijk Domein

Beslisser

10

Ambtelijke opdrachtgever

Teamleider

Beslisser

60

Projectleider

Inhoudelijk, regievoering, bestuurlijke advisering

Adviseur

400

Lid projectgroep

Vakinhoudelijk meedenker

Adviseur

50

Lid projectgroep

Vakinhoudelijk meedenker

Adviseur

100

Lid projectgroep

3 adviseurs, jurist, Vakinhoudelijk advisering en projectadviseur, uitvoering projectleider Adviseur

800 40 80

Projectorganisatie De projectleiding en daarmee ook de regie, ligt bij team Advies Openbare Ruimte (AOR). Binnen de organisatie is onvoldoende capaciteit en deskundigheid beschikbaar om het project ten uitvoer te brengen. Er zijn verschillende bureaus die zich gespecialiseerd hebben tot de uitvoering van dit soort projecten. Op projectbasis zal dan ook capaciteit worden ingehuurd die het project zullen uitvoeren. Ten behoeve van het project zal een projectteam worden samengesteld. Het projectteam zal bestaan uit een senior beleidsmedewerker grondzaken, ingehuurde projectleider en de inhuurkrachten van het adviesbureau. Het projectteam zal worden ondersteund door ambtelijke adviseurs: • CAD tekenaar • Communicatieadviseur • Juridisch adviseur Tijd Zie planning en uitvoering. Volgens planning wordt de pilot dit jaar door het college vastgesteld (de raad wordt geïnformeerd) en kan de pilot in het eerste kwartaal 2025 van start gaan. De looptijd van het totale project is ongeveer 8 jaar (zie rekenmodel). Informatie Gedurende de pilot wordt de voortgang door een interne projectleider bewaakt en wordt dit teruggekoppeld naar de bestuurlijke en ambtelijke opdrachtgevers. De afspraken worden digitaal vastgelegd en gemonitord in een softwaretool: SnippergroenOnline. Op die manier wordt er gerapporteerd. Na 6 maanden is er een evaluatie van de pilot.

Mogelijk dat er na de evaluatie een meervoudige aanbesteding of een Europese aanbesteding moet worden doorlopen. Als dit het geval is volgt er een nieuw besluit van het College en de Raad. Communicatie • Intern: De raad informeren via een RIB. • Extern: De inwoners informeren dat de gemeente daadwerkelijk actie onderneemt tegen onrechtmatig in gebruik genomen gemeentegrond. Dit doen we in overleg met team communicatie, in samenspraak zullen we een informatiecampagne opzetten. Zodat inwoners zo min mogelijk verrast worden en vooraf zo goed mogelijk geïnformeerd zijn. • Strategische communicatie: Inwoners die het betreft, dienen op persoonlijke wijze te worden benaderd om de mogelijkheden van het gebruik en eigendom van de gronden te bespreken. Voorkom een beschuldigende toon in de communicatie, de toon is vooral oplossingsgericht en

toekomstgericht. De standaardinformatie over de verschillende mogelijkheden en werkwijze moet eenduidig en toegankelijk zijn, de rest is maatwerk. Kwaliteit De voortgang wordt bewaakt door een interne projectleider en de kwaliteitscontrole vindt wekelijks plaats. Tussentijdse afstemming (tweewekelijks) met de ambtelijke opdrachtgever waarborgt een juiste koers.

Accordering Voor zover van toepassing: Akkoord bestuurlijk opdrachtgever: Akkoord ambtelijk opdrachtgever: Akkoord projectleider:

1 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

Inhoud. 1

Inleiding

3

2

Uitgangspunten voor gronduitgifte

4

3

Toetsingscriteria

6

4

Prijsbeleid

12

5

Oneigenlijk grondgebruik

14

6

Plan van aanpak oneigenlijk grondgebruik

19

7

Procedure

20

8

Planologische procedure snippergroen

22

9

Beslissingsbevoegdheid van het college door verkoop

22

10

Proces aanvraag of oneigenlijk gebruik snippergrond

23

2 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

1. Inleiding Gemeente Krimpenerwaard krijgt regelmatig verzoeken van inwoners die graag snippergroen van de gemeente willen kopen, huren of gebruiken om bij hun tuin te betrekken. In sommige gevallen is dit snippergroen al zonder toestemming in gebruik genomen. Tot op heden hanteert de Gemeente Krimpenerwaard de Beleidsnota snippergroen 2019, waarin toetsingscriteria zijn geformuleerd voor de verkoop van snippergroen. Dit beleid is echter verouderd, omdat het niet goed aansluit bij de hedendaagse opgaven, ambities en plannen van de gemeente. Daarnaast zijn diverse snippergroenstroken zonder toestemming in gebruik genomen. Er zijn beleidskaders nodig voor hoe met deze situaties om te gaan. Om deze redenen is het belangrijk dat er een nieuwe beleidsnota snippergroen opgesteld wordt, die aansluit op de hedendaagse ambities en doelstellingen van de gemeente en richtlijnen voor handhaving meegeeft. Gemeentelijke opgaven zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit, het verminderen van netcongestie door het aanleggen van transformatorhuisjes en reconstructieprojecten van de openbare ruimte vragen om terughoudendheid in ons uitgiftebeleid. Om in de toekomst te kunnen voldoen aan de opgaven voor een toekomstbestendige leefomgeving, met onder andere meer openbaar groen en waterbergend vermogen, moeten we de regie houden op de inzet van onze gronden.

Dat betekent dat wij moeten voorkomen dat de gemeente haar gronden kwijtraakt, bijvoorbeeld gronden die zonder toestemming in gebruik worden genomen. Het is daarom, gelet op bovenstaande doelen, belangrijk dat het beleid wordt aangepast. Bij het actualiseren van de beleidsnota snippergroen wordt een terughoudend uitgangspunt ingenomen. Welke kaders daarvoor gelden wordt in dit beleid verder uitgewerkt. Doel • • • • •

Actualiseren van beleid inzake uitgifte snippergroen; Vaststellen van uitgangspunten en toetsingscriteria waaraan de verkoop en verhuur van snippergroen wordt getoetst; Vastleggen van handelswijze bij oneigenlijk gebruik van snippergroen; Inzicht geven in een transparante wijze van uitgifte; Voorkomen dat afstoten van openbare grond ten koste gaat van de kwaliteit van de openbare ruimte inclusief het groen en de strategische en ecologische waarden.

Inwerkingtreding De beleidsnota snippergroen wordt na goedkeuring van het college van burgemeester en wethouders gepubliceerd. Met de goedkeuring vervalt het voorgaande snippergroenbeleid 2019. De dag na publicatie is het beleid van kracht. Verzoeken tot het uitgeven van snippergroen die zijn aangehouden, vallen eveneens onder de werking van dit beleid.

3 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

2. Uitgangspunten voor gronduitgifte Definitie snippergroen Er is sprake van snippergroen als de grond: • Eigendom is van de gemeente; • Een gering oppervlakte heeft, in beginsel kleiner dan 100 m2; • Niet tot het structureel groen behoort en geen of beperkte functionele waarde heeft voor de openbare ruimte of niet bijdraagt aan haar beleidsdoelstellingen; • Direct grenst aan een particulier perceel. Grond grenst aan eigendom van bewoner Verkoop en verhuur van snippergroen is alleen mogelijk als de grond direct grenst aan een woonperceel. Om de eigendomsrechten van de woning en bijbehorende percelen bij dezelfde eigenaar te houden vindt verkoop en verhuur van snippergroen alleen plaats aan de eigenaren van de woning(en). Een huurder van een woning kan geen grond kopen. Terughoudend met verkoop Elke strook grond in de openbare ruimte heeft een functie, zoals groen of verkeer. In de openbare ruimte heeft de gemeente Krimpenerwaard te maken met verschillende actuele ontwikkelingen. Denk hierbij aan ontwikkelingen voor het creëren van een klimaatbestendige en groene woonomgeving en ontwikkelingen in het kader van de energietransitie voor de (ondergrondse) infrastructuur. Voor deze ontwikkelingen is ruimte in de openbare ruimte nodig. Dit betekent dat de gemeente terughoudend is met de verkoop en verhuur van snippergroen. Deze terughoudendheid is opgenomen in de toetsingscriteria.

Aan de hand van de toetsingscriteria uit hoofdstuk 3 wordt getoetst of wordt voldaan aan de eisen om snippergroen te verkopen. Verkoop boven verhuur Het uitgangspunt bij uitgifte van snippergroen is verkoop. In de praktijk blijkt dat verhuur veel administratieve lasten met zich brengt. Niet enkel voor het innen van de huur, maar ook in die gevallen dat sprake is van een nieuwe eigenaar van de woning en dus een nieuwe huurovereenkomst gesloten dient te worden voor de huur van snippergroen. De voorkeur van de gemeente gaat daarom uit naar een blijvende en duurzame oplossing in de vorm van verkoop van de grond. Huurovereenkomsten worden enkel in bijzondere omstandigheden gesloten. Hiervan kan bijvoorbeeld sprake zijn bij het tijdelijk gebruik van grond voor een bepaald doel of activiteit of vanwege toekomstige ontwikkelingen waardoor de gemeente de grond in de toekomst nodig heeft. In het geval dat er sprake is van huur wordt eerst bekeken of de grond kan worden verkocht aan de eigenaar. Als dit niet mogelijk is, wordt beoordeeld of verhuur van het snippergroen aan de eigenaar wenselijk is. Uitgestelde levering Voor de koop van een strook gemeentegrond wordt de mogelijkheid geboden van uitgestelde levering. Als een bewoner wel wil kopen, maar niet direct het geld heeft om de koopprijs te betalen, is het mogelijk dat de koop met een uitgestelde levering plaatsvindt.

De koopovereenkomst wordt door beide partijen getekend en de koper krijgt maximaal 1 jaar de tijd om te sparen voor de aankoop. Uiterlijk 1 jaar na ondertekening van de koopovereenkomst moet de grond bij de notaris zijn overgedragen. Adoptieovereenkomst Als een bewoner graag openbaar groen bij het perceel wil onderhouden in plaats van te kopen, kan de gemeente een adoptieovereenkomst aanbieden. Dit houdt in dat een bewoner een strook openbaar groen van de gemeente mag onderhouden. Hier is een aantal voorwaarden aan verbonden: • De strook groen dient openbaar te blijven; • De grond mag niet bij de tuin worden betrokken;

4 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

• De strook groen moet door één of meerdere bewoners onderhouden worden. Het is niet toegestaan om de inrichting zonder toestemming van de gemeente te wijzigen of de grond te omheinen. De grond dient te allen tijde het openbare karakter te behouden. Dit wordt door de gemeente gecontroleerd. Huuropvolging: bestaande overeenkomsten Wanneer een bestaande huurovereenkomst wordt opgezegd, bijvoorbeeld bij het verlaten van de woning, wordt allereerst door de gemeente getoetst of de verhuurde grond voor verkoop in aanmerking komt. Indien de verkoop van de grond wenselijk is, dan wordt de grond te koop aangeboden aan de nieuwe eigenaar. Indien de nieuwe eigenaar niet wenst over te gaan tot koop, dan komt de grond terug bij de gemeente. De grond wordt dan als openbaar gebied ingericht en onderhouden. Dit kan echter leiden tot ongewenste situaties, zoals het ontstaan van inhammen of van moeilijk te bereiken of te onderhouden hoeken. In zulke gevallen kan alsnog besloten worden om de grond aan de nieuwe eigenaar te verhuren. Een huurovereenkomst met de nieuwe eigenaar wordt gesloten voor het dan geldende huurtarief als vastgelegd in de Grondprijzenbrief van de gemeente Krimpenerwaard. Maatwerk Alle verzoeken tot aankoop van snippergroen worden getoetst aan de toetsingscriteria, zoals opgenomen in hoofdstuk 3 van deze beleidsnota.

Deze toetsing heeft als doel te voorkomen dat de verkoop van snippergroen de (toekomstige) kwaliteit van de omgeving verstoort. Bij de toets of de gemeente bereid is grond uit te geven, wordt altijd maatwerk toegepast. Iedere locatie heeft zijn eigen karakteristieken, en daarom wordt elke aanvraag individueel beoordeeld. Veel situaties verschillen van elkaar en leiden tot een andere uitkomst. Dit geldt ook voor situaties die ogenschijnlijk hetzelfde lijken. Als een perceel niet kan worden verkocht, wordt nagegaan of het gedeeltelijk kan worden verkocht. Zo niet, dan wordt het verzoek afgewezen. Afgewezen verzoeken worden niet opnieuw in behandeling genomen, tenzij gewijzigde omstandigheden daartoe aanleiding geven. Hardheidsclausule Het college van burgemeester en wethouders is bevoegd om af te wijken van de in deze beleidsnota vastgestelde regels. In die gevallen dat van deze bevoegdheid gebruik wordt gemaakt, wordt dit bekendgemaakt in een openbaar collegebesluit.

5 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

3. Toetsingscriteria In dit hoofdstuk zijn de toetsingscriteria opgenomen. Indien één van de hierna genoemde criteria leidt tot bezwaren tegen de uitgifte van snippergroen, wordt niet overgegaan tot uitgifte. Deze opsomming is niet limitatief. Er wordt restrictief getoetst, wat inhoudt dat er bij twijfel niet tot uitgifte zal worden overgegaan. De toetsingscriteria gelden zowel voor aanvragen als voor situaties waarin sprake is van oneigenlijk gebruik van snippergroen. De gemeente heeft de mogelijkheid aanvullende redenen aan te voeren om snippergroen niet uit te geven. Hieronder worden de toetsingscriteria verder toegelicht. Groenstructuur, beeldkwaliteit en functionaliteit

a

Hoofdgroenstructuur.

Bij verkoop of verhuur van snippergroen mag er geen sprake zijn van aantasting van de duurzame hoofdgroenstructuur. De aanwezigheid van openbaar groen in een omgeving is van groot belang voor de leefbaarheid en kwaliteit van de openbare ruimte. De groenelementen in de hoofdgroenstructuur hebben een hogere status dan het overige groen. De hoofdgroenstructuur wordt extra beschermd, omdat deze een duidelijke structuur en karakter aan de wijk en/of de woonkern geeft. Daarnaast kan een dergelijk groenelement ook een afschermende functie hebben, zoals het onttrekken van zicht op (doorgaande) wegen, het voorkomen van geluidhinder etc. Het afstoten van dit groen of het omvormen naar een andere functie is ongewenst. Om die reden verkoopt of verhuurt de gemeente geen percelen die deel uitmaken van de hoofdgroenstructuur. Als snippergroenpercelen de hoofdstructuur raken, wegen wij af wat de invloed op de hoofdstructuur is als deze percelen worden verkocht of verhuurd.

b.

Beeldkwaliteit.

Van beeldbepalend groen is sprake bij begeleidende beplantingen, zoals groenzones langs routes, wegen, paden met een doorgaand en openbaar karakter en laanstructuren. Het groen vormt een continue groenstrook, die het wegprofiel begeleidt en zo mede het gezicht van de weg bepaalt. Vaak staan in dit gedeelte beeldbepalende (rijen) bomen. Het kunnen echter ook solitaire groenelementen zijn, bijvoorbeeld bij bebouwing, die het karakter van de plek in belangrijke mate bepalen. Vaak wordt een dergelijk element ook wel door mensen gebruikt om zich te oriënteren in een buurt. Voor fietspaden wordt een schrikafstand van tenminste 1 meter aangehouden voor al het groen, ook als de onderhoudstoestand achter blijft bij verwachtingen. Voor wegen met een snelheid hoger dan 30km/u wordt een schrikafstand aangehouden conform de geldende ontwerprichtlijnen; daarbij vragen struiken minder schrikafstand dan bomen. Het groen mag in geen geval het zicht van het verkeer belemmeren. Daarnaast kan het groen om stedenbouwkundige redenen functioneel zijn. Bijvoorbeeld om (visuele) versmallingen in het straatbeeld tegen te gaan (met name hoeksituaties). Door uitgifte van snippergroen kan het beeld van een wijk/buurt negatief beïnvloedt worden. De gemeente verkoopt of verhuurt deze gronden niet. Wanneer de beeldkwaliteit in het geding komt, wordt niet overgegaan tot verkoop/verhuur.

6 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

c.

Functionaliteit van het groen.

De functionaliteit van het groen mag niet worden aangetast. Het groen vervult verschillende functies die bijdragen aan de leefbaarheid, esthetiek en gebruikswaarde van de openbare ruimte. Hierbij kunnen de volgende functies worden onderscheiden: sierfunctie; verkeersgroen, begeleiding, geluidsafscherming; singelgroen; parkgroen; begraafplaatsen; sportvelden; recreatie en speelterreinen; groen bij openbare gebouwen; strandjes; watergangen inclusief oevers;

• • • • • • • • • •

De percelen groen, die ter versterking of bescherming van de functionaliteit van bovengenoemde voorzieningen zijn aangelegd, mogen niet worden uitgegeven als snippergroen. Verkoop/verhuur van snippergroen mag niet leiden tot aantasting van de functionaliteit van het groen. Het vigerend beleid ‘Groen’ is leidend, bij twijfel worden snippergroen percelen niet verkocht dan wel verhuurd.

Landschap, planologie en stedenbouwkundige bezwaren Als de verkoop of verhuur van snippergroen een negatieve invloed heeft op de stedenbouwkundige structuur, landschapskundige- en/of planologische opzet, komt de grond niet voor verkoop of verhuur in aanmerking. Verkoop of huur van snippergroen is te overwegen als: • • • • • •

Verkoop of huur geen afbreuk doet aan de stedenbouwkundige structuur/opzet van de wijk; Inrichting van de grond volgens de planologische mogelijkheden niet leidt tot aantasting van het straatbeeld, zichtlijnen of aanzicht van de directe omgeving; De verkoop of huur geen laanstructuren doorbreekt, bomenrijen aantast of afbreuk doet aan andere lijnvormige elementen; De grond geen cultuurhistorische waarde heeft; Verkoop of huur geen afbreuk doet aan de positieve beleving van een (recreatieve)fiets- en/of voetgangersroute; De verkoop van snippergroen mag niet leiden tot onlogische kadastrale grenzen of ingesloten eigendommen.

Het ontstaan van hoeken en verspringende erfgrenzen (‘kantelenpatroon’) kan daarom een reden zijn om grond niet te willen uitgeven. De gemeente kan, om onlogische kadastrale grenzen te voorkomen, aan de eventuele verkoop van de grond de voorwaarde stellen dat alleen verkocht wordt als ook de buren bereid zijn om de grond grenzend aan hun pand te kopen. De verkoop van de grond mag tevens niet ten koste gaan van het efficiënt beheren en onderhouden van het openbaar groen.

7 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

Kantelenvorming/versnippering van gemeentegrond. Kantelenvorming oftewel versnippering is een structuur die lijkt op het bovenste deel van een kastelenmuur, het deel dat niet aangesloten is maar (vierkante) inkepingen heeft. Bij percelen gemeentegrond zijn dit situaties waarbij een onlogische, moeilijk te onderhouden en slecht te handhaven kadastrale grens ontstaat. Hieronder in figuur 1 verduidelijken wij dit met een tekening. Wij streven ernaar om kantelenvorming/versnippering te voorkomen en logische rechte kadastrale grenzen aan te houden. Verkoop kan in principe alleen aan de orde zijn als de buren een soortgelijk perceel aankopen.

Verkoop/verhuur van snippergroen mag niet leiden tot kantelenvorming of versnippering. Verkeersveiligheid De uitgifte van grond mag niet leiden tot onveilige verkeerssituaties. Snippergroen en groenvoorzieningen bepalen mede de verkeersveiligheid. Zij hebben een bufferfunctie en schermen wegen af van bijvoorbeeld woonwijken. Groenvoorzieningen moeten bereikbaar blijven voor inwoners via bijvoorbeeld paden. Wij beoordelen de verkeerssituatie op de volgende onderdelen:

Buffer: groenstroken die dienen als bufferstrook tussen achtertuinen die (te) dicht grenzen aan een drukke verkeersroute.

Wanneer een groenstrook dient als buffer, gaan wij niet over tot verkoop of verhuur.

Overzichtelijkheid: groenstroken die noodzakelijk zijn om een overzichtelijke verkeersituatie te creëren. Bijvoorbeeld bij of op kruispunten en T-splitsingen. Wanneer de groenstroken worden verkocht en vervolgens voorzien van een hoge erfafscheiding of bebouwing kunnen onoverzichtelijke situaties ontstaan. In dergelijke gevallen wordt een perceel niet verkocht. Verkoop/verhuur van snippergroen mag niet leiden tot verkeersonveilige situaties. Naast de openbare rijweg moet een groenstrook van minimaal 2,5 meter overblijven en naast een voet- en fietspad minimaal 1 meter. Binnen dit gebied wordt geen openbaar groen uitgegeven. Buiten dit gebied komt openbaar groen alleen in aanmerking voor uitgifte indien dit niet leidt tot een vermindering van de veiligheid (verkeer of sociaal) of overzichtelijkheid. Ook moet de resterende groenstrook efficiënt te beheren zijn. Bij de beoordeling van de verkeersveiligheid en de vraag of bij uitgifte nog een overzichtelijke situatie aanwezig is, vindt maatwerk plaats op basis van de specifieke locatie en omstandigheden. Daarnaast geldt dat wanneer de groenstrook een functie heeft bij een parkeerplaats (bijvoorbeeld als buffer bij het inparkeren) of wanneer de groenstrook mogelijk in de toekomst wordt ingericht als parkeerplaats, uitgifte niet mogelijk is.

8 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

Voorkomen belemmeringen van toekomstige ontwikkelingen. Een niet onbelangrijk aspect zijn toekomstige ontwikkelingen. Hierbij kan gedacht worden aan nieuwe (inbreidings-) locaties en (langzame) verkeersontsluitingen tussen een nieuw te ontwikkelen woonwijk met bestaande wijk. Wanneer al bekend is dat er in de toekomst ontwikkelingen zijn, waardoor uitgifte van grond ongewenst is, gaan wij niet over tot verkoop of verhuur. Een perceel snippergroen dat van strategisch belang is voor toekomstige gemeentelijke ontwikkeling verkoopt of verhuurt de gemeente niet. Nutsvoorzieningen (kabels, leidingen en rioleringen) Van elke aanvraag wordt onderzocht of kabels en leidingen in de grond aanwezig zijn. Als een kabel of leiding in de grond aanwezig is, wordt per situatie beoordeeld of dit een belemmering vormt voor verkoop. Om dit te beoordelen wordt aan de eigenaren van de kabels en leidingen gevraagd of de grond voor verkoop in aanmerking komt en welke voorwaarden daarbij horen. Belangrijke voorwaarde bij verkoop is dat de eigenaren van de kabels en leidingen akkoord zijn met de verkoop en altijd toegang dienen te behouden tot de kabels en leidingen voor onderhoud of werkzaamheden. Verkoop van de grond mag dit niet belemmeren. De toegang tot kabels en leidingen kan worden geregeld door het vestigen van een recht van opstal.

Deze beoordeling ligt bij de adviseur kabels en leidingen van de gemeente en bij de eigenaren van de kabels en leidingen, o.a. de gemeente en nuts-en telecombedrijven. Riolering Riolering moet voor de gemeente toegankelijk zijn in geval van storingen of voor het verrichten van onderhoudswerkzaamheden. Daarom komt snippergroen waarin (in de directe nabijheid) riolering is gelegen niet voor verkoop of verhuur in aanmerking. Duurzaamheid Gesteld kan worden dat gronden die een functie hebben of kunnen vervullen voor klimaatadaptatie, biodiversiteit of energietransitie niet worden uitgegeven. Het beleid op groen, duurzaamheid en klimaatadaptatie is leidend, bij twijfel worden snippergroenpercelen niet verkocht.

a.

Biodiversiteit

Snippergroenstroken die een belangrijke functie voor beschermde soorten hebben, worden niet verkocht of verhuurd. Ook snippergroenstroken die in de directe omgeving liggen van waardevolle natuur of een belangrijke buffer of verbinding vormen, komen niet voor verkoop in aanmerking. Versnippering moet te allen tijde voorkomen worden. Tenslotte worden stroken die een hoge biodiversiteit kennen of kansrijk zijn om voor deze functie in te zetten niet verkocht of verhuurd.

b. Wateroverlast, droogte en hitte Als de bijdrage van het groen voor het beperken van wateroverlast, droogte of hitte van belang is, kan besloten worden om niet tot verkoop of verhuur van de grond over te gaan. Daarnaast kan de verkoop van de grond bijvoorbeeld ongewenst zijn indien dit verdere ‘verstening’ van de omgeving tot gevolg heeft. Een groene leefomgeving heeft positieve effecten op de gezondheid, het welzijn en woongenot van mensen.

c.

Energietransitie

Snippergroenstroken die een functie hebben in het kader van de energietransitie of kansrijk zijn om voor deze functie in te zetten komen niet voor verkoop in aanmerking. Denk hierbij aan gronden die wenselijk zijn voor de inzet voor het aanleggen van aanvullende kabels en leidingen of bijvoorbeeld voor het plaatsen van transformatorstations.

9 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

d. Gezonde leefomgeving Duurzaamheid kan op veel vlakken benoemd worden. Men denkt met name aan woningbouw, maar het openbare groen is een steeds belangrijker element voor plezierig wonen en meer interactie tussen inwoners. Denk aan het realiseren van meer openbaar groen, water, pleinen en speelplaatsen. Maar ook meer ruimte voor opslag van overtollig water, afwisseling van planten en bomen en daardoor een rijke biodiversiteit. De verstening van de kernen in Krimpenerwaard moet worden tegengegaan en er kan gebruik gemaakt worden van kansen om de openbare ruimte optimaal te benutten.

e.

Bomen

Op het uit te geven perceel mogen geen waardevolle of monumentale bomen aanwezig zijn. Daarnaast is ook de aanwezigheid van groenelementen, zoals belevenisgroen en natuurlijk groen reden om het perceel niet te verkopen of te verhuren. Criteria waardevolle bomen Bomen leveren een belangrijke bijdrage aan het thema duurzaamheid en klimaatadaptatie, en vertegenwoordigen verschillende waarden. Die waarden vormen de beoordelingscriteria of sprake is van een waardevolle boom:

• • • • • •

de natuurwaarde van de houtopstand; de landschappelijke waarde van de houtopstand; de waarde van de houtopstand voor stads- en dorpsschoon; de beeldbepalende waarde van de houtopstand; de cultuurhistorische waarde van de houtopstand; de waarde voor de leefbaarheid van de houtopstand.

Naast waardevolle bomen worden ook monumentale bomen onderscheiden. Monumentale bomen zijn geregistreerd in het Landelijk Register van Monumentale Bomen van de Bomenstichting. Deze is terug te vinden via: https://www.bomenstichting.nl/monumentale-bomen/landelijk-register-vanmonumentale-bomen.html Als er waardevolle bomen c.q. groenelementen aanwezig zijn die zijn opgenomen op de bomenkaart en/of het Groenstructuurplan gaan wij niet over tot verkoop/verhuur Als het perceel snippergroen wordt verhuurd en er is gemeentelijke boom aanwezig niet voldoet aan de criteria ‘waardevol’ of ‘monumentaal’ wordt in de huurovereenkomst opgenomen dat de boom niet mag worden gekapt, tenzij de gemeente toestemming voor geeft. Ook wordt het onderhoud van de boom bij de huurder neergelegd. Omdat alle gemeentelijke bomen op de bomenlijst staan kan een koper van een perceel snippergroen alleen kappen met een kapvergunning. Het vigerend beleid op het gebied van bomen, duurzaamheid en klimaatadaptatie is leidend, bij twijfel worden snippergroen percelen niet verkocht of verhuurd. Voorkomen van versnippering van gemeentegronden Wij toetsen of er na verkoop of huur delen snippergroen resteren die qua maat te klein zijn om goed te kunnen onderhouden. We willen voorkomen dat er daardoor arbeidsintensieve locaties komen. Ook dan verkopen of verhuren we deze percelen niet.

Verkoop/verhuur snippergroen mag niet leiden tot versnippering van het openbaar gebied. Het openbaar gebied moet bereikbaar en onderhoudbaar blijven.

10 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

Voorkomen van sociaal onveilige situaties Voor de leefbaarheid van de woonomgeving is een veilig gevoel voor de bewoners van groot belang. Dit gevoel kan overigens heel anders liggen dan de daadwerkelijke veiligheid. Met name in de donkere periodes van avond en nacht kunnen onoverzichtelijke situaties leiden tot een onveilig gevoel. Sturing kan plaatsvinden door het beheer te richten op het voorkomen van onoverzichtelijke situaties. Bij het beoordelen van een verzoek voor de uitgifte van snippergroen bekijken wij of sociaal onveilige situaties kunnen ontstaan of kunnen worden opgeheven door verkoop. Als dergelijke onveilige situaties kunnen ontstaan, wordt niet overgaan tot het uitgeven van het snippergroen. Verkoop/verhuur van snippergroen mag niet leiden tot sociaal onveilige situaties. Civiele situatie Snippergroen wordt niet verkocht of verhuurd als verwacht wordt dat dit een nadelig effect heeft op de civieltechnische functies (dit zijn onder andere maar niet uitsluitend fietspaden, wegen en bruggen) van naastgelegen constructies en het onderhoud hiervan. Milieutechnische bezwaren Uitgifte is alleen mogelijk indien er geen vermoeden van (ernstige) vervuiling is en/of er geen hoge saneringskosten aan de uitgifte of het toekomstige gebruik van het perceel verbonden zijn.

Meerdere gegadigden Wanneer een aanvraag is ontvangen en het perceel snippergroen wel voor verkoop in aanmerking komt, maar zo is gelegen dat dit perceel logischerwijze ook aan andere aangrenzende percelen zou kunnen worden toegevoegd, dan worden de eigenaren van deze overige aangrenzende percelen per brief gevraagd of zij interesse hebben in aankoop van een deel van dit perceel snippergroen. Zij krijgen dan de gelegenheid om een evenredig deel van het perceel te kopen. In het geval één of meerdere eigenaren hiervan afziet dan kan het perceel verdeeld worden tussen de overige gegadigden of in zijn geheel aan één gegadigde worden verkocht. Het perceel wordt alleen in zijn geheel verkocht. Daarnaast mag door verkoop van snippergroen geen grote belemmering (functioneel, visueel etc.) ontstaan voor woningen op aangrenzende percelen. Water • • •

Het snippergroen mag niet in een wateroverlast gevoelige omgeving liggen; Uitgifte mag niet te leiden tot aantasting van de waterhuishoudkundige functie en het onderhoud van het water. Ook mag uitgifte watergerelateerde kunstwerken niet belemmeren; Beschermingszone van watergangen worden niet verkocht.

Nieuwbouwlocatie Nieuwe wijken zijn ingericht volgens een vastgesteld stedenbouwkundig en beeldkwaliteitsplan. Dat betekent dat ook nadrukkelijk is nagedacht over het openbaar gebied. Wij vinden het waardevol dat een wijk zich eerst kan ontwikkelen om daarna te kunnen beoordelen of verkoop of verhuur van snippergroen gewenst is. Hierbij hanteren wij het uitgangspunt dat er tijdens de realisatie van de wijk en in de eerste vijf jaar nadat de laatste woning is opgeleverd geen groenstroken worden verkocht of verhuurd. Na het verstrekken van deze termijn toetsen wij een aanvraag om snippergroen te kopen aan de uitgangspunten van deze nota. Bij voorkeur worden nieuwe wijken zo efficiënt mogelijk ingericht waardoor er geen snippergroen wordt gecreëerd. Airco of warmtepomp plaatsen Snippergroen mag niet worden aangekocht voor het plaatsen van een airco of warmtepomp. Buitenunits op of boven de openbare ruimte zijn nooit toegestaan. Openbare verlichting en brandkranen

11 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

Snippergroenstroken waarin openbare verlichting en/of brandkranen aanwezig zijn, komen in principe niet voor uitgifte in aanmerking.

4. Prijzenbeleid Grond- en huurprijzen De snippergroenprijs is vastgelegd in de Nota Snippergroen 2019. Vanaf 2025 wordt de snippergroen prijs en huurprijs vastgelegd in de Grondprijzenbrief en wordt elk jaar herzien waarbij de snippergroenprijzen opnieuw worden vastgesteld. De gemeente hanteert vaste m2-prijzen tot 100 m2 en is marktconform. De gemeente laat het perceel taxeren als het perceel groter is dan 100 m2. Stroken groter dan 100 m² zijn immers qua oppervlakte geen snippergroen meer en zullen per geval getaxeerd worden door een onafhankelijke door de gemeente aangewezen taxateur. De gemeente biedt het perceel snippergroen voor de getaxeerde waarde plus taxatiekosten aan. Prijzen zijn kosten koper. Dat wil zeggen dat alle bijkomende kosten voor rekening van de koper zijn. Denk daarbij aan kadastrale kosten, kosten van de notaris, overdrachtsbelasting.

Verhuurprijs In sommige gevallen is koop niet mogelijk of wenselijk. Als er desondanks redenen zijn om de grond toch uit te geven kan de gemeente een huurovereenkomst sluiten. Nieuwe huurovereenkomsten worden alleen nog aangegaan wanneer de gemeente dit wenselijk acht. De toetsingscriteria opgenomen in hoofdstuk 3 gelden ook bij het afsluiten van een huurovereenkomst. Het nieuwe tarief voor huur van snippergroen bedraagt 5 % van de op dat moment geldende verkoopprijs per m². Deze huurprijs is marktconform en staat in een juiste verhouding met de verkoopprijs. Op snippergroen percelen die door de gemeente worden verhuurd mag niet worden gebouwd. Nieuwe huurcontracten worden aangegaan voor een periode van een jaar met stilzwijgende verlenging en zijn persoonsgebonden. Dat betekent dat de huurovereenkomst niet automatisch over gaat op de nieuwe eigenaar van het aangrenzende perceel. Wanneer dit perceel wordt verkocht dient de huurder de overeenkomst schriftelijk op te zeggen. Wanneer dat mogelijk is wordt de strook aan een opvolgend eigenaar te koop aangeboden. De gemeente is niet verplicht het perceel opnieuw te verhuren aan de volgende eigenaar van het aangrenzende perceel.

Wanneer een opvolgend eigenaar de strook niet wil kopen en de gemeente niet meer wil verhuren zal de huurder de strook grond moeten ontruimen en vrij van bestrating, beplanting en eventuele bouwwerken terug moeten geven aan de gemeente. De huur kan door zowel de huurder als de verhuurder jaarlijks schriftelijk worden opgezegd met inachtneming van een opzegtermijn van tenminste 3 maanden. De huurprijzen worden ieder jaar geïndexeerd op basis van de consumentenprijsindex vastgesteld door het CBS. Bestaande huursituaties Het huidige huurbestand wordt onder de loep genomen. Alle bestaande huursituaties bij koopwoningen worden getoetst aan de uitgiftecriteria opgenomen onder hoofdstuk 3. Als verkoop mogelijk is, wordt de huurovereenkomst opgezegd en de al gehuurde strook gemeentegrond actief te koop aangeboden aan de eigenaar van de aangrenzende woning. Het aanbod vervalt wanneer de huidige eigenaar niet binnen zes maanden na dagtekening van het gedane aanbod tot aankoop over gaat. Als de eigenaar niet bereid is tot aankoop van het verhuurde perceel, wordt een nieuwe huurovereenkomst aangeboden tegen het nieuwe huurtarief van 5 % van de op dat moment geldende verkoopprijs per m2. Deze huurprijs is marktconform en staat in een juiste verhouding met de verkoopprijs.

Wanneer de eigenaar geen overeenkomst wil sluiten tegen dit nieuwe tarief dan dient de grond te worden ontruimd en teruggegeven aan de gemeente. Als er wel een huurovereenkomst wordt gesloten tegen het nieuwe tarief, dan wordt bij vertrek van de huidige bewoner de grond - wanneer die aan de criteria voldoet - te koop aangeboden aan de nieuwe eigenaar tegen de dan op grond van de grondprijzenbrief geldende verkoopprijs en voorwaarden. Als de nieuwe eigenaar

12 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

geen interesse heeft dan moet de strook grond aan de gemeente worden teruggeven. Het is niet mogelijk een nieuwe huurovereenkomst af te sluiten voor het gebruik van de strook grond tenzij de gemeente vindt dat sprake is van een bijzondere situatie en zij verhuur wenselijk acht. Alleen de gemeente kan beslissen of sprake is van een bijzondere situatie. Huurpercelen bij huurwoningen De gemeente spant zich in om afspraken met de corporaties te maken. Ook hier geldt het uitgangspunt verkoop boven verhuur. Daar waar mogelijk en wenselijk wordt gekeken of percelen overgedragen kunnen worden. Indien de woningcorporatie de grond niet wil kopen, dan biedt de gemeente de huurder een (nieuw) huurcontract aan met actuele huurprijzen en jaarlijkse indexering. Als de huurder niet wil huren op die voorwaarden en prijsstelling nemen we de grond terug in eigen beheer. In deze nota kunnen geen algemeen geldende uitspraken worden gedaan met betrekking tot de afspraken tussen de gemeente en de corporaties.

13 Krimpenerwaard snippergroen| 2025

5. Oneigenlijk grondgebruik Op diverse plekken in de gemeente hebben inwoners gemeentegrond in gebruik genomen, zonder dat daarover schriftelijke afspraken zijn gemaakt. Het gebruik is in die gevallen niet vastgelegd door het sluiten van een huur- of bruikleenovereenkomst of door het verlenen van schriftelijke toestemming. De grond is meestal bij de eigen tuin gevoegd en als zodanig ingericht. Hierdoor lijkt het alsof het perceel gemeentegrond tot de particuliere tuin behoort. In die situaties is er sprake van illegaal in gebruik genomen grond. In deze nota wordt dit gebruik betiteld als “oneigenlijk grondgebruik”. De gemeente is als grondeigenaar bevoegd om op te treden tegen eenieder die zonder toestemming gebruikt maakt van haar gronden (artikel 5:2 Burgerlijk Wetboek). Afgezien van deze bevoegdheid, zijn er verschillende redenen te noemen waarom er opgetreden moet worden tegen niet geregistreerd grondgebruik. De belangrijkste zijn: 1. Inbreuk eigendomsrecht gemeente, verjaring, wettelijke taak In het geval grond van de gemeente in gebruik wordt genomen, zonder dat daarover schriftelijke afspraken zijn gemaakt, is er sprake van inbreuk op het eigendomsrecht van de gemeente. Daardoor kan op termijn verjaring ontstaan, waardoor de gemeente haar eigendom kan verliezen. Het aanpakken van oneigenlijk grondgebruik is een wettelijke verplichting van de gemeente.

Volgens artikel 160 lid 3 Gemeentewet is het college van Burgemeester en Wethouders verplicht om er alles aan te doen om het verlies van recht of bezit door verjaring te voorkomen. Dit houdt in dat de gemeente wel moet optreden tegen het oneigenlijk gebruik van de gemeentegrond. 2. Gelijkheidsbeginsel In het geval niet wordt opgetreden tegen niet geregistreerd grondgebruik, ontstaat de situatie dat de ene inwoner gemeentegrond kosteloos in gebruik heeft en dat de ander daarvoor moet betalen. Dat is in strijd met het gelijkheidsbeginsel. Op grond van dat beginsel dient elke inwoner dezelfde grond- of huurprijs te betalen voor het gebruik van gemeentegrond. 3. Inrichting en kwaliteit openbare ruimte Indien inwoners grond in gebruik nemen die oorspronkelijk toebehoort aan de openbare ruimte, kan de kwaliteit van de leefomgeving worden aangetast. Bovendien kan de situatie ontstaan dat de gemeente bij de ontwikkeling van nieuwbouwplannen of bij de herinrichting van de openbare ruimte, niet meer over alle benodigde gronden kan beschikken. Ten aanzien van klimaatadaptatie, biodiversiteit etc. kunnen problemen optreden wanneer de gronden geen groene invulling meer hebben, er voor deze doelstellingen minder ruimte overblijft. Een dergelijke situatie is ongewenst.